@@0@<filename:W0014-0000.jpg/>
@@1@<SEA1:a>

@@0@<filename:W0014-0001.jpg/>
@@1@<SE1>

@@0@<filename:W0014-0002.jpg/>
@@1@<SE2>

@@0@<filename:W0014-0003.jpg/>
@@1@<SE3>

@@0@<filename:W0014-0004.jpg/>
@@1@<SE4>

@@0@<filename:W0014-0005.jpg/>
@@1@<SE5>

@@0@<filename:W0014-0006.jpg/>
@@1@<SE6>
<Z><A+1>SVMMA SA=</A+1>
CRAMENTORVM
ECCLESIÆ.
Ex doctrina doctissimi patris magistri fra
tris Francisci a Victoria, cathedram
primæ in Salmanticensi floren
tissima academia profiten
tis, ex sacra predica-
torum familia
oriundi.
Cōgesta per fratrem
Thomam de
Chaues
cius fidelem
discipul&#x0169;.
#(IMAGE)
PINCIAE.
Excudebat Sebastianus Martinez.
Anno. M.D.LXI.
Cum priuilegio.
&#x00B6; Esta tassado a tres marauedis el pliego.</Z>

@@0@<filename:W0014-0007.jpg/>
@@1@<SE7>
<P><INI9>P</INI9>OR quanto por parte
de vos Sebastian Mar
tinez impressor, y el
bachiller Frācisco mu
ñofz &#x0111; Valdes vezinos
dela villa de Vallado
lid nos hezistes relaci
on diziendo que vos
hauiades impresso vn
libro intitulado Summa de sacramentis, cō
el tractado de clauibus y excommuicatio
ne con licencia nuestra, hecho por el prese&#x0303;
tado fray Thomas de Chaues de la orden
delos predicadores: la &#xA757;&#x0308;l dicha obra es muy
vtil y prouechosa y de buena doctrina: y
me supplicastes que atte&#x0303;to el trabajo y mu
cha costa que en la imprimir y corregir ha
ueys hecho, os diesse licencia para lo im-
primir y vender por tiempo de doze años,
yque eneste tiempo otra persona alg&#x0169;a no
lo pudiesse imprimir ni vender, o como la
mi merced fuesse. E visto por los del mi cō
sejo fue acordado q&#x0303; deuia mandar dar esta<-P>

@@0@<filename:W0014-0008.jpg/>
@@1@<SE8>
<-P>micedula en la dicha razon, & yo touelo
porbien. Y por la presente vos doy lice&#x0303;cia
y facultad para que por tie&#x0303;po de diez años
primeros siguientes, los quales corran & se
cuenten desdeel dia dela fecha desta mi ce
dula en adelante, vos o la persona que vue-
stro poder ouiere pueda imprimir y ve&#x0303;der
el dicho libro: durāte el qual dicho tiempo
mādo que otra persona alguna sin vuestra
licencia no pueda imprimir ni vender la di
cha obra, so pena que pierda la impression
que asi hiziere y vendiere, y los moldes &
aparejos con que lo hiziere, y mas incurra
en pena de diez mil marauedis: los quales
se repartā, la vna parte para la persona que
loacusare, y la otra para el juez que lo sen-
tenciare, y la otra tercia parte para nuestra
camara y fisco. Y mando a los del miconse
jo, presidentes & oydores delas mis audien
cias, alcaldes alguaziles dela micasa y corte
y chancillerias, & a otras qualesquier justi-
cias y juezes &#x0111; todas las ciudades villas y lu
gares delos mis reynos y señorios & a cada<-P>

@@0@<filename:W0014-0009.jpg/>
@@1@<SE9>
<-P>vno dellos en su jurisdicion que guarden y
cumplan esta mi cedula ytodo lo enella cō
tenido, & contra ello vos no vayan ni passe&#x0303;
ni consientan yr ni passar en manera algu-
na. Fecha en Toledo a tres dias del mes
de Agosto, de mil & quinientos y sesenta
años.</P>
<Z>YO EL REY
Por mandado de su Magestad</Z>
<tspb>                    Iuan vazquez.</tspb>

@@0@<filename:W0014-0010.jpg/>
@@1@<SE10>
<Z><A+1>ILL VSTRISSIMO</A+1>
AC REVERENDISSI
mo dño. D. Frācisco Manrrico
de Lara Episcopo
Seguntino
&c.
Sebastianus Martinez.</Z>
<P><INI6>I</INI6>NTER TOT EGRE
gia decora præsul dignissime
quibus vndi&#xE8BF; clarus, & susci
piendus ad Episcopalis digni
tatis culmen adisti, hinc infi-
nitis Nageræ domus orname&#x0303;
tis maiorum tuorum imaginibus, & hono-
ribus inclytæ, hinc quod maius proculdu-
bio est tuarum virtutum splendore, illud
me magis acce&#x0303;dit, vt tuorum vellem in nu-
mero nouus cliens computari, benignitas
scilicet & animi tui celsitudo qua tā ex por<-P>

@@0@<filename:W0014-0011.jpg/>
@@1@<SE11>
<-P>recta fronte, & hylari vultu pauperum mu
nuscula suscipis. Elaborauit igitur opus cer
te aureum srater Franciscus de Victoria, si
ne cuiusquam iniuria suę tempestatis theo
logorum doctissimus, cui lemma est sacra
mentorum compendium, quod licet per se
satis lectu dignum, & emanibus auditor&#x0169;
(qui modo vellint aliquid veræ theologiæ
adipisci) excidere non debeat, intellexi ta-
men tutius fore (quo can&#x0169; latratus effugi-
at) si tibi insigni pręsulum ornamento de-
dicarem. Neminem quipe latere posse cre-
diderim heroica gesta clarissimi quōdam
ducis cognomento magni parentistui nul
la vetustatis inuidia interitura, quę singula
si recenserem integrum librum, non præfa
ctionem viderer contexere. Atque ideò
prudens omisserim illud vnum breuitèr
monens, ac supplicans ne ad exiguum mu-
nus sed offerentis animum quo tua vmbra
liberius in hominum ora, ac manus purissi
mum veniat inspicias. Vale Episcopor&#x0169;
ac patriæ decor, & mihi tibi iam nunc per-<-P>

@@0@<filename:W0014-0012.jpg/>
@@1@<SE12>
<-P>petuo deuincto quiduis oneris imponito,
<Z>exequar enim pro viribus iussa
alacris, & qua par
est reuerentia.</Z></P>
<Z>#(IMAGE)
Ad Lectorem.</Z>
<negEZ>Qui prędulce cupis nectar gustare
polorum:</negEZ>
<negEZ>Huc ades, & sacrum perlege lector
opus.</negEZ>
<Z>#(IMAGE)</Z>

@@0@<filename:W0014-0013.jpg/>
@@1@<SE13>
<P><INI2>N</INI2>Os fray Christoual de Cordoua mae-
stro en sancta Theologia, vicario gene
ral de la prouincia de España de la orde&#x0303; de
los predicadores, y el maestro fray Iuan de
Ludeña Prior de sāt Pablo de Valli&#x0303;d, fray
Domingo caluete Prior de Palencia. fray
Xp&#x0303;oual de Salamanca Prior de Toledo, y
fray Martin de ayllon Prior de Burgos, dif
finidores del capitulo dela mesma orde&#x0303;, ce-
lebrado en Segouia año. 1559. por la p&#x0303;sente
cometemos a los. R. padres el Prior de sant
Pablo &#x0111; Valli&#x0303;d, y al mastro Cueuas rege&#x0303;te
de nr&#x0303;o colegio de sant Gregorio de Valli&#x0303;d,
&#xA751;a q&#x0303; vean y examine&#x0303; vna s&#x0169;ma de los siete
sacrame&#x0303;tos &#x0111;laygli&#x0303;a, q&#x0303;$unclear. el. p. p&#x0303;se&#x0303;tado. f. Tho
mas &#x0111; Chaues ha recopilado del. R. p. mae
stro. f. Francisco de Victoria de buena me-
moria, &#xA751;a q&#x0303; vista por ellos y a &#xA753;bada, desde
agora le damos licencia &#xA751;a q&#x0303; la pueda im-
primir, cōtanto q&#x0303; te&#x0303;ga la &#xA753;uision ordinaria
del cōsejo real. Fecha en. s. cruz de Segouia
a. 22, de Abril. 1559. F. Iuā de Ludeña. F.
Dñicus Caluete. F. Christoual de Salamā-
ca. F. Martin&#xA770; de Ayllō por diffini.</P>

@@0@<filename:W0014-0014.jpg/>
@@1@<SE14>
<P><INI2>D</INI2>Igo yo el maestro fray Iuan de Lude-
ña Prior de sant Pablo de Valladolid
que la impression desta summa collegida
de las lectiones del padre maestro fray Frā
cisco de Victoria se nos cometio en el capi
tulo de Segouia al padre maestro Cueuas
ya mi: & siendo el viuo comunicamos si se
imprimiria o no: y fuymos de parecer que
se puede imprimir, yq&#x0303; sera libro prouecho
so para memoria de los que algo saben, y
lumbre de los que saben poco de sacramen
<Z>tos y casos de consciencia. E porque
este fue nuestro parecer lo firme
de mi nombre. En siete de
Febrero, de mil &
quinientos &
sesenta.</Z></P>
<tspb>                    Fray Iuan de
                        Ludeña.</tspb>

@@0@<filename:W0014-0015.jpg/>
@@1@<SE15>
<P><INI2>Y</INI2>O fray Thomas de Chaues doy fee
y testimonio que esta summa de
los siete sacrame&#x0303;tos, que yo saque año
de mil y quinientos y quarenta y vno
delas lectiones y doctrina que el sapi
entissimo yde perpetua memoria dig
no fray Francisco de Victoria maestro
cathedratico de prima de Salamanca
y preceptor mio, toda fue tomada de
su doctrina, y &#x0111;l mesmo maestro a mi
peticion vista y aprobada. Y como su
doctrina (como toda España, y aun la
christiandad casi toda sabe) aya sido y
sea solida firme y verdadera y muy ca
tholica, desseo que para comun vtili-
dad de los que no pueden ver las doc
trinas mas de rayz, y a la larga disputa
das, esta se imprima. Y quanto en mi
es por la presente doy para ello lice&#x0303;cia
a vos el reuerendo señor Antonio de
Lantadilla vela clerigo de Burgos, q&#x0303;
a la sazon estays y residis en Vallado-<-P>

@@0@<filename:W0014-0016.jpg/>
@@1@<SE16>
<-P>lid por capellan del señor don Iuā Sar
mie&#x0303;to cōmissario general de la sancta
Cruzada, & oydor del conseio de las
<Z>Indias. Y porque esto todo es
verdad lo firme de mi nō-
bre. Fecha en el mo
nasterio de sant
Pablo de
Burgos
de la orden de los predicadores
àdōde al presente soymora
dor, oy Miercoles a
quinze dias deIu
nio de. 1558.
Ansi es.</Z></P>
<R>Fray Thomas
de Chaues.</R>

@@0@<filename:W0014-0017.jpg/>
@@1@<SE17>
<Z>ADMODVM REVERENDO
domino Francisco Perez, ecclesię To
letanæ sancti Genefij recto-
ri, frater Thomas de
Chaues.
S. D.</Z>
<P><INI9>O</INI9>Bsecrastime admo
d&#x0169; obseruande do
mine, pater&#xE8BF; sapie&#x0303;
tissime in Christo
Iesu animo meo ca
rissime, ac tuis lite-
ris efflagitasti, vt se
ptem sacramento-
rum ecclesięmyste
riain s&#x0169;mam quādam redigerem, at-
&#xE8BF; doctrinarum fluenta, quę doctissi-
mus magister frater Franciscus à Vi-
ctoria inter lege&#x0303;dum materiam de sa
cramentis in suos discipulos longè la-<-P>

@@0@<filename:W0014-0018.jpg/>
@@1@<SE18>
<-P>tè que effuderat in compe&#x0303;dium coge
rem. Ego interim considerās obsecra
tionem eius qui potest præcipere, vi-
cem vrgentis obtinere mandati, quā-
uis alio me solicitudines quibus assi-
duè distringor euocare&#x0303;t, tua erga me
merita (haud spernenda) pepulerunt
vt tibi potissimum meum desudaret
ingenium, cui iam pridem anim&#x0169; cō-
secraueram. Et licet hoc meum erga
te obsequium, communib&#xA770; alijs labo-
ribus (in quos me totum reiecit obe-
die&#x0303;tia) iniuriam videatur afferre, nō
sum tamen ratus inique facere priua-
tę tuę vtilitati inseruie&#x0303;s: qui solus vni
uersitatis merita propemod&#x0169; æquas
cui etiā lōge sum ego magis astrictus,
quam c&#x0153;teris vniuersis. Omitto in-
terim &#xE8BF; huius nostri suscepti laboris
fructus, nō à tesolum, sed ex te in plu
res alios debet promanare: qui anim&#x0169;
tuum tanquam luçernam ardentem,<-P>

@@0@<filename:W0014-0019.jpg/>
@@1@<SE19>
<P>nō sub modio clausā, sed in edito si tā
loco: suspici&#x0169;t. Itaque quod cōmuni
vtilitati inhoc meo opere vna ratione
videbar subtrahere, multis alijs (si
quis recte expe&#x0303;derit) c&#x0169; amplo fęno
re restituo. Cape igitur ouās pater in-
tegerrime hoc ex me munusculum
quod licet inglori&#x0169;, licet exile: n&#x0169;quā
vlli à me nisi tibi cōcess&#x0169;. sic aute&#x0303; sacra
mentor&#x0169; materiā in hoc breui opus-
culo coegi vt nihil (nisi meus me fallit
animus) quod ad re&#x0303; pertineret subti
cuerim, nihil superfluum admiserim
quor&#x0169; alter&#x0169; mihi vitio verteres, alte
r&#x0169; (noui. n. te) repudiares. Et vt auidi
us maiorique c&#x0169; fide opushoc legeres
nihil ex meo prōptuario de prōsi. Oi&#x0303;a
ex ditissimo penu mei sapientissimi
magr&#x0303;i s&#x0169;t eructa: qui ex integro meo
rogatu scripturā perlegit: quo nullus
tibi in animo dubitationis scrupulus
resideret.<kongge>Vale.</P>

@@0@<filename:W0014-0020.jpg/>
@@1@<SE20>
<Z>PIO LECTORI.
Antonius de Lantadilla Vela qui in
huius edictione elauo
rauit. S. P. D.</Z>
<P><INI6>E</INI6>Cce tibi christiane lector, am
plam at&#xE8BF; expeditā de sacra-
mentis ecclesię materiam, ac
tractationem: opus verè chri
stiano homine dignum. Vbi
tam plenè, cumulatèque om
nia inuenies, quæ requires, quæque ad hāc
doctrinam exiguntur vt nullus sit quātum
uis me&#x0303;tis inops, qui eo accuratè lecto & in-
specto, non possit sacramenta ipsa admini-
strare, pastoris&#xE8BF; munus (modo industria
& solertia comites ad sint) sustinere. Cuius
fontem doctrinæ si à me petas fratrem Frā
ciscum Victoriā esse accipe, celebratissim&#x0169;
ill&#x0169; ac decantatissim&#x0169;, in vniuersa Europa
vir&#x0169;, qui in munere theologico primas sua
te&#x0303; pestate Salmanticæ partes obtinuerat.<-P>

@@0@<filename:W0014-0021.jpg/>
@@1@<SE21>
<-P>Quo in opere si doctrinæ sublimitas abfui
set, quæ miro modo inuitare lectore&#x0303; debet:
vel ipsa tāti autoris dignitas per se satis alli-
ceret, atque excitaret. Qnāquā illud te in
terim latere minime velim, non minimam
laudis gloriæ&#xE8BF; portione&#x0303;, ex tāto hoc opere
fratre&#x0303; Thomā Chaue&#x0303; reportare: vir&#x0169; vtreli
gios&#x0169; ita in sacræ theologiæ studio peritissi
m&#x0169;. Huiusenim cura oi&#x0303;s in collige&#x0303;da Victo
rię doctrina & dispe&#x0303;sāda fuit, vt tāto autore
dignus indigestus alioqui Victoriæ foetus,
in luce&#x0303; emitti posset. Age igitur foelici nu-
mine tā pręclara tāquā sublimi doctrina v
tere, quæ miro modo cōponere animos, at-
que dirigere pertramite&#x0303; veritatis valeat: &
mihi pariter in Chr&#x0303;ogr&#x0303;asage, cuius opera
tāt&#x0169; mun&#xA770; in luce&#x0303; edit&#x0169; est, vnde ingens cō
moditat&#x0169; cumullus vniuersis fidei catholi-
cę cultoribus red&#x0169;dare possit, quod nō sine
supremę cæl situdinis afflatu factum esse re
or, cui laus sit honor & gloria per infinita
seculorum secula.</P>

@@0@<filename:W0014-0022.jpg/>
@@1@<SE22>De Sacramentis in cōmuni. 1
<Z><A+2>QVIA VT AIT</A+2>
CICERO OFFICIO .I. O-
mnis qui de re aliqua instituitur ser-
mo, debet à diffinitione proficis
ci, vt intelligatur quid sit id
de quo disputatur.
Articulus. 1&#xA770;.</Z>
<P><INI3>Q</INI3>VÆRITVR, in primis,<marginalia>1|Sacra-|me&#x0303;tum|quid sit</marginalia>
quid sit sacramentum? Diffi-
nitio aute&#x0303; sec&#x0169;dum eunde&#x0303; Ci
cero. debet esse breuis, & dilucida ora
tio, naturam rei expone&#x0303;s. Et ideo Au
gusti. lib. 10. de Ciuita. Dei, sic diffinit.
Sacramentum est sacræ rei signum.
Hæc diffinitio habetur de cōse. d. 2. c.
sacrificium. Hæc est etiam prima diffi
nitio earum quas Magister sententia-
rum ponit in. 4. d. 1. & sanctus. Tho. 3.
p. q. 60. arti. 2. Vbi aduerte quòd quan
dò dicit sacræ rei, non intelligitur quę
libetres sacra, quia sic crux, & multa<-P>

@@0@<filename:W0014-0023.jpg/>
@@1@<SE23>De sacramentis.
<-P>alia essent sacramentum, sed res sacra
sanctificans nos. Cùm enim sacrame&#x0303;-
tum sit signum quoddā, signa autem
proprie debeantur hominibus, & sa-
cramentum sit proprium hominum,
oportet vt per rem sacrā intelligamus
rem homines sanctificante&#x0303;. Per sign&#x0169;
etiā, non intelligas quodc&#x0169;que sign&#x0169;,
sed sign&#x0169; exterius quod communiter
vocatur sign&#x0169;, & quod diffinit Augu.
2. de doctrina christia. dice&#x0303;s, signum
est quod pręter specie&#x0303; quā ingeritsen
sib&#xA770;, facit aliquid aliud in cognitione&#x0303;
venire. Est igitur sacramentum, sign&#x0169;
sensibile rei sacræ, nos sanctificantis.
Per re&#x0303; ergo sacrā nos sanctificantem,
intellige principalitèr gratiam, grat&#x0169;
facientem: quāuis. S. Tho. 3. p. q. 60. ar.
3. dicat tria figurari in sacrame&#x0303;tis. Pri
m&#x0169;, causā effectiuā nostræ sāctificatio
nis, scilicet passione&#x0303; Christi. Lucæ. 22.
Hoc facite in meā cōmemorationem.<-P>

@@0@<filename:W0014-0024.jpg/>
@@1@<SE24>In communi. 2
<-P>Et. 1. Corinth. 11. Quotiesc&#x0169;&#xE8BF; mandu
cabitis panem h&#x0169;c, & calicem bibetis:
morte&#x0303; dñi annuntiabitis. Sec&#x0169;d&#x0169;, cau
sam formale&#x0303; nostrę sāctificationis sci-
licet gr&#x0303;am. Terti&#x0169;, causam finale&#x0303;, quę
est gloria. Vnde eccle. cantat ex offi-
cio. sāt. Tho. O sacr&#x0169; conuiui&#x0169; in quo
Christus sumitur: recolitur memoria
passionis eius, ecce prim&#x0169;, me&#x0303;s im ple-
tur gratia: ecce secund&#x0169;, & futurę glo
riæ nobis pignus datur, ecce tertium.
Sunt & aliæ diffinitiones sacramenti,
quæ sub alijs verbis ide&#x0303; quod primaiā
posita doce&#x0303;t. Sacrament&#x0169;, ait Magist.
sent. est inuisibilis gr&#x0303;æ, visibilis forma
vt eius imagine&#x0303; gerat, & causa existat
Et August. lib. de corpore Christi. Sa
crame&#x0303;t&#x0169; est &#xA751; quod sub tegume&#x0303;tis re-
r&#x0169; visibili&#x0169;, diuina virtus, secretiùs sa-
lute&#x0303; operatur. Et Hugo de sāct. Vict.
lib. de sacrame&#x0303;tis. 1. p. ca. 1. Sacrame&#x0303;t&#x0169;
est materiale element&#x0169;, foris sensibili<-P>

@@0@<filename:W0014-0025.jpg/>
@@1@<SE25>De sacramentis.
<-P>ter proposit&#x0169;, ex similitudine repræ-
sentās, exinstitutione significās, ex san
ctificatione contine&#x0303;s aliquā inuisibile&#x0303;
& spiritualem gratiam. Et hæc de dif
finitione sacramenti sufficiant.</P>
<P>&#x00B6; VISA Sacramenti diffinitione,<marginalia>2.|Sacra-|me&#x0303;ta ve|teris &|nouæ le|gis quo|differāt</marginalia>
quia de sacramentis nouæ legis est no
ster hic tractat&#xA770;, videre oportet in qui
bus differant nostra sacrame&#x0303;ta à sacra
mentis veteris legis, maximè à circun
cisione, quæ secund&#x0169; Augusti. & oe&#x0303;s
doctores, conferebat gratiā ex opere
operato. Notand&#x0169; ergo, primo cert&#x0169;
est, quòd sacramenta veteris legis non
aperiebāt cęlum, vt patet ex multis sa
cræ scripturæ locis. Om&#x0303;es em&#x0303; antiqui
patres, etiam sanctissimi fatebantur se
in infernum desce&#x0303;suros, vt Iacob. Ge-
ne. 37. Descendam ad filium me&#x0169; lu-
gens in infernum. Iob. 14. Quis mihi
tribuat vt in inferno protegas me. &
17. Et infernus dom&#xA770; mea est. & psal.<-P>

@@0@<filename:W0014-0026.jpg/>
@@1@<SE26>In communi. 3
<-P>Quis est homo qui viuet, & non vide
bit morte&#x0303;: eruet animā suā de manu in
feri? Et cert&#x0169; est quòd sacramenta no
uæ legis aperiant ianuā cęli. Christus
in sua passione aperuit eam in cōmu-
ni toti generi humano, in particulari
verò aperi&#x0169;t sacramenta. Matth. 3. prę
dica bat Ioānes, poenite&#x0303;tiāagite, appro
pinquauit regn&#x0169;cęlor&#x0169;. Ephe. 2. cuius
gratia estis saluati, & cōsedere nos fe-
cit in cęlestibus. Rom&#x0303;. 8. Si filij, ergo
& hæredes. Matth. 25. Venite benedi
cti patris mei, percipite regn&#x0169;. Et Mat
thæi. 3. IESV baptizato, a&#xA751;ti sunt
cęli. Ex hoc sequitur quód sacrame&#x0303;ta
veteris legis, no ponebant homines in
statu sufficienti perueniendi ad vitam
æternā, & per consequens non dabāt
salute&#x0303;, quiavltima salus est beatitudo,
ac proindè tunc gratia non erat perfe
cta. Vnde tunc quāto tempore hæres
paruulus est, nihil differt à seruo, quia<-P>

@@0@<filename:W0014-0027.jpg/>
@@1@<SE27>De sacramentis.
<-P>si non habebat ius adeundi vitā ęter-
nam ab extrinseco, quia nondum ape
ruerat Christus ianuā cęli. Per pecca
t&#x0169; enim Adæ, & quodcun&#xE8BF; actuale
peccat&#x0169;, non sol&#x0169; Adam inccurrit in-
dignationem, sed etiā omnes posteri
eius, & tota natura humana, & sic du
plex olim erat indignatio scilicet con
tra personam, & contra naturā. In ve
teri aute&#x0303; lege, per sacramenta tolleba
tur indignatio prima particularis con
tra singulos homines, sed tñ manebat
adhuc indignata Deo tota natura hu
mana, quę indignatio nunquā vs&#xE8BF; ad
Christ&#x0169; á toto genere humano fuit
ablata, & sic non erāt Deo &#xA751;fectè gra
ti in illa lege veteri, sicut nunc in no-
ua, quandò omnis indignatio particu
laris & cōmunis ablata est. Et ista suf-
ficiant de sacramentis veteris legis.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quot sint sacra<marginalia>3|Sacra-|menta</marginalia>
menta nouæ legis? Respondeo, quòd,<-P>

@@0@<filename:W0014-0028.jpg/>
@@1@<SE28>In communi. 4
<-P>septem, baptismus, cōfirmatio, eucha-<marginalia>quot|sint?</marginalia>
ristia, poenitentia, ordo, matrimoni&#x0169;,
extrema vnctio. Hoc determinatum
est in concil. Florenti. sub Euge. 4. &
in cap. ad abolendam, extra de hęreti
cis, excōmunicantur & dānātur, qui
de ecclesiasticis sacrame&#x0303;tis alitèr sen-
tire, aut docere pręsumpserint, quam
ecclesia Romana docet. C&#x0169; ergo ec-
clesia Romana in dicto cōcilio, & in
vsu teneat. 7. esse sacrame&#x0303;ta nouæ le-
gis, iā nemini licebit de hoc dubitare.</P>
<P>&#x00B6; SVFFI cientiam & congruitate
huius numeridocet, sanct. Tho. 3. p.<marginalia>Sacra-|mento-|rum suf|ficie&#x0303;tia.</marginalia>
q. 65. art. 1. dicens, sacramenta ecclesia
stica ordinantur ad duo, scilicet ad &#xA751;fi
cie&#x0303;d&#x0169; homine&#x0303; in vita spirituali, seù in
cultu xp&#x0303;ianæ religionis, & in reme-
di&#x0169; cōtra peccat&#x0169;, & quāt&#x0169; ad vtr&#x0169;q:
cōuenientèr sunt. 7. Vita em&#x0303; hoi&#x0303;s spi
ritualis similitudine&#x0303; habet ad vitā cor
poralem, propter quod eode&#x0303; nomine<-P>

@@0@<filename:W0014-0029.jpg/>
@@1@<SE29>De sacramentis.
<-P>vocatur vtra&#xE8BF; vita: in vita autem cor
porali duplicitèr aliquis &#xA751;ficitur, vno
modo quātùm ad propriam personā,
& hoc duplicitèr, scilicet aut adquire&#x0303;
do perfectionem, aut remouendo im
pedimenta. Perficitur autem vita per
fectione prima, per generatione&#x0303;, quā
do adquirit vitam, & loco istius gene
rationis succedit baptismus, qui voca-
tur regeneratio, quia homo cùm esset
mortuus per peccatum, recipit vitam
per lauacrum regen erationis, & reno
uationis, ad Titum. 3. Secunda perfe-
ctio est augmentum, cui succedit sec&#x0169;
dum sacrament&#x0169; cōfirmationis, quod
principalitèr in Penthecoste est insti
tutum, quandò dominus dixit, sedete
in ciuitate, donec induaminí virtute
ex alto. Tertia perfectio vitæ corpora
lis est nutritio, quæ est conseruatio vi
tæ, & loco huius succedit eucharistia
Vnde Ioan. 6. Nisi māducaueritis car<-P>

@@0@<filename:W0014-0030.jpg/>
@@1@<SE30>In communi. 5
<-P>nem filij hominis, & biberitis eius san
guinem, nō habebitis vitam in vobis.
Sed quia homo interdum incurrit
ægritudines, habere debebat reme-
dium, quod quidem estduplex, vnum
ad repellendum morbum, vt pharma
cum, alterum ad restituendas vires.</P>
<P>Sic etiam in vita spirituali, ad expelle&#x0303;
das infirmitates peccati, est poeniten-
tia. Psalm. sana animam meam: quia
peccaui tibi. Alterum ad expellendas
reliquias peccatorum, & est extrema
vnctio, de qua Iacob. 5. & si in pecca-
tisfuerit dimittentur ei. In ordine au-
tem ad communitatem perficitur ho
mo duplicitèr, vno modo suscipien-
do potestatem regendi, & loco istius
succedit ordo. Alio modo secundùm
naturalem propagationem, quod fit
per matrimonium, tam in corporali
quam in spirituali vita.</P>

@@0@<filename:W0014-0031.jpg/>
@@1@<SE31>De Baptismo.
<P>DE SACRAMENTO BA
ptismi tractat Magister. 4. d. 3. & dicit
quòd baptismus est ablutio exterior
corporis facta sub forma verbor&#x0169; per
<Z>scripta, & determinate tractat
de hoc sacramento, sanct.
Thom. 3. part. q. 66.</Z></P>
<P><INI3>D</INI3>VBITATVR quandò
fuit institut&#xA770; baptismus? vtr&#x0169;<marginalia>5|Baptis-|mus qñ|institu|tus.</marginalia>
ante Christi passione&#x0303;, vel po-
stea? Respondeo per duas propositio
nes. Prima certissimum est quòd fuit
institutus à Christo ante passione&#x0303;. Pa
tet hoc Ioann. 3. vbi expressè habetur
quód Christus baptizabat. Et Ioan. 4.
declaratur quomodo baptizabat, quā
quam Christus non baptizaret, sed di
scipuli eius baptizabant de mandato
ipsius, quia aliâs Christus non dicere
tur baptizare. Non est autem verisimi
le &#xA759; Christ&#xA770; baptizaret baptismo Ioā
nis, nec etiā apostoli Ioānis baptismo<-P>

@@0@<filename:W0014-0032.jpg/>
@@1@<SE32>De Baptismo. 6
<-P>baptizabant, vt dicit Hierony. in epis.
ad Seleutian&#x0169;, & in sermone Epipha
niæ. Aliàs inter discipulos Ioan. non
fuisset inuidia, &#xA757; dolebāt eò &#xA759; plus ba
ptizaret Xp&#x0303;us quam Ioannes, nam il
le baptismus diceretur Ioannis non
Xp&#x0303;i. Ite&#x0303; sacramenta sunt instrume&#x0303;ta
nostrę redemptionis, cùm ergo Xp&#x0303;us
perfecerit redemptionem in passione
vel resurrectione, & baptismus sit po
tissima pars redemptionis, sequitur &#xA759;
fuit institutus ante Christi passione&#x0303;,
scilicet Ioānis. 3. ibi. Nisi quis renatus
fuerit ex aqua & spiritu sancto, non
potest introire in regnum Dei. Et ita
tenent omnes doctores, quòd fuit in-
stitutus ante passionem.</P>
<P>&#x00B6; SED quæritur, quandò? Quidam<marginalia>9|Beda.</marginalia>
dicunt quòd quandò Xp&#x0303;us baptiza-
tus fuit in Iordane, tunc enim sanctifi
cans aquas vim regeneratiuam illiscō
tulit. Alij dicunt quòd fuit institutus,<-P>

@@0@<filename:W0014-0033.jpg/>
@@1@<SE33>De Baptismo.
<-P>quandò Christus dixit discipulis suis.
Euntes docete omnes gentes, baptizā
tes eos &c. Marc. vltim. Sed hoc refel
litur, quia fuit institutus ante passione&#x0303;
prędicta autem verba dicta fuere post
resurrectionem. sanct. Tho. & Nicol.
de Lyra, tenent quòd fuit institutus
quādò Christus fuit baptizatus in Ior
dane. Ioann. 1. & ita tenendum est, si-
ne aliqua dubitatione.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quandò baptis<marginalia>7|Baptis-|mi obli|gatio|quādo|inc&#x0153;pit</marginalia>
mus incępit obligare, & conseque&#x0303;ter
alia sacrame&#x0303;ta nouæ legis, ac proindè
quando cessauerunt legalia? Respon-
deo per propositiones. Prima propo-
sitio, ante passionem & mortem dñi,
circuncisio, & alia legalia fuer&#x0169;t sem
per sub precepto. Probatur nā Chri-
stus non soluit veterem legem, ante-
quám eam impleret, sed non fuit im-
pleta vs&#xE8BF; ad passione&#x0303;, c&#x0169; dixit, consu-
mat&#x0169; est, Ioan. 19. ergo ante passione&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0034.jpg/>
@@1@<SE34>De Baptismo. 7
<-P>legalia non cessauerunt, per passione&#x0303;
enim suā (vt ait Paulus) liberauit nos
Christus a seruitute legis. Sec&#x0169;da pro
positio, in passione dñi omnia legalia
fuerunt extincta quantum ad præce-
ptum, & quātum advirtutem, volo di
cere, quòd post passione&#x0303; dñi non erat
præcept&#x0169; de circuncisione, nec de ali
quo alio in lege scripta, totaliter em&#x0303;
extincta erat quant&#x0169; ad vim illā quā
prius habebat & nullum omnino ha
bebat effect&#x0169;. Lex. n. illa fuit instituta
ad significand&#x0169; gratiā noui testamen
ti quę per IESV M sacta est, ac &#xA753;
inde mortuo Christo debuit cessare,
sicut adueniente luce, cessat vmbra.
Item legalia non conferebant gratiā
perfectā, ergo adueniente quod perfe
ct&#x0169; est euacuatum est quod ex parte
erat, Corinth. 13. Reprobatio fit prio-
ris mādati propter infirmitate&#x0303; eius, &
inutilitate&#x0303;, nihil enim ad perfect&#x0169; lex<-P>

@@0@<filename:W0014-0035.jpg/>
@@1@<SE35>De Baptismo.
<-P>adduxit, introductio vero fit melioris
spei. Tertia propositio, ante promul-
gationem sufficientem euangelij per
aliquod tempus, legalia nō erant mor
tifera, ad hunc sensum, quia licebatob<marginalia>legalia|quādo|cessaue-|rint.</marginalia>
seruare ea, & non erat peccatum etiā
scienti & non ignoranti legem Xp&#x0303;i.
Prob, quia Paulus circ&#x0169;cidit Thimo
the&#x0169;. Act. 16. & purificauit se Act. 21.
Hoc autem permissum fuit vt Augus.
ait, vt Synagoga cum honore sepelire
tur. Vt ostenderetur igitur quòd fue-
rat bona & sancta, non est illi statim
post passione&#x0303; derogatum. De ista pro
positione fuit magna controuersia in
ter Hieronym&#x0169;, & Augusti. Hieron.
enimvidetur sentire, quòd statim post
passionem legalia fuerunt mortifera,
& fact&#x0169; Pauli, & Petri excusat, quia
fuerunt quædam piæ dispensationes
& simulationes, vt vitaretur scādal&#x0169;.
Sed Augustinus opposit&#x0169; omninó te<-P>

@@0@<filename:W0014-0036.jpg/>
@@1@<SE36>De Baptismo. 8
<-P>net, & quide&#x0303; disserte & elegantèr di-
sputat. Siem&#x0303; iā essent mortifera pro-
pter null&#x0169; scādal&#x0169; licuisset Paulo cir-
c&#x0169;cidere Timothe&#x0169;, nec simulare cir
cuncisionem, etiam pro salute totius
populi Iudæorum, quia esset menda-
cium in facto. Petrus aute&#x0303; incautè se
habuit in obseruatione legali&#x0169; nimi&#x0169;
cōdescende&#x0303;s Iudæis illis, quide&#x0303; legalia
boseruāda esse dicebāt, ita vt aliqui ei&#xA770;
exemplo inducerentur ad eorum ob-
seruantiā, quasi essent necessaria, & i-
deò Petrus aliquā leuem culpā incur
rit, & erat reprehensibilis, vt ait Pau-
lus. Quarta & vltima propositio, post
sufficiente&#x0303; promulgatione&#x0303; euangelij
oi&#x0303;a legalia fuerunt & sunt mortifera.
Hoc determinat&#x0169; est extra de baptis-
mo & eius effectu. cap. maio. & in cō-
cil. Flore&#x0303;t. dānati sunt Cherinthus &
Ebiō, cōtrari&#x0169; tene&#x0303;tes. Et ad Galat. 5-
si circ&#x0169;cidamini Xp&#x0303;s vobis nihil &#xA753;de<-P>

@@0@<filename:W0014-0037.jpg/>
@@1@<SE37>De Baptismo.
<P>&#x00B6; SED dubi&#x0169; est, quandò fuit facta<marginalia>8|Promul|gatio e-|uāgelii|quādo|fuit fa-|cta suffi|cienter.</marginalia>
sufficiens promulgatio euangelij? Re
spond. &#xA759; non est cert&#x0169;. Non enim po
test dici quòdfacta fuit in Pentheco-
ste, quia posteà Paulus circuncidit Ti
mothe&#x0169;, & Petrus seruabat legalia, vt
patet actu&#x0169;. 10. Absit à me dñe, cōmu
ne & imm&#x0169;d&#x0169; nō introiuit in os me&#x0169;
Nec potest dici quòd in. 3. conci. cele-
brato, actu. 15. quia posteà purificatio
Pauli facta est, actu. 21. & in illo conci
lio continentur aliqua legalia, scilicet
vt abstineant à suffocato & sanguine.
Dicunt aliqui quòd tunc facta est suf
ficiens promulgatio, quādò Titus &
Vespasianus destruxernnt Hierusale&#x0303;
Permisio enim legalium post passio-
ne&#x0303;, erat propter Iudæos. C&#x0169; igitur illi
tunc sint penè extincti, sine lege, sine
rege, sine Deo, vt dicit Lactant. vide-
tur quòd ex tunc oi&#x0303;a legalia sint mor
tifera, & licet hoc non sit cert&#x0169;, nō est<-P>

@@0@<filename:W0014-0038.jpg/>
@@1@<SE38>De Baptismo. 9
<-P>tamen aliquo pacto dubitādum, quin
nunc & per multas annor&#x0169; centurias
anteà fuerint legalia mortifcra. Cir-
cuncisio enim fuit instituta ad signifi
candum aliquid futurum in Christo,
& sic modo esset mendacium perni-
cios&#x0169;. De baptismo igitur, & de om-
nibus sacramentis nouę legis, ait sāct.
Tho. quòd post passione&#x0303;domini coe-
perunt habere vim obligatoriā, quia
tunc cessauerunt legalia: vt aperte di
cit prophetia Daniel. 9. Et in dimbidia
hebdomada occîdetur Christ&#xA770;, & ces
sabit hostia & sacrificium. Probatur
autem hoc, quia Marci vlti. Christus
dixit. Ite docete omnes ge&#x0303;tes baptizā-
tes eos, &c. qui non crediderit, conde&#x0303;-
nabitur. Hoc autem dictum fuit ante
Pe&#x0303;thecoste & apostoli prędicabāt eo
modo quo Christus pręceperat scili-
cet, nisi baptizemini & credideritis
condemnabimini, ergo tunc teneban<-P>

@@0@<filename:W0014-0039.jpg/>
@@1@<SE39>De Baptismo.
<-P>tur ad baptismum, & perconsequens
ad alia præcepta nouæ legis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur. Quæ sit materia sacra<marginalia>9|Baptis-|mi ma-|teria|quæ sit.</marginalia>
menti baptismi? Respond. quòd aqua
simplex, quia habet proportione&#x0303; ad ef
fect&#x0169; sp&#x0169;ale&#x0303;, qm&#x0303; mundat, & est cōmu
nior materia quā omnes facilè poss&#x0169;t
habere. Patet hoc Ioan. 3. Nisi quis re
natus fuerit ex aqua & spiritu sancto,
non potest. &c. Cum niue aute&#x0303; & c&#x0169;
glacie, non posset quis baptizari, quia
est alterius speciei quā aqua. Posset tñ
baptizari aqua resoluta ex niue, aut
glacie, seu gelu, quia iam est vera &
simplex aqua: quāuis de hoc Marsi-
lius dubitet, et quidam alij. In aqua ve
ro rosacea & alijs artificialibus aquis,
non potest quispiam baptizari, quia
non sunt aquæ veræ,<marginalia>10|Baptis-|mi for-|maquæ|sit.</marginalia>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quæ sit forma
huius sacramenti? Respond. quód hęc
ego te baptizo, in nomine patris, & fi<-P>

@@0@<filename:W0014-0040.jpg/>
@@1@<SE40>De Baptismo. 10
<-P>lij, & spiritus sancti. Patet hoc Matth.
vlt. & in cōci. Flore&#x0303;. Quæritur, vtrum
mutatio huius formæ vitiet sacramen
tum? Respon. quòd duplex est varia-
tio, quædam quæ mutat sententiam,
& sensum formæ, et talis euacuat sa-
cramentum. Altera quæ non mutat
sensum, & sententiam formæ, et talis
non tollit sacrament&#x0169;. Vnde in ca. re
tulerunt de conse. d. 4. Zacharias pa-
pa determinauit, quòd ille qui dicit,
ego te baptizo in nomine patrias, et fi
lias, et spirituas sāctas, verè baptizauit</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an si diceret,<marginalia>11|Errorin|forma|an vi-|tiet sa-|cramen|tum.</marginalia>
ego te baptizo in nomine genitoris, et
geniti, et procede&#x0303;tis, verè baptizaret?
Resp. quòd S. Tho. hic, et. 3. p. q. 66. ar.
5. et. 6. dicit &#xA759; nō. Ide&#x0303; tene&#x0303;t, Scot. Bona
ue&#x0303;t. Ricar. Tho. de Arge&#x0303;tina, Gabri.
Aliaco, et Marsi. Palu. tame&#x0303; dubitat.
Caieta. aute&#x0303; tenet omninò cōtrarium,
asserens quòd ibi esset verum sacra-<-P>

@@0@<filename:W0014-0041.jpg/>
@@1@<SE41>De Baptismo.
<-P>me&#x0303;t&#x0169;, quod probat multis argume&#x0303;tis.
Nā de conse. d. 4. c. á quodā Iudæo ha
bet &#xA759; c&#x0169; &#xA757;dā Iudęus baptizaret, deter
minauit Papa, &#xA759; si baptizabat in noi&#x0303;e
Trinitatis vel Christi, vel patris, & fi-
lij, & spiritus sancti (vnum quippe &
idem est) non debebat iterum baptiza
ri. Plus autem differt nomen Christi,
à nomine patris, & filij, & spiritus san
cti, quàm nomen genitoris, geniti, &
procedentis, ergo. Hanc opinione&#x0303; Ca
ieta. reputat certā magister Victoria.
Fatetur tñ &#xA759; talitèr mutare formā es-
set contra præcept&#x0169;, ac proinde pecca
tum: baptismus tamen esset validus,</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an dicere ego<marginalia>12|Baptis-|mus in|nomi-|ne Chri|stian sit|validus</marginalia>
te baptizo in nomine IESV Christi,
sufficeret ad baptismum? Resp. quòd
hoc aliquandò fuit licitum & sufficie&#x0303;s
Patet quia vt dicitur act. 2. &. 8. aposto
li baptizabant sub illa forma, quod fa
ctum est ex extinctu spiritus sancti &#xA753;-<-P>

@@0@<filename:W0014-0042.jpg/>
@@1@<SE42>De Baptismo. 11
<-P>pter odium quod habebant Iudæi ad
nomen Xp&#x0303;i, vt incitarentur ad amo-
rem eius. Vel forsam, quia apostolinō
audebant in principio prędicationis
suę apertè nominare Trinitatem po-
pulo infirmo. Sed vtr&#x0169; sufficeret n&#x0169;c
prędicta forma? Respōdet sāct. Tho.
3. p. q. 66. ar. 6. dicit quòd non, & ita te
nent cōmunitèr docto. Quia dicitur
Mat. vlti. Baptizantes eos in nomine
patris & filij & spiritussancti. Et ca. in
synodo de conse. d. 4. Euge. expressè
determinat, quòd si quis in forma ba-
tismivnam personam nō nominaret,
non baptizaret. & ibidem ca. si re ve-
ra, dicitur &#xA759; si quis baptizaret in no-
mine dñi, nō esset baptismus. Et Didi
mus in li. spiritus sancti dicit, quòd qui
in forma baptismi nominaret vnam
personam Trinitatis, sine alijs, nō ba
ptizaret. C&#x0169; apostolis autem dispen-
sauit spiritus sanctus propter rationes<-P>

@@0@<filename:W0014-0043.jpg/>
@@1@<SE43>De Baptismo.
<-P>iā dictas. Caieta. verò opposit&#x0169; tenet,
3. p. q. 66. ar. 6. & magist. sete&#x0303;ti. hic in li
tera, & Hugo de S. Victore, li. 2. de sa-
cramen. par. 6. c. 2. & Adria. in. 4. q. 2.
Quia in capit. à quodam Iudæo, dici-
tur, quòd qui baptizatus est in nomi-
ne Christi, non est rebaptizādus. Sed
fortè prædictum caput noluit hoc de
terminare tanquàm de fide. Res mihi
dubia est, & ambigua, & ideo nihilvo
lo determinare, vtra&#xE8BF; opinio est pro
babilis, & periculosum est, hic tenere
in tanta materia, quod cert&#x0169; non est.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an esset baptis<marginalia>Baptis-|mus in|nomie|Trinita|tis.</marginalia>
mus si quis dicerèt, ego te baptizo in
nomine sanctissimæ Trinitatis & in-
diuiduæ vnitatis? Respond. quòd om
nes dicunt &#xA759; nō. Ita tenet sanct. Tho.
Scot. Adrian. & cęteri. Caietanus ta-
men tenet quòd est verus baptismus,
propter illud capit. á quodam Iudæo.
Certe ego in hac re non credo Caie-<-P>

@@0@<filename:W0014-0044.jpg/>
@@1@<SE44>De Baptismo. 12
<-P>tano, sed dico quòd non esset baptis-
mus. Et idem dico de eo qui diceret,
ego te baptizo in nominibus patris, et
filij, & spiritus sancti: non est baptis-
mus. Ita tenet Palu. 4. distinct. 3. quæ
stio. 1. articu. 3. & magister setentiar&#x0169;,
4. distinct. 3. capit. 5.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an requiratur<marginalia>13|bapti|cans, an|debeat|expri|mere|propriā|per so|nam</marginalia>
quód minister seu baptizās exprimat
propriam personam, dicens, ego? Res
pond. quòd sufficit dicere virtualiter,
vt si dicat, baptizo te, &c. Sed vtr&#x0169; sit
necessari&#x0169; quòd exprimatur salte&#x0303; vir
tualitèr? Respondeo, quòd non, & ita
tenent omnes. Nā Græci baptizāt sub
hac forma baptizetur seruus Christi,
in nomine patris, &c. Et est verus ba-
ptismus, vt tenet. S. Tho. 3. p. q. 66. arti.
5. 1. &. 2. Et ita tenend&#x0169; est sine dubio
Quāuis in. c. 1. si quis, de baptis. videa-
tur dici contrari&#x0169;, sed intelligitur de
illis, qui tant&#x0169;modo dicunt in nomine<-P>

@@0@<filename:W0014-0045.jpg/>
@@1@<SE45>De Baptismo.
<-P>patris, & filij & spiritus sancti: non di
ce&#x0303;do baptizo, vel baptizetur. Si quis
autem diceret (causa grauitatis) noste
baptizamus in nomine &c. non esset
baptismus, secund&#x0169; sanct. Tho. 3. p. q.
66. ar. 5. 4. quia variatur sensus formę.
Nos enim, significat ego & tu. Siau-
tem episcopus, vel alia magnifica per-
sona baptizet sub illa forma, est verus
baptismus, quia iam ex circunstantijs
& acōmodatione patet tāt&#x0169;dem signi<marginalia>Baptica|re vn&#x0169;,|an pos-|sint|duo si-|mul.</marginalia>
ficari, sicut ego te baptizo. Duoautem
si sic baptizant, & vnus aquam mittat
alter vero dicat: ego te baptizo &c. ni
hil faciunt, quia est falsa forma illius
qui dicit ego te baptizo. Siverò simul
& semel ambo baptizant (quia conte&#x0303;
dunt de prębenda) ita quòd quilibet
totum faciat, est verus baptismus, nec
de hoc dubito, nisi quilibet dicat, nos
te baptizamus. Tunc enim secùndum
sanct. Tho. 3. p. q. 66. ar. 5. &. q. 67. art.<-P>

@@0@<filename:W0014-0046.jpg/>
@@1@<SE46>De Baptismo. 13
<-P>7. non est baptifmus, quod ego repu-
to securiùs, licet oppositum dicat Ca-
ieta. 3. par. q. 67. arti. 7. & Palu. 4. dist.
3. q. 2. & Durand. 4. di. 3. q. 3.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum requiratur quòd no-<marginalia>14|Baptica|ta perso|an debe|at expli|can.</marginalia>
minetur persona baptizata scilicet te:
Respon. quòd Scot. 4. di. 3. q. 2. art. 3.
& Gabriel. 4. d. 3. q. vnica, dic&#x0169;t quòd
sic, & ita tenendum est, nam requiri-
tur quòd verba baptizantis applicen-
tur alicui. Sed vtr&#x0169; quis posset seips&#x0169;
baptizare? Respō. quòd nō, vt patet, c.
debit&#x0169;, de baptismo, vbi hoc determi
natur. Sed vtr&#x0169; esset baptismus si quis
diceret, ego te abluo, vel mergo. Re-
spō. quòd sic, quia verba sunt synony
ma: quicquid dicat Glosa in capi. mul
ti sunt. Et f&#x0153;minæ sermone hispano
baptizantes, melius faciunt quàm illæ
quæ baptizant sermone latino, quia
sciunt melius pronunciare verba hi-
spana quàm latina.</P>

@@0@<filename:W0014-0047.jpg/>
@@1@<SE47>De Baptismo.
<P>&#x00B6; DVBITATVR, an requira-<marginalia>15|Mersio|baptica-|ti, an re-|quira-|tur.</marginalia>
tur mersio baptizati in aqua, vel an
sufficiat tingere ipsum? Respondeo,
quòd fuit antiqua consuetudo vt mer
geretur, iam verò nō oportet, sed qui-
libet seruet morem suę diocęsis. Vn-
de in Germania ponitur d&#x0169;taxat gu-
tula aquæ, &c. In locis autem vbi con
suetum est termegere puerum, siante
secundam vel tertiam mersionem, di
cta forma baptismi, puer moriatur, ve
rè baptizatus est, vt dicit Caieta. licet
Palude oppositum teneat. Si autem ti
meatur mors pueri si mergeretur, nō
debet mergi, sed sufficit eum aqua as-
pergere, quicquid dicat Palu. 4. d. 6. q.
1. ar. 3. nam contra eum tenent omnes
doctores. Si verò quis diceret, ego te
baptizo in nomine patris. &c. et mit-
teret puerum in flumem, vtrum esset
baptismus? Resp. PaIu. 4. di. 3. q. 1. &
Scot. d. 5. q. 3. & Marsi. 4. q. 1. & com-<-P>

@@0@<filename:W0014-0048.jpg/>
@@1@<SE48>De Baptismo. 14
<-P>munis opinio dicit, &#xA759; non est baptiza
tus talis puer. Siluest. etiam tenet ide&#x0303;,
& hoc intelligendum est etiam si ille
qui sic mittit puerum intendat eum
baptizare. Maio. autem in. 4. d. 4. q. 2
& Panor. c. non vt apponeres de bap-
tismo, tenet quòd esset verè baptiza-
tus. Pro vtra&#xE8BF; parte est apparentia.
Ego mallem tenere &#xA759; esset baptiza-
tus, nihil enim refert mittere e&#x0169; in a-
quā, & mittere plurimā aquā su&#xA751; c&#x0169;.</P>
<P>&#x00B6; QVÆ ritur, vtrum baptismus re-<marginalia>16|baptis|mus, an|remittat|omnia|peccata,|eti&-a actu|alia.</marginalia>
mittat omnia peccata etiam actualia?
Et videtur quòd non quia institutus
est contra originale. Resp. ex sente&#x0303;tia
omni&#x0169; doctorum, quòd baptismus re
mittit omnia peccata etiā actualia. Pa
tet Ezechielis. 36. Effundā super vos a
quam mundā, & m&#x0169;dabimini ab om
nibus inquinamentis vestris. Et est de
terminat&#x0169; ab ecclesia de cōsec. d. 4. c.
paruulo, & c. regenerāte, & s&#x0169;t verba<-P>

@@0@<filename:W0014-0049.jpg/>
@@1@<SE49>De Baptismo.
<-P>Augustini, & figuratum fuit Exodi
14. in Ægyptijs, de quibus dicitur, nec
vnus quide&#x0303; superfuit ex eis. Vbi dicit
Glo. sic, peccata omnia in baptizato.
Iem originale nō dimittitur sine gra-
tia, sed gratia non patitur secum pec-
catum mortale, ergo omnia peccata
mortalia remittun{t$} in baptismo. Hæc
conclusio est de fide, & patet ex mul-
tis locis sacræ scripturę, & ex ca maio
res, de baptis. ac proindè non licet de<marginalia>Baptis-|mus, an|remit-|tat totā|p&#x0153;nam</marginalia>
ea dubitare. Sed an remitta{t$} tota poe-
na debita peccatis? Respō. ex sentent.
omnium doctorum quòd sic. Augus.
in Enchiri. c. 43. & habetur de conse.
d. 4. cap. per baptism&#x0169; ait. Per baptis.
quicquid ab homine dictum, factum,
aut cogitatum est, totum aboletur, &
quasi factum non sit habetur. Et Am
bros. qui allegatur à magistro senten.
4. d. 4. dicit, quòd in baptismo non re
quiritur gemitus peccator&#x0169;, quia gra<-P>

@@0@<filename:W0014-0050.jpg/>
@@1@<SE50>De Baptismo. 15
<-P>tis omnia condonantur, sed si non re-
mitteretur tota p&#x0153;na, requireretur
gemitus peccatorum, ergo. Item quia
aliàs post baptism&#x0169; imponeretur poe
nitentia sicut in confessione, sed non
imponitur, ergo nullus relinqui{t$} rea-
tus poenæ post baptismum. Item vt di
citur Roma. 6. In baptismo cōmori-
mur Christo. i. applicatur nobis eius
passio plenè, ergo totam emundat cō
scientiam. Et si aliqua iciunia baptizā
tis ante baptismum imponebātur vel
permitte bantur, hoc erat propter re-
uerentiam baptismi, vel ad satisfacie&#x0303;-
dum pro peccatis, non autem ad tolle&#x0303;
dam poenam. Remittitur etiam ratio
ne baptismi fomes et i&#x0303;clinatio ad pec
candum: dicente Augustino de conse
cra. d. 4. nō ex quo, quòd nō ex æquo
infestatur à fomite baptizatus, sicut
non baptizatus. Diminuitur aute&#x0303; nō
per subtractione&#x0303;, sed per additionem<-P>

@@0@<filename:W0014-0051.jpg/>
@@1@<SE51>De Baptismo.
<-P>contrarij, scilicet gratiæ & virtutis.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vtrum in baptismo<marginalia>17|Gratiā|& virtu|tes dan|tur in|baptis|mo.</marginalia>
detur gratia? Respon. quòd de hoc nō
potest dubitari. Nam præterquā &#xA759; in
sacra scriptura habetur, est etiam de-
terminatum in clementi. vni. de sum.
Trini. & fide catho. & in capit. maio-
res de baptismo. Et etiam virgini Ma
riæ contulit gratiam, contra quosdam
errantes, & dicentes, ipsam vel nō ha-
buisse præceptum baptismi, vel nō re
cepisse in eo gratiam. Confert etiam
virtutes infussas vt in prædictis cap. est
ab ecclesia determinatum.</P>
<P>&#x00B6; QVÆ ritur, an baptismus omni-<marginalia>18|Baptis|mi effe|ctus, an|sit æqua|lis in om|nibus su|scipienti|bus?</marginalia>
bus conferat æqualem effectum? Re-
spon. duplice&#x0303; esse baptismi effectum,
vn&#x0169; ordinatum, qui est gratia & virtu
tes, & remissio peccatorum, at&#xE8BF; poe-
narum. Alterum aliquo modo anne-
xum, vt donum prophetiæ, & gratiæ
gratis datę, & de hoc secundo effectu,<-P>

@@0@<filename:W0014-0052.jpg/>
@@1@<SE52>De Baptismo, 16
<-P>manifestum est quòd non semper om
nibus confertur æqualis. De primove
rò est inter theologos cōcertatio. Sco-
tus enim & Gabrie. et Caieta. tenent
quòd licet ratione sacrame&#x0303;ti detur de
terminata gratia, tamen ratione deuo
tionis ministrorum (vel quia vnus est
prædestinatus ad maiorem gratiam
quam alius) est maior effectus baptis-
mi in vno quā in alio. Sed ego non du
bito quin hoc sit falsum, et contra san
ct&#x0169; Tho. Sed dico, quod semper ratio
ne sacrame&#x0303;ti datur æqualis gratia. Ita
tenet Maio. 4. d. 4. q. 3. et hoc intelli-
gede puero. Nam de adulto nō nega-
rem quin maiore&#x0303; gratiam baptismi re
cipiatvnus quàm alius, quia est maior
dispositio in vno quàm in alio.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum qui est in actua<marginalia>19|An sit|bapticā|dus qui|est</marginalia>
li voluntate peccādi sit baptizandus?
Respon. sanct. Thom. 3. par. quæstio.
68. articulo. 4. et articulo. 8. ad. 4. Et<-P>

@@0@<filename:W0014-0053.jpg/>
@@1@<SE53>De Baptismo.
<-P>Scotus. 4. distin. 4. q. 5. Et Palu. 4. di.<marginalia>in actua|livolun|tate pec|candi.</marginalia>
4. q. 1. Et Durand. 4. d. 4. q. 2. quòd ta-
lis non est baptizandus, & de hoc non
est dubitandum. Et Augusti. & habe
tur de consecra. d. 4. ca. omnis qui ait.
omnis qui iam suæ voluntatis arbiter
constitutus est, cùm accedit ad sacra-
mentum fidelium nisi poeniteat, non
potest nouā vitam inchoare. Ab hac
poenitentia, cum baptizātur, soli pue
ri immunes sunt. Item actu. 2. Agite
poenitentiam & baptizetur vnusquis
q&#x0301;ue vestrum. Poenitentia autem quę
ante baptismum requiritur, debet es-
se contritio, sicut & in sacramento cō
fessionis, nisi excusetur ignorātia, qua
putat se sufficientem dolorem habere
cum tamen nō habeat, tunc enim suf-
ficit attritio cum sacrame&#x0303;to, sicut etiā
de poenitentia. Et per omnia similis
dolor requiritur ante baptismum, si-
cut ante poenitentiam: quia dolerede<-P>

@@0@<filename:W0014-0054.jpg/>
@@1@<SE54>De Baptismo. 17
<-P>de peccatis est de iure naturali, quod
non impeditur à iure diuino. Baptis-
mus autem in peccato mortali suscep
tus valere incipit fictione recede&#x0303;te, vt
determinat Augustinus cap. tunc va-
lere, de cōsecratione. d. 4. maxime si
habuerit attritionem. Sed quæritur,
quare hoc sacrame&#x0303;tum habeat istud
preuillegium, quòd recede&#x0303;te fictione
valeat, cúm eucharistia nō habeat il-
lud, imo nec poenite&#x0303;tia? attritio enim
post poenitentiam nihil valet, quan-
uis cum poenitentia valeat, & tamen
attritio post baptismum, illius inquā
peccati attritio de quo erat fictio, suffi
cit ad hoc vt baptismus cōferat gratiā
ex opere operato. Respondet sanctus
Thomas. 4. distin. 4. quæstione. 3. ar.
2. quòd ratio discriminis est, quia bap
tismus imprimit charactere&#x0303;, quia iam
talis est verè baptizatus, & baptismus
non potsst iterari: & si sic non repara<-P>

@@0@<filename:W0014-0055.jpg/>
@@1@<SE55>De Baptismo.
<-P>retur effectus eius esset in vacuum sus
ceptus. Effectus autem aliorum sacra
mentor&#x0169; iterabili&#x0169; potest recuperari.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an sint plura ba<marginalia>20|Baptis-|mus tri|plex.</marginalia>
ptismata? Respondeo &#xA759; sic, nā triplex
est baptismus, videlicet, flāminis, san-
guinis, & aquæ, vt notat Glo. super il
lud Hebręo. 6. baptismata doctrinæ.
Et de baptismo flāminis fit mentio. 15
q. 1. ca. firmissimè, & ibi Glo. & de cō
secra. d. 4. ca. necessarium, & ibi Glo.
& Grego. Nazianzenus, lib. deseculis
Epiphanis, & Bernardus epistol. 77.
martyrium vocat baptismum. Et Ca-
siodo. de Origine officior&#x0169;. ca. 24. po
nit hæc tria baptismata. Et Orige. 4.
Leuiti. & Augusti. 13. de Ciuita. Dei.
Baptismus aute&#x0303; flāminis vocatur poe
nitentia peccator&#x0169;, et quæcun&#xE8BF; con-
uersio in De&#x0169; sufficiens ad infusione&#x0303;
gratię, qui non vocatur sacramentum
quia nō confert gratiā ex opere opera<-P>

@@0@<filename:W0014-0056.jpg/>
@@1@<SE56>De Baptismo. 18
<-P>to. Nec martyri&#x0169; vocatur sacrame&#x0303;t&#x0169;,
quia iā essent plura quā septe&#x0303; sae&#x0303;rame&#x0303;
ta nouę legis. Nec sunt necessariæ in
martyrio, res, et verba, materia, et for
ma. Sacramenta a&#x0169;t oi&#x0303;a cōstāt ex illis<P>
<P>&#x00B6; QV Æritur vtrum pueri sint ba-<marginalia>21|Pueri, ā|sint ba|pticādi.</marginalia>
ptizandi? & videtur quod nō quia ne
mo debet baptizari nisi voluntariè,
sed in pueris non est voluntarium, er
go. Respondeo nullo modo est dubi-
tandum, quòd pueri si non baptizan-
tur damnantur: si autem baptizantur,
saluantur. Hoc expressè determina-
tur in capit. maiores, de baptismo, &
Ioan. 3. dicitur nisi quis renatus fuerit
ex aqua, & spiritu sancto, &c. Et Au
gusti. cōtra Iuliañ. & de baptismo par
uulor&#x0169;, ca. 13. & 30. & de fide ad Petr&#x0169;
ca. 6. et in multis alijs locis determinat
quòd pueri sine baptismo dānantur,
& cum illo iustificantur. Pueri em&#x0303; ha
be&#x0303;t originale peccat&#x0169;, secund&#x0169; illud<-P>

@@0@<filename:W0014-0057.jpg/>
@@1@<SE57>De Baptismo.
<-P>Roman. 5. oe&#x0303;s in Adam peccauer&#x0169;t,
sed in noua lege nō est aliud remedi&#x0169;
contra originale, nisi baptismus ergo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum amentes, & fu<marginalia>22|Amen-|tes & fu|riosi, an|sint ba-|pticādi</marginalia>
riosi sint baptizandi? Respondeo, &#xA759; si
aliquis sit perpetuo amens, quia sicna
tus est, & nunquàm habuit vsum ra-
tionis, talis est baptizandus, quia idem
est iudicium ac de puero. Secundò di-
co quod si amens habuit aliquando
vsum rationis, & tunc cum erat sui cō
pos voluit baptizari, licet posteà inci-
derit in amentiam est baptizandus si
ne dubio. Verum est quòd si quandò
habuit vsum rationis, & voluit bapti-
zari, constet eum esse in aliquo pecca
to mortali à quo nolebat abstinere,
male faceret qui e&#x0169; baptizaret. Siau-
tem talis defacto baptizetur, vtrum cō
sequatur gratiam? Doctores concor-
diter dicunt, quòd nihil sibiproficeret
baptismus. Nec ego oppositum aude-<-P>

@@0@<filename:W0014-0058.jpg/>
@@1@<SE58>De Baptismo. 19
<-P>rem determinatè dicere, probabile ta
men existimo, cùm baptismus sit inre
medium peccatorum, quòd habet effi
caciam erga attritum qui est in morta
li. Et potest etiam baptizari cum sit in
originali talis furiosus, quòd si bapti-
zetur in casu dicto saluabitur, ne po-
namus aliquem in via extra statum sa
lutis. Hoc credo multum probabile.</P>
<P>Tertiò dico quod si talis cum habuit
vsum rationis noluit baptizari posteá
lapsus in amentiam non potest bapti-
zari, quia vol&#x0169;tas præterita reputatur
præsens, & si baptizetur nihil ei valet
baptismus vt videtur. Quartò dico &#xA759;
si sit talitèr amens de quo creditur &#xA759;
redibit in pristinam sanitatem, etiam
si ante amentiam voluerit baptizari,
non est baptizandus sed propter reue
rentiam sacramenti expectanda est
eius conualescentia: dummodo nō sit
periculnm de morte eius.</P>

@@0@<filename:W0014-0059.jpg/>
@@1@<SE59>De Baptismo.
<P>&#x00B6; QV Æritur an pueri infidelium<marginalia>23|An pue|ri infide|li&#x0169; sint|bapticā|di invi|tis pare&#x0303;|tibus.</marginalia>
sint inuitis parentibus baptizādi? Est
quęstio grauis, & tracta{t$} à sanct. Tho
ma. 3. p. q. 68. ar. 10. 4. dist. 4. Capre. &
multi Thomistæ tenent partem nega
tiuam scilicet quòd nullo modo licet
baptizare filios infidelium quorum-
cun&#xE8BF;, siue illi sint pagani, siuc Iudęi,
siue liberi, siue serui: inuitis parentib&#xA770;
Scot. 4. d. 4. q. 9. tenet contrarium sci-
licet, quòd sunt baptizandi. Durā. au-
tem li. & quæstio. 6. & Caieta. 2. 2. q. 10
ar. 12. tenent viam mediā. Dicit enim
hæc opinio esse distinguendum de in
fidelibus, quidam enim sunt sui iuris,
& non serui christianorum, & tali&#x0169;
filij non sunt baptizandi inuitis pare&#x0303;-
tibus. Alij infideles sunt serui christia
nor&#x0169;, quales sunt qui iure belli s&#x0169;t ser
ui, & etiā Iudæi secund&#x0169; istos, & filij
eor&#x0169;, quia occîderunt regem nostr&#x0169;,
& horum filij possunt, & debent inui<-P>

@@0@<filename:W0014-0060.jpg/>
@@1@<SE60>De Baptismo. 20
<-P>tis parentibus baptizari. Hanc opinio
nem putat Caiet. esse sanct. Tho. Pro
huius quęstionis solutione, notādum
quòd per parentes in proposito non
intelligimus solos genitores sed etiam
eos in quorum custodia, et cura s&#x0169;t fi-
lij. Vndè si puer infidelis iusto titulo,
vel etiā iniusto (vt benè dicit Capre.)
venerit ad terras christianorum, cum
iam non possit esse sub cura genitor&#x0169;
sed sub cura dominorum christiano-
rum esset baptizandus. Nā si tales nō
liceret baptizare, cùm proprij paren-
tes non possint eorum curam gerere
essent pueri extra stat&#x0169; salutis. S. Tho.
igi{t$} determinatè, et absolutè respōd.
&#xA759; tales non sunt baptizādi inuitis pa-
rentibus, et ita tenend&#x0169; est. Et ecclesia
tales pueros in terris paganor&#x0169; sub cu
ra parent&#x0169; degentes nunquā consue
uit baptizare: quāuis eor&#x0169; pare&#x0303;tes ma
lè vtātur dominio quod in ipsos habe&#x0303;t<-P>

@@0@<filename:W0014-0061.jpg/>
@@1@<SE61>De Baptismo.
<-P>Nos tame&#x0303; non sumus eorum iudices,
dicente Paulo, de his qui foris sunt ni
hil ad nos. Sicut ego non possum co-
gere christianum ad audiendam mis-
sam die dominica, licet habeat præce
ptum audiendi eam: quia ego nō sum
executor huius legis. Et ca. Iudæi. 28.
q. 1. & ca. ex literis, de conuersione in-
fidelium habetur, quòd si alter infide
lium fiat christianus, baptizentur eius
filij pueri, ergo si nullus parentum cō
uertatur non debent baptizari.</P>
<Z>De Ministro.</Z>
<P><INI3>Q</INI3>V Æritur, vtrum mali mini-<marginalia>24|Malimi|nistrian|cōfferāt|vera sa|menta.</marginalia>
stri conferant verum baptis-
mum, & alia sacramenta? Re
spondetur sec&#x0169;dúm omnes doctores
quòd sic, & est determinatio ecclesiæ
in cap. Roma. de consecra. d. 4. vbi di
citur. Romanus Pontifex non atten-
dit hominem, qui baptizat, sed spirit&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0062.jpg/>
@@1@<SE62>De Baptismo. 21
<-P>Dei subministrare gratiam baptismi
licet paganus sit qui baptizat. &. 1. q.
1. ca. si iustus fuerit: non est de hoc du-
bium apud fideles, & oppositum dice
re est error Vuiclephista. Sed de hæ-
reticis ministris fuit olim altercatum
inter doctores, an conferrent vera sa-
cramenta? Vndè Cyprianus c&#x0169; episco
pis prouincię Affricæ, & aliarum dua
rum Carthaginem conuenerunt, vbi
Cyprianus determinauit, quòd ab hę
reticis baptizati essent rebaptizandi,
& perseuerauit in ea opinione, vt pa-
tet, ca. si quis inquit. 1. q. 1. & capit. quo
modo exaudiet, de conse. d. 4. Augu.
autem lib. vno de baptismo, dicit &#xA759; si
quid erroris ibi Cyprianus tenuit fal
ce passionis est remotum. Et debaptis
mo contra donatistas, lib. 6. &. 5. c. 23.
& in multis alijs locis, dicit &#xA759; concili&#x0169;
vniuersale totius ecclesiæ post illud
Carthaginense celebratum determi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0063.jpg/>
@@1@<SE63>De Baptismo.
<-P>nauit quòd hæretici conferebant ve-
ra sacramenta, & ita ecclesia tenet. &
in ca. ad abolendam de hæreticis dici
tur, quòd qui alitèr de sacramentis ec
clesiæ sentit, & docet quàm ecclesia
Romana hæreticus est. Et si Ambro.
li. de initiandis rudibus, & habetur. 1.
q. 1. ca. nō sanat, dicat &#xA759; baptismus &#xA751;fi-
di non m&#x0169;dat sed polluit, loquitur de
baptismo Arrianor&#x0169;, &#xA757; ponebāt aliā
formam scilicet in nomine filij serui.
&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum mini-<marginalia>25|Mini-|stras sa|cramen|ta in|peccato|mortali|an pec-|cet mor|ta liter.</marginalia>
ster existe&#x0303;s in peccato mortali peccet
mortalitèr administrans sacrament&#x0169;?
Resp. sanct. Tho. 3. p. q. 64. ar. 6. quòd
sic, quia est notabilis irreuerentia di-
uinorum contra præceptum iuris na
turalis. Admonet tamen Caieta. hoc
esse sane intelligendum. Nam ad hoc
quòd talis actio sit mortalis requirun
tur tria. 1. quòd sit minister, ita &#xA759; fa-
ciat actum religionis. Ex quo patet cō<-P>

@@0@<filename:W0014-0064.jpg/>
@@1@<SE64>De Baptismo. 22
<-P>tra Adrianum, &#xA759; qui eleuaret hostiā
iacentem in luto, non peccaret esto es
set in mortali, quia illa actio nō est mi
nistri inquantum minister est. 2. requi
ritur ad hoc sit mortalis, quòd actio il
la sit sacramentalis. i. quòd procedat
à sacramento. Vndè diaconus in mor
tali legens euangelium peccat morta-
litèr, quia illa actio procedit à sacra-
mento ordinis, & terminatur ad eu-
charistiam. 3. irreuerentia ista est mor
talis ex genere. Et cum secretè, et sine
solennitate in necessitate baptizat in
mortali, peccat venialitèr tātum, quia
facit id in persona alterius, & non
vt sacerdos.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an liceat reci-<marginalia>26|Sacra|menta a|malis|mini-|stris re-|cipere,|an sit li|citum.</marginalia>
pere sacramenta á malis ministris sci-
licet à concubinarijs, &c? Sanct. Tho
mas. 3. par. quæstione. 64. articulo. 6.
in solutionibus argumentor&#x0169;, &. 4. di
stinctio. 5. q. 2. tractat hanc materiam.<-P>

@@0@<filename:W0014-0065.jpg/>
@@1@<SE65>De Baptismo.
<-P>Respondeo &#xA759; duplex potest esse mi-
nister malus, vnus qui toleratur ab ec
clesia quoniam scilicet non est excō-
municatus, nec præcissus, & á tali lici
tum est recipere sacramenta, non ta-
men (vt benè notat Caietanus) licet
eum inducere ad conferendum sacra
mentum, nisi in duobus casibus. Pri-
mò quando ipse tenetur conferre sa-
cramentum illud, putâ quia est cura-
tus, & dominica dies possum eum in-
ducere ad celebrand&#x0169;, licet sit in mor
tali: quia ego vtor iure meo, & exigo
quod ipse potest benè facere, & si ma
lè agit ipse viderit. Secundó in articu
lo necessitatis, quādo in periculo mor
tis egeo baptismo, possum inducere
tunc ministrum quantumuis pessim&#x0169;
ad cōferendum mihi sacrament&#x0169;. Al
ter potest esse minister malus, qui sit
excōmunicatus, & pręcisus ab eccle-
sia, & à tali non licet recipere baptis-<-P>

@@0@<filename:W0014-0066.jpg/>
@@1@<SE66>De Baptismo. 23
<-P>mum ac proinde nec aliud quodvis
sacrame&#x0303;tum. Has duas propositiones
ponit sanctus Thom. Caieta. Duran.
Palu. Adria. & Scot. qui addit quod
si sim in extrema necessitate, et egeo
baptismo, & sunt duo qui possunt me
baptizare, scilicet laicus bonus, et sa-
cerdos iniquus, potius debeo induce-
re sacerdotem ad me baptizandum,
quàm secularem, et bene dicit, nam
laicus non est minister sacramenti ba
ptismi, nisi in defectu sacerdotis. Tem
pore verò necessitatis licitum est etiā
suscipere sacramentum baptismi ab
excommunicato, et pręcisso, vt benè
dicit sanctus Tho. et Scotus. nam talis
minister solo iure positiuo impeditur
ab administratione sacramentorum,
sed in casu necessitatis est præceptum
de iure diuino vt iste baptizetur, et q&#x0111;
ille eum baptizet, ergo. Et ita determi
natur in cap. si quem fortè. et cap. sub<-P>

@@0@<filename:W0014-0067.jpg/>
@@1@<SE67>De Baptismo.
<-P>diaconus. 24. q. 1. Et Augus. allegatur
ab Adriano in libro de vno baptismo
de quodam qui in extremis ab hæreti
co est baptizatus. Super quo Augusti
nus ait, non solum quod fecit non im
probamus, sed etiam securissimè, &
verissimè laudamus, possunt ergo, &
tenentur in articulo necessitatis ab hę
reticis excōmunicatis, pręcissis&#xE8BF; susci
pere sacrame&#x0303;t&#x0169; baptismi. vt dict&#x0169; est.
&#x00B6; HOC autem quod diximus non<marginalia>27|Ab ex-|cōmuni|catis, an|liceat sa|cramen|ta reci-|pere.</marginalia>
esse licitum recipere sacrame&#x0303;ta ab ex
cōmunicatis intelligitur de solis illis
qui nominatim sunt excommunicati,
vel ob notoriam percussionem cleri-
ci. Sic enim determinatum est in con-
cilio Constantiensi, & in concilio Ba
siliensi. Cum alijs verò excōmunica-
tis idem iudici&#x0169; est, sicut de ministris
peccatoribus, non enim tenemur eos
vitare, etiā in participatione sacrame&#x0303;-
torum, nisi sicuti malos ministros nō<-P>

@@0@<filename:W0014-0068.jpg/>
@@1@<SE68>De Baptismo, 24
<-P>induce&#x0303;do eos sine necessitate ad sacra
menta conferenda.</P>
<P>&#x00B6; QV Æri{t$}, anad baptizād&#x0169; puer&#x0169; ex<marginalia>28|An pu-|er in|vtero|matri&#x0303;s|sit bapti|candus</marginalia>
pectāda sit ei&#xA770; natiuitas ex vtero? Re-
spō. secund&#x0169; oe&#x0303;s docto. &#xA759; sic: & habe
tur de consecra. d. 4. cap. qui in mater
nis. Verum est &#xA759; si manu obstetricis
posset realitèr mitti aqua, & verba di-
cantur, &#xA759; esset verus baptismus. Si au-
tem periclitetur puer nascens, & ap-
pareat caput, baptizetur, & erit verus
baptismus: vt ait. S. Tho. 3. p. q. 68. art.
11. 4. vbi ait, &#xA759; si esset omnino nat&#xA770; suf
ficeret mittere aquam in caput, ergo
&c. Si aute&#x0303; alia pars appareat scilicet
pes, vel manus, dicit S. Tho. Durā. Pa
lu. & est cōmunis opinio, &#xA759; licet non
sit cert&#x0169; an esset verus baptismus, ba-
ptizandus tamen est, & posteá si na-
scatur debet sub conditione iter&#x0169; ba-
ptizari. Palu. contendit &#xA753;bare &#xA759; certis
simè erit baptizat&#xA770;, licet nō intingua{t$}<-P>

@@0@<filename:W0014-0069.jpg/>
@@1@<SE69>De Baptismo.
<-P>aqua nisi pes, vel manus. Sed tame&#x0303; nō
est ita certum, vt ipse putat. Panormi.
et Innocentius in cap. debitum de ba-
ptismo, videntur sentire quód quęli-
bet pars sufficiat ad baptismum et ve-
rè est in hoc magna apparentia.<marginalia>29|Ab ex-|cōmuni|catis, an|liceat sa|cramen|tis recipere.$unclear</marginalia>
<P>&#x00B6; QVÆ ritur, quid facie&#x0303;dum est de
pregnante damnata ad mortem? Re-
spondeo, &#xA759; est expectādus partus. Pa
tet in lege negat. ff. de statu homin&#x0169;,
et in lege pregnantis. ff. de poenis, et a
liud facere esset grande sacrilegium.
Sed quid si illa egrotet ad mortem, an
sit aperienda vt fętus baptizetur? Re-
pondeo &#xA759; temporibus nostris quidā
medicus consuluit, vt fieret cissio, sed
pessimè proculdubio, nam nullomo
do licet, non enim sunt facienda ma-
la vt veniant bona, et non potest om
nino esse certa mors matris, et dato &#xA759;
esset certa, aperire eam viue&#x0303;tem esset
occîdere eam, quod est immane sacri<-P>

@@0@<filename:W0014-0070.jpg/>
@@1@<SE70>De Baptismo. 25
<-P>legium. Posteà verò cùm mater mo-
riatur aperienda est, & puer si viuus
reperiatur baptizādus, vt in lege post
humus. ff. de in offi. testame&#x0303;t. Solinus
dicit de Iulio Cæsare, quòd sic fuerit
ab vtero matris extractus, & idem di
cit Palu. Sed hoc nō est verum de Iu-
lio Cæsare, sed de alijs Cæsaribus.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quo tempore<marginalia>30|Pueri ā|sint sta|tim ba-|pticādi.</marginalia>
sint pueri baptizandi? Respondeo se-
c&#x0169;dùm sāct&#x0169; Tho. quòd statim. Quia
ratione baptismi Deus, & angeli ha-
bent maiorem curam illor&#x0169;: non di-
co statim. i. eade&#x0303; die. Est enim magna
abusio in nostris te&#x0303;poribus, quòd sem
per antequàm puer ducatur ad ec-
clesiam est baptizatus: si timeretur
eius mors, & esset pericul&#x0169;, benè qui
dem: sin autem melius est vt in eccle-
sia baptizetur. Si aute&#x0303; adulti sint bap-
tizandi non debe&#x0303;t diu differre baptis-
mum propter pericula interim immi<-P>

@@0@<filename:W0014-0071.jpg/>
@@1@<SE71>De Baptismo.
<-P>nentia: debent tamen prius instrui in
fide. Tempore etiam interdicti licit&#x0169;
est baptizare, vt patet in cap. quoniam
de sententia excōmunicationis lib. 6.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum ad baptism&#x0169;<marginalia>An in|baptis-|mo re-|quira-|tur inte&#x0303;|tio bap-|ticantis.</marginalia>
requiratur intentio baptizantis? Re-
spondeo sec&#x0169;d&#x0169; sanct. Tho. 3. p. q. 64.
arti. 8. et sec&#x0169;d&#x0169; omnes doctores quòd
sic, nam quando ad vnum concurr&#x0169;t
multa, oportet &#xA759; sit aliquid per quod
ex illis multis fiat vnum, in baptismo
aute&#x0303; concurrunt multa, scilicet mate-
ria et forma baptizans, et baptizatus,
&c. ergo oportet cúm sacramentum
sit vnum, &#xA759; per aliquid fiat vnum, sed
non videtur quomodo aliter fiat vn&#x0169;,
nisi per hoc quòd applicantur isti per
intentionem, ergo inte&#x0303;tio requiritur.
Item oportet quòd baptismus sit actio
humana, nam si insanusbaptizaret nō
esset baptismus, sed non potest essea-
ctio humana sine intentione, ergo re-<-P>

@@0@<filename:W0014-0072.jpg/>
@@1@<SE72>De Baptismo. 26
<-P>quiritur intentio faciendi quod eccle-
sia intendit. Requiritur intentio bapti
zandi, nec quādo baptizat requiritur
actualis intentio, sufficit enim virtua-
lis. i. quòd prius voluerit baptizare: li-
cet tunc quando baptizat cogitet de
impertinentibus. Furiosus verò bapti
zare non potest, quia non habet inte&#x0303;-
tionem quæ requiritur, vt dictum est.
Si autem sacerdos putet se baptizare
Petrum, & baptizat Martin&#x0169;, quia iā
intendit baptizare, verè baptizat: licet
erret in persona. Imo quāuis erret in
sexu putās se baptizare Franciscum,
& baptizat Ioannem contra Ostiens.
&#x00B6; QVÆR Itur, an baptismus pos-<marginalia>31|Baptis-|mus an|possit|iterari?</marginalia>
sit iterari? Respondeo secundùm om
nes doctores quòd non. Sanct. Tho.
3. parte. quæstione. 66. articulo. 9. tra-
ctat de hoc. Et patet, quia Ephesios
sexto dicitur vna fides, vnum baptis
ma. Et Hebreos sexto imposibile<-P>

@@0@<filename:W0014-0073.jpg/>
@@1@<SE73>De Baptismo.
<-P>est enim eos qui semel sunt illumina-
ti &c. & prolapsi sunt rursus reuocari
ad poenitentiam. Quidā hæretici h&#x0169;c
locum intelligebant de poenitentia.
Cōtra quos August. li. de vera & fal-
sa poenitentia ca. 3. ostendit prædict&#x0169;
locum necessario esse intelligendum
de baptismo. Similitèr Damas. l. 4. c. 1
Nā si de poenitentia intelligeretur es
set contra illud euangelij Matthęi. 18.
nō dico septies, sed septuagies septies.
Et est determinatio ecclesiæ, de conse
cra. d. 4. cap. rebaptizare, & sunt ver-
ba Augustini ad Maximianum, reba
ptizare hęreticum hominem omnino
peccatum est, rebaptizare autem ca-
tholicum, immanissim&#x0169; scelus est. Ha
betur etiam. 1. q. 1. c. quodquidam. Est
autem secund&#x0169;. S. Tho. multiplex hu
ius ratio, baptismus enim est quædam
natiuitas, & regeneratio: sed homo in
vita corporali non potest semel iam<-P>

@@0@<filename:W0014-0074.jpg/>
@@1@<SE74>De Baptismo. 27
<-P>natus, denuo nasci, ergo nec in vita spi
rituali. Item in baptismo cōmorimur
Christo, vt dicitur Roma. 6. sed Chri
stus tantum semel mortuus est, ergo.
Item baptismus imprimit charactere&#x0303;
indelebilem, ergo. Item quia datus est
in remedium contra originale pecca-
tum, sed hoc peccat&#x0169; semel dimissum
non potest redire, ergo nec baptismus
potest iterari: quód si reiteretur nihil
omnino valet secundus baptismus.</P>
<P>Qui autem. 2. baptizat manet irregula
ris, vt patet in cap. ex literar&#x0169;, de apo-
sta. Et est notandum quòd baptismus
nō debet iterari, nec absolute, nec sub
conditione, si cōstat quòd anteà sit ba
ptizatus: etenim qui baptizaret sub cō
ditione eum qui iam est baptizatus ir
regularitatem incurrit, vt patet ex ver
bis Augusti. quæ Magist. sente&#x0303;t. addu-
cit. 4. d. 6. dubitans, an qui ludicre ba-
ptizaret, conferret verum baptism&#x0169;?<-P>

@@0@<filename:W0014-0075.jpg/>
@@1@<SE75>De Baptismo.
<-P>Ait Augustinus implorādum esse di-
uinum auxilium gemitibus, & oratio
nibus. Si tantum anxiabatur Augusti
nus quomō licet rebaptizare etiā sub
conditione? Est pessima abusio in par
tibus nostris rebaptizare sub conditio
ne, sed debet parrochus dilige&#x0303;tèr quæ
rere, an puer sit baptizatus: & si com-
pererit quòd sic, nullo modo debet e&#x0169;
rebaptizare, si constet oppositum de-
bet eum haptizare. Si autem sit verè
dubium, determinat ecclesia. ca. 2. de
baptismo, &#xA759; baptizetur sub conditio-
ne. Me pręsente adductus est quidam
puer ad baptismum & quibusdam di
centibus eum iam esse baptizatum, a-
lijs verò hoc ipsum negantibus, admo
nui clericum, vt quæreret prius verita
tem, qui dixit mihi. O pater non cure
tis, expectetis modicum, & videbitis,
quid ego facio. Hæc dicens arripuit
puerum, & ait, Alphonse, si tu es ba-<-P>

@@0@<filename:W0014-0076.jpg/>
@@1@<SE76>De Baptismo. 28
<-P>ptizatus ego nō te rebaptizo, si non es
baptizatus, ego te baptizo in nomine
patris, & filij. Hæc est magna abusio,
nec toleranda.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an baptizato<marginalia>32|Bapti&#x0292;a|tus se-|creto de|bet pu-|blice be|nedici.</marginalia>
puero secretè, debeant repeti solen-
nes illæ ceremoniæ, & benedictiones
ecclesiæ? Respondeo quòd sic, vt ait
Palude, & est cōmunis sententia. Sed
quid si credens curatus iam puerum
esse baptizatum, dixit solenniter om-
nia illa quæ concomittātur baptism&#x0169;
sine immersione tame&#x0303;, an posteà scie&#x0303;s
illum non fuisse baptizatum, debeat
baptizare sine solennitatibus prædi-
ctis? Respond. quòd non, sed debet de
nouo solenniter baptizare, quia sole&#x0303;-
nitates non sunt de essentia baptismi
De ritu baptismi, an sit conueniens?
consule, sanctum Thom. 3. parte. quæ
stio. 66. arti. 10. & de cathecismo, exor
cismo&#xE8BF;. 3. part. quæst. 71.</P>

@@0@<filename:W0014-0077.jpg/>
@@1@<SE77>De Baptismo.
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an in cathecis<marginalia>33|An abr|ren&#x0169;tia|tio bap|ticatisit|votum.</marginalia>
mo puerorum, quandò respondent &#xA753;
eis, abrren&#x0169;cio, sit ibi noua obligatio
pueri, an si maneat puer obligatus, si-
cut si fecisset votum? Respon. &#xA759; Durā
dus videtur dicere quòd sic. Palud. ta-
men bene dicit, quòd ibi nulla est obli
gatio, etiam si qui baptizatur sit adul-
tus. Non enim intendit ecclesia obli-
gare eos de nouo, sed vt acceptent ea
ad quæ tenentur christiani. Notand&#x0169;
etiam quòd in cathecismo cōtrahitur
quædam cognatio spiritualis inter su
sceptorem, & susceptum, inter patri-
num verò filios&#xE8BF; eius, & baptizatum
contrahitur affinitas spiritualis. Si au
tem non baptizetur, sed fiant solen-
nitates tantum, contrahitur etiam af-
finitas, sed imperfecta: nam prima di
rimit matrimonium, non tamen. 2.
vt habetur de cognatione spirituali
capit. 5.</P>

@@0@<filename:W0014-0078.jpg/>
@@1@<SE78>De Baptismo. 29
<P>&#x00B6; An in sacramento baptismi, opor-<marginalia>34|Mate-|ria &|forma|baptis-|mi de-|bent si-|mul cō|currere</marginalia>
teat simul concurrere materiam &
formam baptismi? Respond. secund&#x0169;
omnes quòd sic. Patet ex Augustino,
& habetur cap. detrahe. p. q. 1. accedit
verbum ad elementum, et fit sacrame&#x0303;
tum. Ista autem simultas sec&#x0169;d&#x0169; Sco
tum intelligitur modo humano: quia
euangelistę loquuntur hominibus, ac
proindè satis est, quòd materia & for-
ma sint simul, eo modo quo aliqua di
cuntur esse simul apud homines. Nō
credo tamen quòd requiratur quòd
antequàm immersio aquæ finiatur,
incipian{t$} verba, sed sufficit quòd post
quàm dixit, ego te baptizo in nomine
patris, & filij, & spiritus sancti, mitta
tur aqua. Nec de hoc dubito, iā enim
iste est baptizatus in nomine patris, et
<Z>filij. &c. sicuti in euangelio
præcept&#x0169; est. Et hæc
de baptismo.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0079.jpg/>
@@1@<SE79>
<Z>&#x00B6; SEQVITVR DE SA-
cramento confirmationis.
&#x00B6; De sacramento confirmationis
tractat Magister sete&#x0303;t. 4. d. 7.
& S. Tho. 3. p. q. 72. &.</Z>
<P><INI3>Q</INI3>VÆRITVR, ante omnia<marginalia>35|Confir|matio e&#x0303;|a Chri-|stoinstr|tuta.</marginalia>
an confirmatio sità Christo
instituta? Ad hoc dicunt qui-
dam quòd confirmatio non fuit insti-
tuta à Christo, nec ab apostolis, sed ab
ecclesia. Hoc tenet Alexander de A-
les. 4. p. q. 23. membro. 1. &. S. Bonaue&#x0303;
tura. 4. d. 7. & Alexander ait quòd cō
firmatio fuit instituta in concilio Mel
densi. Oppositum tenet omnis schola
theologorum. Opinio tamen Alexā-
dri non est hæretica, quia non negat
confirmationem esse sacramentum,
sed dicit quòd Christus habens pote-
statem condendi sacramenta, commu
nicauit illam ecclesiæ. Sed nos dicim&#xA770;<-P>

@@0@<filename:W0014-0080.jpg/>
@@1@<SE80>De confirmatione. 30
<-P>confirmationem institutā esse à Chri
sto, nam apostoli confirmabant, vt pa
tet actorum. 8. &. 19. & confirmati re-
cipiebant spiritum sanctum, etiam vi
sibilitèr, & non legimus quòd ipsi a-
postoli hoc instituer&#x0169;t, ergo. Et quòd
fuerit ante concilium Meldense patet
de consecratione. d. 5. vbi Melchiades
Vrbanus & Fabianus, ātiquissimi pō
tifices loquuntur de confirmatione, si
cut de re in ecclesia consueta. Et sāct.
Cle. qui Petro sucessit in episto. 3. ad
vniuersos, & Cyprianus in concilio
Carthaginens. & Hierony. aduersus
Luciferian. Cum autem sacramenta
sint instrumenta nostræ redemptio-
nis, quam Christus operatus est vs&#xE8BF;
ad resurrectionem, oportet dicereoi&#x0303;a
sacrame&#x0303;ta instituta fuisse ante resurre
ctionem Xp&#x0303;i. Instituit ergo Xp&#x0303;us hoc
sacrame&#x0303;t&#x0169; Ioā. 16. qñ &#xA753;missit aposto-
lis spirit&#x0169; sanctum quo confirmare&#x0303;tur<-P>

@@0@<filename:W0014-0081.jpg/>
@@1@<SE81>De confirmatione.
<-P>virtute ex alto, illa enim missio sp&#x0169;s
sancti in pe&#x0303;thecoste, vel fuit sacrame&#x0303;-
t&#x0169; cōfirmationis, vel habuit loc&#x0169; eius.
&#x00B6; QVÆ ritur, quæ sit materia hu-<marginalia>36|Mate-|ria cōfir|matiōis|est chris|ma.</marginalia>
ius sacrame&#x0303;ti? necessario. n. est danda
in eo aliqua materia, vt patet ex ritu
eccles. & auctoritatibus sanctor&#x0169;, &
quia omnia alia sacramenta cōstāt ex
materia & forma, ego etiam hoc. Et
oppositum dicere esset temerarium,
nam in forma huius sacramenti signa
tur materia, dicitur enim consigno te
signo crucis, & confirmo te chrisma-
te salutis. Respon. quód materia huius
sacramenti est chrisma. Hoc vocabu-
lum est græcum, & accepit ecclesia il
lud ex Diony. 2. ca. 4. de ecclesiastica
hierarchia & significat vngue&#x0303;tum cō
positum ex oleo & balsamo, vt patet
in ca. vno de sacra vnctione. Balsam&#x0169;
autem necessarium est in materia con
firmationis necessitate præcepti, vt pa<-P>

@@0@<filename:W0014-0082.jpg/>
@@1@<SE82>De confirmatione. 31
<-P>tet ex cap. vno, & ca. nouissimè de cō
secra. d. 5. & ca. 1. de sacramentis non
iterandis, & ex ritu ecclesiæ. Non est
autem necessarium necessitate sacra-
menti: nam balsamum est in sola Sy-
tia terra paganorum, & difficultèr po
test inueniri, & non videtur &#xA759; mate-
riam tam arduam voluerit Deus esse
materiam sacramenti, nō est ergo ne-
cessarium de essentia sacrame&#x0303;ti, sicut
nec aqua in consecratione sanguinis.<marginalia>Balsa-|m&#x0169; nō|est de|necessi|tate sa|crame&#x0303;ti|cōfirma|tionis.</marginalia>
Hoc tenet Caieta. 3. p. q. 72. arti. 2. hoc
etiam probatur ex cap. 1. pastoralis de
sacramentis nō iterandis, vbi habetur
quòd quidam per errorem fuit confir
matus oleo benedicto sine balsamo,
& quæsitum est, an esset iterandumsa
cramentum? & respōsum est, nihil es-
se iterandum, sed cautè supplendum
quod incautè fueratomissum. Si illud
fuit sacramentum ergo chrisma non
est de necessitate sacramenti, si autem<-P>

@@0@<filename:W0014-0083.jpg/>
@@1@<SE83>De confirmatione.
<-P>non debuit iterari, ergo certè fuit sa-
cramentum, licet posteá propter præ
ceptum chrismate vngeretur. Credo
ergo probabilissimè &#xA759; chrisma nōest
de essentia sacrame&#x0303;ti cōfirmationis: a
liâs em&#x0303; raro esset sacrament&#x0169;, nā etiā
puto negociatores decipere nos ven-
dentes non balsamum pro balsamo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an sit necessa<marginalia>37|Chris-|ma in|confir-|matio-|ne de-|bet esse|conse-|cratum.</marginalia>
rium quòd chrisma sit consecratum?
Respond. &#xA759; sic. Ita tenet Scotus, Du-
ran. Palu. Marsi. Siluest. Florenti. &
omnes, & videtur idem sentire san-
ctus Tho. 3. p. q. 72. arti. 3. vnde si chris
mate non consecrato per errore&#x0303; quis
confirmaretur, non esset confirmatus
nam Christus hoc instituit, quod pa-
tet ex ritu ecclesiæ, & auctoritate anti
quorum doctor&#x0169;. Cypria. in opuscu-
lo de vnctione chrismatis, & Diony-
sius, ca. 4. de ecclesiasti. hierarch. Ra-
tio huius assigna{t$} à S. Tho. Ricard.<-P>

@@0@<filename:W0014-0084.jpg/>
@@1@<SE84>De confirmatione. 32
<-P>Alex. & Bonaue&#x0303;. Quia c&#x0169; sacramen
t&#x0169; sanctificet actione, oportet vt in se
sit sanct&#x0169; & proptereà congru&#x0169; fuit,
vt ipsa materia habeat in se sanctifica
tione&#x0303;. Sed est differe&#x0303;tia inter materias
sacramentorum, nam aliquas sanctifi
cauit Christus immediate, vt sunt ma
teriæ illor&#x0169; sacrame&#x0303;tor&#x0169; quibus Xp&#x0303;s
est vsus scilicet baptismi, & euchari-
stiæ. Aliorum verò sacramentor&#x0169; qui
bus Christus non estvsus materias nō
sanctificauit, vt materiā confirmatio-
nis &c. Et ideò necesse est, &#xA759; tales ma
teriæ consecren{t$}. Et licet Xp&#x0303;s recepe
rit vnctione&#x0303; á Magdalena, & in sepul
chro, illud fuit modo humano, non sa
crame&#x0303;tali vel spirituali, vel ad alique&#x0303;
effect&#x0169; spiritualem, sicut sanctificauit
aquas in baptismo, non tamen qñ bi-
bebat, nec pane&#x0303; quando cōmedebat.<marginalia>38|Chris-|ma de-|bet ab</marginalia>
&#x00B6; Sed vtr&#x0169; debeat ab episcopo chris-
ma consecrari? Videtur &#xA759; sic, vt patet<-P>

@@0@<filename:W0014-0085.jpg/>
@@1@<SE85>De confirmatione.
<-P>in prædicto ca. vno de sacra vnctione<marginalia>episco|po cōse|crari.</marginalia>
& cōsecratur in die cęnæ, & quolibet
anno renouatur. Vtr&#x0169; aute&#x0303; papa pos-
sit cōmunicare consecratione&#x0303; simpli
ci sacerdoti? credo &#xA753;babilitèr, &#xA759; sic, et
tunc nō esset de essentia sacramenti &#xA759;
confirmatio fieret cum chrismate ab
episcopo consecrato, vt notum est.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quæ sit forma sacrame&#x0303;<marginalia>39|Forma|sacrame&#x0303;|ti cōfir|matiōis</marginalia>
ti confirmationis? Resp. &#xA759; hæc, consi-
gno te signo crucis, & cōfirmote chri
smate salutis. Hoc tenent oe&#x0303;s doctores
nullo excepto. Et ita habet ritus eccle
siæ, & auctoritates sanctorum. Et si a
postoli non vtebantur hac forma, vt
patet Actorum. 8. hoc ideó fuit secun
d&#x0169;. S. Tho. & omnes, quia oleum po-
nitur in confirmatione pro signo visi
bili, sed tunc miraculose fiebāt signa
visibilia, & ideò non vngebant confir
matos. Item propter irrisiones infide-
lium vitandas, esset enim rediculum<-P>

@@0@<filename:W0014-0086.jpg/>
@@1@<SE86>De confirmatione. 33
<-P>apud infideles, si vngerentur confir-
mati, & ideò solùm confirmabāt per
manuum impositionem. Cessātibus
autem illis signis visibilibus miracu-
lose factis, vsi sunt materia & forma
prędictis.</P>
<P>&#x00B6; IMPRIMIT autem confirma<marginalia>40|In con|firma-|tione|impri|mitur|chara|cter.</marginalia>
tio characterem, vt patet ex concilio
Florentino, & ideò non est iterabilis
Qui autem bis confirmaret eundem,
peccaret quidem, sed tame&#x0303; non esset
irregularis: quicquid dicāt canonistæ
Quia nullus textus in iure ponit hanc
poenam. Et patet ex cap. dicto de con
se. d. 5. vbi fit mentio de iteratione cō
firmationis, & non ponitur poena ir-
regularitatis, licet prohibeatur itera-
tio. Sed quare posita est poena irregu
laritatis iterantibus baptismum, & nō
iterantibus confirmationem? Respō.
quia antiquitus fuit contentio, & hæ
resis de iteratione baptismi, non aute&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0087.jpg/>
@@1@<SE87>De confirmatione.
<-P>de cōfirmationis repetitione. Et ideò
hoc secundum noluit ecclesia, ita stri
ctè prohibere, & punire sicut prim&#x0169;.<marginalia>41|Confir|mari ne|mo pōt|ante ba|ptism&#x0169;.</marginalia>
&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum quis pos
sit cōfirmari ante&#xE8BF; sit baptizatus? Re
spon. &#xA759; non, & si fiat nihil factum est:
vt habetur in ca. de presbytero nō ba-
ptizato, vbi præcipitur quòd de nouo
baptizetur, & iterum ordinetur. Etea
dem est ratio de confirmato, & nō ba
ptizato. Et ca. veniens de presbytero
nō baptizato, dicitur quod baptismus
est fundament&#x0169; omni&#x0169; sacrame&#x0303;tor&#x0169;.
Si a&#x0169;t quis ordinare{t$} ante cofirmatio
ne&#x0303;, malè faceret, sed tñ fact&#x0169; teneret.
&#x00B6; QVÆRITVR, an confirma-<marginalia>42|In con|firma|tionecō|fertur|gratia.</marginalia>
tio conferat gratiam? Respond. quòd
sic. Quia est sacramentum. Imo con-
fert maiorem gratiam quam baptis-
mus. Quia iam in cōfirmatione fit mi-
les, & roboratur ad defendendam fi-
dem quam in baptismo recepit. Et ita<-P>

@@0@<filename:W0014-0088.jpg/>
@@1@<SE88>De confirmatione. 34
<-P>dicit Palude & omnes. Et de conse-
cratio. distinctione. 5. cap. de his, dici-
tur quòd cōfirmatio est dignius sacra-
mentum quam baptismus, & maiori
veneratione dignum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an oe&#x0303;s debeant confir<marginalia>43|An om|nes te-|neātur|confir-|mari.</marginalia>
mari? Resp. secund&#x0169; docto. oe&#x0303;s &#xA759; sic.
Et patet de conse. d. 5. c. omnes fideles
& ca. vt ieiuni, vbi dicitur, n&#x0169;quā erit
christianus nisi confirmatione episco
pali fuerit chrismatus. Sed vtr&#x0169; sit de
necessitate salutis hoc sacramentum?
Respō. &#xA759; stando in iure diuino nō est
præceptum, nec muenitur in euange-
lio locus obligatorius, sicut inueni{t$} de
baptismo, poenitentia, & eucharistia.
Ver&#x0169; est &#xA759; conte&#x0303;ptus eius est peccat&#x0169;
mortale, conte&#x0303;neret verò qui nolet il
lud recipere quia nō vult obedire, &
putat nulli&#xA770; meriti esse. Hoc esset mor
tale sec&#x0169;d&#x0169; oe&#x0303;s. Et S. Tho. 3. p. q. 72. a.
8. dimittere a&#x0169;t illud ex neglige&#x0303;tia nō<-P>

@@0@<filename:W0014-0089.jpg/>
@@1@<SE89>De confirmatione.
<-P>esset mortale cōtra ius diuin&#x0169;, qualis-
cun&#xE8BF; negligentia sit, etiā crassa. Stan
do aute&#x0303; in iure humano, Adria. &. S.
Tho. tene&#x0303;t &#xA759; nō est præcept&#x0169;, & ego
ita credo, licet oppositum teneant pe-
ne omnes. Scotus, Palu. Maio. &c.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, qua ætate dādum est<marginalia>44|Qua æ|tate cō|firma|tio est|suscipie&#x0303;|da.</marginalia>
hoc sacramentum? Respond. &#xA759; Marsi
lius, & quidam alij dicunt, quód expe
ctanda est ætas. 12. annorum, sed cre-
do ex S. Tho. nō esse necessarium ex
pectare vsum rationis. Idem ait Ga-
briel, & Antoninus, & Siluest. Ver&#x0169;
est quòd beatus Antonin&#xA770; dicit bon&#x0169;
esse expectare septeni&#x0169; pueri propter
pericul&#x0169; reconfirmationis, vt scilicet
cōfirmat&#xA770; meminerit se essecōfirmat&#x0169;
&#x00B6; QV Æritur, an solus episcopus pos<marginalia>45|An so|lus epis|copus|possitcō|firmare</marginalia>
sit hoc sacramentum conferre? Quæ-
rit hoc, sanct. Tho. 3. p. q. 72. ar. 11. Re-
spon. quòd licet de hoc sint variæ opi-
niones, dicendum tamen est c&#x0169; sanct.<-P>

@@0@<filename:W0014-0090.jpg/>
@@1@<SE90>De confirmatione. 35
<-P>Tho. Alexan. & Palu. 4. di. 7. q. 4. &
Marsi. 4. q. 5. quòd propria auctorita-
te non potest simplex sacerdos confir
mare, & si tentet, nihil faciet. Nihilo-
minus ex commissione papę quilibet
sacerdos posset confirmare. Hocpatet
auctoritate ecclesiæ ex facto Grego-
rij, vt habetur. 95. d. cap. peruenit, ait
Gregorius, ad nos quosdam scandali-
zatos fuisse, quòd presbyteros prohi-
buimus confirmare. Et post dicit ad
Ianuarium, & si de hac re aliqui con-
tristantur, vbi episcopi desint concedi
mus quód presbyteri signent in fron-
te baptizatum. Et in concilio Flore&#x0303;ti.
sub Euge. 4. in extrauagā. de vnione
Armenio. instrue&#x0303;do Armenos, nume
ran{t$} septe&#x0303; sacrame&#x0303;ta, & sec&#x0169;d&#x0169; est cō
firmatio, cuius ordinarius minister est
episcopus. Nihilominus ex dispensa-
tione sedis apostolicæ, & rationabili
causa simplex sacerdos potest hoc sa-<-P>

@@0@<filename:W0014-0091.jpg/>
@@1@<SE91>De confirmatione.
<-P>cramentum ministrare.</P>
<P>&#x00B6; CIRCA ritum huius sacramen-<marginalia>46|De ritu|confir-|matio-|nis, &|susce|ptore cō|firmati,|vatrino</marginalia>
ti notandum, &#xA759; susceptores confirmā
di, seu patrini debent esse confirmati:
vt patet de consec. di. 4. c. in baptisma
te. Et si patrinus non confirmatus te-
neat, nō oritur inde cognatio spiritua
lis: quæ aliâs oriretur: quia non est ve-
rus susceptor. Quilibet autem confir-
matus potest esse patrinus, nisi virvxo
ris, & vxor viri. Si vir tamen teneat
vxorem indè oritur affinitas, & si scie&#x0303;
tèr fecerit, nō potest petere debitum:
tenetur tamen reddere. Et contrahi-
tur in hoc sacramento tanta affinitas,
quanta in baptismo. Et non possunt es
se susceptores plures sed vnus, & de-
betesse alius quam in baptismo. Quòd
autem fiat signatio in fronte non vide
tur esse de essentia huius sacramenti.
Quia in euangelio non legimus nisi
quòd imponebant manus super illos.<-P>

@@0@<filename:W0014-0092.jpg/>
@@1@<SE92>De eucharistia. 36
<-P>Quòd autem fiat per mod&#x0169; crucis, pa
tet esse necessarium, quia in forma di
citur, consignote signo crucis. Ole&#x0169;
etiā necessari&#x0169; est, & ritus ecclesiæte
net quòd confirmatus non lauet ole&#x0169;
per. 7. dies: sed hoc non est de essentia.
Et hæc de sacrame&#x0303;to confirmationis.</P>
<Z>&#x00B6; SEQVITVR SACRA
mentum eucharistiæ.
De sacrame&#x0303;to eucharistiæ tract.
Magist. sent. in. 4. d. 8. & S.
Tho. 3. q. 73. & āte oi&#x0303;a.</Z>
<P><INI3>Q</INI3>V Æritur, an eucharistia sitsa<marginalia>47|Eucha-|ristia e&#x0303;|sacrame&#x0303;|tum.</marginalia>
crament&#x0169;? Resp. ab omnib&#xA770;
christianis, &#xA759; sic, & maxim&#x0169;
omnium sacrame&#x0303;torum. Ita determi
natur in multis concilijs. Et ecclesia
cantat, tātum ergo sacramentum. &c.
Sed quid est illud quod vocamus sa-
crame&#x0303;tum, an sit actio ipsa putâ cōse-
cratio, vel sumptio eucharistiæ, vel<-P>

@@0@<filename:W0014-0093.jpg/>
@@1@<SE93>De eucharistia.
<-P>aliquid aliud? Respon. ex sanct. Tho.
3. p. q. 73. ar. 1. ad. 3. &. 78. art. 1. ad. 2. q&#x0111;
nec consecratio, nec sumptio euchari
stiæ, est sacramentum nec pars sacra-
menti, sed sacramentum eucharistiæ
perfectum est id quod remanet post
consecrationem. Sicut enim collatio
baptismi non est sacramentum bapti
smi, ita nec consecratio eucharistiæ
est sacrame&#x0303;tum, nec ipsa sumptio, sed
species ipsæ, & corpus Christi sunt sa
cramentum: vt patet in cap. multi. 1. q.
1. vbi dicitur. Sunt autem sacrame&#x0303;ta,
baptisma, chrisma, corpus Christi &
sanguis: ecce apertè dictum. Et licet
sub diu ersis speciebus cōtineatur cor
pus Christi, est tamen vnicum sacra-
mentum, non vnitate naturali c&#x0169; spe
cies sacrame&#x0303;tales differant specie: sed
vnitate finis. Quia oi&#x0303;a quæ in eo sunt
ordinātur ad vnum finem scilicet vel
ad continendum Christum, vel ad fa<-P>

@@0@<filename:W0014-0094.jpg/>
@@1@<SE94>De eucharistia. 37
<-P>ciendam vnitatem corporis mystici.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum sacramentum<marginalia>48|Eucha|ristia ā|sit de|necessi|tate sa|lutis.</marginalia>
eucharistiæ sit de necessitate salutis?
Respon. &#xA759; est pręceptum de euchari
stia, vt patet Ioan. 6. nisi manducaueri
tis carnem filij hominis. Sec&#x0169;dó dico
quòd hoc sacrame&#x0303;tum non est ita de
necessitate salutis, sicut baptismus. Nā
nemo potest saluari sine baptismorea
litèr, vel in voto suscepto: & tamen si
ne eucharistia possunt saluari multi,
vt defacto saluantur pueri baptizati,
ac proindè nō est ita de necessitate sa
lutis, sicut baptismus. Eucharistia au-
te&#x0303; interpretatur bona gratia, vt pate. 1.
quæst. 1. capit. multi. Ab alijs interpre
tatur, gratiarum actio, synaxis, com-
munio, & sacrificium.</P>
<P>&#x00B6; HV Ius autem sacramenti potissi-<marginalia>49|Figura|eucha|ristiæ.</marginalia>
ma figura, secund&#x0169; sanct. Thom. fuit
agnus paschalis. Lutherus tamen irri
det figuras huius sacramenti, & offi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0095.jpg/>
@@1@<SE95>De eucharistia.
<-P>cium. S. Tho. de corpore Christi, dicit
compositum à summo Christi hoste,
eo quòd adducit ibi figuras, etmiratur
quare ibi non adduxerit figurā asinæ
Balaā: sed dimittam&#xA770; perniciosissim&#x0169;
hominem. Circa hoc multa bona di-
cit Cabriel in canone lec. 55. vbi pe-
tens quare in canone fit mentio de sa-
crificio Aabrahæ, Abel, & Melchise.
& non de agno. Respō. hoc ideò esse
factum, quia in illis tribus sacrificijs al
legatur sanctitas sacrificantium, quæ
sem&#xA751; placuit Deo: æsus aute&#x0303; agni pas
chalis non semper fuit acceptus Deo.
&#x00B6; QV Æritur, quæ sit materia huius<marginalia>50|Mate-|ria eu|chari-|stiæ pa-|nis triti|ceus.</marginalia>
sacramenti? Resp. &#xA759; panis, & vin&#x0169;. Ita
determinatum est ab ecclesia. cap. fir-
miter de summa Trinitate, & fide ca
tholica. Et in concilio Carthaginensi
Et habetur de cōsecra. d. 2. ca. in sacra
me&#x0303;tis & ca. cùm omne, & ca. c&#x0169; Mar-
the de celebratione missarum. Et pa-<-P>

@@0@<filename:W0014-0096.jpg/>
@@1@<SE96>De eucharistia. 38
<-P>tet, nam Christus hac materia est vsus
accepit (ait euāgelista) pane&#x0303; &c. simi-
litèr & calicem, & nō bibā ammodo
de genimine vitis. Ex quo patet quòd
in calice continebatur vin&#x0169;. Panis ve
rò debet esse triticeus, ita quòd in alia
materia non potest confici: vt ait. sāct.
Tho. 3. p. q. 74. ar. 3. Ide&#x0303; tenet Alexan
der de Ales. 4. p. q. 32. &. Durā. 4. d. 11
q. 4. & Scotus. d. 11. q. 6. Vndè om&#x0303;is pa
nis qui in cōmuni modo loquendi vo
catur panis, & est ordinatus ad alime&#x0303;-
tum hominum, est sufficiens materia
cōsecrationis. Ex quo sequitur, &#xA759; pa-
nis ordeaceus nō est materia consecra
tionis, nec potest in eo cōfici hoc sacra
ment&#x0169;: quia nō est panis, nec orde&#x0169; est
aliment&#x0169; homin&#x0169;, sed bestiar&#x0169;. Panis
a&#x0169;t siliginis (de ce&#x0303;teno) quia vere est
panis, & ad alime&#x0303;t&#x0169; homin&#x0169; ordina&#xA770;
potest consecrari. Ide&#x0303; dice&#x0303;d&#x0169; de farre,
& spelta, si ex eis cōficere{t$} ver&#xA770; panis.<-P>

@@0@<filename:W0014-0097.jpg/>
@@1@<SE97>De eucharistia.
<-P>De farre dicit Palu. quòd sufficit. De
spelta dicit Antoninus, quòd sufficit,
sed quia hoc non est certum, credo es
se temerarium consecrare in alio quā
triticeo pane. De mayz apud indos,
dubium est, an esset sufficiens materia
& ideò non est consecrandum in eo.
In pasta autem ex tritico (enla massa)
non potest fieri consecratio, quia non
est panis, sed ex ea fit panis, & habet a
lias proprietates quā panis, hic em&#x0303; nu
trit, illa verò interficit. In agmidone
etiā sanct. Tho. tenet, &#xA759; nō potest fie-
ri cōsecratio: & ita ego credo, alij tñ
dubitāt. Et Palu. 4. d. 4. &. d. 11. q. 2. ar.
4. dicit &#xA759; potest in eo fieri consecra-
tio: sed hoc nullo modo est tene&#x0303;dum.
&#x00B6; QV Æritur, an panis consecratio-<marginalia>51|Panis a|&#x0292;imus|materia|euchari|stiæ.</marginalia>
nis debeat esse azimus. i. sine fermen
to? Respon. sanct. Tho. 3. p. q. 74. a. 4.
quòd non est de essentia sacrame&#x0303;ti, &#xA759;
panis sitazimus, sed potest confici etiā<-P>

@@0@<filename:W0014-0098.jpg/>
@@1@<SE98>De eucharistia. 39
<-P>in ferme&#x0303;tato, quia est verus panis. Cō
ueniens tamen est quòd quilibet con
secret secund&#x0169; ritum suæ ecclesiæ. In
ecclesia autem circa hoc non est vnus
ritus solus, nam Græci conficiunt in
fermentato: vt dicit Grego. in regno.
Sed consuetudo latinorum consecran
di in azimo conuenientior est quā cō
suetudo Græcorum. Nā Christus ce
lebrauit in azimo, vt patet Matth. 26.
prima autem die azimor&#x0169; accesser&#x0169;t
diseipuli ad IESVM dicentes, vbi vis
paremus tibi commedere pascha? Et
Luc. 22. venit a&#x0169;t dies azimor&#x0169; in qua
necesse erat occîdi pascha. Græci ve
rò propter detestationem Nazareor&#x0169;
qui putabant legalia simul esse obser
uanda c&#x0169; euāgelio: quia in lege Iudęo
rum cōmedebantur panes azimi, ipsi
elegerunt non consecrare in azimo.
Et etiā vt expressius significare&#x0303;t Chri
stum ex carne, & diuinitate fact&#x0169;. Vn<-P>

@@0@<filename:W0014-0099.jpg/>
@@1@<SE99>De eucharistia.
<-P>dè in hoc non sunt hæretici, nec pec-
cant consecrantes in fermentato.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum requi-<marginalia>52|An re-|quira-|tur cer-|ta quan|titas.</marginalia>
ratur certa, & determinata quantitas
panis ad consecrādum, vel an posset sa
cerdos consecrare tm&#x0303; panis quantum
sibi placuerit? S. Tho. 3. p. q. 74. ar. 2.
tenet &#xA759; nulla est quantitas panis, aut
vini tā magna ad cōsecrād&#x0169; quæ non
possit esse materia huius sacrame&#x0303;ti: si
cut in rebus habentibus materiam, ex
parte finis determinatur quantitas ma
teriæ: vt in domo, & in fabricatione
nauis, ex parte inte&#x0303;tionis determina{t$}
quantitas. Ita etiā tenet Sco. Du. Gab.
& oe&#x0303;s, & ide&#x0303; dice&#x0303;d&#x0169; est de paruitate.
&#x00B6; QVÆR Itur tame&#x0303;, an oporteat<marginalia>53|Ano|porteat|materiā|eucha-|ristiæ es|se præ-|sentem.</marginalia>
materiā esse præsente&#x0303;? Resp. ab oi&#x0303;bus
&#xA759; sic. Patet ex facto Chr&#x0303;i qui cōsecra
uit materiā præsente&#x0303;, accepit pane&#x0303; in
sanctas ac venerabiles man&#xA770; suas, simi
litèr & calice&#x0303;. Ite&#x0303; patet quia intentio<-P>

@@0@<filename:W0014-0100.jpg/>
@@1@<SE100>De eucharistia. 40
<-P>ministri non potest distinctè dirigi ni
si super re&#x0303; pręse&#x0303;tem, c&#x0169; omnis nr&#x0303;a co-
gnitio ort&#x0169; habeat à sensu, sed ad con
secrandum requiri{t$} inte&#x0303;tio ministri,
ergo & præsentia materiæ. Ite&#x0303; &#xA753;ba{t$} ef
ficatiús ex ritu ecclesiæ quæ nunquā
materiā absente&#x0303;, nec vnquā vissum est
&#xA759; aliquis sacerdos bonus aut malus te&#x0303;
tauerit cōtrari&#x0169; facere: oportet igitur
materiā esse præsentem, & apud sacer
dote&#x0303;. Cùm enim sacrament&#x0169; sit insti-
tutum propter homines, illa præsen-
tia requiritur in materia sacramenti,
quam cōmunitèr homines vocāt præ
sentiam: & cùm res quæ est post parie
tem non diciturapud nos pręsens, nec
etiam quæ est retro nos, videtur quòd
non possit consecrari.</P><marginalia>54|Vinun.|vitis est|materia|eucha-|ristiæ.</marginalia>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum vinum
vitis sit materia huius sacramenti? Re
spon. quòd sic. Quia in vino vitis cōse
crauit Christus, vt patet Matthæi. 26.<-P>

@@0@<filename:W0014-0101.jpg/>
@@1@<SE101>De eucharistia.
<-P>non bibam de hoc genimine vitis. Et
habetur ca. didiscimus, & ca. c&#x0169; om&#x0303;e
de cōsecra. d. 2. & in alijs multis locis.
&#x00B6; VTRVM, aute&#x0303; possit consecrari<marginalia>Inaceto|non pōt|cōsecra|ri.</marginalia>
in aceto? Respon. omnino quód non.
Et non dubium de hoc, quia non est
vinum: sed corruptio vini. Licet Glo.
in ca. sicut (el primero de consecratio
ne. d. 2.) dicat cōtrarium: sed misit fal
cem in messem alienam, & turpitèr
errauit, nisi intelliga{t$} de vino aliquan
tulum corrupto, (hoc est, q&#x0303;tiene vna
punta de vinagre) in tali enim conse-
crari pōt: quia est vin&#x0169; ver&#x0169;. Sed vtr&#x0169;<marginalia>Must&#x0169;|in vbis|non pōt|conse|crari.</marginalia>
posset consecrari in vino contento in
racemis, in musto? Respon. quòd non
debet fieri: prohibitum enim est in c.
cúm omne de consecra. d. 2. Secundò
dico quòd nec posset fieri consecratio
in tali vino, quia sicut pasta nonest pa
nis, sed ex ea fit panis, ita nec succus il
le intra vuas contentus est vinum, sed<-P>

@@0@<filename:W0014-0102.jpg/>
@@1@<SE102>De eucharistia. 41
<-P>ex eo fit vinum, & ideò non potest es-
se materia consecrationis.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur vtr&#x0169; aqua sit misce&#x0303;-<marginalia>55|Aqua|misceda|c&#x0169; vino|incalice</marginalia>
da cum vino? Respon. quòd sic. Et ha
betur ca. in sacramento de conse. di. 2.
& ibidem ca. scriptura, & ca. c&#x0169; Mar-
the de celebratione missar&#x0169;, et in mul
tisalijs ca. Est a&#x0169;t necessaria aqua ne-
cessitate pręcepti, non tamen necessi-
tate sacrame&#x0303;ti, vt tenent oe&#x0303;s theologi.
&#x00B6; DVBIT Atur, an in eucharistia<marginalia>56|In eu-|cha. nō|manet|substan|tia pāis|& vini.</marginalia>
maneat substantia panis, & vini? Ad
hoc. S. Tho. 3. p. q. 75. arti. 2. & omnes
doctores dicunt quòd non, & hoc de
fide tenendum est. Et fuit determina-
tum in concilio Constatino se. 8. vbi
condemnatus fuit Vuicleph qui op-
positum tenebat. Et in concilio Late-
ranensi in ca. firmiter de summa Tri-
nitate, & fide catholi. Desinit autem
per consecrationem esse ibi panis, ma
teria, & forma, manentibus accidenti<-P>

@@0@<filename:W0014-0103.jpg/>
@@1@<SE103>De eucharistia.
<-P>bus, et incipit ibi esse corpus Christi
loco panis. Non tamen dicitur panis
annihilari licet nihil ipsius maneat,
quia omnis motus accipit nome&#x0303; à ter-
mino ad quem, sicut vo camus calefa-
ctione&#x0303; qñ ex aqua frigida fit calida, &#xA757;a
illa actio terminatur ad calorem. C&#x0169;
igitur conuersio ista non habeat pro
termino desitionem panis, sed pręsen
tia corporis Xp&#x0303;i sub his speciebus, i-
deò non est dicenda ānihilatio panis,
sed conuersio: licet desinat esse mate-
ria et forma panis secund&#x0169; se et quod-
libet sui. Disputatio videtur de nomi-
ne, sed hoc modo dicitur cōuenie&#x0303;tius.
&#x00B6; VTRVM omnia accidentia pa<marginalia>57|In eu-|cha ma|nent ac|cide&#x0303;tia|panis &|vini.</marginalia>
nis & vini maneant in hoc sacramen
to? S. Tho. 3. p. q. 75. art. 5. respōdet &#xA759;
sic, ea enim accidentia quæ nos in eu-
charistia videmus, clar&#x0169; est quòd erāt
panis, & hoc congruit, quia horribile
esset cōmedere carne&#x0303; Christi in pro-<-P>

@@0@<filename:W0014-0104.jpg/>
@@1@<SE104>De eucharistia. 42
<-P>pria specie. Et quia diminueretur me
ritum fidei: vide rationes sanct. Tho.
loco allegato. Mane&#x0303;t etiā in hoc sacra
me&#x0303;to aliquæ &#xA753;prietates panis & vini,
nā hō sine miraculo nutritur eisdem.<marginalia>58|Cōuer-|sio pāis|& vini|est in-|stātanea</marginalia>
&#x00B6; VTRVM prædicta conuersio sit
instātanea, vel successiua? Res. sec&#x0169;d&#x0169;
omnes &#xA759; fit in instanti, nam successio
in rebus naturalibus est vel exdefectu
materiæ, vel formæ, vel age&#x0303;tis: sed hic
propter nihil istor&#x0169; est necessarium &#xA759;
fiat successiuè, ergo fit in instanti. Et
verba consecrationis sunt causa huius
conuersionis, sed illa finiuntur in in-
stanti, ergo conuersio fit in instanti,
scilicet in primo instanti nō esse ver-
borum. In cōsecratione autem hostiæ
ex vi verbor&#x0169; est ibi corpus Xp&#x0303;i, &
etiā anima rationalis quę dat formam
corporeitatis, est enim ibi corpus Chri
sti, & etiam caro Christi de qua anteà
dixerat, nisi manducaueritis carnem<-P>

@@0@<filename:W0014-0105.jpg/>
@@1@<SE105>De eucharistia.
<-P>filij hominis: sunt & ossa, & sāguis, di-
cit enim Christus. Hoc est corpus
meum, idest humanum, & per conse-
quens caro, & sanguis, & ossa. Nā cor
pus human&#x0169; (vt dicitur. 2. de anima)
est corpus phisicum organicum pote&#x0303;
tia vitam habens, cuius actus est ani-
ma. Caro autem capitur pro materia,
& forma: etiam cum accidentibus. Sā
guis verò sub specie panis est ex natu
rali concōmitantia, non ex vi verbo-
rum ficuti & anima, & diuinitas ipsa.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum Christus sit to-<marginalia>59|Christ&#xA770;|esttotus|in tota|hostia,|etiquali|bet par|te.</marginalia>
tus in tota hostia, & totus inqualibet
parte hostiæ? S. Tho. in genue fatetur
se nescire modum, quo Christus est in
hoc sacramento. Alexan. de Ales. 4.
p. q. 40. Altisiodorensis, Ricardus Bo
nauentu. Palu. Durā. Capreo. S. Tho
mas, & omnes antiqui ponunt hunc
modum, & dicunt quòd Christus est
totus in tota hostia, & totus in quali-<-P>

@@0@<filename:W0014-0106.jpg/>
@@1@<SE106>De eucharistia. 43
<-P>bet eius parte, & quod omnes partes
Christi sunt simul cum qualibet par-
te hostiæ, sed non simul inter se, nam
corpus Christi in hostia est extensiuè
& semptem pedum. Nec me&#x0303;bra Chri
sti in hostia sunt simul sed sicut in cæ-
lo. Quantitas enim habet duo officia,
vnum est separare parte&#x0303; ex parte sub-
iecti, ita quód caput sit extra pedes, &
brachia extra crura. Alterum est ex-
tendere partes in situ in ordine ad lo
c&#x0169;. Quantitas ergo in eucharistia exer
cet officium primum, non tamen se-
cundum: nam si Christi corpus nō es-
set in hostia extensum, non esset orga
nizatum, nec c&#x0169; figura, & viueret ibi
violentèr. Hunc etiam modum tenet
Scotus, Maio. & Marsilius. Ex quo se
quitur quòd corpus Christi in eucha-
ristia verè, & sine fictione quacun&#xE8BF;
potest à nobis imaginari cuiuscun&#xE8BF;
figuræ volucrimus. Et si de pingitur<-P>

@@0@<filename:W0014-0107.jpg/>
@@1@<SE107>De eucharistia.
<-P>crucifixus, eo modo se haberet, sicut si
esset vnus puer tantillus, sicut est ima
go crucifixi in hostia, nā vbi sunt ocu-
li imaginis est oculus Christi, & vbi
manus imaginis, ibi et manus Christi,
quomodocùnque figurata sit imago.
Hæc non est mala imaginatio.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vrum Xp&#x0303;us mouea-<marginalia>60|Christ&#xA770;|quomō|mouea-|tur in|euchar.</marginalia>
tur in hoc sacramento? S. Tho. 3. p. q.
76. ar. 6. ponit duas propositiones. Pri
ma corpus Christi in eucharistia non
potest moueri localiter per se: quia
non potest trāsire ab vna parte hostię
ad aliam. Secunda, ad motum hostiæ
corpus Christi mouetur localiter de
peraccidens, sicut motis nobis mouen
tur ea quæ sunt in nobis. Idem dicit
Marsilius. 4. q. 7. art. 3. dub. 5. De alijs
a&#x0169;t motibus, alterationis, calefactionis
corruptionis & similibus, dicit. sanct.
Tho. & Scot. &#xA759;. non est ibi capax ali
cuius actionis, aut passionis naturalis,<-P>

@@0@<filename:W0014-0108.jpg/>
@@1@<SE108>De eucharistia. 44
<-P>saltem respectu alicuius extrinseci, re
spectu cuius habet se corpus Xp&#x0303;i sicut
si esset substātia sp&#x0169;alis. Et ita cōmuni
ter tene&#x0303;t omnes: & hoc non est &#xA753;pter
impediment&#x0169; Christi, sed naturaliter
Et sic in sacramento hoc non est mo-
biliter Christus, nisi solo motu loca-
li. Et si corruptis speciebus desinat ibi
esse corpus Christi, non tamen dicitur
corrumpi: sicut nec ego desinens esse
in hoc loco, dicor corr&#x0169;pi. Manet igi-
tur Christus tandiu in speciebus, quā
diu maneret substantia panis, & vini,
si non essent consecratæ.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum Christus<marginalia>61|Christ&#xA770;|an vide|ri possit|in eu-|charist.</marginalia>
possit videri in hostia? Resp. ex sanct.
Tho. 3. p. q. 76. art. 7. quòd naturaliter
loquendo nullus oculus corporeus,
præter oculum Christi potest videre
Christum in eucharistia, nec oculus
corporis glorificati. Idem dicit Scotus
4. d. 10. quæst. 9. & Marsilius. q. 7, ar. 3.<-P>

@@0@<filename:W0014-0109.jpg/>
@@1@<SE109>De eucharistia.
<-P>& Durand. di. 10. q. 4. Secundò dico
quòd oculus Christi in eucharistia vi
det se existentem in eucharistia. Hoc
sanct. Tho. 3. p. q. 76. ar. 7. ad secund&#x0169;.
Et quia litera est ibi mendosa, debet
sic legi. Ad. 2. dicendum &#xA759; oculus cor
poralis Christi videt se in sacrame&#x0303;to,
non tamen potest videre ipsum mo-
dum existendi quo est sub sacramen-
to quod pertinet ad intellectum. Ter
tiò dico quód oculus corporalis, tā via
toris, quàm beati, per miraculum po-
test Christum videre in eucharistia.
Hoc sanct. Tho. & conuenit etiā Sco
tus. Et hæc de oculo corporali. Vtr&#x0169;
verò per intellectum possit Christus
videri, & eius modus existe&#x0303;di in hoc
sacramento? Dico cum sanct. Thom.
loco citato nunc quód naturaliter lo-
quendo nullus intellectus humanus,
aut angelicus coniunctus, aut separa-
tus potest cognoscere Christ&#x0169; in hoc<-P>

@@0@<filename:W0014-0110.jpg/>
@@1@<SE110>De eucharistia. 45
<-P>sacramento secund&#x0169; quòd est sub spe
ciebus. Patet quia iste modus existen
di est supernaturalis excedens totā na
turæ facultatem. Secundò dico &#xA759; bea
ti vident hoc mysterium, sed in verbo
nā cùm hoc sacrame&#x0303;tum sit vn&#x0169; præ
cipuum de substantia fidei, & vissio
correspōdeat fidei, & spei, bcati vide&#x0303;t
illud: sicut audiuimus em&#x0303; sic vidimus
in ciuitate dñi Dei nostri spalm. 47.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an quando in hostia<marginalia>62|An in|miracu|Iosis ap|paritio|nibus|euchari|stiæ sit|Christ&#xA770;</marginalia>
apparet puerulus, vel aliquid aliud (si
cut sępè apparuit Grego. & Pascha-
sio) sit ibi realiter Christus? S. Tho.
3. p. q. 76. arti. 8. dicit quòd dupliciter
potest fieri huiusmodi apparitio. Pri-
mò per modum transeuntis, ita quòd
subito redit hostia ad suam propriam
formā, & tunc à parte rei nulla est fa-
cta mutatio, sed solúm ex parte oculo
rum, & sensuum nostrorum: sicut &#xA753;-
phetis apparebant vissiones animali&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0111.jpg/>
@@1@<SE111>De eucharistia.
<-P>& bestiarum, quæ tamen non erant a
parte rei. Fit aute&#x0303; hoc in eucharistia
aliquandò vt sciamus ibi esse corpus
Christi. Secundo modo potest fieri ta
lis aparitio perseueranter, & tunc à
parte rei facta est vera mutatio specie
rum. Et si in forma carnis, aut sangui-
nis appareat non sunt sumendæ pro-
pter horrorem species illæ, & quia hu
manis carnibus vesci illicitum vide-
tur. Essent tamen prædictæ speciesa-
dorandæ sicut anteà.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an accidentia<marginalia>63|An ac-|cide&#x0303;tia|maneāt|sine sub|iecto in|euchar.</marginalia>
maneāt sine subiecto in hoc sacrame&#x0303;-
to, vel an species quæ sunt in hoc sa-
cramento habeant aliquod subiect&#x0169;?
Sanctus Thomas. 3. p. q. 77. artic. 1. &
omnes concorditer dicunt, quòd acci
dentia manent sine subiecto in hoc sa
cramento. Quia non sunt in pane, c&#x0169;
ille iam desierit esse. Nec s&#x0169;t in corpo
re Christi, quia accidens migrare non<-P>

@@0@<filename:W0014-0112.jpg/>
@@1@<SE112>De eucharistia. 49
<-P>potest de subiecto in subiect&#x0169;. Et etiā
quia Xp&#x0303;us habet iam alia accidentia,
nec ista cōueniunt illi. Et sic est deter
minat&#x0169; in ca. firmiter de sum. Trinit.
& fide catholica. Quantitas autem est
sine subiecto miraculose à Deo sub-
stentata. Aliæ verò qualitates, vt albe
do, caliditas, frigiditas, & aliæ similes
sunt in quantitate sine miraculo, & si
ne speciali Dei concursu. Sicut enim
in actib&#xA770; naturalibus principale age&#x0303;s
est substantia, tñ non mediante se, sed
mediante accidente, sic in causalitate
causæ materialis, principale subiect&#x0169;
accide&#x0303;ti&#x0169; e&#x0303;substātia corporea, sed nō
immediate sed quātitate mediāte. Et
tales q&#x0303;litates sine miraculo nouo, ha-
be&#x0303;t suas o&#xA751;ationes: nā speciesvini cōse
crati frigefaciunt naturalitèr si vin&#x0169;
erat frigid&#x0169;: nā frigefacere nō cōuenit
substātię nisi frigiditatisratiōe, c&#x0169; ergo
ibi sit frigiditas naturalitèr frigefacit.<-P>

@@0@<filename:W0014-0113.jpg/>
@@1@<SE113>De eucharistia.
<-P>Sic igitur species consecratæ faciunt,
& producunt quicquid agere, & pro
ducere possent, si manerent cum sub-
stantia panis, & vini.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum vino consecra-<marginalia>64|An vi|no cōse|cratopo|sit mis-|ceri a|li&#x0303;us li|quor.</marginalia>
to possit misceri aliquis liquor non cō
secratus? & si talis mixtio fiat, an sit to
tum consecratum? vel pars, aut nihil,
vel pars sic, & pars non? Hæc est gra-
uis difficultas. Sanct. Tho. 3. p. q. 77. a.
8. ponit aliquas propositiones. Prima,
si misceantur duo liquores diuerssar&#x0169;
specierum, si sint in quantitate suffi-
cie&#x0303;ti, & fiat perfecta mixtio, vtrum&#xE8BF;
corrumpitur & fit vnum tertium. Se
cunda, si misceātur duo liquores eius
dem speciei, & in quantitate sufficien
ti, vtrum&#xE8BF; corrumpitur, & fit vnum
terti&#x0169;. Tertia, si vino consecrato ap-
ponatur tant&#x0169;dem aquæ, vel alterius
liquoris, non manet ibi corpus Chri-
sti: iam enim non est vinum. Quarta si<-P>

@@0@<filename:W0014-0114.jpg/>
@@1@<SE114>De eucharistia. 47
<-P>vino consecrato misceatur aliudvin&#x0169;
non consecrat&#x0169; eiusde&#x0303; speciei in quā-
titate sufficienti, nō manet ibi corpus
Christi. Sed hoc vltim&#x0169; intellige quā
dò per multum tempus, & per mot&#x0169;
magnum (quod rarocontinget) fieret
perfecta mixtio. Tunc enim non ma-
nerent partes vini consecrati, quia es-
sent diuisæ subintrantibus alijs vinisu
peradditi. Vnde post sumptione&#x0303; san-
guinis ecclesia consueuit accipere bis
vinum, vt si manserit aliquid sangui-
nis assumatur. Dico ergo sine metu
quod etiam addito multo vino nō cō
secrato, manet ibi corpus Christi, &
sanguis eius, et consequentèr quòd in
sec&#x0169;da ablutione, melius erit assume-
re plus aquæ quam vini: quia tunc cor
rumpe&#x0303;tur species vini.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quæ sit forma huius sa<marginalia>65|Forma|cōsecra|tiōis pa</marginalia>
cramenti? Respon. secundùm omnes
et est determinatio ecclesiæ in cap. c&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0115.jpg/>
@@1@<SE115>De eucharistia.
<-P>Marthe de celebratione missar&#x0169;, et in<marginalia>nis & vi|ni.</marginalia>
concilio Florentino, forma consecra-
tionis panis est hæc. Hoc est enim cor
pus meum. Et forma consecrationis
vini hęc. Hic est enim calix sanguinis
mei, noui & æterni testamenti myste
rium fidei, qui pro vobis, & pro mul-
tis effundetur in remissionem pecca-
torum. Et oppositum dicere est pessi-
mus error. Et malè de hoc dubitat E-
rasmus in annotationi. 1. Chorint. 11.
vbi ait. Vtinam Paulus nobis traderet
quibus verbis sacer ille panis cōsecra
ri deberet. Verè miror, non de errori
bus horum grāmatistarum, sed de eo
rum superbia maxima, qui non habe&#x0303;
tes auctoritatem pro se, reuocant hoc
in dubium. Sed illis dimissis, dicimus
hanc esse formā consecrationis eucha
ristiæ, qua vsus est Xp&#x0303;us in vltima cę-
na. Hoc est em&#x0303; corpus me&#x0169;. Et ita etiā
apertè dicit. S. Cypria. de cęna dñi in<-P>

@@0@<filename:W0014-0116.jpg/>
@@1@<SE116>De eucharistia. 48
<-P>principio, & Ambro. li. de sacrame&#x0303;tis,
& habetur de conse. d. 2. ca. conse. &c.
Illa a&#x0169;t verba quæ præcedunt formā
consecrationis, scilicet, qui pridiè quā
patere{t$}. &c. Licet Sco. dicat esse itane
cessaria, vt sine ipsis esset dubia conse
cratio: melius tñ. S. Tho. 3. p. q. 78. a. 1.
4. & Durā. d. 8. dicunt non esse neces-
saria, necessitate sacrame&#x0303;ti, c&#x0169; nō sint
forma, propter ordinatione&#x0303;tñ eccle-
siæ nō liceret ea prætermittere. In cō
secratione verò sanguinis, calicis for-
ma est. Hic est em&#x0303; calix sanguinis mei
Hæc sola verba secund&#x0169; cōmune&#x0303; opi
nione&#x0303; sunt sufficie&#x0303;tia ad cōsecratione&#x0303;
sanguinis. Reliqua verò quæ sequun{t$}
scilicet noui, & æterni testame&#x0303;ti, &c.
sunt de &#xA751;fectione formæ, & nō de es-
sentia sacrame&#x0303;ti: sicut ly ego in forma
baptismi. Hoc patet, &#xA757;a Gręci ita cōse
crāt sāguine&#x0303;, nec ob hoc s&#x0169;t dānati ab
ecclesia, & in missalib. Basilijilla sola<-P>

@@0@<filename:W0014-0117.jpg/>
@@1@<SE117>De eucharistia.
<-P>verba tanquā forma erant rubeis lite
ris scripta. Scotus tamen admonet &#xA759;
sacerdos non debet intendere conse-
crare per ista, vel illa verba: sed debet
absolutè consecrare, dicens omnia il-
la verba quæ sunt in forma qua nunc
ecclesia nr&#x0303;a vtitur. Ly enim, in vtra&#xE8BF;
forma, non est de essentia sacramenti.
Nullus enim euangelista ponit illud,
male tamen faceret qui omitteret il-
lud. Potest etiam forma dici quac&#x0169;&#xE8BF;
lingua, sed tame&#x0303; variare illam, & alia
lingua dicere, peccatum esset, licet sa-
cramentum teneret.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quid demonstretur in<marginalia>66|Quid|demon|stretpro|nomen|hoc in|cōsecra|tionepa|nis.</marginalia>
forma eucharistię per illud pronome&#x0303;
hoc? Respon. &#xA759; licet de hoc sint varię
opiniones, tene&#x0303;dum tñ est cum sanct.
Tho. 3. p. q. 78. art. 5. & super episto. 1.
Cho. 11. vbi ponit aliquas propositio.
Prima tā Christus &#xE8BF; sacerdos aliquid
demonstrant perly hoc, quia aliâsver<-P>

@@0@<filename:W0014-0118.jpg/>
@@1@<SE118>De eucharistia. 49
<-P>ba non applicarentur materiæ. Secun
da, per ly hoc non demonstratur ali-
quid singulare, & discrete: sed dicitur
in generali & distinctè, & sensus est,
contentum sub his speciebus est cor-
pus meum. Sicut cùm dicimus. Hic est
calix. &c, intelligitur content&#x0169; in hoc
calice, est sanguis meus. Sicut quandò
demonstro marsupium & dico, hoc
est aurum: sensus est, quod continetur
hic est aurum. Sic etiam in forma sig-
nificatur, quod continetur, vel conti-
nebitur, Hic est corpus meum. Itemte
net Ricard. 4. d. 8. q. 1. art. 3. & Duran.
di. 8. q. 2. ad prim&#x0169; argumentum prin
cipale, & Capreo. d. 8. &. 9. q. vnica ad
argumenta con{t$}ra. 5. conclusione&#x0303;. &
Altisiod. & Glos. super Matth. 26. &
Marsi. 4. q. 6. Et est manifestum, nam
illa forma Hoc est corpus meum, ni-
hil aliud facit nisi &#xA759; corpus Christicō
tineatur sub his speciebus, ergo hocip<-P>

@@0@<filename:W0014-0119.jpg/>
@@1@<SE119>De eucharistia.
<-P>sum significatur per formam.</P>
<P>QVÆRITVR, qui sint effectus<marginalia>67|Effectus|euchar.</marginalia>
huius sacramenti? Respō. sanct. Tho.
3. p. q. 79. a. 1. &#xA759; primus effectus est col
latio gr&#x0303;ę: hęcautem gr&#x0303;a confertur in
sumptione, vt patet Ioan. 6. qui mādu
cat meā carne&#x0303;, & bibit meum sangui-
ne&#x0303; in me manet & ego in eo. Gratias
quas promittit Christus in hoc sacra-
mento promittit ratione sumptionis
ergo ante sumptionem non confer&#x0169;-
tur: & de hoc non est dubitādum. Da
tur autem prędicta gr&#x0303;a immediate in
ipsa sumptione. Et oibus sumentibus
eucharistiam confertur ęqualis gr&#x0303;a ra
tione sacrame&#x0303;ti ex opere operato, nō
tamen ideò datur maior gr&#x0303;a, quia reci
pitur sub vtra&#xE8BF; specie: nam aliâs qui
maiorem hostiam sumeret, maiorem
perciperet gratiam ratione quātitatis
continuę, quod est falsum, ac proinde
nec ratione quātitatis discretę: c&#x0169; sub<-P>

@@0@<filename:W0014-0120.jpg/>
@@1@<SE120>De eucharistia. 50
<-P>specie panis & vini sit vnic&#x0169; sacrame&#x0303;
t&#x0169;. Et aliâs fraudare{t$} populus magna
gr&#x0303;a sacrificij: c&#x0169; &#xA753;fecto pia mr&#x0303;ecclesia
nō negaret illud sub vtra&#xE8BF; specie, si
dare{t$} maior gr&#x0303;a. Iste aute&#x0303; effectus gr&#x0303;ę
non impeditur per peccat&#x0169; veniale: li
cet em&#x0303; quis recipiat eucharistiam ina
ctuali peccato veniali, nō ideò impedi
tur augme&#x0303;tum gr&#x0303;ę in eo, vt ait sanct.
Tho. 3. p. q. 79. a. 8. quia aliâs esset ma
gn&#x0169; pericul&#x0169;. Quis enim sine peccato
veniali accederet sępe? per peccat&#x0169; au
te&#x0303; veniale impedi{t$} actualis sensus gu-
stus, & delectatio sp&#x0169;alis. Nec etiā re-
quiri{t$} t&#x0169;c motus liberi arbitrij actuali
ter concōmitans sumptione&#x0303; euchari-
stię: sufficit enim motus liberi arbitrij
pręcedens, vt etiā dicit sanct. Tho. 4.
d. 15. q. 1. ar. 3. quęstiuncula. 2. ad. 2.</P><marginalia>68|Per eu-|charis.|remitti|tur</marginalia>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an per hoc sacrame&#x0303;
t&#x0169; remittatur peccat&#x0169; mortale, anscili
cet possit quis accedere ad eucharistiā<-P>

@@0@<filename:W0014-0121.jpg/>
@@1@<SE121>De eucharistia.
<-P>in peccato mortali, ita &#xA759; non peccet<marginalia>peccat&#x0169;|mortale</marginalia>
mortalitèr de nouo Respōd. &#xA759; dupli
citer potest quis accedere c&#x0169; mortali.
Vno modo scientèr, & talis semper
peccat mortalitêr de nouo, non diiu-
dicans corpus dñi iudicinm sibi man
ducat & bibit. Secundo modo ignorā
ter, quia scilicet doluit, & credidit se
habuisse sufficientem dolorem: c&#x0169; ta-
men in rei veritate talis dolor non
fuerit sufficiens, & talis nō accedit in-
digne, nec peccat mortalitèr, quini-
mo virtute sacramenti remittitur præ
cedens peccatum. Hoc sanct. Thom.
3. p. q. 79. ar. 3. et. q. 80. ar. 4. et Alexan.
de Ales. 4. p. q. 46. memb. 3. ad secun-
d&#x0169;, et Bonauentura. 4. di. 9. q. 7. et Ga
briel in canone lectione. 8. et Marsil.
4. q. 6. art. 4. conclusione. 1. et Gerson
in multis locis, et super Magistr&#x0169;, tra-
cta. 9. p. 3. et Adrianus. q. 1. de euchari
stia, et omnes præter vnum Maio. Pa<-P>

@@0@<filename:W0014-0122.jpg/>
@@1@<SE122>De eucharistia. 51
<-P>tet autem hoc, nam aliâs cùm nō pos-
sit homo scire vtrum hodio, vel amo-
re sit dignus, iuxta illud, nihil mihi cō
scius sum, sed non in hoc iustificatus
sum, prima Chorint. 4. & Iob. 9. vere
bar omnia o&#xA751;a mea. & ibi si simplex
fuero hoc ips&#x0169; ignorabit anima mea,
& de propitiato peccato noli esse sine
metu, Ecclesiasti. 5. Periculosissim&#x0169;
esset accedere ad eucharistiam & ta-
lis exponeret se periculo peccati mor
talis, cúm nemo sciat se sine peccato
accedere. Item Ioannis. 6. dicit Chri-
stus panis verus est qui de cęlo descen
dit, & dat vitam mundo: cùm igitur ac
cedens in gratia iam habeat vitam: si
aliquando existenti in mortali incul-
pabilitèr ignorato non daret gratiam
nunquám esset verum &#xA759; hic panis vi-
tam daret mundo. Satis est igitur, ad
hoc vt quilibet securus accedat ad eu-
charistiam, &#xA759; doleat depræteritis, &<-P>

@@0@<filename:W0014-0123.jpg/>
@@1@<SE123>De eucharistia.
<-P>proponat cauere futura, licet aliquan
do non sint remissa peccata: & tuncre
missionem eorum accipiet, non ratio
ne contitionis, quæ perficietur: sed ra-
tione sacramenti, quod sec&#x0169;dum Au-
gustin&#x0169;, & sanctos, viuificat mortuos,
& semper sic accede&#x0303;s habebit gratiā.
Et licet de hoc aliqui dubitent, ego ta
men nullum dubium habeo.<marginalia>69|Antes&#x0169;|ptione&#x0303;|euchari|stiæ præ|requiri|tur con|fessio.</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an ante sumptione&#x0303; eu
charistię sit necessaria confessio, vel
an sufficiat sola contritio cum propo-
sito cōfitendi peccata semel in anno?
Respon. sententia omnium theologo
rum, sanct. Tho. Duran. Scoti, Palu.
Alexan. Bonauen. Gabriel. Ocha. &
aliorum est, quòd necessarium est cō-
fiteri omnia peccata mortalia ante&#xE8BF;
accedamus ad eucharistiam. Hoc au-
tem non solum dicunt iure possitiuo
tantum, sed etiam iure diuino: & hoc
habitum est semper pro certo, & ab<-P>

@@0@<filename:W0014-0124.jpg/>
@@1@<SE124>De eucharistia. 52
<-P>antiquo. Vnde Hugo de sancto Victo
re, vir magnę auctoritatis in lib. de ec
clesiastica potestate dicit, audacter di
cosi ante sacerdotis confessione&#x0303;, quis
accesserit ad corpus, & sanguine&#x0303; Chri
sti, reus erit corporis, & sanguinis dni
quātumuis poeniteat, & vehementer
doleat, & ingemiscat. Hoc aute&#x0303; dixit,
60. annis ante Innocen. 3. qui instituit
cap. omnis vtriusq:$unclear sexus. Ex quo pa-
tet quód non de nouo in prędicto ca.
fuit positum pręceptum de confessio
ne ante eucharistiam pręmittenda. Et
Cypria. in epistola ad fratres consiste&#x0303;
tes in plebe, reprehendit episcopos sui
episcopatus Carthaginensis, eo quòd
non memores euangelij, & suę aucto
ritatis, lapsis dabant eucharistiam an-
te confessionem. Ide&#x0303; dicit (& adhuc a
crius) in libello ad lapsos, & in alijs lo
cis multis & lib. 6. ecclesiasticę histo-
rię refert Eusebi&#xA770; &#x0111; Philipo im &#xA751;atore<-P>

@@0@<filename:W0014-0125.jpg/>
@@1@<SE125>De eucharistia.
<-P>quòd cùm in die paschæ cōmunicare
vellet, non fuit permissus ab episcopis
nisi prius confiteretur peccata, omni-
no igitur tenendum est contra Caiet.
necessariam esse confessionem sacra-
mentalem ante sumptionem euchari
stiæ. Quod etiam probatur ex consue
tudine ecclesiæ, quā frangentes putāt
se grauiter errare. Item eucharistia
est sacramentum vnitatis ecclesiasti-
cæ, ergo recipiens illam oportet, non
solum vt reconcilietur Deo per con-
tritionem, sed etiam ministris ecclesię
per confessionem. Item Matthæi. 6.
Christus dicit si ofers munus tuuman
te altare, et ibi recordatus fueris, quòd
frater tuus habet aliquid aduersum te
relinque ibi munus ante altare, & va
de reconciliari fratri tuo. Hæc igitur
<Z>sententia tenenda est, quanuis
non putem hæretic&#x0169; quod
Caietanus dicit.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0126.jpg/>
@@1@<SE126>De eucharistia. 53
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an liceat aliqñ<marginalia>1. Casus|Aliqn li&#x0303;|cet su-|mere eu|charist.|sinepræ|uia con|fessiōe.</marginalia>
sumere eucharistiam ante confessio-
nem? Respō. secund&#x0169; oe&#x0303;s, &#xA759; sic, primo
quādo quis tempore necessitatis, quo
tenetur sumere eucharistiam non ha
bet copiam confessoris. Cùm em&#x0303; præ
cepta dñi suauia sint, nec pręcepta pos
sitiua militent conra ius naturale, nō
tenemur ea implere cum infamia no-
stra: ac proinde si parrochus ruranus,
non habet confessorem, & si non ce-
lebrat se diffamat, celebrare potest si-
ne præuia confessione. Et eodem mo
do si ego habeam casus reseruatos, &
non est episcopus præsens, & si nō ce
lebro infamor, possum celebrare sine
confessione peccati reseruati. Item &#xA753;-<marginalia>Sec&#x0169;d.$unclear</marginalia>
pter reuerentiam sacramenti, putâ si
coepi celebrare, & in ipsa celebratio
ne meminero alicuius peccati morta
lis, non oportet vt relinquam missam
quia facerem irreuerentiam euchari-<-P>

@@0@<filename:W0014-0127.jpg/>
@@1@<SE127>De eucharistia.
<-P>& hoc etiam si sim in ipso principio
missę: licet solum introitum dixerim.
Ita tenet Ricard. Palu. & alij, quod
credo verum quanuis archiepiscopus
florentinus dicat, quòd si ante cōsecra
tionem recordetur, & possit sine scan
dalo quærere confessorem: debet ill&#x0169;
quærere. Sed non credo hoc esse ver&#x0169;
Idem dicendum est de his qui sunt ibi
parati ad recipiendam eucharistiam,
qui si ibi recordati fuerint alicui&#xA770; mor
talis, secure possunt cōmunicare, etiā
ante confessionem propter reuere&#x0303;tiā
sacramenti. Nec de hoc dubito.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum sacer-<marginalia>71|An eu-|charist.|sit dan-|da pec-|catori-|bus.</marginalia>
dos debeat dare eucharistiam peccato
ri perseueranti in peccato, & petenti
eam? Respond. primó secundùm om-
nes, quòd publico peccatori, concubi-
nario, vsurario, meretrici, & similibus
non debet dari eucharistia: quia esset
mittere margaritas ante porcos, et san<-P>

@@0@<filename:W0014-0128.jpg/>
@@1@<SE128>De eucharistia. 54
<-P>ctum dare canibus. Item, quia talis pu
blicus peccator, non habet ius ad pete&#x0303;
dum sacramentum, quia est sibi pro-
hibitum. 1. Cho. 11. probet autem se-
ipsum homo, & sic de pane illo ædat,
ergo qui negat ei sacramentum, nō fa
cit ei iniuriam. Per publicum autem
peccatorem, intelligimus cum sanct.
Tho. 3. p. q. 80. ar. 6. & 4. d. 9. q. 1. art. 1.
eum qui damnatur à iudice propter
euidentiam facti cuius populus est te
stis: vt dicitur in cap. cùm dilectus de
purgatione canonica, & ca. euidentia
de accusatione, & ca. tua nos, de coha
bitatione clericor&#x0169;, et muli. talibus igi
tur negāda est eucharistia. Ver&#x0169; est &#xA759;
si is &#xA757; est publicus peccator in vno lo-
co, accedat ad me in alio loco distāti,
in quo reputa{t$} bon&#xA770;, nec pōt fama faci
le ad h&#x0169;c loc&#x0169; &#xA751;uenire & petat eucha
ristiā: &#xA753;babile vide{t$} mihi, &#xA759; teneor illi
dare, quia aliás offendere&#x0303; e&#x0169; grauiter.<-P>

@@0@<filename:W0014-0129.jpg/>
@@1@<SE129>De eucharistia.
<-P>Si autem publicus peccator, secretè
poenituit, & petit eucharistiam in pu
blico, nō debeo illi dare quous&#xE8BF; oste&#x0303;
dat poenite&#x0303;tiam suam exterius. Si ve-
rò secretè poenituit, & secretè petit,
debeo illi dare eucharistiam: nisi exi-
stimetur, &#xA759; hoc factum veniet in pu-
blicum. Si autem peccator occultus,
quem ego, & aliqui alij scimus pecca
torem publicè petat eucharistiam, dā
da est illi: quod etiam fecit Christus c&#x0169;
Iuda: aliâs diffamarem eum. Admo-
neat tamen eum parrochus secretè si
possit, vt dicitur in cap. 2. de officio or
dinario. Si aute&#x0303; peccator occultus oc-
cultè petat, siue sacerdos sciat eius pec
catum in confessione, siue extra cōfes
sione&#x0303;, debet ei denegare: quia nullo
modo ei nocet. Ita tenet sanct. Tho. 4
di. 9. q. 1. arti. 5. quęstiuncula. 2.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum pollutio noctur<marginalia>17|An pol</marginalia>
na impediat sumptione&#x0303; eucharistię?<-P>

@@0@<filename:W0014-0130.jpg/>
@@1@<SE130>De eucharistia. 55
<-P>Pro responsione notādum cum Pa<marginalia>lutiono|cturna|impe|diat s&#x0169;-|ptione&#x0303;|euchar.</marginalia>
lude. 4. d. 9. q. 3. &#xA759; pollutio nocturna
nunquā est peccatum, sed signum, aut
effectus peccati. Et idem dicit sanctus
Tho. 4. d. 9. q. 1. ar. 4. &. 3. p. q. 80. a. 7.
quia talis actus non est immediatè in
potestate hominis. Si igitur ille actus
sequatur ex causa culpabili mortali-
ter, tunc dicit Ricard. & quidam alij,
&#xA759; im pedit sumptionem eucharistię,
ita &#xA759; peccaret mortalitèr qui post illā
accederet ad sacramentum. Sed dice&#x0303;-
dum est absolute &#xA759; nulla pollutio no
cturna impedit sumptionem euchari
stiæ sub poena peccati mortalis. Hoc
tenet Palu. 4. d. 9. q. 3. conclusione. 2.
& Gabriel lect. 10. in canone, & Ger
son de materia celebrationis conside-
ratione. 7. & Maio. d. 9. q. 2. et Siluest.
verbo eucharistia, & Bonaue&#x0303;tura, di.
12. q. 3. Hoc patet, nam post confessio-
nem non manet, nisi quædam imm&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0131.jpg/>
@@1@<SE131>De eucharistia.
<-P>ditia corporalis: sed vt dicitur Matth.
18. non lotis manibus manducare non
coinquinat homine&#x0303;, ergo. Item, quia
vel hoc impedit sumptionem euchari
stię, propter malitiam, & hoc nō, quia
maiora peccata scilicet blasphemia, et
periurium, non impediunt. Vel pro-
pter distractionem & turbationem,
& hoc non, quia legitimus cōcubitus
non impedit, cùm tame&#x0303; æqualiter dis
soluat mentem, sicut illegitimus, imo
& amplius cùm sit in vigilia: ergo pol
lutio nocturna non impedit sumptio
nem eucharistiæ. Si verò pollutio fue
rit mortalis, accedere ad saramentum
erit veniale propter quandam irreue
rentiā, quia mens mult&#x0169; distracta est.
Et sancti cōsul&#x0169;t, vt tales per aliquod
te&#x0303;pus abstineant, scilicet vs&#xE8BF; ad diem
sequentem, vel per. 24. horas, vt dicit
Alber. Alexan. & sanct. Tho. Et etiā
si pollutio fuerit mere naturalis, pro-<-P>

@@0@<filename:W0014-0132.jpg/>
@@1@<SE132>De eucharistia. 56
<-P>pter reuerentiam sacramenti melius
erit non accedere illa die. Et ita consu
lunt decreta. cap. testamentum, & ca.
non est cis. 6. Et hoc nisi fuerit festum
aliquod, vel causatur nota aliqua ap&#x0111;
videntes quòd iste non celebrat: tunc
enim melius erit celebrare. Ista aute&#x0303;
irreuerentia non facit &#xA759; sit peccatum
veniale accedere ad eucharistiā, quia
talis immunditia fuit mere naturalis.
Ita dicit. S. Thom. 3. par. q. 80. arti. 7. 1.
vbi ait &#xA759; id quod consulunt sancti to-
t&#x0169; est de congruitate, et consilio. Post
concubitum autem coniugalem, Gre
go. 33. q. 4. ca. vir c&#x0169; propria, dicit, &#xA759; si
accessit voluptatis causa, abstineat: si
aute&#x0303; ratione prolis, suo iudicio relin-
quatur. Breuitèr dico, &#xA759; accedere ad
eucharistiā post legitim&#x0169; concubit&#x0169;
nō est peccat&#x0169;. Post quācun&#xE8BF; veròa
liā pollutione&#x0303; in vigilia, fornicatione&#x0303;,
aut adulteri&#x0169;, accedere ad eucharistiā<-P>

@@0@<filename:W0014-0133.jpg/>
@@1@<SE133>De eucharistia.
<-P>etiam post poenite&#x0303;tiā, & confessione&#x0303;,
magna irreuerentia est, sed non pec-
catum mortale, secluso cōtemptu: me
lius tamen esset tunc abstinere. Post
sumptionem etiam eucharistię bon&#x0169;
est, quòd virà &#xA753;pria vxore abstineat,
sed non est necessarium.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an accedens ad eucha<marginalia>73|Euchari|stia a ie|iunis su|menda.</marginalia>
ristiam, debeat esse ieiunus? Respond.
omnino, &#xA759; sic. Sanct. Tho. 3. p. q. 80. a.
8. allegat Augusti. episto. 118. in respō
sione ad Ianuarium. Et habetur decō
sec. d. 2. ca. liquido, vbi dicitur, placuit
spiritui sancto. Et ita apostoli ordina-
uerunt, & ita seruatur per totum or-
bem, vt non sumeretur cibus ante cor
pus dñicum. Idem dicitur in concilio
Carthaginensi. Et habetur de conse.
d. 1. ca. sacramenta, & cap. ex parte de
celebratione missarum, prohibetur sa
cerdos ne bis celebraturus in prima ce
lebratione sumat ablutionem. Vide<-P>

@@0@<filename:W0014-0134.jpg/>
@@1@<SE134>De eucharistia. 57
<-P>etiam ca. nihil. 7. q. 1. Christus aute&#x0303; eu
charistiam dedit apostolis post cęnā,
quia secundùm ritum legis, illa hora
debebat celebrari pascha, & prius de-
buit plenè lege&#x0303; obseruare quàm hoc
sacramentum instituere. Et voluit vl-
timo loco hoc tàm grande donum re
linquere, quo vehementius cōmenda
ret mysterij illius altitudinem. Insti-
tutio autem apostolor&#x0169; fuit legitima,
vt cum maiori reuerentia ad tantum
sacramentum acceda{t$}. Si enim Leui.
10. prohibetur Aaron & filijs eius ne
bibant vinum, nec omne quod inebri
are potest quandò erant sanctuarium
intraturi, vt haberent scie&#x0303;tiam discer-
ne&#x0303;di inter sacrum & prophanum, in-
ter pollutum & immundum: multo
magis sacerdotibus celebraturis con-
uenit, vt ieiuni accedant ad tàm admi
rabile sacramentum. Hoc igitur de fi
de tenendum est, & oppositum est er<-P>

@@0@<filename:W0014-0135.jpg/>
@@1@<SE135>De eucharistia.
<-P>rone&#x0169;, & hęretic&#x0169;, vt determinat&#x0169; est
in concil. Cōstantie&#x0303;si sessione. 13. quā-
uis derideat hæreticissimus ille luthe.</P>
<P>&#x00B6; SED dubitatur, an saltim aliquan-<marginalia>74|An ali-|qn eu-|charist.|possitsu|mi a nō|ieiuno.</marginalia>
do liceat sacerdoti celebrare post prā
dium, seu consecrare, vt det euchari-
stiam existenti in extrema necessitate
Maio. di. 9. q. 3. ad. 5. dicit, &#xA759; licet: imo
in fermentato, & sine alijs solennita-
tibus potest consecrare secrete: quia
diuinum ius derogat positiuum, cúm
ergo esse ieiunum, & cōsecrare in azi
mo sit de iure positiuo, cōmunicare
verò sit præceptum diuin&#x0169;: sequitur,
quòd primum non potest impedire se
c&#x0169;d&#x0169;. Oppositum tenet Palu. d. 9. vbi
ait, quòd non licet, & hoc credo pro-
babilius. Maio. enim præsupponit fal
sum, &#xA759; cōmunicare sit præceptum in
iure diuino, vt posteâ videbimus. Ite&#x0303;
videtur contra ius diuin&#x0169; consecrare
pane&#x0303; sine vino, & econtra. Et est con<-P>

@@0@<filename:W0014-0136.jpg/>
@@1@<SE136>De eucharistia. 58
<-P>tra ca. comperimus de consecra. dis. 2.
Et consecrare in fermentato, & sine
solennitatibus prohibitum est, ac pro
inde non est faciendum. Si cōmodè
fieri potest propter reuerentiam sacra
menti, detur eucharistia in mane infir
mis antequàm aliquid sumant. Si au-
tem hoc cōmodè fieri non potest, de-
tur illis, etiam post cibum sine scrupu
lo. Ita enim tenet vsus ecclesiæ, & om
nes doctores, & merito quidem: nam
quod propter iustitiam institutum est
non debet cōtra charitatem militare.
Debet igitur recipiens eucharistiam
esse omnino ieiunus. Ver&#x0169; est quòd si
cùm quis lauatur gustaret paululum
aquæ, vel vini, præter inte&#x0303;tionem: non
ideò impidie{t$} sumere eucharistiā, d&#x0169;-
tñ fuerit in parua quantitate. Et sic te
net. S. Tho. & oe&#x0303;s Ide&#x0303; dicito, si cibi fru
str&#x0169; paru&#x0169; māserit inter de&#x0303;tes, & præ-
ter inte&#x0303;tione&#x0303; deglutia{t$}. Si etiā post ab<-P>

@@0@<filename:W0014-0137.jpg/>
@@1@<SE137>De eucharistia.
<-P>lutione&#x0303; inuenerit sacerdos reliquiā ho
stiæ, pōt, & debet eā accipere quia ie-
iunus incoepit, & eius officium non
dum est terminatum. Item quia aliâs
non posset sufficienter occurri neces-
sitatibus, & difficultatibus, nam fre-
quenter post ablutionem, inueniun-
tur reliquiæ. Patet etiam, quia in para
sceue sumitur particula hostiæ posita
in vino, etiam si post primum haust&#x0169;
particula adhæreat calici.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quibus sit danda<marginalia>75|An sit|danda|euchari|stia nō|habenti|bus vs&#x0169;|rationis</marginalia>
eucharistia, vtrum possit dari non ha-
bentibus vsum rationis? S. Tho. 4. dis.
9. &. 3. p. q. 80. a. 9. c&#x0169; alijs doctorib&#xA770; re
spōdetc&#x0169; distinctione. Nō habe&#x0303;t esvs&#x0169;
rationis sunt in duplici differentia, qui
dam qui dicuntur nō habere, quia pa
runt habent, vt sunt hebetes, et rudes:
& istis nullo modo est eucharistia ne
ganda. Alij sunt totaliter priuati vsu
rationis. Et isti sunt in dupplici differe&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0138.jpg/>
@@1@<SE138>De eucharistia. 59
<-P>tia, quidam qui nunquàm habuerunt
vsum rationis, vt sunt pueri, & amen-
tes à natiuitate: & talibus non est dan
da eucharistia, quia non habent deuo
tionem: nec diiudicant corpus dñi ab
alijs cibis. Alij sunt qui aliquandò ha
buerunt vsum rationis, vt frenetici: &
talibus si non sit periculum irreuere&#x0303;-
tiæ, vel vomitus, & prius p&#x0153;nituerint
& habuerint deuotionem ad euchari
stiam, & petierint: licet posteà in fre-
nesim inciderint, non debet negari:
quia per ea quæ naturalia sunt nō de-
bet quis perdere beneficia gratuita.</P>
<P>Hoc probatur duobus decretis, ca. qui
recedunt, & c. is qui. 26. q. 6. & talesre
cipient in sumptione eucharistiæ gra
tiam, & omnes alios effectus sacrame&#x0303;
ti: licet in hoc non conueniat Caieta.
3. p. q. 79. a. 1. sed oppositum c&#x0169; sancto
Tho. credo verum. De pueris etiam,
licet consuetum fuerit olim apud ali-<-P>

@@0@<filename:W0014-0139.jpg/>
@@1@<SE139>De confessione. 127
<-P>xit peccata, omnino tenetur iterare cō
fessionem: quia prior fuit nulla.</P><marginalia>157|Pctāse|melcō|fessa, ā|possi-|m&#xA770; ite|r&#x0169; con|fiteri?</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an liceat confiteri pec-
cata semel cōfessa, & si fiat, an confes-
sio secunda sit sacramentum? Respon
deo, &#xA759; de hoc sunt opiniones. Scotus,
4. d. 18. ad prim&#x0169; dicit, quòd sic, hoc est
quòd talis confessio est valida, & me-
ritoria: sed tñ ibi non est sacrament&#x0169;,
aut aliqua virtus clauium. Quia nō po
test eadem forma replicari super ean-
dem materiam: impossibile est enim
vt eadem forma informet pluries ean
dem materiam. Item iudicium semel
ritè factum non potest infrigi, ergo
non debet iterari: como se puede pley
tearvna sententia en grado de reuista
confirmada. Contrarium tenet sanct.
Tho. Bonaue&#x0303;tura, Marsilius, Gabri.
Alexand. & Maio. & omnes quos mi
hi contingit videre. Et probatur, pec-
cata oblita sunt absoluta sacramenta-<-P>

@@0@<filename:W0014-0140.jpg/>
@@1@<SE140>De eucharistia.
<-P>quas ecclesias, vt daretur eis euchari-
stia, dicimus eum. S. Tho quòd nonte
nentur eam recipere: nec conueniens
est &#xA759; illis detur. Hoc patet exvsu eccle
siæ, quæ quidem non permitteretur
tam enormitèr errare. Item quia pue
ri post baptismum sunt in gratia, quā
non possunt perdere sine culpa sua:
sed culpam ante vsum rationis cōmit
tere non possunt, ergo non tenentur
de necessitate recipere eucharistiam,
aliâs baptismus non sufficeret ad salu
tem: quod assere est hæreticum. Non
conuenit autem, vt recipiant eam pro
pter pericula vomitus, & eructatiōis,
vel alterius irreuerentiæ: quæ freque&#x0303;s
est in pueris. Ideò nunc in ecclesia il-
lis eucharistiam conferre, sa crilegum
esset. Si autem defacto daretur illis, re
ciperent gratiam.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtr&#x0169; liceat quo<marginalia>76|An lice|at quo-</marginalia>
tidiè sumere eucharistiā? S. Tho. 3: p.<-P>

@@0@<filename:W0014-0141.jpg/>
@@1@<SE141>De eucharistia. 60
<-P>q. 80. arti. 10. respondet, quòd eucha-<marginalia>tidie eu|charist.|sumere.</marginalia>
ristia duppliciter cōsideraturvno mo
do secundùm se, secundùm quód con
fert gratiam ex opere operato sumen
ti ipsam. Et quantum ad hoc non sol&#x0169;
quotidiè, verum sæpè in die quolibet
esset sumenda, vt gratia augeretur. Se
cundo modo potest cōsiderari ex par
te nostra, ex qua requiritur reueren-
tia, & deuotio: & secundùm hoc non
est conueniens, quòd homo accedat
quotiescun&#xE8BF; potuerit, sed expectet
commodum tempus quo sit deuotus.
Qui igitur se inuenerit cum deuotio-
ne, & nō distractum, laudabilitèr quo
tidiè cōmunicabit, vt patet ex consue
tudine primitiuæ ecclesiæ. Et &#xA757;a n&#x0169;c
etiā laudātur &#xA757; quotidiê celebrāt. Pa-
tet etiā Augusti. auctoritate de verbis
dñi, panis (in&#xA757;t) iste quotidianus est, ac
cipe quotidiè, vtquotidiè tibi &#xA753;ssit: sic
tñ viue, vt quotidiè merearis accipere<-P>

@@0@<filename:W0014-0142.jpg/>
@@1@<SE142>De eucharistia.
<-P>Sed quia sunt multa impedime&#x0303;ta, lau
dabile est aliqñ abstinere, vt Augu-
sti. dicit libro de ecclesiasticis dogma
tibus. Et habetur in ca. quotidie de cō
secratione distinctio. 2. quotidie com-
municare, nec laudo, nec vitupero.
Gerson super magistrum tractatu. 9.
dicit &#xA759; illi qui proptereá cuod frigidi
sunt (alioquin sine peccato) recedunt
ab eucharistia, sunt similes illis qui fri
gent, & nolunt accedere ad ignem. Ef
fectus enim eucharistiæ est ipsa deuo
tio, nun quid prius vis effectum eucha
ristiæ quàm ipsam eucharistiam? Pres
byteris igitur laudabilius est commu
nicare quotidie. Vnde Gregorius. 4.
li. dialogor&#x0169;, ca. 56. refert Cassi&#x0169; Nar
niensi&#x0169; episcopum quotidie celebrā
tem, & in celebratione flentem. Et
dicit, mandatum dñi accepisse per re-
uelatione&#x0303; cuidam alteri factam opera
re quod operaris, nō cesset manus tua,<-P>

@@0@<filename:W0014-0143.jpg/>
@@1@<SE143>De eucharistia. 61
<-P>nō cesset pes tuus &c. Et Ambrosius
Graue est quòd ad mensam tuam m&#x0169;
do corde, & innoce&#x0303;tibus manibus nō
venimus: sed grauius est, si quia pecca
ta metuimus sacrificium non redda-
mus. De secularibus aute&#x0303; dicimus in
primitiua ecclesia eos frequentissmè,
& forsan quotidie cōmunicasse. Po-
steá cessante numero fidelium, tem-
pore Augustini fiebat hoc rarius, qui
busdam quotidie, alijs dñicis diebus
hoc facientibus, vt ait Augustinus in
epistola ad Ianuarium. Et habetur. 12.
d. ca. illa autem. Posteà Fabianus pa-
pa præcepit, vt saltem ter in anno om
nes cōmunicarent, scilicet in pascha,
penthecoste, & in natiuitate dni. Tā-
dem papa Innocentius tertius vel pro
pter multitudinem fidelium, vel pro-
pter eorum indeuotionem, traxit cō-
munionem ad hoc, vt satisfacerent su
mendo semel in anno, vt patet in cap.<-P>

@@0@<filename:W0014-0144.jpg/>
@@1@<SE144>De eucharistia.
<-P>omnis vtriusque sæxus de poenite&#x0303;tijs,
& remissionibus. Laudabile tame&#x0303; est
vt sępe fideles communicent.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an sit præceptum de<marginalia>77|An sit|præce-|pt&#x0169; su-|me&#x0303;di eu|charist.</marginalia>
sumptione eucharistiæ? S. Tho. 3. p. q.
80. a. 11. ponit duas conclusiones. Pri-
ma ex pręcepto diuino tenentur om-
nes fideles cōmunicare. Patet Ioannis
6. nisi manducaueritis carnem filij ho
minis, & biberitis eius sanguinem, nō
habebitis vitam in vobis. Item consue
tum est in ecclesia infirmos cōmuni-
care, quod non est pręceptum in iure
possitiuo: & qui hoc transgreditur pu
tat se graue malum fecisse, ergo pręce
pt&#x0169; est in iure diuino. Hoc tenet Dur.
4. d. 9. q. 2. & Palu. d. 9. q. 1. Et hoc præ
ceptum diuin&#x0169; obligat sicut alia præ-
cepta affirmatiua tempore necessita-
tis: quando scilicet quis est in tali sta-
tu, &#xA759; iam probabilitèr credit se nō ha
biturum vlterius opportunitatem re-<-P>

@@0@<filename:W0014-0145.jpg/>
@@1@<SE145>De eucharistia. 62
<-P>cipiendi. Secunda conclusio. S. Tho.
Ex statuto ecclesię quilibet fidelis te-
netur cōmunicare semel in anno: vt
patet in ca. oi&#x0303;s vtrius&#xE8BF; sęxus. Qui au-
te&#x0303; iā cōmunicauerit in vita, & semel
in anno, in articulo mortis non cōmu
nicans propter negligentiam quandā
non peccabit mortalitèr: vt bene dicit
Siluester verbo eucharistia, 3. Hoc pa
tet, quia damnatis ad mortem non da
tur eucharistia. Verum est quòd hæc
est pessima consuetudo iudicum, præ
tendunt reuerentiam eucharistię, sed
sunt fabulæ: non putant se esse iudices
nisi occîdant, tamen non damnantur
tanquam rei peccati mortalis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; sit necessari&#x0169; su-<marginalia>78|An sit|cōmuni|cand&#x0169;|sub vtra|que spe|cie.</marginalia>
mere eucharistiā sub vtraque specie?
Resp. &#xA759; in primitiua ecclesia fuit con
suetudo sume&#x0303;di eucharistiam subvtra
que specie: vt patet. 1. Chorinthior&#x0169;
10. vnus panis & vnum corpus multi<-P>

@@0@<filename:W0014-0146.jpg/>
@@1@<SE146>De eucharistia.
<-P>sumus omnes qui de vno pane, & de
vno calice participamus. Et hoc etiā
dicit Cyprianus in sermone de lapsis.
Et dicuntur Græci modo sic popul&#x0169;
cōmunicare. Sed in concilio Constā-
tiensi, & Basilie&#x0303;si interdictum est sub
pęna excōmunicationis, ne seculares
comunicemus sub vtraque specie, &
dānati sunt vt hæretici qui dicebāt es-
se necessarium sub vtraque specie cō-
municare. Et hoc congruè ordinat&#x0169;
est, quia sępè contingeret periculum
effusionis sanguinis, si toti populo dā-
dus esset. Item quia aliquibus est hor-
ridum vinum maxime fęminis. Item
vt euitaretur error Nestorianor&#x0169; hæ-
reticorum dicentium, &#xA759; sub specie pa
nis non est nisi corpus, & sub specie vi
ni non nisi sanguis. Ideò sub vnica spe
cie cōmunicatur populus: vt ostenda-
tur &#xA759; est totus Christus sub qualibet
specie. Sacerdotes aute&#x0303; necessario de-<-P>

@@0@<filename:W0014-0147.jpg/>
@@1@<SE147>De eucharistia. 63
<-P>bent sumere sub vtraque specie: vt pa
tet in ca. comperimus de conse. d. 2. &
sun verba Gelasij papæ, vbi dicitur es
se grande sacrilegium consecrare sub
altera specie tantum. Præceptum est
igitur sacerdotibus &#xA759; cōmunice&#x0303;t sub
vtra&#xE8BF; specie. Et videtur &#xA759; sit præce-
pt&#x0169; diuinum, quia aliâs nō esset sacra-
ment&#x0169; perfectum: quia nō est &#xA751;fecta
refectio sub vnica specie, sacrament&#x0169;
verò eucharistiæ est quædā refectio.
&#x00B6; QV Æritur, an minister hui&#xA770; sacra-<marginalia>79|An mi-|nister|euchar.|sit sacer|dos.</marginalia>
menti sit sacerdos? Respond. &#xA759; nō est
licitum dubitare de hoc. Patet in cap.
firmitèr de summa Trinitate & fide
catholica. Et in concilio Florenti. Et
etiam patet ex vi ipsius nominis, sacer
dos enim dicitur à sacrificando, sed eu
charistia est sacrificium: ergo ad sol&#x0169;
sacerdotem spectat. Item, quia in lege
veteri non pertinebat ad omnes offer
re sacrificia, sed solum ad sacerdotes:<-P>

@@0@<filename:W0014-0148.jpg/>
@@1@<SE148>De eucharistia.
<-P>& Abraham obtulit decimas Melchi
sedech, quia erat Dei sacerdos, ergo
etiam in lege noua solis sacerdotibus
licet offerre sanctum sacrificium alta
ris. Quando autem ordinati cum epi-
scopo consecrant, si aliqui dicant for-
mam cōsecrationi, antequàm episco-
pus, vel postquàm finiuit episcopus,
nihil faciunt, vt dicit Palu. & Caieta-
nus. Nam intentio eorum est conse-
crare simul cum episcopo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur an ministrare eucha<marginalia>80|An mi-|nistrare|euchar.|laicis cō|ueniat|solis sa-|cerdoti|bus.</marginalia>
ristiam laicis spectet ad solum sacerdo
tem? Respondeo quód propria aucto
ritate, & tanquám ex officio, spectat
ad solum sacerdotem: vt habetur in c.
peruenit de consecratione. d. 2. vbi pu
niuntur sacerdotes qui per alios mitte
bant sacrame&#x0303;ta, & dicitur quòd solus
sacerdos potest id facere. Temporeve
rò quo populuscōm&#x0169;icabat subvtra&#xE8BF;
specie diaconi ministrabant sanguine&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0149.jpg/>
@@1@<SE149>De eucharistia. 64
<-P>non tñ corpus dñi. Quia in calice non
tangebatur corpus dñi immediate, &
idó sanguine&#x0303; ministrare poterant, nō
a&#x0169;t corpus dñi, quia immediate tāgi{t$}.
At in necessitate scilicetęgrotāte pres
bytero, potest diacono cōmitti vt defe
rat corpus dñi. Ita dicit Palud. 4. d. 13.
& S. Tho. 4. d. 13. q. 1. ar. 3. nec est dubi
tand&#x0169; de hoc. Et etiam sine cōmissio-
ne posset diaconus in necessitate por-
tare eucharistiam: vt ait. S. Tho. nō tñ
subdiaconus, aut alij inferiores. Durā
dus dicit se vidisse, quòd diaconus car
dinalis, papa celebrante, dat euchari-
stiam alijs clericis. Ipse dubitat an id
rect$uncleare fiat. Sed certe nullum sacrile-
gium ibi interuenit iudicio meo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; malus sacerdospos<marginalia>81|Malus|sacer-|dos po-|test con|secrare.</marginalia>
sit consecrare? Respōde. sine quac&#x0169;&#xE8BF;
dubitatione &#xA759; sic. Nā aliâs ecclesia es
set in magno periculo: delictaem&#x0303; quis
intelligit? Et etiam populus esset in<-P>

@@0@<filename:W0014-0150.jpg/>
@@1@<SE150>De eucharistia.
<-P>periculo idolatrandi. Oppositum au-
tem fuit error Donatistarum, contra
quos multa dicit Augustinus in libro
de baptismo. 5. ca. 23. & cotra Parme
nianum li. 2. respōsione. 107. et in mul
tis alijs locis dicit. Sacramentum Chri
sti nulla peruersitate hominis siue dā
tis, siue recipientis, violari: & sacrame&#x0303;
tum gratię dat Deus per malos, ipsam
tamen gratiam per se ipsum. Et cōtra
Pitilianum. Si quis verus sacerdos. i.
dignus vult esse, indua{t$} iustitia opor-
tet. Qui autem solo sacramento sato
sacerdos est. i. ordinat&#xA770;, sicut fuit Cay
phas pontifex, quanuis non sit sacer-
dos verus. i. bonus seu dignus, verum
est tñ quod dat. Idem dicit Chrisosto
mus super Ioānem vbi ait, &#xA759; sicut per
asinam Balaā locutus est Deus: sic per
malos sacerdotes sacramenta præstat.
Et nō est dubitād&#x0169;. Vide. 1. q. 1. c. quod
quidam, & 24. q. 1. cap audiuimus.</P>

@@0@<filename:W0014-0151.jpg/>
@@1@<SE151>De eucharistia. 65
<P>QVÆRITVR, vtrum missa sa-<marginalia>82|An mis|sa mali|sacerdo|tis pro-|sit tat&#x0169;|sicut|missabo|ni.</marginalia>
cerdotis mali tantum prositalijs, sicut
missa boni? S. Tho. 3. p. q. 82. art. 6. dicit
quòd in missa duo sunt consideranda
scilicet ipsum sacramentum, & oratio
nes quæ in ea dicuntur ac oblatio sa-
crificij. Quātum ad primum quod est
principale, nō minus valet sacerdotis
mali missa, quàm missa boni ex opere
operato. Orationes autem possunt du
pliciter cōsiderari. Vno modo inquā-
tum procedunt ab hac priuata perso-
na: & ex hac parte maioris efficacię
sunt orationes boni sacerdotis, quàm
orationes mali: quia licet aliquandò
Deus audiat malos tamen certum est
quòd potius audit bonos. Alio modo
possunt considerari prædictæ oratio-
nes tanquam procedentes â celebran
te in persona ecclesiæ: & quantum ad
hoc tantam efficaciā habet oratio ma
li, sicut oratio boni sacerdotis, & econ<-P>

@@0@<filename:W0014-0152.jpg/>
@@1@<SE152>De eucharistia.
<-P>tra. Et idem dicendum est de horis ca
nonicis, quæ si dicantur á ministro ec
clesiæ, etiam in peccato mortali pro-
sunt, quia dicuntur in persona eccle-
siæ. Quoniam iscui mittitur aliquid
non respicit per que&#x0303; mittatur, sed quis
& quid mittat: hæc sanct. Tho. Si em&#x0303;
quis mitteret seruum ad dandam elec
mosynam, licet seruus doleret, & re-
pugnaret, nihilominus eleemosyna
valeret omnibus illis pro quibus offer
tur. Sic sacerdos cùm sit minister ec-
clesię missam celebrans, licet peccet
ipse, prodest tame&#x0303; alijs eius sacrifici&#x0169;.
Exparte autem orationum, & ipsius
oblationis, quo melior fuerit minister
eo magis accepta erit oblatio: facilius
enim & sępius, & amplius impetrat
bonus, quám malus. Augetur etiā va-
lor missæ ex assistentia audientium:
offerunt enim sacrificium circunstan
tes. Vnde in canone dicitur, pro quib&#xA770;<-P>

@@0@<filename:W0014-0153.jpg/>
@@1@<SE153>De eucharistia. 66
<-P>tibi offerimus, vel &#xA757; tibi offerunt. Vn
&#x0111; regularitèr maioris valoris est missa
dicta vbi s&#x0169;t multi, &#xE8BF; vbi sunt pauci,
&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; hęretici scismati<marginalia>83|Hæreti|ci scis-|matici|etdegra|dati pos|sunt cō|secrare.</marginalia>
ci, & degradati possint cōsecrare? Ma
gist. senten. 4. d. 13. de hæreticis & scis
maticis tenet aperte, quòd quanuis te&#x0303;-
tent consecrare nihil faciunt. Idem di
cit de degradatis. Sed in oppositum est
tota cohors theologor&#x0169; nemine exce-
pto. Tenent enim omnes, &#xA759; postquā
quis est semel ordinatus semper po-
test consecrare veram eucharistiam.
Vnde Augustinus libro de corpore
Christi in mysterijs corporis, & san-
guinis domini, nihil à bono magis, vel
á malo minus perficitur. Ite&#x0303;. 1. Cho. 11.
qui manducat et bibit indigne &c. Ec
ce Christus permittit se contrectari &
manducari a malis, ergo eade&#x0303; ratione
&#xA751;mittet se consecrari á malis. Ite&#x0303; hęre
tici rede&#x0169;tes ad ecclesiā nō ordinan{t$}<-P>

@@0@<filename:W0014-0154.jpg/>
@@1@<SE154>De eucharistia.
<-P>de nouo, ergo antea poterant cōsecra
re. Magist. sentent. deceptus est ex ver
bis Cypria. qui sine dubio fuit illius se&#x0303;
tentiæ, &#xA759; hæreticus nec poterat bapti-
zare, nec sacramenta conficere. Sed iā
fuit illud in concilio reuocatum ideô
non est tene&#x0303;dum. C&#x0169; igitur character
sacerdotalis in quo fundatur potestas
consecrandi sit indelebilis, non est du
bitandum quin & potestas ipsa sit in-
delebilis. Vtrum autem tales missę hę
reticorum, & excōmunicatorum va-
leant, & prosint, cùm sint separati ab
ecclesia à qua valorem habent, dubi-
tari posset. Verum quoniam adhuc
ministri sunt ecclesiæ, & vtuntur po-
testate sibi abecclesia tradita, licet ma
le vtantur ea, probabilius est quod va
lent & prosunt alijs. Nec obstat capi.
quidam. 1. q. 1. quia non loquitur asser-
tiuè, sed inquisitiuè, vt ait. sanct. Tho.
3. parte, q. 82. articulo, 8. ad. 1.</P>

@@0@<filename:W0014-0155.jpg/>
@@1@<SE155>De eucharistia. 67
<P>&#x00B6; QV Æritur, an liceat audire missā<marginalia>84|Missam|hæreti-|ci, scis-|matici|et degra|dati, an|liceat au|dire.</marginalia>
& suscipere cōmunionem à clericis
hæreticis, scismaticis, & excōmunica
tis. S. Tho. 3. p. q. 82. ar. 8. dicit, quòd à
publicè suspensis ab ecclesia non li-
cet quia ecclesia prohibet, vt à concu
binarijs publicis, & à simoniacis: ab a
lijs autem licitum est. Sed nota quod
hęc determinatio. S. Tho. vera est se-
cundùm ius antiquum. 23. d. c. nullus,
vbi dicitur. Nullus audiat missam sa-
cerdotis quem indubitantèr nouit ha
bere concubinam. Et in cap. sequenti
hoc idem mandatur sub excōmunica
tione. Et Gregorius. 4. dialogorum,
& habetur. 24. q. 2. ca. coepit, dicit de
puero Hermigildo filio regis Hispa-
niæ, quòd cum egrotaret, mandauit ei
pater, vt sumeret eucharistiam ab epis
copo Arriano, qui noluit, propter &#xA759;
à patre interfectus est: & â Gregorio
martyr reputatur. Sed nunc non vide<-P>

@@0@<filename:W0014-0156.jpg/>
@@1@<SE156>De eucharistia.
<-P>tur stādum in illo iure antiquo, quia
in concilio Constantiensi determina
tum est, quòd non tenemur vitare ex
cōmunicatos, nisi sint nominatim ex-
cōmunicati, vel manifesti percusores
clericorum. Idem habetur in concilio
Basilien. si aliquam habent auctorita
tem, & in cap. cùm non ab homine de
sententia excommunicationis, dicitur
quód occultè excommunicatus nō de
bet publicè vitari. Admonet tamen
Palu. quòd quando ego scio sacerdo-
tem esse peccatorem, licet sciam oc-
cultè benè facerem, sine scādalo alio-
rum me separans ab auditione missæ
eius, & à receptione sacramentorum:
vt illi ineutiam ruborem, & moueam
illum ad poenitentiam. Et sic intelli-
guntur cap. nostra, & cap. nisi de cleri
co excommunicato.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum liceat sacerdoti<marginalia>85|An lice|at sacer</marginalia>
omnino abstinere. à celebratiōe? sāct.<-P>

@@0@<filename:W0014-0157.jpg/>
@@1@<SE157>De eucharistia. 68
<-P>Tho. 2. 2. q. 82. art. 10. tenet, &#xA759; omnino<marginalia>doti n&#x0169;|qua cele|brare.</marginalia>
tenetur sacerdos celebrare. Probatur
ex verbis Ambr. iam adductis, graue
(inquit) est &#xA759; ad mensam tuam mun-
do corde, & innoce&#x0303;tibus manibus nō
venimus: sed grauius est si d&#x0169; poenas
metuimus sacrificia non reddamus.</P>
<P>Et. 2. Chor. 6. Hortamur vos ne in va-
cu&#x0169; gratiā Dei recipiatis. Ideò Maio.
& Duran. dicunt &#xA759; sine graui pecca-
to sacerdos non potest abstinere à ce-
lebratione. Facit etiam ad hoc cap. do
le&#x0303;tes de celebratiōe missar&#x0169;. §. s&#x0169;t, vbi
reprehendun{t$} qui sol&#x0169; quater in an-
no celebrant. Et. 2. Machabe. 4. cōtra
quosdā sacerdotes dicitur, &#xA759; iā nō cir-
ca altaris officia dediti erant. Ite&#x0303; Luc.
22. Christus dixit. Hoc facite in meam
cōmemoratione&#x0303;, ergo. Sed vtrum sit
mortale omnino abstinere â celebra-
tione? Caie. 3. p. q. 82. a. 1. tenet &#xA759; nō est
mortale. Et ide&#x0303; vide{t$} sentire. S. Tho.<-P>

@@0@<filename:W0014-0158.jpg/>
@@1@<SE158>De eucharistia.
<-P>cum non exprimat hoc esse mortale.
Et ita tenendum est, quia nullum est
præceptum iuris diuini, aut humani
de hoc. Sed quoniam defraudat eccle
siam suo sacrificio ad quod offerend&#x0169;
est constitutus minister nō excusatur
á peccato. Et aliqui canonistę dicunt
&#xA759; peccat mortaliter propter verbum
Ambrosij dicentis, ego quia quotidie
pecco, quotidie debeo accipere medi-
cinam. Quod habetur de consecra. d.
2. cap. si quotiescun&#xE8BF;, sed dictum est
de consilio. Licet in vitis patrum lega
tur de quodam viro sancto, quod ordi
natus in sacerdotem, n&#x0169;quàm posteá
celebrauit. Credendum est quod ha-
beret aliquod impedimentum occul-
tum, vel quod hoc faciebat ex reuela-
tione spiritus sancti.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quod sit opportu<marginalia>86|Celebrā|di tem-|pus op-</marginalia>
num tempus ad celebrandum? Resp.
sanct. Tho. quod illud in quo ecclesia<-P>

@@0@<filename:W0014-0159.jpg/>
@@1@<SE159>De eucharistia. 69
<-P>cōsueuit celebrare. Omnia enim alia<marginalia>portu-|num|quodsit</marginalia>
variātur: tamen in omnibus optimus
canon est ecclesia consuetudo. Et de
hac ecclesię cōsuetudine ponit sanct.
Tho. duas conclusiones. Prima opor
tet, quòd in ecclesia sit quotidiè hoc
sacrificium. Patet, quia à Christo vo-
catur panis quotidianus: & intelligi-
tur de eucharistia secundum Augusti
num. Item quia si in ciuitate aliqua
non celebraretur aliquo die, reputare
tur graue scandalum. Secunda, missa
solennis in ecclesia cōuenienter cele-
bratur ab hora diei tertia vsque ad no
nam: quia tunc est Christus crufixus.
Qnos autem obliget pręceptum illud
de quo in prima propositione. Cano-
nistę dicunt, quod ecclesias collegia-
tas & rectores earum: ita &#xA759; si eorum
defectu non dicatur aliquo die missa,
peccaret mortaliter. Ego credo quòd
non est peccatum mortale. Panormi.<-P>

@@0@<filename:W0014-0160.jpg/>
@@1@<SE160>De eucharistia.
<-P>in cap. cum creatura de celebratione
missarum, dicit &#xA759; in ecclesijs collegia
tis debent quotidie celebrari duæ mis
sę, vna de die, alia de defunctis. Non
oportet tamen &#xA759; sit de requiem: esset
enim malè factum si in die paschatis,
& sole&#x0303;nitat&#x0169; magnarum dicere{t$} mis
sa de requiem. Et in hoc corrigendus
est error muliercular&#x0169;, & indiscreta
laicor&#x0169; deuotio, cùm iube&#x0303;t dicere mis
sas de sanctis qui non s&#x0169;t in coelo, vel
de requie&#x0303;. In festiuitatib&#xA770; dicatis missā
de die. Siluester ait, &#xA759; id quod Panor
mitanus dicit de missa de requiem: iā
est consuetudine abrrogatum. Necest
rationabile, quòd in die celebri dica-
tur missa de defunctis. Nec hoc potest
haberi ex prædicto cap.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an oporteat pluries in<marginalia>87|An lice|at pluri|es in die|celebra-|re.</marginalia>
die celebrare? Respondeo, quòd in ca
pit. consuluisti, & capit. te referente,
de celebra. missarum, prohibitum est<-P>

@@0@<filename:W0014-0161.jpg/>
@@1@<SE161>De eucharistia. 70
<-P>pluries in die celebrare, & communi
care. Sed ponuntur plures exceptio-
nes quas ego non intelligo. Prima est
in natiuitate dñi, in qua ter celebram&#xA770;
& hæc clara est. Secundam ponit Sil-
uester si defunct&#xA770; sit præsens post mis
sam celebratam. T&#x0169;c forsan hęc erat
consuetudo: quæ iamvidetur abrroga
ta. Si tamen aliquis hoc faceret non re
putaretur peccare mortaliter. Tertia
qñ est necessarium infirmis viaticum
porrigere, & aliter haberi non potest
Quarta, pro necessitate peregrinor&#x0169;,
si peregrinantes in die festo venerunt
post missam celebratā. Ego miror cer
tè, & puto &#xA759; āte non erat ita arcta cō
suetudo semel tm&#x0303; celebrādi, sicut n&#x0169;c
est. Quinta pro necessitate nuptiar&#x0169;
scilicet qñ te&#x0303;pus labere{t$}, & nō possent
nuptię differri. Hasexceptiones ponit
etiā Raym&#x0169;. Sexta sec&#x0169;d&#x0169; Hostie&#x0303;se&#x0303;
qñ quis habet duas ecclesias, etiam si<-P>

@@0@<filename:W0014-0162.jpg/>
@@1@<SE162>De eucharistia.
<-P>vna sit in titulo, & alia cōmendata: &
hæc consuetudo adhuc durat. Septi-
ma quando eodem die occurr&#x0169;t duæ
missæ, vna de die, alia de ieiunio. Hos,
7. casus ponit Palu. 4. d. 12. q. 1. arti. 4.
vbi notat &#xA759; omnes prædictę exceptio
nes intelliguntur quando sacerdos est
ieiunus, aliâs in nulla necessitate licet
Panor. in dicto cap. consuluisti, ponit
8. exceptiones. 7. prædictas, & octauā
si superueniat aliqua magna persona,
vt episcopus & similes, quos non licet
transire sine auditione missæ. Et ide&#x0303;
est (ait Siluester) de quolibet alio in
die festo, quoniam habet præceptum
audiendi missam. Glo. in dicto ca. po-
nit nonā. s. si esset cōsuetum in aliqua
ecclesia dicere duas missas, & non sit
nisi vnus sacerdos idoneus ad celebrā
dum. Addunt aliqui decimā propter
paupertatem ecclesiarum, & raritate&#x0303;
sacerdot&#x0169;. Et hoc habetur in iure. 21.<-P>

@@0@<filename:W0014-0163.jpg/>
@@1@<SE163>De eucharistia. 71
<-P>q. 1. ca. clericus in fine. & de electione
ca. dudum, &. 10. q. 3. ca. vnio. & ita ha
bet etiam consuetudo. Siluester ad-
dit vndecimam, scilicet quandócunq;
occurrit necessitas arbitrio boni viri.
Probat ex dicto ca. consuluisti, vbi di
citur, &#xA759; propter necessitate&#x0303; licet plu-
ries celebrare. Ex quo dicto elici&#x0169;t do
ctores hos casus. Notat Palu. &#xA759; nō li-
cet sacerdoti pluries in die quauis cele
brare. Pro quac&#x0169;&#xE8BF; a&#x0169;t necessitate ne
mini licet bis cōmunicare in die eode&#x0303;
&#x00B6; DE tempore autem missæ solennis<marginalia>88|Quo te&#x0303;|pore mi|ssa sitce|lebrāda</marginalia>
S. Tho. dicit &#xA759; est ab hora tertia vs&#xE8BF;
ad nonam. i. vsque ad horam tertiam
post meridiem. Et quòd hæc consue-
tudo fuerit in ecclesia, patet ex cap. so
lent de consecra. d. 1. & licet non inue
niamus præceptum de consuetudine
quam n&#x0169;c habemus quæ reuocet præ
cedentem: nihilominus virtualiter in
uenitur in hoc, &#xA759; papaconcedit aliqui<-P>

@@0@<filename:W0014-0164.jpg/>
@@1@<SE164>De eucharistia.
<-P>bus priuilegia, q&#x0111; possint dicere mis-
sam post meridiem. De nocte verônō
est celebrandum: quia est iure caut&#x0169;,
pręter&#xE8BF; in nocte resurrectionis, cum
in pręfactione dicatur: qui hācsacratis
simam nocte&#x0303; &c. Sed hęc consuetudo
abrrogata est. In aurora aute&#x0303; potestce
lebrari, nec oportet expectare p&#x0169;ctua
liter: sed seruetur in hoc consuetudo.
Credo tñ &#xA759; in casibus propter quos li
cet bis celebrare, licebit etiam noctu
celebrare: vt propter infirmos. Vide
Gabrie. in cano. lect. 14. &. 15.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, de loco in quo missa<marginalia>89|Quo lo|co missa|dicenda|sit.</marginalia>
est celebranda? S. Tho. 3. p. q. 83. art. 3.
dicit quód non potest celebrari nisi in
locis ab episcopo cōsecratis. Hoc pro-
bat consuetudine ecclesiæ. Vide Ga-
briele&#x0303; in canone lect. 13. &. 14. & om-
nia illa quæ veniunt in vsum sacrame&#x0303;
ti oportet, &#xA759; sint sacra, vt in ca. nullus
presbyter, & ca. si quis de consec. di. 1.<-P>

@@0@<filename:W0014-0165.jpg/>
@@1@<SE165>De eucharistia. 72
<-P>Notand&#x0169; tamen est, quòd quanuis of
ferantur priuilegia celebrandi in do-
mibus, maxima tamen irreuere&#x0303;tia est
dicere missam vbi dormiunt vir & v-
xor: c&#x0169; etiā si in ecclesia dormierint,
polluatur. Clericis cōuenit istas deuo
tiones corrigere. Et papa non conce-
dit talia priuilegia nisi cum reuere&#x0303;tia,
& in loco honesto. De alijs ritibus si a
liquid intermittatur non ex malitia
sed ex negligentia quacun&#xE8BF;, non exi
stimetur mortale. Vnde si quispiam
celebrans obliuiscatur manipuli, vel
non aduertat se sine ara celebrare nō
timeat peccatum mortale.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quomō violetur eccle-<marginalia>90|Ecclesia|quomo|do vio-|letur, &|reconci|lietur.</marginalia>
sia, etqualitèr recōciliari debet. Resp.
&#xA759;. ecclesia viola{t$} in duobus casibus: vt
habe{t$} de cōse. ecclesiæ ca. vltimo, & c.
significasti de adult. Prim&#xA770; est, si in ec
clesia eff&#x0169;da{t$} sanguis: & hoc intellige&#x0303;
d&#x0169; est de graui effusione, nā si pugno<-P>

@@0@<filename:W0014-0166.jpg/>
@@1@<SE166>De eucharistia.
<-P>aliquem in náribus, & fluat sanguis
etiam in magna quātitate non pollui
tur ecclesia. Et etiam intelligitur de
effusione iniusta. Si enim quispiam
se defendendo occîdat aliquem in ec
clesia, non propterea violatur. Nec o-
portet quòd sanguis cadat intra eccle
siam, ad hoc vt violetur: sufficit enim
&#xA759; ibi effundatur, etiā si percussus gra-
uitèr, exeat statim ab ecclesia ante&#xE8BF;
sanguis cadat. Secundus casus est emis
sio seminis, non solùm illicita, sed etiā
licita viri cum vxore. Pollutio tamen
in somnis quacunque ex causa proue
niat, non violat ecclesiam. Additur
tertius casus, scilicet si in ecclesia sepe
liatur excōmunicatus denunciatus.</P>
<P>De modo autem quo ecclesia debet
reconciliari post&#xE8BF; fuerit polluta, di-
stinguendum est, quia vel ecclesia est
consecrata, aut dedicata, & sica solo
episcopo est reconcilianda: nisi ipse,<-P>

@@0@<filename:W0014-0167.jpg/>
@@1@<SE167>De eucharistia. 73
<-P>vel papa alteri cōmisserit: potest aute&#x0303;
cōmitti clerico cuicunque. Si autem
ecclesia non fuerit consecrata, sed so-
lum benedicta, potest à simplici sacer
dote reconciliari. Si autem episcopus
ægrotaret, & nolet cōmittere alteri &#xA759;
eam reconciliet, potest dare licentiam
quód celebrentur ibi diuina quous&#xE8BF;
ipse possit eam consecrare. Si autem
vitia sint occulta, non opus est eccle-
siam reconciliari, vt tenet beatus An-
toninus, Guillelm. & Hostie&#x0303;sis. Si au
tem sint publica reconcilietur. Fiunt
aute&#x0303; publica vel ex confessione eor&#x0169;
qui fecerunt, vel ex euide&#x0303;tia facti. Ra
tio Ioannis Andreæ est, quia ecclesia
non iudicat de occultis.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, quandò coe-<marginalia>91|Missa|qn c&#x0153;-|pit cele|brare.</marginalia>
pit missa celebrari c&#x0169; istis ritibus n&#x0169;c
cōsuetis? Respondeo, &#xA759; ritus ecclesię
in celebratione missarum est antiquis
simus. Nam Dionisius qui fuit tempo<-P>

@@0@<filename:W0014-0168.jpg/>
@@1@<SE168>De eucharistia.
<-P>re Pauli, ponit pauciores ceremonias
& ritus in libro de ecclesiastica Ierar
chia. Item in cap. Iacobus de consec.
d. 1. dicitur. Iacobus frater domini cui
primò credita est Hierosolimitana ec
clesia. Et Basilius episcopus Cæsarie&#x0303;-
sis (cuius claritas pertotum orbemre
fulsit) i&#x0303; scripturis addider&#x0169;t nobis mis
sæ celebrationem. Glo. i. ordine&#x0303; missę
celebrādæ. Isidorus libro. 1. de officio
& Dionisius dicunt, &#xA759; beatus Petrus
fuit primus qui hoc fecit. Hæc non in
ter se dissonant, potuit enim esse quod
alij facere&#x0303;t auctoritate Petri qui erat
pontifex. August. ad Ianuarij inquisi
tionem, tractans illa verba Pauli, cęte
ra c&#x0169; venero disponā. 1. Chorint. 11. lo
quens quomodo sit accede&#x0303;dum ad eu
charistiam, dicit Paulus apud Chorin
thios ordinauit rit&#x0169; ill&#x0169; qui ordinatus
fuit Romæ á Petro, & Iacobo. Hugo
de sancto Victo. li. 2. de sacrame&#x0303;tis. p.<-P>

@@0@<filename:W0014-0169.jpg/>
@@1@<SE169>De eucharistia. 74
<-P>p. 8. ca. vltimo dicit &#xA759; primus omni&#x0169;
celebrauit Petrus Antiochiæ: quod
potest intelligi de celebratione c&#x0169; di-
gnitate pontificali. Et ita intelligit bea
t&#xA770; Antoni. 1. p. ti. 6. c. 8. & de his sit satis
&#x00B6; QV Æritur, de aliquibus defectib&#xA770;<marginalia>92|Missæ|defecti|busquo|mō oc-|curre&#x0303;d&#x0169;</marginalia>
occurrentibus in missa, quomodo sit
eis occurrendum? quid si sacerdos ce-
lebrans moriatur? vel si impediatur a
liqua infirmitate: Dico, quòd si hoccō
tingit antè consecrationem, nō opor-
tet &#xA759; missa perficiatur. Siautem post
consecratione&#x0303; debet missa per alium
perfici. Sed quid faciet celebrās si me-
minerit se esse in mortali, aut in excō
municatione? Respō. quòd fi est antè
consecratione&#x0303;, dimittatmissam, si non
sit nota infamiæ vel scandali. At si se-
quatur scandalum non dimittat. Si ve
rò sit post cōsecrationem, omnino nō
debet dimittere. Idem dice&#x0303;dum est de
eo qui meminit se non esse ieiunum.<-P>

@@0@<filename:W0014-0170.jpg/>
@@1@<SE170>De eucharistia.
<-P>Quid, quādo aranea, musca, vel aliud
animal venenosum cecidit in calice&#x0303;?
Respondeo, si est ante consecratione&#x0303;
tollat animal & vin&#x0169;, & mittat aliud
de nouo. Si post consecrationem acci
piat animal, abluat, & comburat, &
ablutio & cineres mittantur in pisci-
nam: & sumat sanguinem. Si autem
sit venenum in calice non bibat, sed
seruet in calice, vel in vase apto inter
reliquias: & ponat aliud vinum & ite
rum consecret solum vinum si non-
dum sumpserit hostiam. Si verò sum
pserit hostiam reincipiat à consecra-
tione hostiæ. Idem faciat si post sum-
ptionem hostiæ deprehenderit nihil
fuisse in calice, vel fuisse solam aquā,
reincipiat à cōsecratione hostiæ. Quā
uis si iam sumpserit aquam dubitet
Palude, an debeat calicem consecra-
re. Si autem dubitat an dixerit verba
consecrationis, dicat iterum secund&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0171.jpg/>
@@1@<SE171>De poenitentia. 75
<-P>Scotum. Si sanguis fundatur totus, po
nat aliud vinum & consecret, & si ce
cidit super tabulam lambatur, & ra-
datur & mittatur in piscinam. Si su-
per mappam & potest fieri mundè su
mat, vel comburatur mappa, vel suffi
cienter lauetur. Regula autem gene-
ralis est, quòd quotiescunque scitur v-
bi sunt species sacramenti, non debe&#x0303;t
comburi, sed seruari. Reliqua vide a-
<Z>pud sanctum Thomam. Hęc suf
ficiant de sacramento
eucharistiæ.</Z></P>
<Z>&#x00B6; Sequitur sacramentum
poenitentiæ.
<P>  &#x00B6; De sacramento poenitentiæ tra-
ctat Magister sententia. 4 d. 14. & S.</P>
<tspb>                    Thomas. 3. p. q. 84.</tspb>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum poeniten-<marginalia>93|P&#x0153;nite&#x0303;|tia est|sacrame&#x0303;|tum.</marginalia>
tia sit sacramentum, & vtrum post ba
ptismum sit aliquod signum visibile<-P>

@@0@<filename:W0014-0172.jpg/>
@@1@<SE172>De poenitentia.
<-P>institutum ad remissionem peccato-
rum actualium? Respondeo, &#xA759; sic, &
est conclusio de fide: vt patet Ioannis
10. quorum remiseritis peccata remit-
tuntur eis. Et Matthæi. 18. quodcun&#xE8BF;
solueris super terram erit solutum &
in coelis. Ex his locis patet, &#xA759; est alia
auctoritas & iurisdictio inter homi-
nes ad remittendum peccata. Et hæc
iurisdictio inter homines exercetur &#xA751;
actum exteriorem, ergo poenitentia
est signum sensibile institut&#x0169; á Deo
in remissionem peccatorum, ac proin
dè est sacrame&#x0303;tum. Idem patet aucto
ritate ecclesiæ in ca. ad abolendam ex
tra de hęreticis. Et expressè inter sa-
cramenta numeratur confessio pecca
torum. Et inter hæreticos numeran-
tur qui aliter sentiunt de sacramentis
&#xE8BF; ecclesia romana sentit. Et in conci.
Florentino sub Eugenio. 4. numera{t$}
poenitentia inter septe&#x0303; sacramenta, er<-P>

@@0@<filename:W0014-0173.jpg/>
@@1@<SE173>De poenitentia. 76
<-P>go. Vocatur aute&#x0303; sacrament&#x0169; poenite&#x0303;
tiæ, quāuis cōtineat cōtritione&#x0303;, & satis
factione&#x0303;, & confessione&#x0303;: quia sumpsit
nome&#x0303; ab vltimo: vt dicit. S. Tho. 4. d.
16. q. 1. a. 1. sicut sæpè vsitat&#x0169; est. Nā li-
cet homo sit animal, corpus, & substā
tia, nō denoi&#x0303;atur nisi ab vltimo quod
est hō. Sic etiā sacerdos quāuis sit dia-
conus et subdiacon&#xA770; noi&#x0303;atur sacerdos
ab vltimo. Quia verô vltima pars poe
nitentiæ, quæ est satisfactio est poena
lis, imo oi&#x0303;a in hoc sacrame&#x0303;to sunt poe
nalia: ideóvocat&#x0169; est sacrame&#x0303;t&#x0169; poeni
te&#x0303;tię tot&#x0169; aggregat&#x0169; ex illis partib&#xA770; tri
bus, tā actus poenitentis, &#xE8BF; absolue&#x0303;tis
&#x00B6; QV Æritur, quæ sitmateria huiussa<marginalia>94|Mate-|ria sacra|menti|poenite&#x0303;|tiæ.</marginalia>
cramenti? Respon. &#xA759; materia remota
sunt peccata poenitentis. Vnde cùm
beatissima virgo nullum prorsus pec
cat&#x0169; habuerit, falsissim&#x0169; est quod qui
dā fing&#x0169;t scilicet &#xA759; cōfitebatur b. Ioā-
ni euangelistę. Materia verò &#xA753;pinqua<-P>

@@0@<filename:W0014-0174.jpg/>
@@1@<SE174>De poenitentia.
<-P>est confessio peccatorum mortalium
post baptismum commissorum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quæ sit forma huius<marginalia>95|Forma|sacrame&#x0303;|ti poeni|tentiæ.</marginalia>
sacramenti? S. Tho. 3. p. q. 84. art. 3. di-
cit quòd forma vera sacrame&#x0303;ti poeni-
tentiæ est, ego te absoluo. Sicut enim
Marci vltimo, & Matthæi vltimo dñs
loquens de baptisino dixit, baptizan-
tes eos in nomine patris, & filij, & spi
ritus sancti: nō dixit hæc sit forma ba
ptismi, ego te baptizo, & tamen hære
tici Vuiclephistæ dic&#x0169;t illam esse for-
mam baptismi: sic de poenitentia dici
tur Matthæi. 18. quodc&#x0169;&#xE8BF; solueris su-
per terrā, ergo hæc erit forma poeni-
tentiæ, ego te absoluo. Item. 2. Chorin
thi. 2. ego quod donaui si quid dona-
ui propter vos in persona Christi, er-
go sicut Paulus dicit se donasse, sic de
bet & sacerdos dicere, ego te absoluo.
Item vt ait sanct. Thom. opusculo. 22.
non est parui momenti quod ecclesia<-P>

@@0@<filename:W0014-0175.jpg/>
@@1@<SE175>De poenitentia. 77
<-P>canit. Iam bone pastor Petre cleme&#x0303;s
accipe vota præcātium, & peccati vin
cula resolue tibi potestate tradita, ac
proindè non est blasphemia, vt putāt
isti hæretici, quòd sacerdos dicat, ego
te absoluo. Item in concilio Florenti.
sub Eugen. 4. expressè determinatur
hāc esse formam poenitentiæ, scilicet
ego te absoluo, hęc igitur est formacō
ueniens & necessaria. Et licet permit-
tantur alia verba, omnia sunt de con-
gruitate, sicut etiam crucis signum. Et
si dicatur in cap. nunquid deconsecra
tione. d. 5. sacramenta cruceperficiun
tur, sed non loquitur de omnibus sa-
cramentis. Manuum impositio, dicit
Palu. &#xA759; est de congruitate. Sed sanct.
Tho. ait &#xA759; non debet fieri. Signatem&#x0303;
copiosum munus gratiæ conferri, si-
cut in sacramento confirmationis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum poenitentia sit<marginalia>96|Poeni-|tentia</marginalia>
remedium sufficiens contra peccata?<-P>

@@0@<filename:W0014-0176.jpg/>
@@1@<SE176>De poenitentia.
<-P>Respōdeo, quòd sic. Patet ex illo Eze<marginalia>est fuffi|ciens re|medi&#x0169;|contra|peccata.</marginalia>
chielis. 18. si impius egerit poenitentiā
ab omnibus peccatis suis quę operat&#xA770;
est, vita viuet & non morietur: omni&#x0169;
iniquitatum eius quas operatus est nō
recordabor. Et idem dicitur ca. 33. &
Sapientiæ. 11. dissimulans peccata ho-
minum propter poenitentiā. & Mat
thæi. 3. poenitentiam agite & appro-
pinquauit regnum coelorum. Idem
dicitur Matthæi. 4. & Luc. 15. gaudi&#x0169;
est angelis super vno peccatore poe-
nitentiam agente, Et. 2. Chorinthi. 7.
quæ enim secund&#x0169; Deum tristitia est
salutem operatur. Luc. 17. si poeniten
tiā egerit dimitte illi. Et sunt in vtro-
que testamento infinita testimonia.
Et si obijcias illud Hebreo. 6. impossi
bile est eos qui semel sunt illuminati
&c: rursus renouari ad poenitentiam
Dico cum sanct. Tho. 3. p. q. 84. ar. 10.
ad. 1. & c&#x0169; Chrisosto. & omnibus san<-P>

@@0@<filename:W0014-0177.jpg/>
@@1@<SE177>De poenitentia. 78
<-P>ctis doctoribus, &#xA759; ibi negat Paulus, nō
poenitentiā, sed renouatione&#x0303; per ba-
ptism&#x0169; secundo accept&#x0169;. Quia baptis
mus nō est iterabilis. Peccat&#x0169; verò in
spirit&#x0169; sanct&#x0169; si sit finalis impoeniten
tię. i. peccatum c&#x0169; quo homo moritur
sine hoc &#xA759; egerit poenitentiā de eo,
est irremissibile. Alia autem peccata
in spirit&#x0169; sanct&#x0169; dic&#x0169;tur irremissibilia
quia difficilè remitt&#x0169;tur: & raro De&#xA770;
tales cōuertet: & s&#x0169;t in magnopericu-
lo. Sed tñ si poenitentiamegerint, re
missionem sine dubio consequentur.
&#x00B6; QV Æritur, an poenitentia sit re-<marginalia>97|P&#x0153;nite&#x0303;|tia est|necessa-|ria ad|salutem|peccato|rum.</marginalia>
medi&#x0169; necessari&#x0169; ad salutem post la-
psum in peccat&#x0169;? Respōdeo &#xA759; sic, nā
in sacris literis vbicun&#xE8BF; dñs hortatur
ad veniam petendam, non dat aliud
remedium nisi poenitentiam, ergo.
Et hoc adeo verum est, quòd etiam re
quiritur poenitentia de peccatis com
missis ante baptismum, adulti enim<-P>

@@0@<filename:W0014-0178.jpg/>
@@1@<SE178>De poenitentia.
<-P>qui baptizantur necesse est &#xA759; doleāt
de peccatis: iuxta illud actor&#x0169;. 2. poeni
tentiā agite, & baptizetur vnusquisq;
vestrum. Et Augustinus libro de poe
nitentia ait, omnis qui iam suæ volun
tatis arbitrer constitutus est c&#x0169; ad sa-
cramentum fidelium accedit: nisi e&#x0169;
veteris vitæ poniteat nouam non po-
test inchoare: quod & habetur de cō-
secra. d. 4. cap. omnis qui. Ab hac au-
tem poenitentia cum baptizantur so-
li paruuli sunt immunes. De veniali-
bus autem non est necessaria poenite&#x0303;
tia, quia per dilectionem Dei, & mul
ta alia remitti possunt. Si verò pecca-
tor præueniatur aliquo periculo ma-
ris, vel latronum, vel alicuius alterius,
poenitentia eius erit quòd faciat tunc
quicquid possit. Dicat miserere mei
Deus, vel aliquid simile: quicquid em&#x0303;
possit etiā in vltimo statu facere hoc
animo vt concilietur Deus & placa-<-P>

@@0@<filename:W0014-0179.jpg/>
@@1@<SE179>De poenitentia. 79
<-P>tusreddatur, poenite&#x0303;ta iest. Talis nāq;
non est extra salutis statum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; per poenitentiā<marginalia>98|P&#x0153;nite&#x0303;|tia re-|mittit|p&#x0153;nam|pctōr&#x0169;.</marginalia>
remittatur poena debita peccatis? Re
spond. quòd per poenite&#x0303;tiam semper
remittitur aliqua pars reatus & fit mi
nor, non tamen oportet &#xA759; tollatur to
ta obligatio ad poenam. Nam omnes
fate&#x0303;tur quòd post&#xE8BF; poenituit aliquis,
imponenda est ei aliqua poenitentia.
Nec hoc infert pręiudicium aliquod
diuinæ misericordiæ, quòd post dimis
sam culpam quærat poenam ab ami-
co: qui enim peccat lędit iustitiam si-
mul & amicitiam. Iure autem amici-
tiæ teneor ego dum aduersarius petit
væniā, & est paratus facere quicquid
voluerim, recipere eum ad pristinam
amicitiam. Nec debeo dicere, non par
cam, aut nō erit amicus donec reddat
domum quam combussit. Sed nihilo-
minus salua amicitia possum repete-<-P>

@@0@<filename:W0014-0180.jpg/>
@@1@<SE180>De poenitentia.
<-P>re dom&#x0169; meā. Et rex potest amicosuo
remittere homicidium, tñ omnino sal
ua amicitia cogit eum satisfacere alte
ri &#xA753; iniuria: sic Deus omnino post&#xE8BF;
aliquis petit veniā reddit in amicitiā,
& nihilominus exigit iustitiam. Nota
vn&#x0169; locum ex quo expressè cōstat &#xA759;
Deus punit homine&#x0303; post&#xE8BF; factus est
eiamicus. 2. Reg. 12. postquā dimissit
Deus peccat&#x0169; Dauid, dicitur ver&#x0169;ta-
me&#x0303; filius qui natus est tibi morie{t$}. &c.
&#x00B6; QV Æritur quomodo remittantur<marginalia>99|Venia-|lia pec-|cata|quomo|do re|mittan|tur.</marginalia>
peccata venialia? Respō. 1. quòd quic-
quid sufficit ad remittendum morta-
le, sufficit etiam ad remitte&#x0303;dum venia
le. Est clarum, quia quicquid est in ve
niali est in mortali & aliquid amplius
ergo. Secundò dico &#xA759; ad remissione&#x0303;
venialis sufficit dilectio Dei. Nam c&#x0169;
Dei dilectio sit ei velle placere, & qui
vult ei placere, vult virtualitèr nō di-
splicere: iā ibi interuenit displicentia<-P>

@@0@<filename:W0014-0181.jpg/>
@@1@<SE181>De poenite&#x0303;tia. 80
<-P>interpretatiua quę sufficit ad remissio
nem venialium: vt ait sanct. Tho. 3. p.
q. 87. a. 1. Nā apud homines sufficit ad
remissione&#x0303; leuis offensę dicere ei que&#x0303;
offendit, ego post hac volo tibi in om
nibus placere, ergo multo magis apud
De&#x0169; qui pronior est ad miserendum.
Ite&#x0303; probat hoc Scotus, plus placet deo
dilectio ista &#xE8BF; displiceat peccat&#x0169; ve-
niale: sed homines etiam mali si offen
dātur leui offensa, & presten{t$} eis ma-
gna beneficia nō exigunt satisfactio
ne&#x0303; leuis iniuriæ, etiā si non petatur ve
nia, ergo dilectio dei sufficit ad remis
sione&#x0303; peccator&#x0169; venialium. Per dile
ctione&#x0303; verò Dei, aut per displice&#x0303;tiam
generale&#x0303; dimittuntur omnia illa pec-
cata venialia ad quæ hō non est actua
litèr affectus, vel virtualiter. Si verò
quis e&#x0303; affectus vni peccato veniali, &
dolet de alio, remitti{t$} peccat&#x0169; de quo
dolet mane&#x0303;te alio. Et qm&#x0303; i&#x0303; illa potesta<-P>

@@0@<filename:W0014-0182.jpg/>
@@1@<SE182>De poenitentia
<-P>ecclesiæ tradita in illis verbis quor&#x0169;
remiseritis peccata non solum tradi-
ta est facultas remittendi peccata per
poenitentiam quæ est sacramentum:
sed etiam multis alijs modis cùm adre
missionem venialium non sint neces
saria sacrame&#x0303;ta: relicta est potestas ec-
clesiæ ad institue&#x0303;da media ad eorum
remissionem. Et ista sunt oratio domi
nica, benedictio episcopi, t&#x0169;sio pecto-
ris, aqua benedicta, & similia, quæ si-
ne quoc&#x0169;q; alio motu bono suffici&#x0169;t
remittere venialia per hoc quòd fiunt
quia sunt ab ecclesia instituta in reme
dium venialium. De aqua benedicta
Alexander quintus à Petro dicit, &
habetur decons. d. 3 ca. aquā. Aquam
sale consperiam populis benedicimus
vt ea cuncti aspersi sanctificentur, &
purificentur. Quod etiam omnibussa
cerdotibus faciendum esse mandaui-
mus. Nam si sanguis vitulæ aspersus<-P>

@@0@<filename:W0014-0183.jpg/>
@@1@<SE183>De poenitentia. 81
<-P>sanctificabat, multo magis aqua sale
aspersa, & diuinis precibus cōsecrata
popul&#x0169; sanctificat. De oratione dnica
habetur de poenitentia. d. 3. c. de quo-
tidianis. Et est Chrisosto. dicentis, de
quotidianis leuibus&#xE8BF; peccatis quoti-
diana oratio fidelium sufficit, scilicet
pater noster. De benedictione ep&#x0303;ali,
& abbat&#x0169; habe{t$}. 1. q. 1. c. benedictio,
ca. multi. De tunsione pectoris habe{t$}
de poenitentia. d. 1. c. tres sunt actiones
& d. 2. c. sicut inquit, & de sacravnctio
ne capitulo c&#x0169; venissem. §. primo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; peccata per poe<marginalia>100|Peccata|per pøe|m$unclearte&#x0303;tia|remissa|an red-|deāt per|sequens|peccat&#x0169;</marginalia>
nitentiam remissa reddeāt per seque&#x0303;s
peccatum? Sāct. Tho. 3. p. q. 88. arti. 1.
dicit quòd in peccato duo possunt cō-
siderari, vnum est ipsa culpa, alterum
reatus ad poenam, & tunc ponit tres
conclusiones. Prima peccatum nō po
test reddire quantum ad culpam. Pa-
tet nam si sortes occîdit hominem &<-P>

@@0@<filename:W0014-0184.jpg/>
@@1@<SE184>De poenitentia.
<-P>egit de illo homicidio poenitentiam:
& iterum post poenitentiam furatus
est, hoc vltimum peccatum furti non
habet maculam homicidij. Secunda
cō clusio, peccatum non reddit quāt&#x0169;
ad reatum poenæ sensus. Quia noua
poena sensus debe{t$} peccato huic no-
uo, & non illa prior. Tertia conclusio
peccata pręterita reddeunt perseque&#x0303;s
peccat&#x0169; quantum ad poenam dāni ali
quo modo: quia eade&#x0303; poena dāni erit
pro quolibet peccato: & eode&#x0303; modo
priuatur visione diuina. Et hoc modo
intelligi{t$} illud Iacobi, qui in vno pec-
cauerit factus est omnium reus. Ver&#x0169;
est &#xA759; peccata præcede&#x0303;tia dicuntur ali
quo modo reddire per quandā ingra
titudinem, ad ist&#x0169; sensum, &#xA759; grauius e&#x0303;
peccat&#x0169; quod nunc post remissa pec-
cata fit, quā si prius non essent remissa
peccata. Post remissione&#x0303; em&#x0303; iterum
De&#x0169; offendere magna ingratitudo e&#x0303;.<-P>

@@0@<filename:W0014-0185.jpg/>
@@1@<SE185>De poenitentia. 82
<-P>Hæc a&#x0169;t grauitas quæ ratione ingrati
tudinis consurgit, c&#x0169; nō mutet specie&#x0303;
peccati secund&#x0169; oe&#x0303;s, nō est de necessi-
tate cōfitenda. Non em&#x0303; est opus, vt di
cat post&#xE8BF; sum mihi dimissa peccata a
dulteratus s&#x0169;. Patet igitur &#xA759; peccata
semel remissa non reddeunt per pec-
catum sequens. Sine poenitentia em&#x0303;
sunt dona Dei, Romañ. 11.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; per poenite&#x0303;tiā re-<marginalia>101|Per p&#x0153;|niten-|tiam re|stitui-|tur gra|tia, &|virtutes|infussæ.</marginalia>
stituan{t$} hominigr&#x0303;a, & virtutes infus
sę? Respō. secnd&#x0169; oe&#x0303;s, &#xA759; non est dubi-
tand&#x0169; de hoc. Nā cùm in poenitentia
deturgratia, necessario dantur omnes
virtutes infusse, quæ gratiā cōcōmittā
tur: sicuti in baptismo, quia datur gra-
tia, dantur etiam virtutes morales. Sed
tota difficultas est, vtr&#x0169; resurgat poeni
tens ad tantā gratiā quātam habebat
ante&#xE8BF; caderet, vel ad maiore&#x0303;, aut mi-
nore&#x0303;? Ad quod oibus alijs opinionib&#xA770;
demissis, dico cum S. Tho. 3. p. q. 89.<-P>

@@0@<filename:W0014-0186.jpg/>
@@1@<SE186>De poenitentia.
<-P>ar. 2. 3. &. 5. quòd poenitens non sem-
per resurgit ad maiorem gratiam quā
illa à qua cecidit, nec ad ęqualem, sed
secundùm proportionem contritio-
nis quam habet. Hæc opinio fuit anti
quor&#x0169; omnium, Alberti magni, Ale-
xandri de Ales. 4. p. q. 77. me&#x0303;bro. 5. &
Bonauenturæ. 4. d. 14. & Ricardi, &
omnium illorum qui scripserunt in
theologia grauitèr, & modestè. Hoc
probatur à posteriori, præter auctori-
tatem Hieronymi quam allegat sāct.
Tho. quia experientia ostendit, quòd
poenitens non semper resurgit ad ma
iorem gratiam: videmus enim feruen
tissimos viros post peccatum, & poe-
nitentiam tepidè, & non ita ferue&#x0303;ter
sicut anteà operari, ergo non habent
tunc maiorem gratiam & amore&#x0303; Dei
amor enim Deinō est occiosus. Vide
mus verò magnum peccatore&#x0303; aliquā
dô seruentissimè poenitere, & exerce<-P>

@@0@<filename:W0014-0187.jpg/>
@@1@<SE187>De poenitentia. 83
<-P>ri in bonis operibus, igitur nō omnes
resurg&#x0169;t semper ad maiore&#x0303;, vel æqua
lem gratiam. Item ad gratiam requiri
tur dispositio, & quanto maior est di-
spositio tanto maior gratia introduci-
tur, sed contritio est dispositio non so
lùm ad nouam gratiam, sed etiam ad
gratiam pręteritam, ergo quanto ma
ior fuerit contritio tāto maior erit gra
tia, etiā pręterita. Dico igitur primò
quòd cuicunque resurgenti extra gra
tiam quæ datur ei secundùm mensu-
ram contritionis quam habet, & quę
daretur etiam sine meritis prioribus,
datur ei aliquid ratione pręcede&#x0303;tium
meritor&#x0169;. V. g. sit Petrus &#xA757; habebat
centum meritorum gradus, cōteritur
nunc post peccatum cōtritione vt de
cem, dico quòd vltra gratiam vt dece&#x0303;
quę datur ei ratione contritionis, da-
tur aliqua gratia ratione pręcedenti&#x0169;
meritorum. Secundò dico quòd quan<-P>

@@0@<filename:W0014-0188.jpg/>
@@1@<SE188>De poenitentia.
<-P>to prædicta cotritio maior fuerit, tāto
maior gr&#x0303;a dabi{t$} ei ratione præceden
ti&#x0169; meritor&#x0169;. V. g. Petrus anteà habe-
bat gratiā vt dece&#x0303;, & Plato vt dece&#x0303;, re
surgunt ambo, Petrus contritione vt
dece&#x0303;, Plato contritione vt. 20. dico &#xA759;
Platoni dabitur maior gratia ratione
præcedenti&#x0169; meritor&#x0169;. Tertiò & vlti
mo dico, &#xA759; perfecte poenite&#x0303;ti. i. ex to-
to conatu sem&#xA751; restitui{t$} tota gr&#x0303;a præ
cedes. Nā &#xA751; fectæ poenite&#x0303;tiæ correspō
det perfecta restitutio, nō est a&#x0169;t perfe
cta restitutio nisi restituatur tot&#x0169;, er-
go & consequentèr secund&#x0169; propor-
tione&#x0303; poenite&#x0303;tiæ restituitur præcede&#x0303;s
gratia. Quia iust&#x0169; est &#xA759; si toto cona-
tui correspondet tota gr&#x0303;a, &#xA759; medietati
conatus respondeat medietas gr&#x0303;æ, &
tertiæ parti conatus. 3. pars gratiæ, &
sic consequenter. Vnde optim&#x0169; est se$unclear
pe dolere de peccatis, vt restitua{t$} tota
gr&#x0303;a ratione præcedenti&#x0169; meritorum<-P>

@@0@<filename:W0014-0189.jpg/>
@@1@<SE189>De contritione. 84
<-P>&#x00B6; VTRVM, autem ratione alior&#x0169;<marginalia>102|Per om|nia bo-|na ope-|ra resti-|tuitur a|liquid|de gra-|tia per-|dita.</marginalia>
bonorum operum restituatur aliquid
de gratia præce denti? Probabiliterdi
cimus, quòd sic. Videtur enim omni-
no &#xA759; bonus princeps si &#xA753;pter delicta
abstulerit ab aliquo bona, post mod&#x0169;
illo poenitente restituerit ei princeps
aliquam bonorum parte&#x0303;, tot obsequia
posset deindè regi exhibere, quòd red
dat ei omnia: & esset hoc laudabile in
principe: ita prorsus videtur dignum
sentire de Deo, & quòd dilige&#x0303;ti De&#x0169;
vel danti eleemosynam, vel alia bona
opera facienti post poenitentiam, re-
stituat aliquid de gratia de&#xA751;dita. Cer-
t&#x0169; igitur est merita pręcede&#x0303;tia nō per-
di omnino, sed recuperari á poenite&#x0303;te</P>
<tspb>                    &#x00B6; De contritione.</tspb>
<P>&#x00B6; DE partibus poenite&#x0303;tiæ tractat&#x0169; ag<marginalia>103|Co$unclearo|q$unclearuid si</marginalia>
grediens. Quæritur in primis quod<-P>

@@0@<filename:W0014-0190.jpg/>
@@1@<SE190>De contritione.
<-P>sit contritio? quoniā ea est poenite&#x0303;tiæ
pars prima? Respondeo, quôd est per-
fectus actus poenitentiæ. Poenitentia
enimvirtus est per quā placamus no-
bis Deum iratum, & cōsequimur re-
missionem peccatorum. Ad hæc em&#x0303;
duo debet dirigi tota poenitentis inte&#x0303;
tio. Est a&#x0169;t iste act&#xA770; poenite&#x0303;tis dolorvn
dê poenite&#x0303;tiæ dolor est cōtritio, &#xA757; ma
ximè &#xA753;picia{t$} De&#x0169;. Hierony & habe{t$}
de poenitentia d. 1. ca. me&#x0303;suram, apud
Deum non tantum valet mensura te&#x0303;-
poris quàm doloris. Et Chrisostomus
homelia. 21. super Matthæum, non do
lere quia peccaueris magis indignari
facit Deum, quàm idipsum quod an-
teà peccaueras. Sunt de hoc infinita
testimonia sanctorum, & sacræ scri-
pturæ attestantia, &#xA759; dolor de peccatis
est pars poenitentiæ valens ad remis-
sionem peccatorum: vt patet ex con-
uersione Magdalenæ, & fletu Petri<-P>

@@0@<filename:W0014-0191.jpg/>
@@1@<SE191>De contritione. 85
<-P>post negatione&#x0303; &c. Habemus igitur
quòd contritio estdolor. Sed notand&#x0169;
duplicem esse dolorem, quia quidam
est sensitiuus, alius est intellectiuus.
Contritio autem est dolor intellecti-
uus & non sensitiuus: vt docet, sanct.
Tho. 3. p. q. 85. ar. 1. & omnes doctores
Quia cōtritio est in potestate nostra,
sed dolor sensitiuus non est in pote-
state nostra, ergo. Et adhuc &#xA753;priè lo-
quendo contritio non est ipse dolor,
sed odium & displicentia peccati, ex
quo nascitur dolor. Est igitur contri-
tio odium, nolitio, & detestatio pecca
torum præteritorum.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an sufficit do-<marginalia>104|An sit|necessa-|ri&#x0169; pro|posit&#x0169;|nō pec-|candi.</marginalia>
lere sol&#x0169; de peccatis præteritis, vel an
requiratur etiam propositum nō pec-
candi? Hæc est grauis quæstio & de
qua sunt opiniones. Maioris in. 4. dis.
14. q. 1. & Almain, & Bonauentu. 4.
d. 14. in expositionetextus dicunt, &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0192.jpg/>
@@1@<SE192>De contritione.
<-P>si poenite&#x0303;s nihil cogitat de futuro, nō
oportet quòd habeat propositum ca-
uendia peccatis, sed sufficit quòd actu
alitèr nō habeat contrari&#x0169; act&#x0169;. Sāct.
Tho. 1. 2. quæstione 113. arti. 5. & in. 4.
d. 14. in expositione textus & d. 17. q.
2. ar. 2. quæstiuncula. 4. &. 3. p. q. 85. a.
3. &. q. 90. ar. 4. &. 3. contragentes, ca.
158. &. 4. contragentes, cap. 72. & A-
drianus quodlibeto. 5. ar. 3. dicunt, &#xA759;
requiritur actuale propositum cauen
di á peccatis futuris. Ide&#x0303; tenet Alber-
tus Magnus. 4. d. 14. ar. 10. & Alexan
der de Ales. 4. p. me&#x0303;bro. 9. Quæ har&#x0169;
opinionum sit verior ego nescio: sed
probabilior est opinio sancti Tho. &
& consequentèr securior, ac proindè
tene&#x0303;da. Quia in materia morali opor
tet loqui crassis coniecturis. Pro opi-
nione. S. Tho. faciunt verba concilij
Florentini, quæ dicunt ad contritione&#x0303;
expectat dolere de peccatis commissis<-P>

@@0@<filename:W0014-0193.jpg/>
@@1@<SE193>De contritione. 86
<-P>cum proposito non peccādi deinceps.
Item loānis. 5. &. 8. existenti ad pisci-
nam dixit dñs & adulterę, ampliusno
li peccare: non dixit nō pecces, sed no-
li. Item prim&#x0169; quod ab eo qui fecit in
iuriam postulamus, est huiusmodi &#xA753;-
positum, señor nunca mas. Item non
habet veram poenitentiam qui non di
ligit Denm super omnia: sed qui sicdi
ligit Deum vult ei in omnibus place-
re, & in nullo displicere, ergo talis ha
het propositum cauendi futura.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, de quo de-<marginalia>105|Contri|tio e&#x0303; de|peccatis|actuali-|bus sed|nō opor|tet vt|de quo|libet|pctō sit|disticta|cōtritio</marginalia>
beat esse contritio? Respondeo, quòd
non de peccato originali, sed de pec-
catis actualibus. Et est differe&#x0303;tia, quia
ad peccata mortalia requiritur contri
tio: non tamen ad venialia. Vtrum
autem debeat esse contritio distincta
de omnibus peccatis in particulari,
vel an sufficiat vnica contritio de om
nibus in generali, dubitari solet.<-P>

@@0@<filename:W0014-0194.jpg/>
@@1@<SE194>De contritione.
<-P>Quidam enim tenuerunt necessarias
esse tot cōtritiones quot peccata mor-
talia, quia sanct. Tho. dicit quòd con-
tritio debet esse distincta de singulis
peccatis mortalibus. Sed ego credo si
cut dicit Caieta. quòd hæc opinio sit
falsissima. Non oportet reddere poe-
nitentiam ita difficilem, & inaccesibi
lem. Quod ego sentio est, &#xA759; ad remis-
sionem peccatorum sufficit dolor ge-
neralis de omnibus peccatis: & non re
quiri{t$} dolor in particulari. Patet quia
alias non posset homo cōsequi remis-
sionem peccatorum nisi in aliquo cer
to & determinato tempore, quod est
falsissimum: nam in quocunque mo-
mento potest homo sufficientèr cōte
ri, iuxta illud Ezechielis. 33. in quac&#x0169;-
que die ingemuerit peccator &c. Et
sumitur ibi dies pro momento. Sequę
la autem probatur, quia ad cogitand&#x0169;
peccata requiritur certum tempus, er<-P>

@@0@<filename:W0014-0195.jpg/>
@@1@<SE195>De contritione. 87
<-P>go ad dolendum in speciali etiam re-
quiritur tempus cert&#x0169;. Et hoc prim&#x0169;
conceditur, & necessario concede&#x0303;d&#x0169;
est ab omnibus. Secundò dico &#xA759; nec
ante contritionem generale&#x0303;, nec post
requiritur cogitatio & detestatio sin
gulorum peccator&#x0169; in particulari an
te confessionem: in ipsa enim confes-
sione tenetur homo conteri in specia
li. Cùm enim confessio debeat esse di
stincta, tunc cùm ea cōfitetur detesta-
tur illa: nā aliâs esset fictio. Nec opor-
tet dicere, doleo de istis quatuor & de
his. 6. sed doleat de omnibus & confi-
teatur distinctè peccata sua, et hoc suf
ficit. Quia actus interior poenitentiæ
à quo exterior &#xA753;ficisci{t$}, singula mor-
talia quę sub cōfessione cad&#x0169;t respicit<marginalia>106|An qui|libet par|uus do-|lor suffi|ciat ad</marginalia>
&#x00B6; QVÆR Itur, vtrum quic&#x0169;que do
lor peccatorum quantumuis paruus
sufficiat ad remittendum peccata? Sco
tus. 4. d. 14. q. 2. arti. 2. dicit &#xA759; licet quis<-P>

@@0@<filename:W0014-0196.jpg/>
@@1@<SE196>De contritione.
<-P>habeat dolorem de peccatis propter<marginalia>remitte&#x0303;|da pctā.</marginalia>
Deum cum omnibus alijs bonis circ&#x0169;
stantijs: nisi talis dolor habuerit certā
intensionem, & continuationem, nō
sufficit Quanta autem debeat esse ista
intensio doloris, dicit quód solus De&#xA770;
nouit. Sed hoc est mere voluntariè di
ctum. In re autem necessaria ad salute&#x0303;
non debemus loqui sine auctoritate
sacræ scripturæ, aut sanctorum. Item
arguitur contra hoc, Deus pronior est
ad miserendum quàm ad punie&#x0303;dum,
sed quæcun&#xE8BF; intensio voluntatis in
peccatum etiam in vno instanti suffi-
cit ad dānand&#x0169; homine&#x0303;, ergo quęc&#x0169;&#xE8BF;
intensio cōtra peccatum in quoc&#x0169;&#xE8BF;
instanti sufficiet ad consequendā mi-
sericordiam & remissionem. Tenen
dum igitur est (omissa multitudine ar
gumentorum) quòd in cōtritione nō
requiritur certa intensio, aut cōtinua
tio temporis. Sed tunc dubitatur quo-<-P>

@@0@<filename:W0014-0197.jpg/>
@@1@<SE197>De contritione. 88
<-P>modo intelligitur, quòd contritio de
bet esse maximus dolor, vt dicunt do-
ctores requiri: quia est de maximoma
lo scilicet de offensa Dei? Ad hoc dice&#x0303;
d&#x0169;, &#xA759; sicut dilectio Dei debet esse ma
xima nō inte&#x0303;siuè, sed affectiuè & ap-
pretiatiue: itare quiritur &#xA759; odio habea
mus peccatum supra omne odibile: et
reuera mallem esse mortuus incurris-
se&#xE8BF; quæcum&#xE8BF; alia dāna quā pecca-
t&#x0169;: licet talis actus sit remissus gradua
liter. Non oportet tamen &#xA759; poenite&#x0303;s
faciat illam comparatione&#x0303;, malle&#x0303; pati
hanc mortem, vel illud mal&#x0169;, &#xE8BF; incur
risse hoc peccat&#x0169; quāuis hic act&#xA770; esset
valde perfect&#xA770;, & multum valeret ad
poenę remissione&#x0303;. Sed sicut satis est ad
dilectione&#x0303; Dei super omnia velle eiin
omnibus placere & in nullo displice
re: ita ad contritionem sufficit dicere
ego nullo modo velle&#x0303; offendisse De&#x0169;
Et licet experiamur in mortecharor&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0198.jpg/>
@@1@<SE198>De contritione.
<-P>nos plus dolere quā in peccatis, non
turbemur: quia hoc prouenit ex eo &#xA759;
præsentia magis moue&#x0303;t quā absentia,
& magis cōnaturalia sunt magis sensi
bilia: ideò appetitum sensitiuum ma-
gis mouent. Hic autem dolor sensiti-
uus debet esse moderatus. Vnde apo-
stolus. 2. Chorint. 2. admonet eos vtcō
solentur poenitentem quendam, ne
abundatiori tristitia absoruea{t$}. Dolor
a&#x0169;t intellectiuus non pōt esse nimius.
&#x00B6; VTRVM, de grauiori peccato si<marginalia>107|An de|maiori|peccato|sit ma-|gis do-|le&#x0303;dum.</marginalia>
habenda maior cōtritio quā de mino
ri? Respondeo primò &#xA759; non est neces
sarium dolere amplius de vno pecca-
to quā de alio. Patet quia vt supra di-
ximus, sufficit ad contritionem dolor
in vniuersali de omnibus peccatis, &
talis dolor non est tunc intensior re-
spectu vnius peccati quā respectualte
rius. Secundo dico &#xA759; id esset cōuenie&#x0303;-
tissimum, vt scilicet maiorem dolore&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0199.jpg/>
@@1@<SE199>De contritione. 89
<-P>habeat homo &#x0111; maioripeccato. Quod
autem hoc non sit necessarium patet,
quia aliâs teneretur poenite&#x0303;s scire gra
uitates peccator&#x0169;, quod scilicet sit gra
uius peccat&#x0169; fornicatio, an detractio,
quod nullo modo est dicendum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum dolor contritio<marginalia>108|An con|tritiosit|dolor|propter|Deum.</marginalia>
nis habere debeat hanc circunstantiā
finis, vt sit propter Deum? Vtrum ad
hoc &#xA759; contritio sit sufficiens ad remis
sionem peccatorum requiratur dile-
ctio Dei super omnia? Resp. &#xA759; de hoc
sunt opiniones Gabriel. 4. d. 14. q. 1. et
2. & Palude. d. 17. q. 2. conclusione. 1.
& Caieta. q. 1. de cōtritione, & Capre.
2. d. 41. q. 1. ad. 1. Grego. tenent &#xA759; requi
ritur dilectio Dei super omnia. Et ide&#x0303;
videtur dicere. S. Tho. 3. p. q. 85. art. 5.
vbi dicit, quód quintus actus qui con-
currit ad contritionem est actus chari
tatis, &. 1. 2. q. 113. art. 4. 1. dicit &#xA759; ad poe
nitentiam non sufficit motus fidei nisi<-P>

@@0@<filename:W0014-0200.jpg/>
@@1@<SE200>De contritione.
<-P>sit informatus charitate. Et. 3. p. q. 85.
art. 6. dicit quòd actus poenitentię na-
scitur ex actu charitatis. Et probatur
quia in poenitentia fit integratio ami
citiæ (fit enim ex inimico amicus) sed
hoc est impossibile nisi inimicus inci-
piat diligere, ergo. In contrarium est,
quia dilectionis actus est perfectior,
quā actus poenitentiæ, ergo remissio
peccatorum non deberet tribui actui
poenitentiæ sed actui dilectionis: cu-
ius oppositum dicunt oe&#x0303;s. Pro solutio
ne huius dubij notādum, &#xA759; actus poe
nitentiæ est actus distinctus ab actudi
lectionis Dei: quia poenitentia & cha
ritas distinguntur, ergo etiam actus ea
rum. Hoc supposito videtur quód nō
possit esse poenitentia sine dilectione
Dei, quia odi&#x0169; nascitur ex amore, er-
go odium peccatorum nascitur ex di-
lectione Dei, si enim non diligerem
De&#x0169; quare odio habere&#x0303; peccata? nun<-P>

@@0@<filename:W0014-0201.jpg/>
@@1@<SE201>De contritione. 90
<-P>quid propter amore&#x0303; creaturæ? nō cer
te sed propter Dei amore&#x0303;: c&#x0169; igitur o-
dium peccator&#x0169; sit super omne odi-
bile in verè poenitente, ergo procedit
ex amore Dei super omnia. Et ita est
regularitèr &#xA759; peccator ex amore mo
ue{t$} ad poenitend&#x0169; Potest tñ esse &#xA759; in
voluntate nō sit alius actus &#xE8BF; iste, do
leo quia offendi Deum: qui nec est eli
citus, nec imperatus à charitate & iste
talis actus sine alia dilectione sufficit
ad remissionem peccator&#x0169;, qui licetre
gularitèr procedat à charitate, tamen
remissio peccatorum magis tribuitur
poenite&#x0303;tię quā charitati, quia in sacra
scriptura illi actui promittitur remis-
sio. Et S. Tho. dicens &#xA759; poenite&#x0303;tia pro
cedit ex amore, intellige&#x0303;dus est cōmu
niter & regularitèr: vt patet ap&#x0111; ips&#x0169;
4. d. 14. q. 1. a. 2. quęsti&#x0169;. 1. Ver&#x0169; e&#x0303; &#xA759; ipse
act&#xA770; poenite&#x0303;tię, nolle deo displicere, e&#x0303;
vera dilectio. Dolor igi{t$} pctōr&#x0169; debet<-P>

@@0@<filename:W0014-0202.jpg/>
@@1@<SE202>De contritione.
<-P>propter De&#x0169; nō &#xA753;pter timore&#x0303; poena-
r&#x0169;, aut propter quoduis aliud: sed quia
sunt offensæ Dei patris pijssimi.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum qui dolet sicut<marginalia>109|An qui|dolet|propter|De&#x0169; se&#x0303;|per reci|piat gra|tiam.</marginalia>
nunc diximus semper recipiat gratiā?
Caieta. q. 1. de contritione, tenet mira
bilem opinione&#x0303;, scilicet &#xA759; stat que&#x0303;piā
dolere de peccatis perfectè, & perfe-
ctè proponere cauere ab illis in futu-
rum, & perfectè diligere Deum su&#xA751;
omnia, & non habere gratiam. Ratio
eius est quia aliás sequæretur &#xA759; posset
quis habere euide&#x0303;tiam quòd sit in gra
tia. Oppositum tenent omnes docto-
res, & dic&#x0169;t &#xA759; quāprimum fecerit ali-
quis totum quod in se est, statim habe
bit gratiam. Vide S. Tho. 1. 2. q. 112. ar.
2. ad. 1. & q. 113. ar. 3. &. 8. &. 3. p. q. 85. a.
5. &. 6. Et in pluribus alijs locis. Et op
positum esset contra scripturam sacrā
dice&#x0303;te&#x0303;. Conuertimini ad me & ego cō
uertar ad vos: iam hic poenitens con-<-P>

@@0@<filename:W0014-0203.jpg/>
@@1@<SE203>De contritione. 91
<-P>uertitur ad Deum, & Deus non con
uertitur ad poenitentem. Iacob 4. ap
propinquate Deo, & appropinquabi
tur vobis. Et Ioan. 14. qui diligit me di
ligetur à patre meo. Et psal. 50. Cor
contrit&#x0169; & humiliatum Deus nō de-
spicies. Falsissimum ergo est quod Ca
ieta. dicit. Et dico &#xA759; non stat de lege &#xA759;
talitèr poenitens careat gratia cum fa
ciat totum quod in se est. Nec hoc da
to sequitur se scire euide&#x0303;tèr &#xA759; habeat
gratiam. Non enim ego possum habe
re euidentiam, &#xA759; doleo de peccato su-
per oi&#x0303;a, vel &#xA759; proponā perfectè caue-
re in futur&#x0169;. Habemus igitur pro cer-
to, quòd qui sic dolet habebit gratiam
&#x00B6; QV Æritur, vtrum attritio possit fie<marginalia>110|An at-|tritio|poss$unclear fie|ri cōrr i|rio.</marginalia>
ri cōtritio? Ad hoc suppono ex omni
bus doctoribus, & sācto. Tho. &#xA759; nihil
aliud est cōtritio quā dolor perfectus:
attritio verò dolor imperfectus. Tunc
dicit sanct. Tho. 4. d. 17. q. 2. art. 1. quæ<-P>

@@0@<filename:W0014-0204.jpg/>
@@1@<SE204>De contritione.
<-P>stiuncula. 3. quod attritio nō potest fie
ri contritio. Probatur, quia principi&#x0169;
contritionis est gratia, virtus infusl$uncleara:
attritionis verò principium est habit&#xA770;
acquisitus, vel sola potentia: idem au-
tem actus non potest elici à virtute in
fussa, & acquisita velà potentia, ergo.
Sciendum est tñ, &#xA759; duplex est contri
tio, quædam intrinsice, quę habet hoc
pro obiecto: doleo de peccatis super
omnia. Alia extrinsice. i. ex circunstā
tia, & sic omnis dolor qui est cum gra
tia vocatur cōtritio. Eodem modo du
plex est attritio. Quædam intrinsice
ex obiecto, vt putâ, doleo de peccatis
quia turpia sunt & infamia, vel pro-
pter infern&#x0169;. Alia extrinsice, putâ do
leo de peccatis propter De&#x0169;: & c&#x0169; om
nibus circunstantijs, sed omitto præ
cept&#x0169; aliquod necessari&#x0169;. Tunc sit cō
clusio, nunquā ex attritione fit contri
tio intrinseca, quia differunt ex obie-<-P>

@@0@<filename:W0014-0205.jpg/>
@@1@<SE205>De contritione. 92
<-P>cto: vna em&#x0303; dolet propter Deum, alia
propter poenas. Vnde conclusio. S.
Tho. intelligitur de attritione &#xA753;priè
dicta, & de contritione propriè dicta.
&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; tota ista vita sit<marginalia>111|An to-|ta vita|sit te&#x0303;pus|cōtritio|nis.</marginalia>
tempus contritionis? Respondeo pri-
mò quòd est expediens & conuenie&#x0303;s
sæpè dolere de peccatis. Et sancti ita
cōsulunt. Ad amicitiā enim pertinet
sępè dolere de offensa facta amico: ma
ximè quia dolere debemus quousque
reparemus detrimentum factum per
peccatum, sed multa sunt quæ nullo
modo possunt reparari, putâ tempus
quod perdidimus peccando, ergo per
totam vitam dolere debemus de illo.
Hoc autem intelligendum est de do-
lore qui est in voluntate, nam de sensi
tiuo dolore graue esset videre amic&#x0169;
semper esse tristem. Loque&#x0303;do autem
de doloris te&#x0303;pore qui est sub pręcepto
dico &#xA759; de peccato semel dimisso non<-P>

@@0@<filename:W0014-0206.jpg/>
@@1@<SE206>De contritione.
<-P>tenemus amplius dolere, quia Deus
non iudicat bis in idipsum, vt dicitur
Nahum. 1. Sed de peccato nō dimisso
est dubium quādo teneatur homo cō
teri? Ad hoc Caietanus quodlibeto. 2.
q. 3. dicit &#xA759; præcept&#x0169; contritionis par
tim est affirmatiuum, quia obligat ad
actum, scilicet ad dolorem: partim ne
gatiuum, quia obligat ad non mane&#x0303;
d&#x0169;, in peccato. Loquendo de hoc præ
cepto inquantum est affirmatiu&#x0169; obli
gat semper, sed non ad semper: sicut
& reliqua præcepta affirmatiua, scili
cet in casu necessitatis, putâ cúm quis
administrat, vel recipit sacrame&#x0303;tum,
vel in articulo mortis. Loquendo ve
rô de prædicto præcepto inquantum
est negatiuum obligans ad non mane&#x0303;
dum in inimicitia Dei, obligat sicut
& cętera præcepta negatiua, semper
& ad sem&#xA751;, & ad statim. Et sicut qui
tenet alienum tenetur statim reddere<-P>

@@0@<filename:W0014-0207.jpg/>
@@1@<SE207>De contritione. 93
<-P>sic qui est in statu inimicitiæ Dei, te-
netur statim ab illo exire. Peccat aute&#x0303;
contra hoc pręceptum qui habet act&#x0169;
cōmissionis contrarium, putâ si dicat
volo manere in hoc statu per die&#x0303; aut
per horam. Sicut qui retinet alienum
non semper peccat de nouo, sed cùm
habet hunc actum positiu&#x0169;, nolo red
dere alienum, est tame&#x0303; semper in ma
lo statu. Magister me&#xA770; Victoria tenet
quòd null&#x0169; est præceptum de poeni
tentia, aut contritione quod obliget
sub nouo peccato. Quanuis peccatum
mortale sine poenitentia non possit
deleri, ac proindè sit necessarium do-
lere seu poeniteri: sed qui nō penitue
rit, dānabitur quidem propter pecca-
ta quę cōmissit, sed non quia non poe
nituit. Sed quia mihi magis placet opi
nio contraria ideò hāc nō prosequor.
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; post hāc vitam sit<marginalia>112|Anpost</marginalia>
locus poenitentiæ? Respō, &#xA759; non, sed<-P>

@@0@<filename:W0014-0208.jpg/>
@@1@<SE208>De contritione.
<-P>prout in corpore gessit siue bonum, si<marginalia>vitam|sit loc$unclear&#xA770;|p&#x0153;nit e&#x0303;|tiæ.</marginalia>
ue malum recipiet. 2. Chorinthi. 5. Et
vbi cecidreit lign&#x0169; ibi manebit, eccle
siast. 11. veniet nox quando nemo po-
terit operari, Ioann. 9. Sed contra de
Trajano, & alijs quos apostoli suscita
uerunt, quorum aliqui sorsan erāt in
infernum detrusi. Respond. non du-
bito quin Deus possit homines dāna
tos liberare ab inferno, sed hoc est prę
ter legem. Id a&#x0169;t quod dicitur de Tra
jano, timeo &#xA759; sit fabula, tñ quicquid
fit Deus potest oe&#x0303;s dānatos eripere ab
inferno: etiā si non poeniteāt. E sic nō
opus est dicere &#xA759; suscitauit illum ad
poenitendum: non enim erat opus.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; saltim peccata ve-<marginalia>113|An ve-|nialia|remittā|tur post|hāc vitā</marginalia>
nialia post hanc vitā remittantur? Re
spondeo, &#xA759; c&#x0169; multi moriātur in pec-
catis venialibus, vel quia non cogita-
uerunt de illis, vel quia complacent si
bi in aliquo, necessari&#x0169; est dicere &#xA759; in<-P>

@@0@<filename:W0014-0209.jpg/>
@@1@<SE209>De contritione. 94
<-P>alia vita remittantur. Et ita. S. Tho. 4
d. 21. q. 1. arti. 3. Et in additionibus. q. 4.
ar. 3. dicit, &#xA759; peccata venialia remitt&#x0169;-
tur in purgatorio: & eodem modo si-
cut in via remittuntur. In inferno au-
tem ideò non remitt&#x0169;tur, quia ibi exi
stentes sunt inimici Dei, & Deus eo-
rum opera non acceptat. At existe&#x0303;tes
in purgatorio sunt amici Dei, & ideò
acceptantur eor&#x0169; opera: & etiā per di
splicentiā peccator&#x0169; remittuntur eis
peccata venialia. Ita Grego. 4. dialo.
ca. 39. et habetur. 25. dis. ca. qualitèr, et
August. 21. de Ciuitate. ca. 24. Matth.
12. non remittetur ei ne&#xE8BF; in hoc secu
lo neque in futuro. 2. Machabeor&#x0169;. 12.
sancta ergo & salubris cogitatio. Ope
ra igitur bona existentium in purga-
torio sunt quidem meritoria remissio
nis peccatorum, non tamen gloriæ.</P>
<P>&#x00B6; QV æri{t$}, vtr&#x0169; remitta{t$} per cōtritio<marginalia>114|An cō|tritio</marginalia>
ne&#x0303; tota poena peccatisdebita? Resp. &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0210.jpg/>
@@1@<SE210>De confessione.
<-P>non, quia aliâs nō esset opus purgato<marginalia>remit-|tat to-|tā p&#x0153;-|nam?</marginalia>
rio. Quòd a&#x0169;t post remissionem cul-
pæ maneat reat&#xA770; poenę, probatur vni
ca auctoritate. 2. Reg&#x0169;. 12. vbi postquā
peccat&#x0169; Dauid remissum est, dicitur
in poenā eius, vnicus filius qui natus
est tibi morietur. Et alius locus Iosue,
22. an parum vobis est &#xA759; peccastis in
Beelphegor, & vs&#xE8BF; in pręsentem die&#x0303;
macula huius sceleris in vobis perma
net? Vide sanct. Tho. 1. 2. q. 86. ar. 2. Po
test nihilominus tanta esse contritio
&#xA759; sufficiat ad remitte&#x0303;dum totam poe-
nam sicuti credimus de Magdalena.
<Z>Et hęc de contritione sufficiant.</Z></P>
<Z>&#x00B6; Sequitur de confessione secunda
poenitentię parte.</Z>
<P>&#x00B6; De hac materia confessionis tractāt
doctores in. 4. d. 17. & sanct. Thomas
<Z>ibidem, & in additionibus quę
stione. 6. & ante omnia.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0211.jpg/>
@@1@<SE211>De confessione. 95
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; confessio sit de<marginalia>115|Confes|sio est|necessa|ria ad|salutem</marginalia>
necessitate salutis? Respō. &#xA759; sic. Patet
ex ca. omnis vtrius&#xE8BF; sexus de poenite&#x0303;
tijs & remissionibus, vbi hoc expressè
dicitur. Vtrum aute&#x0303; sit iuris diuini vel
non, inferius disputabitur. Sed dubi&#x0169;
est, an si confessio non esset præcepta
de iure diuino, posset ecclesia ad eam
obligare? nam si possit parum refert
scire an cōfessio sit de iure diuino, suf
ficit enim &#xA759; iam ecclesia in concilio
generali obligauit omnes ad cōfessio
nem. Et videtur &#xA759; ecclesia non potue
rit confessionem pręcipere. Nam se-
cund&#x0169; cōmune&#x0303; opinione&#x0303; ecclesia nō
habet iurisdictionem super actus inte
riores, ergo saltem nō posset nos obli-
gare ad confitendum illos: quod qui-
dam asserunt, sed tame&#x0303; damnati sunt.
Item ecclesia non posset me obligare
etiam pro quocun&#xE8BF; crimine, vt reli-
gione&#x0303; profiterer, quia esset nimis gra-<-P>

@@0@<filename:W0014-0212.jpg/>
@@1@<SE212>De confessione.
<-P>ue onus, vt est communis opinio: sed
etiam est onus grauissimum & diffici
limum peccata confiteri, ergo si non
esset præceptum diuin&#x0169; ecclesia non
posset ad hoc obligare. Hæc est res di
sputabilis & qua parum indigemus,
quia habemus pro certo, &#xA759; de confes-
sione sit præceptum in iure diuino, vt
primò probauimus. Notand&#x0169; tñ &#xA759; du
plicia sunt præcepta, quædā quæ licet
sint absoluta non obligant hoi&#x0303;em ab
solutè: sed in casu, vt &#x0111; eleemosyna est
absolutè pręcept&#x0169;, & tamen non obli
gat nisi in casu necessitatis: & potest es
se &#xA759; nunquā cōcurrat talis casus in vi-
ta, & ideò nō vocatur eleemosyna ne
cessaria ad salutem. Idem de sanctifi-
catione sabbati, maximè si ecclesia
non determinasset diem. Idem de ho
norandis parentibus. Alia sunt præce
pta quę obligant absolutè, & non est
satis in casu sed oportet vt vos quęra-<-P>

@@0@<filename:W0014-0213.jpg/>
@@1@<SE213>De confessione. 96
<-P>tis casum, & dispona mini ad implen-
dum illa. Et huiusmodi est precept&#x0169;
baptismi, confessionis eucharistię, cir
ca quæ teneor facere ad illa imple&#x0303;da.
Et hæc vocantur necessaria ad salute&#x0303;.<marginalia>116|Confes|sio non|est tam|necessa-|ria sicut|baptis-|mus.</marginalia>
&#x00B6; QVÆRITVR, an confes-
sio sit adeo necessaria adsalutem sicut
baptismus: ita quòd nunquàm liceat
illam omittere? Respondeo primô &#xA759;
non est adeo necessaria vt baptismus.
Nam puer sine actuali baptismo non
potest saluari, potest autem homo
saluari sine actuali confessione. Sed
vtrum cùm quis potest confiteri pos-
sit aliquandò omittere confessionem?
Respondeo pro nunc quòd multa s&#x0169;t
præcepta Dei, & sic quandocun-
que quis posset confiteri sine tran-
sgressione præcepti diuini, tenetur
confiteri etiam si perdat bona. Si ve
rò simul concurrat aliud præcep-
tum diuinum cum confessione, &<-P>

@@0@<filename:W0014-0214.jpg/>
@@1@<SE214>De confessione.
<-P>præceptum confessionis nō possit im
pleri sine alterius præcepti transgres-
sione, si aliud est maius (maximè de
iure naturali) tunc non tenetur confi
teri: quale est non scandalizare. Vnde
si foemina sciret, confessore&#x0303; scandali-
zandum si ei confiteatur, non tenetur
confiteri ei, vt latius infra dicemus.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an confessio sit de iu-<marginalia>117|cōfessio|non est|de iure|natura-|li.</marginalia>
re naturali? Resp. &#xA759; non. Quia sacra-
menta ecclesiæ sunt de illis quę sunt
supra naturam, & pertinentia ad fide&#x0303;.
Quis enim cognoscet aquam munda
re peccatorem?</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum teneamur confi<marginalia>118|Peccata|venia-|lia, an|tenea-|mur cō|fiteri.</marginalia>
teri peccata venialia? Respō. &#xA759; omnes
conueniunt in hoc, &#xA759; qui habet mor-
talia peccata non tenetur confiteri ve
nialia, quia si teneretur confiteri vn&#x0169;
veniale, ergo & omnia, & c&#x0169; venialia
sint infinita esset quasi imposibile om
nia confiteri. Sed dubium est, an qui<-P>

@@0@<filename:W0014-0215.jpg/>
@@1@<SE215>De confessione. 97
<-P>non habet nisi venialia teneatur ea cō
fiteri semel in anno? De hoc sanctus
Tho. q. 6. ar. 3. ad. 3. ponit duas opinio-
nes. Prima dicit, quòd tene{t$}, quia præ
ceptum de confessione est absolutum
& potest impleri, ergo. Secunda opi-
nio dicit &#xA759; nullus tenetur confiterive
nialia. Et hæc est tenenda, quia præce
ptum de confessione, intelligitur de
mortalibus vt patet ex eo &#xA759; dicit, con
fiteatur &#xA753;prio sacerdoti. Circa venia-
lia verò non est proprius sacerdos, nā
quilibet potest ea confiteri cui volue-
rit. Item ecclesia noluit de nouo præ-
cipere confessionem, sed præceptum
iuris diuini determinare quoad tem-
pus executionis: at à Christo non est
præcepta confessio nisi mortalium, er
go. Ite&#x0303; in illa decretali imponitur nō
confite&#x0303;ti grauissima poena, vt scilicet
viuens arceatur ab ingressu ecclesiæ:
& mortuus christiana careat sepultu<-P>

@@0@<filename:W0014-0216.jpg/>
@@1@<SE216>De confessione.
<-P>ra, sed huiusmodi poenæ nō impon&#x0169;-
tur á pia matre ecclcsia &#xA751;fectioribus
viris quales sunt qui habe&#x0303;t solum pec-
cata venialia, quę alij peccatores non
tenentur cōfiteri (alias meliores esse&#x0303;t
peioris conditionis) ergo talis igi{t$} qui
nō habet nisi venialia, petat in pascha
te eucharistiā, & sacerdoti dicenti &#xA759;
prius confiteatur, respondeat se non
egere confessione, & sacerdos credat
Sed quis est hic, & laudabimus eum?
&#x00B6; QV Æritur, vtrum aliquis possit cō
fiteri peccatum quod non habet? Re<marginalia>119|Me&#x0303;tiri|in cōfes|sione,|quale|$uncleart pec-|catum.</marginalia>
spondet. S. Tho. &#xA759; si nunquā licet me&#x0303;
tiri, multo minus in confessione. Sed
quale peccatum erit? Dico probabili
tèr &#xA759; qui confitetur mortale quodnō
habet peccat mortalitèr, quia peccat
circa ea quę sunt de necessitate con-
fessionis, & decipit confessorem qui
absoluit quod non potest absolui, &
consequentèr dico, &#xA759; confessio non<-P>

@@0@<filename:W0014-0217.jpg/>
@@1@<SE217>De confessione. 98
<-P>fuit integra, ac proindè nulla & iterā
da: quia non confitetur de illo menda
cio pernitioso. Si autem peccatum de
quo dubitat confiteatur tanquàm cer
tum: si id faciat credens esse magis se-
curum vt communitèr fit, nō peccat.
Si aute&#x0303; faciat animo decipiendi cōfes
sorem peccat mortalitèr. Sed quid de<marginalia>Scrupu|losi in-|famant|sacrame&#x0303;|ta.</marginalia>
scrupulossis, vt si habeo suspitione&#x0303; &#xA759;
feci peccatum? Respōdeo. &#xA759; non sol&#x0169;
non teneor confiteri sed ne&#xE8BF; debeo
facere, si credo &#xA759; non consensi. Quia
in rebus moralibus debemus procede
re ex crassis coniecturis. Deus em&#x0303; nō
est sophista, nec quærit laquęos. In re
bus autem moralibus vocatur demon
stratio vbi habeo coniecturas pro vna
parte & nō pro alia: licet habeā formi
dine&#x0303; eius. Isti qui sic cōfite&#x0303;tur infamāt
sacrame&#x0303;ta & redd&#x0169;t ea odiosa, satisest
confiteri peccata certa & dubia, sed
nō de scrupulis qui suntvere scrupuli<-P>

@@0@<filename:W0014-0218.jpg/>
@@1@<SE218>De confessione.
<-P>nam de his loquor. Exemplum est, ali
quis qui omnino habet proposit&#x0169; ca-
uendi á peccatis, & nullo modovellet
consentire tentationibus, & expertus
est &#xA759; solet resistere cogitationibus &
illecebris, posteá occurrerunt cogita-
tiones & dete&#x0303;tus fuit in illis, & post&#xE8BF;
discesserunt non recordatur, si aduer
tit si consensit, vel qualitèr se habuit.
Dico &#xA759; de tali scrupulo nō oportet cō
fiteri. Et eode&#x0303; modo de cogitationib&#xA770;
fidei, & phātafijs quę occurr&#x0169;t homi-
ni etiā parato mori &#xA753; fide, si opus esset
&#x00B6; DV bitatur, vtrum peccet mortali-<marginalia>120|Me&#x0303;tiri|circa ve|nialia|in cōfes|sione|quale|peccat&#x0169;|sit.</marginalia>
tèr qui confitetur peccatum veniale
quod non fecit? Nā &#xA759; peccet veniali-
ter certum est. Caieta. in. 2. 2. in mate-
ria de mendacio dicit &#xA759; est peccatum
mortale: quia mentitur in iudicio, vbi
tenetur dicere veritatem. Sed respōd.
&#xA759; non est mortale, nam licet sacerdos
possit exigere veritatem à poenitente<-P>

@@0@<filename:W0014-0219.jpg/>
@@1@<SE219>De confessione. 99
<-P>non tamen quācun&#xE8BF; veritate&#x0303;, sed eā
quæ pertinet ad materiā iudicij sui: &
cum venialia non sint materia confes
sionis, mentiri circa illa, non est pecca
t&#x0169; mortale. Sicut nec si confessori in-
terrogāti, an sim pauper, dixero &#xA759; nō,
c&#x0169; tamen re uera sim pauper, non pec
co mortalitèr. Et quāuis Caieta. in. 2. 2
fuerit illius fententiæ, tñ in summa cō
fessionis moderatius loquitur, dicens,
&#xA759; si sit intentio poenitentis facere pec
cata venialia materiam confessionis,
tunc mentiri (etiam circa venialia) es
set mortale, quia iā veniale est mate-
ria principalis & pertinens ad iudici&#x0169;
Si verò non est intentio poenitentis
facere venialia materiā confessionis,
mentiri circa illa nō est mortale. Sed
adhuc dico &#xA759; etiā si habuero intentio
nem efficiendi materiam confessionis
ex venialibus, dicens mendacium cir-
ca illa, vt si dicam me non fuisse men<-P>

@@0@<filename:W0014-0220.jpg/>
@@1@<SE220>De confessione.
<-P>tit&#x0169;, non pecco mortalitèr: quia per
hoc &#xA759; nolo dicere mutatur intentio
prior, & iā non manet materia confes
sionis: etiā si non habuero reflexione&#x0303;
illam nollo quôd hoc peccatum quod
volo tacere sit materia confessionis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quando obligat præce<marginalia>121|An sta-|timpost|peccat&#x0169;|tenea-|mur cō|fiteri.</marginalia>
ptum confessionis, an statim post pec
catum? S. Tho. 4. d. 17. & in additioni
bus. q. 6. ar. 4. dicit quòd hoc præcept&#x0169;
potest multipliciter considerari. Vno
modo stādo in solo iure diuino, seclu
sa ecclesiæ determinatione. Alio mo
do post ecclesiæ determinatione&#x0303;. Lo-
quendo igitur secundùm primam cō
siderationem, dic&#x0169;t aliqui, quòd obli-
gat solùm semel in vita, in casu neces
sitatis: sicut & alia præcepta affirmati
ua, putâ in articulo mortis. Sed cōtra
quia tunc esset impossibile confiteri
peccata, nam c&#x0169; ad hoc requiratur me
moria peccatorum, videtur impossibi<-P>

@@0@<filename:W0014-0221.jpg/>
@@1@<SE221>De confessione. 100
<-P>le moraliter loquendo, quòd quis ha-
beat in memoria peccata quæ cōmis-
sit in. 40. annis: & sic frustrare{t$} illud
præcept&#x0169;, salte&#x0303; pro maiori parte, quia
paucorum peccator&#x0169; in fine vitæ pos
set quis habere memoriā. Ideò dicunt<marginalia>Quādo|tene-|mur cō|fiteri.</marginalia>
alij, &#xA759; tenetur quilibet confiteri in ar
ticulo necessitatis: qui vocatur qñ est
pericul&#x0169; obliuionis, sicuti & alia præ
cepta tenemur implere qñ est proba
bile quôd si tunc non implentur po-
steà non poterunt impleri: sicut de au
ditione missę, non teneor eam audire
manè, nisi solùm sit vnica missa quę
manè celebratur: & sic de confessio-
ne quā tenetur facere intra illud tp&#x0303;us
quod sufficit ad memoriā peccator&#x0169;
retinendā. Sed cōtra, quia si hoc esset
ver&#x0169;, ecclesia negligenter determinas
set in cap. omnis vtrius&#xE8BF; sexus te&#x0303;pus
vnius anni pro confessione: nā &#xA753;babi
le est, &#xA759; in vno anno obsiuiscuntur<-P>

@@0@<filename:W0014-0222.jpg/>
@@1@<SE222>De confessione.
<-P>aliqua peccata. Certum est enim, &#xA759; si
de iure diuino teneremur confiteri
peccata nr&#x0303;a pluries in anno, non pos-
set ecclesia dare facultatem, &#xA759; differ-
retur confessio vsq; ad annum: sed s&#x0169;t
aliqui qui in vno anno obliuiscuntur
ergo. Ad hoc scie&#x0303;dum, &#xA759; ecclesia, nō
dedit nouam licentiam, sed cohercuit
negligentiam, nec voluit dicere &#xA759; nō
confiteantur ante annum: sed quo ad
forum exterius voluit arctare. Vnde
si quis aggrederetur periculum mor-
tis ante annum ecclesia non deobliga
bit illum à confessione in tali casu fa-
cienda. Sed quia nunc nemo obliga-
tur cōfiteri nisi semel in āno (aliâs ec
clesia deciperet nos) ideò fals&#x0169; est q&#x0111;
isti dic&#x0169;t. Ita&#xE8BF; videtur mihi, & est no
tand&#x0169; pro alijs præceptis, &#xA759; Christus
instituit ecclesiam & dedit sacramen
ta & pręcepta generalia, nō a&#x0169;t dedit
pręcepta particularia, et ordinationes<-P>

@@0@<filename:W0014-0223.jpg/>
@@1@<SE223>De confessione. 101
<-P>spetiales quibus solis posset guberna-
ri: vti isti hæretici sōniant. Quod patet
nam Christus non determinauit epi-
scopos per diuersas dioceses, & tñ nisi
essent episcopatus distincti esset im-
possibile ecclesiā gubernari: quia pos
sent præcipere cōtraria. Nec ideò fuit
prouisio Christi insufficiens, nā idcir-
co constituit prælatos vt gubernare&#x0303;t
ecclesiam, & præcipit fide libus, obedi
te præpositis vestris. Secundó notād&#x0169;
&#xA759; Christus reliquit aliqua præcepta
generalia sine determinatiōe quę qui
dem nō possent cōmodè obseruari ad
Christi intentionem, nisi ecclesia de-
terminasset tempus, vel modum, &c.
V. g. Christus posuit præceptum eu-
charistiæ dicens, nisi manducaueritis
carnem filij hominis &c. Stando sol&#x0169;
in præcepto Christi, quādo teneretur
homo sumere eucharistiam? Si dicas,
&#xA759; semel in vita, hoc non est verisimi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0224.jpg/>
@@1@<SE224>De confessione.
<-P>le, cùm sec&#x0169;d&#x0169; Hieronym&#x0169;, Augusti.
Ambrosium, & alios doctores, in ora
tione dominica per panem quotidia-
num intelligatur eucharistia. C&#x0169; etiā
apostoli, & in primitiua ecclesia fide-
les frequentarent hoc myste rium. Et
Christus dixit, hæc quotiescun&#xE8BF; fece
ritis in mei memoriam facietis. Et ite-
rum hoc facite in meam comemora-
tionem, ac priondè paret prædictum
præceptum non posse cōmodè obser
uari ad intentionem Christi sine ordi
natione, & determinatione ecclesiæ.
Item præcept&#x0169; de celebratione festi,
quomodo impleretur? nunquid suffi-
ceret semel in vita genua flectere, &
De&#x0169; collere? Sic igi{t$} dico de pręcepto
cōfessionis, &#xA759; de iure diuino tenemur
cōfiteri qñ ecclesia determinauit. Nec
em&#x0303; stādo in iure diuino pōt determi&#x0303;a
ri qñ obliget: fuit etenim inte&#x0303;tio Chri
sti &#xA759; ista mysteria frequentarentur.</P>

@@0@<filename:W0014-0225.jpg/>
@@1@<SE225>De confessione. 102
<P>&#x00B6; NVNC videamus vtr&#x0169; stando in<marginalia>122|Casus|in qui-|bustene|mur sta|tim con|fiteri.</marginalia>
iure diuino sint aliqui casus in quibus
teneamur statim confiteri? Aliqui an
tiqui, & quidam summistæ dicunt, &#xA759;
peccator tenetur statim cōfiteri, quia
aliás exponeret se periculo: posset em&#x0303;
mori, vel impediri lingua, vel memo-
ria labi. Item quia secus agendo, iam
non facit quod in se est. Huius senten
tiæ est Innocentius in capit. omnis de
poenitentijs & remissionibus. Idem
videtur sentire archidia. in ca. ille rex
de poenitentia dist. 3. Sed sanct. Tho.
& alij doctores dicunt, quòd nontene
tur homo statim post peccatum confi
teri. Patet nemo tenetur statim ad cō-
tritionem quæ est magis necessaria &#xE8BF;
confessio, ergo nec ad confessionem.
Item hoc non determinatur in iure di
uino, aut positiuo, ergo est falsum.
Item ecclesia determinauit semel in
anno, ergo hoc sufficit.</P>

@@0@<filename:W0014-0226.jpg/>
@@1@<SE226>De confessione.
<P>&#x00B6; SED vtrum, homo de iure diuino<marginalia>123|In mor|tis arti-|culo, an|tenea-|mur de|iure di|uino cō|fiteri.</marginalia>
teneatur confiteri in articulo mortis?
Respond. &#xA759; sic. Nā peccator tenetur
confiteri, & non potest post morte&#x0303;, er
go qui est in illo articulo, si non vult
confiteri exponit se periculo. Vndè in
ca. c&#x0169; infirmitas de poenitentijs & re-
missionibus, præcipitur medicis, vt ad
moneant & exponant infirmis peri-
cula mortis: in quo errant cōmunitèr
medici, ne contristent infirm&#x0169;. Sed ve
r&#x0169; est, &#xA759; debent facere quanto melius
potuerint: sed omnino sunt negligen
tes medici. Et potest contingere quòd
propter eorum negligentiam dānen
tur aliqui infirmi. Sed quid vocatur ar
ticulus mortis? Respondet Palude. 4.
d. 17. q. 2. &#xA759; non dicitur articulus mor
tis, vnde quis potest mori: sicut nō est
articulus mortis justar, jugar a las ca-
ñas, correr toros, ô cauallos tunc enim
non tenetur homo confiteri ante ista<-P>

@@0@<filename:W0014-0227.jpg/>
@@1@<SE227>De confessione. 103
<-P>exercitia: sed articulus mortis vocatur
vnde cōmunitèr & frequentèr solet
sequi mors, sicut intrare bell&#x0169;. De in-
trātibus a&#x0169;t mare est dubi&#x0169;, si em&#x0303; esset
paru&#x0169; spaci&#x0169; & mare esset placid&#x0169;, nō
tene{t$} cōfiteri. Breuitèr arbitrio bōivi
ri relinqua{t$} iudici&#x0169; de &#xA751;iculo mortis.
&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; ante eucharistiā
teneatur homo de iure diuino confite
ri? Cōmunis opinio est, &#xA759; sic. Caieta.
3. p. & in summa tenet oppositum. De
hoc iā disputauimus supra. Ex dictis
sanctorum nō est dubium quin tenea
tur confiteri, si habeat copiā confesso
ris. Si aute&#x0303; non habeat & debeat cele-
brare diebus festiuis, bene poterit sine
præuia cōfessione: maximè si nō cele
brādo incurrat aliquā notā infamiæ.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum ad recipie&#x0303;da alia sacra<marginalia>124|An ad|recipie&#x0303;-|d&#x0169; alia|sacrame&#x0303;</marginalia>
menta teneatur homo confiteri? De
hoc Marsilius. 4. q. 12. ar. 1. facit magnā
difficultatem, & dicit particularitèr<-P>

@@0@<filename:W0014-0228.jpg/>
@@1@<SE228>De confessione.
<-P>de recipiente sacrame&#x0303;t&#x0169; ordinis, quòd<marginalia>tatenea|murcō-|fiteri.</marginalia>
ordinandus tenetur confiteri prius,
quia sacramentum ordinis directe or
dinatur ad copiam gratiæ, & esset ma
gna irreuerentia non disponere se ad
receptionem illius. Sed respōdeo ab-
solutè (omissis opinionibus) &#xA759; ad re-
ceptione&#x0303; aliorum sacramentorum ne
mo tenetur confiteri. Vnde de conse-
cra. d. 14. ca. vt ieiunij dicitur, &#xA759; qui cō
firmandi sunt si sunt perfectæ ætatis
admoneantur vt prius confiteantur:
vbi admonitio potius videtur cōsili&#x0169;
quàm præcept&#x0169;. Et si non est necessa
rium ante hoc sacramentum confite-
ri in quo recipitur copia gratię: multo
min&#xA770; erit in alijs. Ver&#x0169; est, &#xA759; quia om
nia sacramenta conferunt gratiam vi
detur aliqua negligentia accedere ad
illa sine cōfessione. Sed &#xA759; non requi-
ratur confessio, patet etiam quia eccle
sia hoc non determinauit, nec in iure<-P>

@@0@<filename:W0014-0229.jpg/>
@@1@<SE229>De confessione. 104
<-P>diuino habe{t$}, ergo nō est necessaria.
Sed vnde magis habemus &#xA759; requira{t$}
cofessio ante eucharistiam quàm an-
te alia sacramenta? Respōdeo, &#xA759; hoc
habemus ex Paulo dicente probet au
te se ipsum homo &c. Et ex vsu eccle-
siæ: vbi qui non confitetur haberet cō
scie&#x0303;tiam peccati mortalis. Ite&#x0303; ex dictis
sanctor&#x0169;, & ex cap. oi&#x0303;s vtrius&#xE8BF; sęxus,
vbi pręcipi{t$} confessio ante pascha &#xA753;-
pter eucharistiam in eo sumendam.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum ad administrand&#x0169; sa-<marginalia>125|Ad mi-|nistran|dum sa|crame&#x0303;ta|an sacer|dos te-|neatur|cōfiters.</marginalia>
cramenta, teneatur sacerdos cōfiteri?
Respō. &#xA759; nō, quiaaliâs sequęretur per
plexitas. Nam si esse&#x0303;t dece&#x0303; sacerdotes
oe&#x0303;s in peccato mortali, quis audiret
prius alterius cōfessione&#x0303;? Sed ex reue
retia quam debem&#xA770; sacrame&#x0303;tis, cōmo
d&#x0169; est, &#xA759; ante&#xE8BF; illa ministremus, vel
euangeli&#x0169; legamus, cōfiteamur: si po-
test cōmodè fieri. Et aliquandó negli
gentia cōfessionis posset esse venialis,<-P>

@@0@<filename:W0014-0230.jpg/>
@@1@<SE230>De confessione.
<-P>nunquā tamen mortalis: & hoc tenea
tur sine quoc&#x0169;&#xE8BF; scrupulo. Adrianus,
Palude, & Bonauentura, ponunt ali-
quos casus in quib&#xA770; tenetur homo sta
tim confiteri, sed ego non credo eis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quando tenetur homo<marginalia>126|De iure|humāo|quādo|tene|mar cō|fiteri.</marginalia>
iure humano cōfiteri? Dices, &#xA759; semel
in anno, sed quæro ego, quando? nam
in illo cap. omnis vtrius&#xE8BF;, non deter-
minatur tempus, ac proindè ex illo
pręcepto non plus obligamur confite
ri in quadragessima, &#xE8BF; extra: & ita e&#x0303;.
Vnde dico, &#xA759; si quis extra quadrages
simā semel fuerit confessus, si posteà
habuerit impedimentum sumendi eu
charistiam in paschate, nō tenetur cō
fiteri in quadragessima. Et si recorde
tur se in confessione præcedenti obli-
tum fuisse aliquod peccatum mortale
non tenetur illo eodem anno iterum
confiteri: sed potest expectare aliam
quadragessimam.</P>

@@0@<filename:W0014-0231.jpg/>
@@1@<SE231>De confessione. 105
<P>&#x00B6; SED quid faciet obliuiosus? an te-<marginalia>127|obliuio|susante|neatur|scribere|peccata|ad con|fitend&#x0169;</marginalia>
neatur scribere peccata, vel aliter mā
dare memoriæ peccata? Maio. 4. d. 17.
q. 2. dicit quòd sic. Ego nō credo &#xA759; te-
neatur, imo nec laudo, &#xA759; peccata scri-
bantur. Probo, quia non tenetur ali-
quis magis ad confessionem, &#xE8BF; ad cō-
tritionem: sed ad contritione&#x0303; habe&#x0303;dā
non oportet peccata scribere (sufficit
in generali cōteri de oblitis) ergo nec
ad confessione&#x0303; requiritur id. Nec em&#x0303;
oportet iug&#x0169; dñi reddere grauius satis
est &#xA759; qñ confitetur debet dare operā,
vt recordetur peccator&#x0169;, etalię sunt fa
bulę. Ita dicit Silues. (doctor nō sper-
nendus) verbo cōfessio. 1. §. 1. fine. Et
&#xA753;ptereà difficile est &#xA753;fecto, &#xA759; aliquis
habe&#x0303;s curā animę suę obliuisca{t$} alicu
ius peccati mortalis. Certè est difficile
&#x00B6; QV æritur, in qua ætate incipit obli<marginalia>128|Qua æ|tate cō</marginalia>
gare hoc præcept&#x0169; de confessione? Vi
detur, &#xA759; nō statim post vsum rationis.<-P>

@@0@<filename:W0014-0232.jpg/>
@@1@<SE232>De confessione.
<-P>Quoniam nec statim tenetur sumere<marginalia>fiteri te|neamur</marginalia>
eucharistiam: cùm tamen etiam sit in
præcepto. Respōdeo secund&#x0169; omnes,
quòd statim post vsum rationis tene{t$}
confiteri peccatum mortale, sed cúm
confessio sit sacramentum, non debet
ludicrè fieri. Et si nō s&#x0169;t cōiecturæ de
vsu rationis, non sunt pueri audiendi
ea intentione, quasi sit ibi aliquod sa-
crament&#x0169;: sed instruendi sunt, & do-
cendi. Ad argument&#x0169; de eucharistia,
re spondeo primò, &#xA759; aliquem habere,
vel non habere vsum rationis nō po-
test certo sciri, nisi quibusdā coniectu
ris: ideò quando non est certum, sed
habemus coniecturas, &#xA759; habeat vsum
rationis, tenetur confiteri: quia null&#x0169;
est periculum, &#xA759; confiteantur peccata
etiā ante vsum rationis. Ad euchari-
stiam autem non dimittuntur accede
re quous&#xE8BF; certo sciamus, &#xA759; habeant
vsum rationis, propter irreuerentiam<-P>

@@0@<filename:W0014-0233.jpg/>
@@1@<SE233>De confessione. 106
<-P>Sec&#x0169;dò dico &#xA759; vsus rationis nō simul
venit de oi&#x0303;bus reb&#xA770;: pōt em&#x0303; quiscogno
scere vn&#x0169;, & nō aliud. Nā prius perue
nit puer ad te&#x0303;pus, quo possit iudicare
de peccatis mortalibus: &#xE8BF; ad intellige&#x0303;
dum tant&#x0169; sacrament&#x0169;, & &#xA759; ibi sitcor
pus Christi: quod tamen debet discer
nere qui sumit eucharistiam.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; papa possit dispen<marginalia>129|An pa-|pa pos-|sit dispe&#x0303;|$unclear</marginalia>
sare in pręcepto cōfessionis? Respōd.
quòd non. Quia inferior non potestre
uocare, nec relaxare pręceptum supe
rioris: c&#x0169; nec par in parem habeat po-
testatem. C&#x0169; ergo pręceptum con$unclear
sionis sit de iure diuino, nemo potet$unclear
dispensare nisi solus Deus. Sed com$unclear
papa potest dispensare in voto sim$unclear
ci, vt est cōmunis opinio: & tame&#x0303; obli$unclear
gatio voti simplicis est de iure diuino$unclear
ergo. Ite&#x0303; secund&#x0169; opinionem commu$unclear
nem canonistarum, papa potest dim$unclear
mere matrimonium ratum per vero$unclear<-P>

@@0@<filename:W0014-0234.jpg/>
@@1@<SE234>De confessione.
<-P>de præsenti (in quo etiā consentit Ca
ietanus) ergo papa potest dispensare
in iure diuino positiuo, quod & con-
cedunt canonistæ: sed pessimè profe-
cto, & mittentes falcem in messem a-
lienam. Ad argumentum igitur, po-
test dispensare in voto, concedo, & in
matrimonio rato transeat, ergo in iu-
re diuino, distingo cōseque&#x0303;s. Duplex
est ius diuinum, vnum quod nō depe&#x0303;-
det ab actibus nostris, & in hoc nō po
test papa dispe&#x0303;sare. Alterum quod de
pendet ab actibus nostris, ita quòd per
se non est sufficiens ad obligandum si
ne noua nostra obligatione: sicut est
votum, & in hoc ratione illius &#xA753;priæ
obligationis quā ego superinduxi, pa
pa potest dispensare: imo & parentes
dispensant in votis filiorum ante. 14.
annum. De matrimonio autem rato
dico quòd est contractus quidam: vn-
de si ius diuinum obligaret Petr&#x0169; ad<-P>

@@0@<filename:W0014-0235.jpg/>
@@1@<SE235>De confessione. 107
<-P>accipiendam Mariam in coniuge&#x0303; pa-
pa nihil posset, sed quia exactu istius
pendet hęc obligatio, & ex contractu
humano particulari, si papa in hoc po
test dispensare (de quo tñ nihil dico)
est ex ea parte qua est ibi aliquid hu-
man&#x0169;, & quia pręceptum cōfessionis
est per se sufficiens ad obligand&#x0169; nos,
est propriè ius diuinum, ac proindè
non potest papa in eo dispensare.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an sit necessari&#x0169; con<marginalia>130|Confes|sio sacer|doti fa|cinda.</marginalia>
fiteri sacerdoti? Respondeo, &#xA759; sic. Pro
bo, quia solis apostolis dictum est, quo
rum remiseritis peccata remittuntur
eis, & quodcun&#xE8BF; solueris super terrā
& soli Petro, pasce oues meas. Confir
matur ex vsu ecclesię, nam solis sacer
dotibus quando ordinantur dicuntur
illa eademverba quę Christus aposto
lis dixit, scilicet accipite potestatem li
gandi & absolue&#x0303;di. Hęresis fuit Vual
densium vt refert Marsilius. 4. q. 12. di<-P>

@@0@<filename:W0014-0236.jpg/>
@@1@<SE236>De confessione
<-P>centi&#x0169; quòd indiffere&#x0303;tèr poterat quili
bet confiteri cui vellet. Dicit etiam, &#xA759;
in aliquibus locis illi qui damnaban{t$}
ad mortem non permittebantur con
fiteri sacerdotibus, sed laicis: quod qui
dem est error intolerabilis. Sed de his
in materia de clauibus dicemus.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum venialia possint
laicis confiteri? Respondeo, quòd talis
confessio non erit sacramentalis, sed
proficiet sicut cùm vnus laicus recitās
cum alio horas canonicas dicit confes
sionem generalem. Imo ipse sacerdos
c&#x0169; celebrat absoluitur de venialibus
â laico in confessione generali aucto
ritate ecclesiæ, quæ habet potestatem
supra venialia: sicut per t&#x0169;sionem pe
ctoris, vel aquam benedictā. Quia li-
cet talis confessio non sit sacrament&#x0169;,
<P>est tamen quoddam sacramentale.<marginalia>131|Confes|sio mor</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; confessio morta
li&#x0169; possit fieri laico? Respōdet Magi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0237.jpg/>
@@1@<SE237>De confessione. 108
<-P>ster sententiar&#x0169;. 4. d. 17 & sanct. Tho.<marginalia>tali&#x0169; an|possit|fieri lai|co.</marginalia>
ibidem. q. 3. & in additionibus. q. 8. ar
ticu. 2. quôd in necessitate, vrgente pe
riculo mortis, confessio etiam morta-
lium est facienda laico. Magister in li-
tera allegat Augustin&#x0169; dicentem, tan
ta vis confessionis est, vt si deest sacer-
dos confiteatur proximo. Et Beda, sed
& grauiora coæqualibus pandenda
sunt, c&#x0169; deest sacerdos & vrget pericu
l&#x0169;. Hāc opinione&#x0303; tene&#x0303;t cōmunitèr oe&#x0303;s
doctores, Durandus, Palude, Ricard.
Gabriel, Maio. Marsili. Sed Scot&#xA770; ibi
dicit, &#xA759; in casu licitè fit laico, scilicet
qñ ab eo spero consili&#x0169;, vel maiorem
peccatorum dolore&#x0303;: sed cęteris parib&#xA770;
melius est nō facere. Et in. 4. d. 14. ar.
2. in fine dicit etiā Scotus. Dubium est
an talis confessio sit detriment&#x0169; salu-
tis, quia talis diffamat se sine vtilitate,
ergo nō est op&#xA770; sic cōfiteri. Ip&#x0303;e libe&#x0303;tèr
negaret nisi mouere{t$} dictis sanctor&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0238.jpg/>
@@1@<SE238>De confessione.
<-P>sed plus sanctis credendum est, &#xE8BF; vni
rationi leui. Et tenendum est omnino
&#xA759; liceat confiteri laico in tali necessi-
tate, licet hoc multum abierit à cōsue
tudine: quam credo antiquis tempori
bus magis in vsu fuisse. N&#x0169;c etiam fit
aliquando, vt in naufragio. Ad argu-
mentum verô Scoti, nego, &#xA759; talis dif-
famat se, nam etiam extra cōfessione&#x0303;
possum dicere peccat&#x0169; me&#x0169;: vt detur
auxilium, vel consilium. Odices hoc
esse verum quia sequitur inde aliqua
vtilitas. Dico &#xA759; etiam in confessione
facta seculari est aliqua vtilitas, scili-
cet subiectio ipsa, qua se subijcit homi
ni laico propter Deum, est pars satis-
factionis. Et etiam propter verec&#x0169;diā
Si autem timeretur infamia, aut reue-
latio confessionis, tunc nec sacerdoti
esset facienda. Sic veró hoc dicimus li
citum, vt nullo modo dicamus præce
ptum. Vnde malè summa angelica, et<-P>

@@0@<filename:W0014-0239.jpg/>
@@1@<SE239>De confessione. 109
<-P>alij summistæ imponunt magistro, et
sancto Tho. &#xA759; dixer&#x0169;t esse præcept&#x0169;.
Nam sanct. Tho. dicit, &#xA759; potest fieri,
& in solutione ad primum dicit &#xA759; de
bet fieri: sed tamen hoc verbum nō di
cit præceptum. Laicus autem qui sic
cōfessionem audierit, nullo modo de-
bet absoluere, quia non habet potesta
tem, nec possunt ei cōmitti claues: ec-
clesia enim non habet potestatem su-
pra peccata mortalia nisi per sacrame&#x0303;
ta: ideò talis non debet absoluere sed
deprecari. Si aute&#x0303; de facto absolueret,
nihil faceret: sed nō manet irregularis
&#xA757;a c&#x0169; irregularitas sit poena iuris posi
tiui, & in iure nō sit expressum, &#xA759; talis
incurrat irregularitate&#x0303;, non incurrit.
Quia in ca. is qui, de sente&#x0303;tia excōmu
nicationis lib. 6. ponitur regula gene-
ralis, quòd nullus incurrit irregulari-
tatem propter quodc&#x0169;que delictum,
nisi sit in iure expressum. Et ita tenet<-P>

@@0@<filename:W0014-0240.jpg/>
@@1@<SE240>De confessione.
<-P>ster verbo confessor. 1. & Palude. 4.
distinctio. 17. quæstio. 3.</P>
<P>QVÆR Itur, vtr&#x0169; confessio possit fic<marginalia>132|Cōfite-|ri debe|muspro|prio sa-|cerdoti.</marginalia>
ri cuilibet sacerdoti, vel soli proprio?
Respondeo, &#xA759; solùm proprio. Patet
ex capi. omnis vtrius&#xE8BF; sexus, vbi hoc
pręcipitur. Item quiac&#x0169; sacerdos sit iu
dex, oportet quod habeat iurisdictio-
ne&#x0303;. Si enim iudex superior diceret ali
cui, yo te hago alcalde, nihil esset nisi
ei daret subditos, ergo etiā in cōfessio
ne. Potestasem&#x0303; iurisdictionis non pōt
esse sine subditis. Ideó oportet confite
ri proprio sacerdoti. Sed quis est iste
proprius sacerdos? Respō. &#xA759; papa. epi
scopus curatus, & quicun&#xE8BF; ex officio
suo habet curam animar&#x0169;: siue hoc sit
ex electione, vt priores, & abbates in
religione. Superior nō est ordinarius
nisi mortuo priore, vel amoto. Aliqui
doctores vocant proprium sacerdote&#x0303;
omnem eum qui potest cōfessionem<-P>

@@0@<filename:W0014-0241.jpg/>
@@1@<SE241>De confessione. 110
<-P>audire, siue hoc faciat ex officio, siue
ex sola cōmissione. Sed vtr&#x0169; in absen-
tia sacerdotis proprij, vel quando poe
nitens ex rationabili causa nō vult cō
fiteri proprio sacerdoti (excludimus
omnia præuilegia, & loquimur stādo
solum in iure cōmuni) liceat alteri cō
fiteri? v. g. fugit proprius sacerdos tem
pore paschatis, vel in ipsa confessione
solicitat foeminam ad stupr&#x0169;, petit il-
la licentiam, vt possit alteri confiteri,
& ille non vult concedere, & vrget
necessitas sumendi eucharistiā: quia e&#x0303;
pascha & si nō sumat excōmunicabi{t$}
est dubi&#x0169; quid faciet? Respondent ad
hoc multi s&#x0169;mistæ, quod in tali casu
manet libera ad subijcie&#x0303;d&#x0169; se cuic&#x0169;&#xE8BF;
voluerit sacerdoti, quia in dicto capi.
oi&#x0303;s vtrius&#xE8BF; dicitur, &#xA759; petat licentiā à
proprio sacerdote, & sic illa petendo
facit quod in se est, ac proindè manet
libera. Sed hæc opinio nō est secura,<-P>

@@0@<filename:W0014-0242.jpg/>
@@1@<SE242>De confessione.
<-P>quia non habetur in iure, & ideò do-
ctores qui saniùs sentiunt de hoc, di-
cunt quód mulier in tali casu debet
recurrere ad superiorem: & dicere
quòd non expedit sibi confiteri tali
sacerdoti, & superior debet credere.
Et quòd non possit alteri confiteri si-
ne licentia superioris, patet, quia mor
tuo sacerdote proprio non posset talis
mulier confiteri cuicun&#xE8BF; indifferen
ter, ergo nec poterit in casu prædicto.
Item si proprius sacerdos excōmuni-
caretur non posset alteri confiteri, ni-
si de lice&#x0303;tia superioris, ergo nec in isto
casu. Sed quid si nō sit recursus ad su-
periorem, vel si ille neget lice&#x0303;tiam? an
si licebit tunc confiteri cuicunque?
Palu. in. 4. d. 17. q. 3. ar. 3. dicit, &#xA759; in tali
casu pōt liberè confiteri cui voluerit.
Ide&#x0303; Siluester in summa. Ratio Palu.
est, quia ipse tenet, quòd stādo in iure
diuino quilibet sacerdos potest que&#x0303;li-<-P>

@@0@<filename:W0014-0243.jpg/>
@@1@<SE243>De confessione. 101
<-P>bet absoluere, & quòd modo nō pos-
sit est propter ius human&#x0169;: & c&#x0169; ec-
clesia nō possit hoc ius statuere, vt sci-
licet cōfiteatur c&#x0169; scandalo, sequitur,
quòd tunc cessat ius human&#x0169; & stan-
d&#x0169; est iuri diuino. Sed vere hęc sente&#x0303;-
tia est mihi mult&#x0169; dubia, & primò pu
to &#xA759; sit cōtra. S. Tho. 4. d. 17. q. 3. ar. 2.
quæstiuncula. 4. ad. 5. vbi ad literam
proponit casum: & dicit, quòd si supe
rior nolit cōmittere facultate&#x0303;, ide&#x0303; est
iudicium ac si non habeat copiā con-
fessoris. Quod etiā dicit in additioni-
bus quæstio. 8. ar. 4. 5. Hoc etiā Caiet.
in summa verbo absolutio. Vnde pro
pter null&#x0169; casum (excepto mortis arti
culo) poterit absoluere, qui ante illā
necessitatem nō poterat absoluere: &
merito quide&#x0303;. Nā aliâs quilibet finge
ret sibi causas alteri cōfitendi. Et con-
sequentèr dico de casibus reseruatis,
&#xA759; si superior nō vult concedere (licet<-P>

@@0@<filename:W0014-0244.jpg/>
@@1@<SE244>De confessione.
<-P>malè faciat) inferior nō poterit absol
uere. Dicit tñ sanctus Tho. vbi supra
ad sext&#x0169; (& est notandum) &#xA759; malè fa
ciunt pręlati qui in hoc reddunt se dif
ficiles, & inijciunt laque&#x0169; animabus
nolentes dare licentiam absoluendi.
De illo aute&#x0303; quod dicit Palude, quòd
stando in iure diuino quilibet sacer-
dos potest quemlibet absoluere, dici-
mus, quòd fortè hoc est falsum.</P>
<P>&#x00B6; SED quid faciet poenitens c&#x0169; non<marginalia>133|C&#x0169; nō|expedit|proprio|sacerdo|ti cōfite|ri quid|facie&#x0303;d&#x0169;</marginalia>
potest obtinere licentiam à superiori
& instat cōmunio? Respondeo, &#xA759; cō-
municet securè & tute. Ide&#x0303; enim est
iudicium tunc de eo ac si careret con-
fessore: y vaya sobre mi consciencia.
Sed tamen aduertant tales, &#xA759; habeant
rationabilem causam non confitendi
proprio sacerdoti: verecundia enim,
aut timor quód ille malè de me se&#x0303;tiet
posteá, non est causa sufficiens: quia
aliâs neminitenere{t$} cōfiteri, quia sem<-P>

@@0@<filename:W0014-0245.jpg/>
@@1@<SE245>De confessione. 112
<-P>per accidunt illa cuicunque confitea-
ris. Si tamen nocuit iam mihi, vel in-
directè me diffamauit, iam ista esset
causa legitima non confitendi ei.</P>
<P>&#x00B6; SED dubitatur, an postquám talis<marginalia>134|Qui cō|munica|uit in|pascha|sinepræ|uia con|fessione|an tene|atarillo|āno cō|fiteri.</marginalia>
cōmunicauit in paschate, absoluatur
à præcepto confessionis? Videtur qui
dem quòd sic, quia non stetit per e&#x0169;
quin confiteretur: c&#x0169; non peccauerit,
non confitendo, ergo. Item quia con-
fessio videtur instituta propter eucha
ristiam, c&#x0169; ergo iam cōmunicauerit,
videtur quòd illo āno nō teneatur ite
rum confiteri. Sed dico, &#xA759; adhuc tene
tur cōfiteri habita oppurtunitate, quia
adhuc potest implere præceptum de
confessione semel in anno, ergo.</P><marginalia>135|Quiex|causa|non cō|munica|uit in|pascha|an tene|atur.</marginalia>
<P>&#x00B6; MAIVS dubium est, an qui ex le-
gitima causa non cōmunicauit in pa-
schate, &#xA757;a fuit i&#x0303; mari, vel in via, posteà
tenea{t$} ad cōione&#x0303;? Palu. vide{t$} dicere,
quòd sic: sed certè nescio quare, c&#x0169; sit<-P>

@@0@<filename:W0014-0246.jpg/>
@@1@<SE246>De confessione.
<-P>determinatum certum tempus ad cō-<marginalia>postea|cōicare.</marginalia>
munionem & transierit iam. Item cō
firmatur, quia si ex malitia non cōmu
nicauerit, posteà non tenetur cōmuni
care, ergo multo minus si ex legitima
causa non cōmunicauit. Consulend&#x0169;
esset talibus vt cōmunicarent: sed cre-
do, &#xA759; nō tenere&#x0303;tur iam pro illo anno.
&#x00B6; QVÆR Itur, an ex cōmissione pro<marginalia>136|Excom|missio-|ne pro-|prii sa|cerdo|tis pos-|sumus|altericō|fiteri.</marginalia>
prij sacerdotis liceat confiteri alteri?
Respondeo, &#xA759; sic, vt patet ex dicto ca.
omnis vtrius&#xE8BF;. Et sic est consuetudo
ecclesiæ, & vtinā non esset tanta: quia
iā nullus curatus audit subditos suos.
Hanc autem cōmissionem & licentiā
potest dare curatus, episcopus, papa.
Sic habetur expressè, de officio ordi-
narij cap. inter cętera. Et qui sic confi
te&#x0303;tur clerico seculari, vel fratribus ex
positis, non tenentur iterum confiteri
proprio sacerdoti: vt determinat&#x0169; est
ab Alexādro. 4. & á Cleme&#x0303;te. 4. & à<-P>

@@0@<filename:W0014-0247.jpg/>
@@1@<SE247>De confessione. 113
<-P>Bñdicto, & à Ioanne. 22. & à Calixto.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum qui habet aucto<marginalia>137|An vir|tute in|dulgen|tiarum|possim&#xA770;|eligere|in con-|fessore&#x0303;|simpli-|cem sa-|cerdote&#x0303;</marginalia>
ritatem eligendi confessorem per bul
las, vel alia ratione quacunque, possit
eligere simplicem sacerdotem nond&#x0169;
expositum ad audiendas cōfessiones?
Respondeo absolutè (esto dubite&#x0303;t ca
nonistæ) quòd sine quocun&#xE8BF; scrupu
lo potest eligere quemc&#x0169;&#xE8BF; sacerdote&#x0303;
vt etiā dicit Caiet. in summa verbo ab
solutio. Ratio est, quia in hoc solo dif
fert sacerdos habens iurisdictionem à
non habente, &#xA759; ille habet materiam,
hic aute&#x0303; non: & huic nihil aliud defi-
cit ad hoc vt possit absoluere, nisi ma
teria circa quam exerceat potestatem
quā accepit, dum fuit ordinatus. Cùm
ergo recipienti bullas detur potestas
subijciendi se cui voluerit, iam talis sa
cerdos electus habet materiam & iu-
risdictionem circa illum: vnde nihil si
bi deficit. Et ita tenendum est.</P>

@@0@<filename:W0014-0248.jpg/>
@@1@<SE248>De confessione.
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vbi potest proprius<marginalia>138|Sacer-|dos pro|prius ā|extra|suā dio|cæsim|possit|audire|suorum|confes-|siones.</marginalia>
sacerdosaudire confessionem, vtrum
curatus vnius episcopat&#xA770; possit audire
sibi subdit&#x0169; in alio episcopatu? Respō
deo omnino, &#xA759; sic. Quia fit sine strepi
tu iudicij, & nemini fit iniuria. Et ide&#x0303;
poterit frater pręsentatus, & extra dio
cę sim: vt etiam determinauit Sixtus
quartus. Et sic quandò duo fratres de
licentia prælati peregrinan{t$}, possunt
se mutuo absoluere: etiam cum per-
uenerint ad alium episcopatum.</P>
<P>&#x00B6; Sed vtr&#x0169; hāc cōmissione&#x0303; elige&#x0303;di cō<marginalia>139|Copiā|elige&#x0303;di|cōfesso|re&#x0303; quis|possit|dare.</marginalia>
fessore&#x0303;, facere possit habe&#x0303;s curā ai&#x0303;ar&#x0169;
ante&#xE8BF; sit sacerdos, vel sacerdos excōi
catus? Respōd. de primo, &#xA759; sic, quia ha
bet titul&#x0169;: quāuis aliqui dicant &#xA759; illa e&#x0303;
cōmissio iuris, sed nihil de hoc curo.
De excōmunicato aute&#x0303;, dico &#xA759; nō po
test, quia cōmissio illa est actus iurisdi
ctionis: quem non potest excōmunica
tus habere. Sed vtrum cōmissio talis<-P>

@@0@<filename:W0014-0249.jpg/>
@@1@<SE249>De confessione. 114
<-P>legitimè facta, superuenie&#x0303;te excōmu
nicatione cōmitte&#x0303;tis spiret & sit nulla,
vel an duret? Dubium est. Palude pu-
tat probabile, quód durat Quia illum
act&#x0169; fecit legitimè. Et credo, &#xA759; ita est
in vsu, &#xA759; talis commissio valeat.</P>
<P>&#x00B6; QV æritur, vtrum ratihabitio det fa<marginalia>140|An rati|habiti&#x0303;o|det fa-|cultate&#x0303;|absolue&#x0303;|di.</marginalia>
cultate&#x0303; absoluendi. V. g. ego non sum
expositus ab episcopo, credo tame&#x0303;, &#xA759;
si adire&#x0303; eum & petere&#x0303; potestate&#x0303; audie&#x0303;
di confessiones daret mihi: est dubi&#x0169;,
an modo possim audire poenitentem
& posteà dicere episcopo vt rat&#x0169; ha-
beat quod feci. Respondeo sec&#x0169;dum
quosdam, quòd duplex est ratihabitio
vna de futuro, putà quia qñ ep&#x0303;us co-
gnouerit sufficie&#x0303;tiā meā rat&#x0169; habebit
quod feci, & hæc ratihabitionon suffi
cit: et in hoc oe&#x0303;s cōueni&#x0169;t. Quia essen-
tia sacrame&#x0303;ti nō pe&#x0303;det ex aliquo futu-
ro: ac proinde ratihabitio non potest
validare aut inualidare sacrame&#x0303;tum.<-P>

@@0@<filename:W0014-0250.jpg/>
@@1@<SE250>De confessione.
<-P>Alia est ratihabitio de præsenti, putâ
quia episcopus de præsenti vult vt au
diam: licet nihil mihi dixerit, sed ego
scio eius voluntatem, & hæc ratihabi
tio dicunt aliqui quòd sufficit. Quia
episcopus committit vicem suam per
voluntatem. Ego nescio an hoc sit se-
curum, nam quanuis iudex ecclesiasti
cus libere exerceat suā iurisdictione&#x0303;,
tame&#x0303; quia hæc potestas est in foro ec-
clesiastico, videtur quòd non possit
exercere illam iurisdictionem, nisi a-
ctu exteriori: sicut non posset episco-
pus, actu interiori excōmunicare, vel
absoluere aliquem: vt tenet probabi-
lior, & verior opinio. Si ergo hoc ve-
rum est (vt ego credo) sequitur &#xA759; per
solam complacentiam episcopus non
potest cōmunicare suam potestatem:
c&#x0169; hoc sit vti iurisdictione. Sic igitur si
per ratihabitionem de pręsenti intelli
gamus complacentiam virtualem, pu<-P>

@@0@<filename:W0014-0251.jpg/>
@@1@<SE251>De confessione. 115
<-P>tâ quia si nunc diceretur episcopo pla
ceret ei, dico certè quòd talis ratihabi
tio non sufficit. Siautem signis exte-
rioribus episcopus (aliâs) ostenderet:
vt si dixerit, gauderem &#xA759; talis audiret
confessionem, dico &#xA759; videtur mihi &#xA759;
talis ratihabitio sufficiat. Exemplum,
clerici seculares habent hanc liberta-
te&#x0303;, quòd indifferentèr confitentur qui
buscun&#xE8BF;, non ex iure diuino, nec ex
cōmissione papæ, sed quia pręlati hoc
vident & sciunt, & tacent &#xA759; est quod
dā exterius, & hoc sufficit. Et sic in &#xA753;-
posito dico quòd sola ratihabitio de
præsenti ostensa signis exterioribus
sufficit ad confessiones audiendas.</P>
<P>&#x00B6; SED quęritur in particulari, quis<marginalia>141|Quis sit|propri-|us sacer.</marginalia>
sit proprius sacerdos? Respond. quòd
proprius sacerdos papæ est ille quem
ipse elegerit, qui habet potestatem ab
soluendi eum ab ipsomet papa. Et qui
sunt de familia papæ habent pro con<-P>

@@0@<filename:W0014-0252.jpg/>
@@1@<SE252>De confessione.
<-P>fessore ipsum poenitentiar&#x0169;. Cardina
les qui non sunt episcopi null&#x0169; habe&#x0303;t
à iure, sed excōsuetudine: nec subsunt
curatis, nec episcopis, sed papæ. Et eo-
rum familia (etiā de cōsuetudine) nō
subest ordinarijs, sed illis quibus car-
dinalis voluerit. Cardinales verò ep&#x0303;i,
& omnes episcopi, archiepiscopi, &
patriarchæ habent à iure potestatem
eligendi que&#x0303;cunquevoluerint, & etiā
familiæ eorum. Sed qñ sunt extra dio
cæses suas, dicunt summistæ, &#xA759; nō pos
sunt prouidere familijs suis, &#xA759; cōfiteā
tur cum quibus voluerint: nescio de
hoc. Sed iam sunt tot bullæ &#xA759; non est
opus horum. Sed quid de curato? Di-
co &#xA759; quādo in vna parrochia s&#x0169;t duo
vel plures ordinarij, stando in iure di
uino quilibet est eius sacerdos. Siverò
fuerit vnus, habet pro ordinario sol&#x0169;
episcopum. De consuetudine autem
semper curati confitentur cui volunt.<-P>

@@0@<filename:W0014-0253.jpg/>
@@1@<SE253>De confessione. 116
<-P>Sed cōtra, quia in capi. si episcopus de
poenitentijs & remissionibus libro. 6.
dicitur expressè quòd nulla consuetu
dine introduci potest quôd quiseligat
sibi confessorem sine superioris licen
tia. Cùm igitur curati, à iure non ha-
beant talem facultatem, ergo nec pos
sunt habere eam à consuetudine. Sed
dico &#xA759; eorum confessio est rata, & va
lida. Quia habent facultate&#x0303; á prælatis
videntibus, & tace&#x0303;tibus ac per hoc cō
sentie&#x0303;tibus. Vnde si episcopus eis hoc
prohiberet, non possent sine dubio fa
cere. Vtrum autem curatus possit eli-
gere fratrem, siue sacerdotem non cō
fessorem? Respōdeo, &#xA759; sic sine dubio.
Quia iā talis sacerdos secularis habet
talem licentiam ab episcopo: vt confi-
teatur cuicunque voluerit.</P><marginalia>142|Itinerā|ti&#x0169; & pe|regrino|rum</marginalia>
<P>&#x00B6; De secularib&#xA770; nihil &#xA753;rsus est in iure
Sed de vagab&#x0169;dis (mudauie&#x0303;tos) &#xA757; se&#x0303;&#xA751;
ābulāt, dico &#xA759; tales &#xA757; nullibi habitāt,<-P>

@@0@<filename:W0014-0254.jpg/>
@@1@<SE254>De confessione.
<-P>cuilibet confessori: quia nō est maior<marginalia>quis sit|propri-|us cōfe|ssor.</marginalia>
ratio de vno quā de alio. De alijs qui
quęrunt sibi domicilium & nondum
statuerunt vbi pedem figant, idem est
iudici&#x0169;, sicut de vagabundis. Nec quā
tum ad hoc oportet respicere vbi ho-
spitentur: non enim tenentur confite
ri parrocho illius parrochię. De pere-
grinis verò qui veniunt ab alijs locis,
vt viatores, & mercatores &c. Dicen-
dum, &#xA759; si habeant expressam licentiā
peregrinandi á suo proprio sacerdo-
te: sicut aliqñ fuit consuetum, iam pos
sunt eligere sibi que&#x0303;cun&#xE8BF; confessore&#x0303;
ex licentia interpretatiua proprij sa-
cerdotis. Sed si non habeant licentiā,
vt mercatores qui habent alicubi ha-
bitationem animo manendi quinque
vel. 6. mensibus, dico, &#xA759; debent confi-
teri c&#x0169; proprio sacerdote ad cuius par
rochiam pertinet domus quā inhabi-
tant. De viatoribus autem, & peregri<-P>

@@0@<filename:W0014-0255.jpg/>
@@1@<SE255>De confessione. 117
<-P>nantibus sine licentia suorum sacer-
dot&#x0169; ordinarior&#x0169;, dico &#xA759; debent cōfi-
teri in ecclesia cathedrali, & non pos
sunt eligere confessore&#x0303; ad libit&#x0169;, si nō
habeant aliam auctoritatem, aut facul
tatem. Reliqua vide apud summistas.
&#x00B6; QV æritur, vtrum in articulo mor-<marginalia>143|In arti-|culo|mortis|an quili|bet pos|sit a|quoli-|bet sa|cerdote|absolui.</marginalia>
tis quilibet possit absolui à quolibet sa
cerdote? Respond. &#xA759; si proprius sacer
dos sit ibi, vel possit facile haberi, non
potest nisi ab eo absolui, capiendo lar
ge propri&#x0169; sacerdote&#x0303;. Sed si proprius
sacerdos non sit præsens, quilibet po-
test absoluere. Hoc habetur expressè
cap. eos de sententia excōicationis. l. 6.
Et extra de furtis cap. fures. Et de offi-
cio ordinario, cap. pastoralis. Et ita te-
nent oe&#x0303;s cōmunitèr. Patet etiā ex vni
uersali consuetudine ecclesię. Qñ em&#x0303;
papa, vel episcopus reseruāt alique&#x0303; ca
sum, sem&#xA751; dicunt, nisi in articulo mor
tis. vbi etiā possunt absolui non solum<-P>

@@0@<filename:W0014-0256.jpg/>
@@1@<SE256>De confessione
<-P>â peccatis, sed etiā à censuris. Vtr&#x0169; a&#x0169;t
sit de iure diuino, &#xA759; in tali casu possit
quilibet que&#x0303;libet absoluere, par&#x0169; in-
terest. Palu. 4. d. 20. q. 1. ar. 2. ad. 1. dicit,
quòd est de iure diuino. Maio. &#xA759;. de iu
re positiuo. Capreol. d. 19. q. vnica, &
Durandus, dicunt cum Palude, & &#xA759;
papa non potest hoc impedire. Proba
bile est vtrum&#xE8BF;, probabilius tame&#x0303; pu
to, quòd est de iure positiuo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR itur, an confessio informis<marginalia>144|An con|fessio|infor|mis sit|valida.</marginalia>
(i. in qua propter aliquod impedimen
tum non confertur gratia) teneat, &
sit valida: & perconsequens non iterā
da? Est quæstio ardua, & de qua pluri
m&#x0169; nr&#x0303;a interest, tractatur&#xE8BF; á docto-
ribus. 4. d. 17. & ibi à S. Tho. q. 3. & in
additionibus. q. 9. art. 1. Respondeo &#xA759;
de hoc sunt duæ opiniones extremę,
& vna media. Opinio prima e&#x0303; Maio.
4. d. 17. q. 3. 1. &. q. 9. dicentis, &#xA759; omnis
confessio informis est iteranda, vel si<-P>

@@0@<filename:W0014-0257.jpg/>
@@1@<SE257>De confessione. 118
<-P>non fuit integra, vel si habuit defect&#x0169;
contritionis. Secunda opinio extre-
ma est Bernardi de ganaco in impu-
gnationibus Gotfredi quodlibeto. 5.
q. 14. vbi ait, &#xA759; si cōfessio fuit integra
ex quocun&#xE8BF; defectu nō detur gratia,
non est iteranda, sed erit valida, & ve
r&#x0169; sacrament&#x0169;: etiā si placeant pecca-
ta pręterita & propona{t$} amplius pec
care. Quia ibi est materia & forma.
Alia est opinio media verisimilior:
quā tenet Capreol. d. 17. q. 2. & Caieta
nus in quęst. quā de hoc facit, & in s&#x0169;
ma. Oportet igitur hic vitare duos er-
rores extremos. Primus nulla cōfessio
informis est iteranda: est error intole-
rabilis. Sec&#x0169;dus omnis cōfessio infor
mis est iterāda. Nā si hoc esset verum
cùm homo non possit esse certus, an
cōfessio sit integra, oporteret in infini
tum confiteri: & nulla est trāquilitas.
Cum igitur aliqua confessio informis<-P>

@@0@<filename:W0014-0258.jpg/>
@@1@<SE258>De confessione.
<-P>sit iteranda, & aliqua nō: ad quære&#x0303;d&#x0169;
quæ sit valida, & quę non, non est at-
tendend&#x0169;, an sit informis vel non: sed
debemus respicere ad causas informi
tatis. Item notādum, &#xA759; causæ informi
tatis tenent se ex parte poenite&#x0303;tis: sup-
posito &#xA759; sacerdos sit legitimus. Duo
aute&#x0303; sunt actus poenitentis ante abso-
lutione&#x0303;, scilicet contritio, & confessio
& ex his duobus debet &#xA753;uenire infor
mitas. Si igitur sit informis quia ex in
tentione non est integra, confessio nō
est valida, sed est iterāda: & in hoc oe&#x0303;s
conueniunt. Si verò sit informis ex de
fectu contritionis, siquidem null&#x0169; do
lorem habet nec aduertit, dico &#xA759; talis
confessio est nulla, ac proindè iteran-
da. Quia est inualida non propter de-
fectum contritionis, sed quia non est
vera confessio. Nam c&#x0169; confessio sit
pars sacramenti poenitentię, & poeni
tentia dicat detestationem, oportet &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0259.jpg/>
@@1@<SE259>De confessione. 119
<-P>ipsa confessio sit detestatio: & quia ta
lis sol&#x0169; recitat peccata sua alteri, nō cō
fitetur, sed simulat se confiteri, & no-
uum peccat&#x0169; incurrit. Si verò habeat
dolore&#x0303;: sed tñ imperfect&#x0169;, vel ille per-
cipit se non habere sufficientem dolo
re&#x0303;, vel non percipit. Si poenitens non
percipiat, dico &#xA759; talis confessio est va
lida, ac proinde non iteranda. Et hoc
est notandum ad tollendos scrupulos.
Si autem percipiat imperfectione&#x0303; do-
loris, vel aduertit esse peccatum confi
teri c&#x0169; illa imperfectione doloris, vel
non. Si secund&#x0169; talis confessio est vali
da, quia integra ex intentione. Si ve-
ró aduertat esse peccat&#x0169; sic confiteri,
& confiteatur imperfectionem illam
doloris, etiam talis cōfessio est valida.
Quia est integra & vera. Si aute&#x0303; per-
cipiens se non habereperfectum dolo
rem, & intelligens illud esse peccat&#x0169;
& fictionem, non confiteatur de illo,<-P>

@@0@<filename:W0014-0260.jpg/>
@@1@<SE260>De confessione.
<-P>dico &#xA759; talis cōfessio est inualida & ite
rāda. Quia est dimidiata ex inte&#x0303;tione:
&#x00B6; SED vtrum sacerdos debeat, absol<marginalia>145|An do|lensim|perfecte|sit absol|uendus</marginalia>
uere eum qui imperfectè dolet, & cō
fitetur illam insufficientiam doloris?
Et videtur &#xA759; sic, quia talis cōfessio est
valida & nō iteranda secund&#x0169; sanct&#x0169;
Tho. & Caietan&#x0169;, & omnes: si aute&#x0303;
non absoluatur est iteranda, ergo. Re
spōdeo &#xA759; sacerdos nullo modo debet
tale&#x0303; absoluere. Patet manifestè, quia
esset fictio in absolutione, quia ibi nō
remittuntur peccata: & tamen sacer-
dos dicit, ego remitto tibi peccata. Ite&#x0303;
talis sacerdos absoluit auctoritate Dei
sed Deus non absoluit, ergo nec ille
debet absoluere. Item qui scit imper-
fectione&#x0303; doloris sui peccat peccato sa
crilegij petendo absolutionem, ergo
multo magis sacerdos absoluens. Sed
contra, quia sic confitentur omnes, &#xA759;
non habent dolorem sufficientem.</P>

@@0@<filename:W0014-0261.jpg/>
@@1@<SE261>De confessione. 120
<-P>Respondeo quòd ita confitentur pro
pter suspitione&#x0303; quam habent. Si aute&#x0303;
scirem me imperfectè dolere, nec de-
berem petere absolutione&#x0303;, nec sacer-
dos deberet absoluere. Confessio a&#x0169;t
quæ secundùm. S. Tho. est valida &
non iteranda, est quando nō percipit
imperfectione&#x0303; doloris & absoluitur,
vel qñ de facto absoluitur â sacerdote
sciente imperfectionem doloris eius.
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; oporteat, quòd cō<marginalia>146|Confes|sio ā sit|integra</marginalia>
fessio sit integra? Respondeo ex sen-
tentia omni&#x0169; &#xA759; sic, aliâs est inualida
sacrilega, & iteranda. Probat sanctus
Tho. quia sacrament&#x0169; poenite&#x0303;tiæ est
quædā medicina contra morb&#x0169;: at me
dicus non potest conuenientêr admo
uere medicinam nisi intelligat totum
statum infirmi. Si em&#x0303; habeat dolore&#x0303;
splenis, & iecoris, & medicus intelli-
gat prim&#x0169; sol&#x0169;, poterit applicare me-
dicinas quæ noceant iecori. Et idem<-P>

@@0@<filename:W0014-0262.jpg/>
@@1@<SE262>De confessione.
<-P>de medicina sp&#x0169;ali cōfessionis &c. Ite&#x0303;
&#xA753;ba{t$} ex vsu ecclesię, nullus em&#x0303; sacer
dos audiret dimidia peccata. Ite&#x0303; quia
sacerdos absoluit auctoritate Dei, De
us aute&#x0303; nō absoluit ab vno & non ab
alio (impi&#x0169; em&#x0303; est à Deo sperare dimi
diā veniā) ergo. Ite&#x0303; confessio dimidia
ta est contra formā absolutionis, qua
dicitur ego te absoluo ab oi&#x0303;bus pecca
tis tuis, ergo. Ite&#x0303; Augustin&#xA770; dicit quòd
est hypocrita qui non confitetur oi&#x0303;a
peccata, ergo. Hęc conclusio est inuio
lata & quæ ab omnibus tenetur.</P>
<P>&#x00B6; SED quid si confessio sit dimidia-<marginalia>147|Confe|ssio ex|neglige&#x0303;|tia dimi|diata an|sit iterā|da.</marginalia>
ta ex negligentia, quia non fecit suffi-
cientem indagationem? Respōdeo &#xA759;
si ex industria fuerit negligens, vel si
ita conte&#x0303;nat vt quasi ex industria no-
lit examinari: sicut qui per vn&#x0169; ann&#x0169;
integrum non est cōfessus, & accedit
ad confessionem sine aliqua examina
tione, volens quidem &#xA759; oi&#x0303;a venire&#x0303;tad<-P>

@@0@<filename:W0014-0263.jpg/>
@@1@<SE263>De confessione. 121
<-P>eius memoriā, talis cōfessio est nulla,
ac proindè iteranda. Si verò omisse-
rit aliquod peccat&#x0169;, putās se fecisse suf
ficiente&#x0303; indagatione&#x0303;: etiam si illa igno
rantia sit culpabilis mortalitèr, confes
sio est valida, & non iteranda.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quæ diligentia requiri<marginalia>148|Exami|natio|conscie&#x0303;|tiæ ad|cōfessio|ne&#x0303; quā|ta dili|gentia|facie&#x0303;da.</marginalia>
turad examinandum conscientiam?
Respondeo, &#xA759; raro continget, quòd
velit quis examinare conscientiā suā
& putet se fecisse sufficientem dilige&#x0303;-
tiam quin fecerit diligentiam. Quan-
do est mihi probabile, &#xA759; satis est quod
feci: obliuio peccati non erit culpabi-
lis, mortaliter saltem. Respondeo, &#xA759;
præceptum de examinatione conscie&#x0303;
tię est idem quod de cōfessione, & de
integrè confitendo. & quia nemo in-
tegre confiteretur si non examinaret
se, tenetur examinare: & non exami-
nans, peccat contra præceptum cōfes-
sionis. Et cum non sit peculiare præ-<-P>

@@0@<filename:W0014-0264.jpg/>
@@1@<SE264>De confessione.
<-P>ceptum de examinatione, videtur &#xA759;
non tantum teneatur ad illam sicut si
fuisset particularitèr pręcepta: maior
enim dilige&#x0303;tia requiritur circa fine&#x0303; &#xE8BF;
circa media. Satis est ergo &#xA759; faciam di
lige&#x0303;tiam morale&#x0303;: sicut nec teneor scri
bere peccata, vt recorder eorum. Si au
tem particulari pręcepto teneretur re
cordari peccatorum, teneretur etiam
scribere. Dico igitur, quòd postquàm
quis voluit adhibere diligentiam, &
fecit aliqua lem examinationem, quā
putauit sufficientem: credo quòd raro
talis cōmittet negligentiam. Dico pre
tereá quòd quādo ego puto, quòd per
paruam dilige&#x0303;tiam vlteriorem veniā
in cognitionem peccatorum præteri-
torum: si nō fecero illam non erit suf-
ficiens examinatio. Sufficit autem tali
ter examinare, quòd etiam si amplius
examinassem per aliquod aliud te&#x0303;pus
non recordarer aliorum. Et hęc suffi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0265.jpg/>
@@1@<SE265>De confessione. 122
<-P>cit. Credo &#xA759; viri qui habe&#x0303;t ai&#x0303;æ suę cu
ram, nunquā deficiunt in examinatio
ne conscie&#x0303;tiæ suæ. Ex hac cōclusione
qua diximus &#xA759; confessio non integra
ex negligentia examinationis non est
valida, sequitur &#xA759; confessor nō debet
audire eum qui non fecit examinatio
nem. maxime si sit de numero eorum
qui non confitentur nisi semel aut bis
in anno. Satis est tamen &#xA759; adhibuerit
aliquā diligentiā, nec e&#x0169; qui dicit seali
quā fecisse debet confessor repellere.
&#x00B6; QV Æritur, qui habet peccata reser<marginalia>149|Reser-|uatosca|sus ha-|bens, an|dimidiā|bitcōfes|sionem</marginalia>
uata, & etiam non reseruata, quomo-
do poterit confiteri, maximè si supe-
rior nolit audire nisi reseruata? De
hoc casu fuit multa cōtentio apud do
ctores, quor&#x0169;opinionib&#xA770; dimissis, dico
quòd si iudex superior et inferior sint
pręsentes, inferior nō pōt absoluere à
nōreseruatis: nisi pri&#xA770; petatur facultas
absolue&#x0303;di à reseruatis. Quia integritas<-P>

@@0@<filename:W0014-0266.jpg/>
@@1@<SE266>De confessione.
<-P>confessionis est de iure diuino. C&#x0169; er-
go ille poenitens habeat copiam cōfes
soris cui potest integrè confiteri, nō
potest inferior diuidere absolutione&#x0303;.
Sed superior audiat omnia peccata,
vel det facultatem absoluendi á reser
uatis. Hoc Adrianus. q. 4. de confes-
sione. Et Durandus. 4. d. 17. q. 15. con-
tra Caietanum. Et si superior solùm
absoluat à reseruatis, talis absolutio
non est sacramentalis sed solùm a ce&#x0303;-
suris, & datur facultas inferiori vt ab
soluat ab omnibus peccatis. Si autem
superior absens sit & non pateat fa ci
lis aditus ad eum & instet tempus ce-
lebrandi, inferior absoluat à non re-
seruatis, & pro reliquis expectet abso
lutionem superioris: nisi illis sitanexa
aliqua excommunicatio reseruata: vt
in casibus bullæ de coena domini: t&#x0169;c
enim non debet absolui a non reser-
uatis. Et hæc est contra Adrianum, &<-P>

@@0@<filename:W0014-0267.jpg/>
@@1@<SE267>De confessione. 123
<-P>Durandum. Et in hoc casu intelligo,
d. Tho. loqui in additionibus. q. 9. art.
2. ad. 4. Sed quid faciendum quando
superior non vult committere facul-
tatem absoluendi a reseruatis, & non
expedit confiteri eidem? vtrum infe-
rior possit t&#x0169;c absoluere à reseruatis?
Respond. quòd iam supra dictum est,
quòd in quocunque casu potest quis
licitè non confiteri superiori, licet ac
cedere ad sacramentum eucharistiæ:
si superior nolit cōmittere facultate&#x0303;
absoluendi: nihilominus inferior nō
potest absoluere a reseruatis. Poeni-
tens tamen poterit accedere ad eucha
ristiam ita bene ac si esset decies abso
lutus. Quia in tali casu est censendus
nō habere copiā confessoris. Tame&#x0303; ha
bita oppurtunitate tene{t$} confiteri de
illo peccato. Videat tñ poenitens vt iā
diximus quòd habeat sufficiente&#x0303; cau-
sam non cōfitendi proprio sacerdoti.<-P>

@@0@<filename:W0014-0268.jpg/>
@@1@<SE268>De confessione.
<-P>&#x00B6; QVÆ Ritur, vtr&#x0169; per confessione&#x0303;<marginalia>150|An im|pleatur|prace|ptum|ecclesiæ|de cōfes|sione|per con|fessione&#x0303;|infor-|me&#x0303; aut|non in|tegram.</marginalia>
non integram, vel aliâs informe&#x0303; satis
fiat præcepto confessionis? Durandus
.4. dis. 17. q. 14. &. 15. dicit duo. Prim&#x0169;
in quocunque casu confessio non est
iterāda, adimpletur præceptum de cō
fessione. Quia ecclesia non obligat ad
faciendum opera in gratia: sed ad su-
bstantiam actus. Et de hoc nemo dubi
tat. Secund&#x0169; in quocunque casu con-
fessio non sit valida, non adimpletur
præceptum de cōfessione. Patet in di-
cto ca. oi&#x0303;s vtriusque sæxus, debet cōfi-
teri omnia peccata, & poenitentia im
posita, &c. Clarum est &#xA759; si non imple
tur præceptum, confessor non debet
imponere poenitentiā nec poenitens
tenetur acceptare. Quia non est ibi sa
crament&#x0169;. Sed dubia est nihi hæc &#xA753;-
posito, c&#x0169; ecclesia vel non possit obli-
gare, vel nō obliget ad act&#x0169; interiore&#x0303;:
& iste confiteatur oi&#x0303;a peccatasua, etiā<-P>

@@0@<filename:W0014-0269.jpg/>
@@1@<SE269>De confessione. 124
<-P>si non habeat dolorem, si confiteatur
hoc ipsum quod non habet dolorem,
siue absoluatur, siue non, credo quòd
satisfacit præcepto ecclesiæ: ego certè
non damnarem talem.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an confessio dimidiata<marginalia>151|Confes|sio dimi|diata in|necessi|tate vali|da.</marginalia>
in necessitate sit valida? V. g. percusus
est aliquis letalitèr, & habet centum
peccata, incipit confiteri, & post&#xE8BF; di-
xit dece&#x0303; moritur, vel impeditur: an ta-
lis possit absolui? Certe dubitari pos-
set, sed probabilius puto, & magis pi&#x0169;
&#xA759; sit confessio totalis & valida. Si em&#x0303;
damus confessiones dimidiatas &#xA753;pter
obliuionem, vel propter casum reser
uatum: quare nō dabimus etiā proter
impotentiā istius, proderit ergo illa cō
fessio & ex attrito faciet contritum.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum virtute ab-<marginalia>152|Peccata|non cō|fessa, an</marginalia>
solutionis remittantur peccata etiam
non confessa in particulari? Respōd.
&#xA759; sic omnino, eade&#x0303; ratione si ex opere<-P>

@@0@<filename:W0014-0270.jpg/>
@@1@<SE270>De confessione.
<-P>o&#xA751;ato habet absolutio remittere pec<marginalia>remittā|tur in|confes-|sione.</marginalia>
cata, non est dubium quin remittan-
tur isti, quia confitetur modo quo po-
test: sicut de peccato dubio de quo cō
fiteor c&#x0169; dubitatione, remittitur mihi
esto illud fecerim. Et confirma{t$}, quia
aliâs frustra esset confessio in genera-
li: accusome de alijs quor&#x0169; memoriā
non habeo, cuius cōtrarium habet cō-
munis vsus piorum hominum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum liceat in confes-<marginalia>153|An in|confes|sionib&#xA770;|genera|libus, li|ceat di|midiare|confes-|sione&#x0303;de|peccatis|cōfessis.</marginalia>
sionibus generalibus de peccatis aliâs
confessis, dimidiare confessione&#x0303;, & di
mitterealiquod turpe dice&#x0303;do reliqua?
Videtur quide&#x0303; &#xA759; non, quia integritas
confessionis est de iure diuino, ergo
nō licet celare aliquod peccatum? Re
spondeo, &#xA759; non licet celare aliquod
peccatum mortale: & si celatur nō est
confessio, sed fictio circa materiā prin
cipalem sacramenti. Non est dubium
quin si quis vellit generalitèr cōfiteri<-P>

@@0@<filename:W0014-0271.jpg/>
@@1@<SE271>De confessione. 125
<-P>& dicat sacerdoti &#xA759; vult generalitèr
confiteri de omnibus peccatis suis, si
celet aliquod, peccat mortalitèr: quia
est fictio manifesta circa principalem
materiā sacramenti, & mentitur per-
nitiosè, & decipit confessore&#x0303;. Dico tñ,
&#xA759; poenitens potest ex peccatis iā con
fessis eligere aliqua quę cōfiteatur ali
quibus prætermissis, si nō decipiat cō-
fessorem: dice&#x0303;s illa esse peccata totius
vitæ suæ. Nec ad confessione&#x0303; genera-
lem requiritur tanta conscientiæ exa
minatio: & consequentèr potest fieri
per plures dies, vt scilicet hodie confi-
teatur quinque peccata, cras sex. &c.
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; ex defectu satisfa<marginalia>154|An qui|non im|pleuit|pøenite&#x0303;|tia tene|atur ite|rare cō|fessione&#x0303;</marginalia>
ctionis, putâ quia non impleui poeni
tentiam mihi iniunctam à confessore
sit iteranda cōfessio? Multi summistæ
tenent quód est iteranda, inter quos
Siluester verbo confessio primo. §. 3.
Quia quomodo imponet poenite&#x0303;tiā<-P>

@@0@<filename:W0014-0272.jpg/>
@@1@<SE272>De confessione. 126
<-P>le sit mortale, & quale veniale: par&#x0169;
refert qualis sit confessor, doctus scili-
cet, an indoctus, nec tenetur iterarecō
fessionem. Verum est tamen quòd si
cognosceret confessorem nescire di-
scernere inter peccatum & peccatum
debet illum instruere dicens, hoc non
est mortale, hoc sic: aliàs confessio nō
esset valida. Nam si ego dicerem, ego
occîdi hominem: sed bené feci, quia il
le occîderat patrem meum, non esset
confessio. Sic quo&#xE8BF; confessio nō est
quando confessor audiens non intelli
git esse peccat&#x0169; mortale. Si verò tam
poenitens quàm confessor ignorent,
si ista ignorantia sit circa ea quæ com
muniter ignorantur talis nō impedit:
nulli enim contingit inter omnia pec
cata scire de quolibet, an sit mortale,
vel non. Si autem ignorantia sit tanta
&#xA759; sit eorum quæ â paucis ignorantur:
vt quód iurame&#x0303;tum falsum, vel quòd<-P>

@@0@<filename:W0014-0273.jpg/>
@@1@<SE273>De cōfessione.
<-P>ve&#x0303;dicare se de iniuria accepta nō sint
peccata, crederem profecto &#xA759; tenere{t$}
iterare confessione&#x0303;. Quia cōfessor nō
intelligit peccata illius, ergo ille nō cō
fitetur. Nā quomodo imponet poeni-
tentiam, aut quomodo absoluet eum?
Et hæc est cōmunis opinio. Non opor
tet tame&#x0303; formare nouos scrupulos, nā
raro contingit talis sacerdos cōfessor.
Satis est enim &#xA759; confessor sciatcōmu
nia scilicet homicidium, furt&#x0169; &c. esse
peccata, & quòd sciat dubitare.</P>
<P>&#x00B6; SED quæritur, an si confessor alio<marginalia>156|Cōfes|sorenō|aduer-|te&#x0303;te ad|p&#x0153;ni-|tentis|pctā an|iteran|da sit|cōfes-|sio?</marginalia>
quin sapiens, non aduertat ad peccata
poenitentis, cōfessio sit valida? Respō
deo, &#xA759; sine dubio ex quacun&#xE8BF; causa
confessor non aduertat peccata poeni
tentis, cōfessio est iteranda. Sed tame&#x0303;
poenitens potest ignorare inuincibili
tèr an confessor audierit, vel nō. Si ta
men constaret aliquo pacto, quòd cō-
fessor, vel non audiuit, vel non intelle<-P>

@@0@<filename:W0014-0274.jpg/>
@@1@<SE274>De confessione
<-P>oblitam vel neglectam qui non audie
rit de nouo peccatum. Siluester alle-
gat Ricard&#x0169; pro se que&#x0303; non vidi n&#x0169;c.
Allegat etiā Palud. sed potius videtur
tenere oppositum. Respondeo igitur
ad quæstione&#x0303; sine quocunque dubio
et scrupulo absolutè, &#xA759; talis confessio
non est iteranda propter poenitentiā
oblitam, vel ex malitia neglectam. Pa
tet, quia confessio præcedens fuit iam
valida, & perconseque&#x0303;s fuer&#x0169;t remis
sa peccata, ergo quicquid posteà sequa
tur non efficiet eā inualidam, ac iterā
dam. Et ita tenet Maio. 4. d. 17. q. 6. du
bio vltimo. Dicemus tamen aliquid<marginalia>155|An qui|con fite|tur sa|cerdoti|ignorā|ti satis-|faciat|præce-|to.</marginalia>
de hoc in materia de satisfactione.</P>
<P>&#x00B6; QV ęritur, vtrum si aliquis confitea
tur sacerdoti ignoranti quod sit pecca
tum mortale (sunt enim aliqurin m&#x0169;
do) teneatur iterare confessione&#x0303;? Re-
spondeo primò quòd si poenitens est
doctus quantum ad hoc quòd scit qua<-P>

@@0@<filename:W0014-0275.jpg/>
@@1@<SE275>De confessione.
<-P>litèr, & tame&#x0303; cùm veniunt ad memo-
riam sunt necessario confitenda, & de
bet homo ab illis absolui, ergo non in
conuenit quòd quis absoluatur bis ab
code&#x0303; peccato. Nota igitur pro hac opi
nione, quòd potestas clauium data est
ecclesiæ ad remissionem peccatorum
non solùm ad remissionem culpę, sed
etiam ad remissionem poenæ. C&#x0169; er-
go illa potestas māeat in ecclesia post
primam absolutione&#x0303;, & remanet etiā
reatus poenæ in eo qui iam est confes
sus, sequitur &#xA759; secunda confessio vale
bit ad remissione&#x0303; peccatorum & poe
næ. Maxim&#x0169; argument&#x0169; pro hac par
te est consuetudo bonor&#x0169;, qui sępè cō
fiten{t$} eade&#x0303; peccata. Et ad argument&#x0169;
Scoti, nego &#xA759; eade&#x0303; forma non possit
replicari super eandem materiā: nam
c&#x0169; eadem aqua possum baptizare cen
tum. Item illo dato peccata sunt mate
ria remota, sed peccata confessa sunt<-P>

@@0@<filename:W0014-0276.jpg/>
@@1@<SE276>De confessione. 128
<-P>materia proxima, vnde si in eade&#x0303; con
fessione hō absoluere{t$} bis, absolutiose
c&#x0169;da nihil omnino valeret. Sed in plu
rib&#xA770; cōfessionib&#xA770; quare nō erit valida.
&#x00B6; QV Æritur, an possit aliquis confi-<marginalia>158|Confi|teri &#xA751;|n&#x0169;ci&#x0169;|an sit|licit&#x0169;?</marginalia>
teri absenti sacerdoti, per n&#x0169;cium, pu
tâ quia est in carcere & non datur adi
tus sacerdoti? Respōdeo, quód nullus
tenetur isto modo confiteri. Quia fo-
rum confessionis debet esse secretum,
et nemini tenetur homo reuelare pec
cata nisi sacerdoti. Secundò dico (licet
Palude, videatur dicere contrari&#x0169;. 4.
dist. 17. q. 2.) quòd non est licitum hoc
modo confiteri, nec talis confessio si
fiat potest esse sacrame&#x0303;talis, nec sacer-
dos potest talem absoluere: nec est ra
tioni conforme. Quia confessio debet
esse forum secretissim&#x0169;: nam licet nō
sit de essentia cōfessionis, &#xA759; sit secreta
tamen quia sacramenta nō sunt cōtra
lege&#x0303; naturæ, secund&#x0169; quam non licet<-P>

@@0@<filename:W0014-0277.jpg/>
@@1@<SE277>De confessione.
<-P>publicare peccata, idcirco cōfessio fit
secreta, & nō ratione clauium. Ratio
igitur quare talis nō potest absolui est
quia re vera non confitetur, cōfitetur
quidem internuncio: internuncius tñ
non confitetur, sed est testis. In foro
contentioso sufficeret illud, quia non
posset retractari, & si retractaret, non
credere{t$}. In confessione veró sic, quia
semper manet libertas ad confitend&#x0169;
quando enim nuncius loquitur sacer
doti, potest poenitens se retractasse, ac
proindè nō potest absolui: nec cōfite-
ri modo prędicto. Nō dubito de hoc.
&#x00B6; QV æritur, an per interpretem pos<marginalia>159|Confes|sio ā fie|ri possit|per in-|terpre-|tem.</marginalia>
sit quis cōfiteri sacerdoti pręsenti. Re
spondeo primò sicut ad dubium præ-
cedens, quòd homo nō tenetur sic cō
fiteri. Quia non tenetut prodere pec-
cata sua, in tali autem casu manifestat
ea interpreti, ergo non tenetur. Secun
dò dico &#xA759; potest licitè eo modo cōfite<-P>

@@0@<filename:W0014-0278.jpg/>
@@1@<SE278>De confessione. 129
<-P>ri. Sed contra quoniam talis non confi
te{t$} sacerdoti: sicuti dicebamus de eo
qui cōfitetur per internuncium, ergo
talis confessio non est valida. Respon
deo quòd est differe&#x0303;tia clara. Quia qñ
internuncius refert peccata sacerdoti
poenitens se habet merè negatiuè, &
nō est præsens. Per interpretem aute&#x0303;
signo & nutu actualitèr ostendit poe-
nitens, quòd ipse dicat sacerdoti quod
interpres dicit: & sic est verum sacra-
me&#x0303;tum. Et interpres omnino tenetur
occultare peccata quæ audiuit.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an aliquis possit con<marginalia>160|Cōfite-|ri per|scriptu-|ram, an|liceat.</marginalia>
fiteri per scripturam, maximè quādò
non potest voce? Palude. 4 dist 17. q.
2. & Maio. 4. d. 17. q. 1. dicunt quòd si
sacerdos sit præsens, qui non potest vo
ce tenetur scripto confiteri. Sed dico
c&#x0169; Caietano, Scoto, & Ricardo, quòd
talis non tenetur sic cōfiteri. Quia ne-
mo tenetur prodere peccata sua extra<-P>

@@0@<filename:W0014-0279.jpg/>
@@1@<SE279>De confessione.
<-P>confessionem, talis aute&#x0303; proderet pec-
cata: quia ex natura rei scriptura ma-
net transacta confessione, ergo non te
netur: præcepta enim Christi debent
esse suauia. Sed vtrum possit confiteri
scripto, dubium videtur. Nam scriptu
ra & nuncius in hoc conueni&#x0169;t, quòd
scriptura non est confessio, quāuis pos
set qui dat scriptum annuere &#xA759; confi
tetur illa peccata scripta, & iam vide-
tur quòd esset idem iudicium sicut de
confessione per interpretem quæ est
vera confessio. Et tandem ita credo et
teneo quód licitè tunc fit scripto si si-
gnis annuat &#xA759; confitetur illa. Sine ne-
cessitate verò à potente loqui non re-
ciperetur talis confessio. Quia inter si
gna voces obtinuerunt principat&#x0169; &
magna irreuere&#x0303;tia esset confiteri scri-
pto. Muti aute&#x0303; si possunt confiteri nu-
tibus non manifestando alijs peccata,
tenentur confiteri. Caieta. in summa,<-P>

@@0@<filename:W0014-0280.jpg/>
@@1@<SE280>De confessione. 130
<-P>ponit mod&#x0169; quo tales possent cōfiteri,
s. vt pctā scriban{t$} in vna carta, et i&#x0303; alia
numerus pctōr&#x0169; &c. Sed credo &#xA759; nō
tenen{t$} illo modo cōfiteri meo iudicio
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; quis teneatur eo<marginalia>161|Cōsorte&#x0303;|peccati|an possi|mus re|uelare|in cōfes|sione.</marginalia>
modo confiteri circunstātias peccato-
rum, quo reuelentur consortes? V. g.
cōmissi incest&#x0169; cum matre, curatus co
gnoscit me, et matrem meā, an tenear
confiteri illam circ&#x0169;stantiam, c&#x0169; qua:
quæ quidem non potest dici sine reue
latione personæ cōsortis in crimine?
Respondeo ex sententia omni&#x0169;, &#xA759; ta-
lis tenetur quærere alium confessore&#x0303;
qui non cognoscat matrem, quia mul
t&#x0169; noceret matri talis confessio: ac pro
indè nimis cauere debent poenite&#x0303;tes
ne in confessionibus aliorum peccata
detegant. Si verò non inueniatur con
fessor ignorans tale&#x0303; personā dico (quā
uis aliqui voluer&#x0169;t dicere &#xA759; t&#x0169;c nō te-
ne{t$} dicere illā circ&#x0169;stātiā personę) ex<-P>

@@0@<filename:W0014-0281.jpg/>
@@1@<SE281>De confessione.
<-P>sententia sancti Tho. Bonaue&#x0303;turæ in
4. d. 21. & Gabriel. 4. d. 17. q. 1. conclu-
sione. 5. quòd talis tenetur cōfiteri cir-
cunstantiam illam, & omnes alias cir
c&#x0169;stantias necessarias: esto confessor
veniat in notitiā tertiæ personæ. Quia
præceptum de confessione est maius
quàm præceptum de seruāda fama al
terius, & ego vtor iure meo, maximè
quia non diffamo consortem, cùm sa-
cerdos teneatur peccatum meum &
suum æquè celare. Imo Bonaue&#x0303;tura
dicit, quód si sacerdos sit talis de quo
estimatur &#xA759; nō nocebit, sed proderit,
poenite&#x0303;s posset ei dicere &#xA751;sonā etiā si
aliâs nesciret, vt adhiberet remedium
&#x00B6; QV Æritur, quę circunstantiæ sint<marginalia>162|Circun|stantiæ|pctōr&#x0169;.</marginalia>
necessario confitendæ? Respondeo, &#xA759;
triplices sunt circunstantię. Quædam
minuentes peccata, alię quę grauant
peccata, alię verò quę nec grauāt, nec
minuunt, quas quidem antiqui nō vo<-P>

@@0@<filename:W0014-0282.jpg/>
@@1@<SE282>De confessione. 131
<-P>cant circunstātias: vt si peccaui noctu,
vel in die, & proptereà istæ dimittan
tur. Primæ circunstantiæ si tales sint,
&#xA759; faciant ex peccato mortali veniale,
vel ex peccato non peccatum, confite&#x0303;
dę sunt necessario, aliâs esset menda-
cium. V. g. participare cum excōmu-
nicato est mortale, fi quis autem cum
negligentia veniali cōmunicet in diui
nis: illa circunstantia ignorantię red-
dit peccatum veniale, & ideò est con-
fitenda. Vel si rex excōmunicatus me
tu mortis compelleret me celebrare
coram eo, talis circunstantia videtur
facere de peccato nō peccat&#x0169;, & ideò
est necessario confitenda. At si huius-
modi circunstantię quę non tantum
excusant quòd faciant mortale venia
le, vel peccat&#x0169; nō peccatum: vt ægesta
te furari, passione mechari, dicunt ali
qui quòd esset melius quòd non confi
tere&#x0303;tur. Sed dico, quòd si verè sint cir-<-P>

@@0@<filename:W0014-0283.jpg/>
@@1@<SE283>De confessione.
<-P>c&#x0169;stantię quę mult&#x0169; excusant debent
confiteri. Quia vnum furt&#x0169; potest es-
se in duplo peius quā aliud, & stupr&#x0169;
ex libidine multo peius est quā ex ti-
more mortis. Tales igitur circunstan
tię confitendę sunt non ad excusanda
peccata delictaue, sed ad cōfitendum
ea purè & nudè.</P>
<P>&#x00B6; SED tota difficultas est de circ&#x0169;stā<marginalia>163|Quæ|circ&#x0169;stā|tiæ con|fitendæ</marginalia>
tijs aggrauantibus, quę quidem sunt
in duplici differentia. Quædam enim
mutant speciem: sicut furari vel occî-
dere in ecclesia, fornicari cumvirgine
vel fornicari in ecclesia, est dubium
an tales sint necessario confite&#x0303;dę? Re-
spondet. S. To. 4. d. 17. & Bonauentu.
Palude, Siluester, & est cōmunis sen
tentia, quòd illę circunstantiæ quę
mutant speciem sunt necessario confi
tendę. Quia peccatum habens illā cir-
cunstantiam, æquiua le&#x0303;tèr est duo pec
cata. Furtum enim per se est peccat&#x0169;,<-P>

@@0@<filename:W0014-0284.jpg/>
@@1@<SE284>De confessione. 132
<-P>& iniuria ecclesię est etiam peccatum
per se, & ideò furtum in ecclesia æqui
ualet duobus peccatis, & ob id est ne-
cessario talis circunstantia confitenda
Item fornicatio est peccatum, & iniu
ria viri est peccatum, & ideò fornica-
tio c&#x0169; vxorata ęquiualet duobus pec-
catis, ac proindè talis circunstātia est
necessario confitenda: & sic de simili
bus. Item probatur per illa peccata frā
guntur duo pręcepta ecclesię: furtum
enim in ecclesia est primò contra prę
ceptum de non furando, & etiam cō-
tra pręceptum cultus diuini, ergo cir-
cunstantię istę sunt necessario confi-
tendę. Alię verò sunt circunstātię ag-
grauantes quidem, sed non mutantes
specie&#x0303;, & tales non sunt necessario cō
fitendę. Quia aliâs nunquā posset h$unclearō
purè & integrè confiteri. Marsi. 4. d.
12. & Gabriel. 4. d. 17. & Maio. ibide&#x0303;
dicunt primò &#xA759; omnes circunstantię<-P>

@@0@<filename:W0014-0285.jpg/>
@@1@<SE285>De confessione.
<-P>mutantes speciem sunt confitendę. Se
cundò dicunt, quòd etiam sunt confi
tendæ aliquæ non variantes speciem
scilicet quę faciunt maiorem malitiā
mortalitèr: tales inquiunt circunstan
tiæ necessario sunt confitendæ. Quia
aliâs aliquandò contingeret, quòd ma
ior esset pars malitiæ quę celatur, quā
quę manifestatur. V. g. ego semel con
sensi in homicidium, & continuaui
consensum per diem integrum, si cō-
fiteor quòd consensi semel in homici
dium & taceo tempus continuationis
nonnè celarem maiorem partem gra
uitatis? Item furari decem est mortale
furari verò mille est eiusdem speciei
cum primo furto, sed nunquid suffice
ret dicere, accuso me quòd furatus s&#x0169;,
non nominādo quantitatem? Ad hāc
igitur quæstionem dico &#xA759; ego non au
derem conde&#x0303;nare eum qui confitetur
solas circunstantias mutantes specie&#x0303;.<-P>

@@0@<filename:W0014-0286.jpg/>
@@1@<SE286>De confessione. 133
<-P>Nam c&#x0169; illud dicat sanct. Tho. & Bo
naue&#x0303;tura, vel est verum, vel ad minus
qui sequitur illos excusatur ignorātia
inuincibili. Sec&#x0169;dò dico, &#xA759; nemini cō
sulerem, nec ego essem contentus illo
modo confiteri, sed confiterer etiam
illas circunstātias quæ manifestè mul
tiplicāt malitiam mortalem. Sicut in
exemplis positis de tempore cōtinua-
tionis, & de quantitate furti: quia aliâs
consessor non intelligeret totam ma-
litiam confitentis. Placet etiam mihi
quod Caietanus dicit, scilicet quód ali
quæ circunstantię mutantes specie&#x0303; nō
sunt necessario confitendę: quādo gra
uitas circunstantiæ est parua. Sicut di
uinare per terrā est alteri&#xA770; speciei quā
diuinare per aquā: et tñ sufficit &#xA759; dicat
accuso me q&#x0303; fue supersticioso vs&#xE8BF; ad
peccat&#x0169; mortale. Credo igitur neces-
sari&#x0169; confiteri magnitudinem rei fu-
ratæ, & continuationem in peccato.</P>

@@0@<filename:W0014-0287.jpg/>
@@1@<SE287>De confessione.
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum confessor possit<marginalia>164|Confes|sor ā po|ssit ab-|soluere|contra|propriā|opinio-|nem.</marginalia>
poenitentem absoluere contra &#xA753;priā
opinionem? V. g. sit casus de quo sunt
duę opiniones an sit vsurarius, vel nō
qui vendit frumentum ad certam die&#x0303;:
porque se lo paguen como valiere en
mayo. Quidam dicunt, &#xA759; est illicit&#x0169;,
& ego ita credo. Alij tamen dicunt, &#xA759;
non est illicitum. Sunt pro vtra&#xE8BF; par
te probabilitates, ego tamen sum opi-
nans &#xA759; sit illicitum, & poenite&#x0303;s tenet
quòd non est illicitum, & sic confite-
tur quòd vendidit frume&#x0303;tum illo mo-
do, & quòd habet propositum ita de-
inceps faciendi, quia audiuit viros do
ctos dicentes quòd id licet. Est dubi&#x0169;
quid faciet hic cōfessor qui tenet illud
esse mortale, nunquid poterit absolue
re eum contra propriam opinionem?
Sit aliud exemplum, si iudex seque&#x0303;s
opinione&#x0303;. S. Tho. occîdat homine&#x0303;que&#x0303;
ipse certo scit innocentem, probatum<-P>

@@0@<filename:W0014-0288.jpg/>
@@1@<SE288>De confessione. 134
<-P>tamen nocente&#x0303;, & cōfessor sit opinio
nis Nicolai de Lyra qui tenet id nō li
cere: utr&#x0169; possit absoluere iudice&#x0303; vole&#x0303;
te&#x0303; semper in illa opinione persistere?
Est magna quæstio, & mouet eā Cōr
radus celebris doctor tractatu de con
tractibus quæstione vltima. Et ante
omnia quęstio hæc habet loc&#x0169; qñ am
bæ opiniones sunt probabiles: nam si
opinio poenitentis non habeat &#xA753;babi
litatem nō debet eum absoluere: quia
eius ignorantia non est inuencibilis,
sed vincibilis. Vt si ego teneo opinio-
ne&#x0303; &#xA759; nemo potest possidere plura be-
neficia simul, si opposita opinio nō sit
probabilis sicut forsan non est, clar&#x0169;
est &#xA759; nō debeo e&#x0169; absoluere: quia pu-
to eum esse in peccato mortali, & nō
excusatur ignorantia inuincibili. Sed
quid faciet quando ambæ opiniones
sunt probabiles, & habent suos pro-
prios assertores? Respōdeo quód siue<-P>

@@0@<filename:W0014-0289.jpg/>
@@1@<SE289>De cōfessione.
<-P>sit eius proprius sacerdos, siue non, te
netur e&#x0169; absoluere in tali casu. Ita te-
net Palu. 4. d. 17. q. 2. arti. 1. Et Gofre.
quodlibeto. 9. Probatur apertè, talis
poenite&#x0303;s est in gratia, & confessor ha
bet probabilitate&#x0303; &#xA759; sit in gratia: quia
scit esse probabile&#x0303; eius opinione&#x0303;, ergo
non debet ei negare absolutionem.</P>
<P>&#x00B6; QV æritur, an numerus peccator&#x0169;<marginalia>165|Nume-|rus pec|cator&#x0169;|necessa-|rio con|fite&#x0303;dus.</marginalia>
sit necessario confitendus? Respōdeo
ex omnium sententia &#xA759; sic: licet mul-
ti confessores par&#x0169; de hoc curent. Pro
batur, quilibet tenetur cōfiteri omnia
peccata sua, sed qui non confitetur nu
merum non confitetur omnia pecca-
ta sua, ergo tenetur eum cōfiteri: aliâs
esset fictio. Sed vtrum iste numerus sit
determinatè dicendus, putâ furatus
sum decies, iuraui falsum millies, &c.
Caietanus respondet, quòd numerus
peccatorum ideò manifestari debet,
vt sciat confessor á quo debet absolue<-P>

@@0@<filename:W0014-0290.jpg/>
@@1@<SE290>De confessione. 135
<-P>re, & qualitatem poenitentis: & quia
ad hoc parum pręstat quòd confessor
sciat an sint decem vel vndecim, ideò
non est exquisitè numerus perquiren
dus. Dicendum ergo primò, &#xA759; quic&#x0169;-
que sciuerit determinatè cert&#x0169; nume
rum peccatorum suorum: vt si certo
sciat &#xA759; peccauit decem, tenetur dicere
determi&#x0303;ate se decies peccasse hoc pec
cato. Quia aliâs celaret aliquod pecca
t&#x0169; & esset fictio: vt si diceret se fecisse
aliquod peccatum nonies & scit certo
&#xA759; fecit decies. Sec&#x0169;dò dicit Caietanus,
non est necessarium magnam adhibe
re diligentiam ad cognoscendum di-
stinctè cert&#x0169; numer&#x0169; peccator&#x0169;. Co-
gitat aliquis, & scit se falsum iurasse
multoties, semel in qualibet septima-
na par&#x0169; plus, vel minus, & si amplius
pensaret & fatigaret se, posset reperi-
re certum numerum, dico &#xA759; illud nō
est necessarium. Nam d&#x0169;modo par&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0291.jpg/>
@@1@<SE291>De confessione.
<-P>plusvel minus attingat numerum pec
catorum, licet non determinatum, ni-
hil impeditur eorum quæ sunt in con
fessione fa cienda. Non enim impedi{t$}
absolutio, quia sufficit illa notitia. Nec
poenitentia, quia non est imponenda
ad æqualitatem, c&#x0169; sit arbitraria. Nec
consilium &c. ergo nihil impeditur.
Satis est igitur &#xA759; quis pertingat nume
rum crasso modo, parum plus, vel mi-
nus. Præcepta enim Dei debent esse
clara, is verò qui sæpe solet peccare,
non posset scire numer&#x0169; determinat&#x0169;
Tertió dicit &#xA759; etiam aliqñ non est ne
cesse adhibere diligentiam ad sciend&#x0169;
numer&#x0169;, etiā sic crasso modo. V. g. est
meretrix quę fuit in Iupanari dece&#x0303; an
nis, n&#x0169;c cōuerti{t$} & vult cōfiteri, satis e&#x0303;
&#xA759; dicat peccata fornicationis hoc mo
do, māsi in lupanari per dece&#x0303; ānos ad-
mitte&#x0303;s cunctos: nec oportet &#xA759; cogitet
quote in hebdomada, mense, aut an-<-P>

@@0@<filename:W0014-0292.jpg/>
@@1@<SE292>De confessione. 136
<-P>no. Patet quia &#xA751; hoc confessor habet
tantā notitiam quantā illa pōt ei dare.
Quid em&#x0303; refert, &#xA759; illa dicat sepeccasse
triginta mille vicib&#xA770;. Et ide&#x0303; de cōcubi
nario &#xA757; habet foeminā per ann&#x0169; qua-
libet nocte, non est opus &#xA759; numeret
vices: nec expedit illud dicere. Ide&#x0303; de
illis qui frequentissimê blasphemant.
Satis est &#xA759; dicant hanc esse suam con
suetudinem: ne faciamus eos mentiri.
Et eode&#x0303; modo de circunstātia magni
tudinis rei furatæ, nō est opus &#xA759; scia{t$}
punctua litèr. Non dubito de hoc.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, si quis confitetur se pec
casse decies, vel duodecies, non recor-
datur tñ tunc nisi decem, & posteá re
cordatur distinctè alterius peccati, an
teneatur illud confiteri in particulari?
Respōdeo quòd non, si includitur in
numero prius dicto. Quia si tunc quā
do cōfessus fuit meminisset illius suffi
ceret dixisse, iuraui falsum duodecies,<-P>

@@0@<filename:W0014-0293.jpg/>
@@1@<SE293>De confessione.
<-P>par&#x0169;, plus, vel minus. Si a&#x0169;t dixit, iura
ui falsum dece&#x0303; & posteà sit memor &#xA759;
iurauit quatuordecim, tene{t$} confiteri
ea quę numer&#x0169; prius dict&#x0169; excedunt.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum sigillum confes<marginalia>166|Confes|sionis si|gillum|necessa-|rium.</marginalia>
sionis sit necessari&#x0169;? Respondeo sec&#x0169;-
d&#x0169; omnes doctores. 4. d. 21. &#xA759; sacerdos
tenetur ad sigillum confessionis, adce
landa peccata quę in confessione au-
diuit sub poena peccati mortalis. Pro
batur primò ratione naturali, quia fa-
cerem illi iniuriam. Item quia in cap.
sacerdos de poenitentia. d. 6. prohibe{t$}
omnibus sacerdotibus reuelare pecca
ta, & apponitur poena grauissima op
positum facientibus: scilicet vt omni-
bus diebus vitę suę ignominiosus pe-
regrinādo pergat. Et sunt verba Gre
gorij. Ide&#x0303; habetur cap. omnis vtrius&#xE8BF;
sęxus, de poenite&#x0303;tijs & remissionibus
& dicitur &#xA759; qui non celauerit detru-
datur in arctissimum monasterium vt<-P>

@@0@<filename:W0014-0294.jpg/>
@@1@<SE294>De confessione. 137
<-P>ibi perpetuā faciat poenite&#x0303;tiā. Et quia
si in hoc daretur aliqua exceptio, tolle
retur confessio: nemo enim auderet cō
fiteri peccata grauia. Idcirco propter
null&#x0169; bon&#x0169; quodcun&#xE8BF; sit illud, licet
sigillum confessionis frangere: quia
nullum potest esse æquale bon&#x0169; nec
tam necessarium vt est confessio.</P><marginalia>167|Peccata|in cōfes|sione|audita|possu-|mus iu-|rare nos|nescire.</marginalia>
<P>&#x00B6; SED quid faciet confessor c&#x0169; inter
rogatur de peccato quod audiuit incō
fessione, an possit dicere se nescire?</P>
<P>Respondeo secundùm oe&#x0303;s, &#xA759; sic. Sed
quid si cogatur iurare? Dico &#xA759; potest
& debet iurare se nescire, quia intelli
gitur se nescire extra confessionem, et
sic verum iurat. Sed fac &#xA759; iudex, vel
prælatus ex malitia exigat à me iura-
mentum an sciam in confessione? Re
spōd. &#xA759; coactus iuret se nescire in con
fessione, quia intelligitur se nescire ad
reuelandum, aut talitèr &#xA759; possit dice-
re. Sed contra si iuret se scire in cōfes-<-P>

@@0@<filename:W0014-0295.jpg/>
@@1@<SE295>De confessione.
<-P>sione iuraret ver&#x0169;, ergo cùm iurat se
nescire in cōfessione iurat fals&#x0169;: quia
sunt contradictorię. Respō. &#xA759; nō sunt
contradictoriæ. Quia in illa negatiua
intelligitur conditio subintellecta, sci
licet quòd nō scit tali modo quód pos
sit illud dicere.<marginalia>168|Errorin|cōfessio|ne fa-|ctusquo|modo|reparan|dus sine|fractio-|ne sigil|li.</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, si confessor ex ignorā
tia absoluit aliquem quem nō poterat
á casu reseruato, vel ab excōmunica-
tione, vel si oblitus est eum absoluere
quomodo reparabitur defectus cōfes-
sionis sine reuelatione? Nider in suo
confessionario dicit &#xA759; in concilio Cō
stantiensi, vel Basiliensi fuit inter pa-
tres hæc quæstio tractata, & &#xA759; t&#x0169;c fuit
varia sententia. Ego dico c&#x0169; distinctio
ne, quia vel confessor timet probabili
ter scandalum reuocando poenitente&#x0303;
& quòd conquæretur de reuelatione
confessionis: & in tali casu relinquen
dus est. Quia si habuit contritionem<-P>

@@0@<filename:W0014-0296.jpg/>
@@1@<SE296>De confessione. 138
<-P>erat in gratia. Si autem non timetur &#xA759;
poenitens dicet se non fecisse tale pec
catum, & &#xA759; non conquęretur de reue
latione confessionis, dico sine quocun
que scrupulo quòd possum illum re-
uocare ad confessionem & absoluere
Sed contra quia obijcit peccatum ex-
tra confessionem. Respondeo, &#xA759; non
facio ei iniuriam si dicam tu cōfessus
es mihi alia die reddeamus ad confes-
sionem quia volo tibi dicere vn&#x0169; ver
bum quod expedit tibi si nolit dimit-
tatur. Si autem acquieuerit dicam ei,
cōfitearis peccata in generali, & si ali
qua alia fecisti cōfitere ea, quia feci ta-
lem defectum in alia confessione. Et
probo quôd hoc liceat, quia vt in-
fra dicemus de poenitentis licentia li-
cet reuelare peccata eius alteri, ergo
multo melius sibi ipsi, vel formaliter,
vel interpretatiuè si dederit licentiā:
vt si beneuolè audiat me dice&#x0303;tem sibi<-P>

@@0@<filename:W0014-0297.jpg/>
@@1@<SE297>De confessione
<-P>scias quòd in cōfessione præterita fuit
defectus quidā cōmissus, vis illum au-
dire? Si dixerit quòd sic, sine quoc&#x0169;&#xE8BF;
scrupulo dicatur ei, scias &#xA759; eras excō-
municatus, & ego non potui te absol-
uere &c. Palude in fine. d 21. amplio-
rem concedit licentiam, dicens quòd
non solùm quandò fuit cōmissus defe
ctus in confessione, sed etiam ratione
correctionis fraternæ possum secreto
admonere ill&#x0169; de peccato semel cōfes
so mihi. Sed credo certè &#xA759; est falsum
omnino & quòd nullo modo licet.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an quandò peccatum<marginalia>169|Peccat&#x0169;|public&#x0169;|in cōfes|sioneau|dit&#x0169;, an|possim&#xA770;|reuela-|re.</marginalia>
quod in confessione audiui est publi-
cum tenear illud silere? Respōdet Ca
ietanus in s&#x0169;ma, &#xA759; de tali peccato pos
sum loqui post confessionem eodem
modo sicut ante: debeo tamen proce-
dere posteà cautius & nullo modo di
cere &#xA759; scio illud in confessione, quia
reddere&#x0303; audie&#x0303;tes certiores. Sed quid<-P>

@@0@<filename:W0014-0298.jpg/>
@@1@<SE298>De confessione. 139
<-P>si à confessore petat quis, an ille fuerit
confessus illud peccatum publicum?
Respondeat confessor, confessus est
omnia peccata sua. Potest etiam dice-
re, absolui illum, quia per hoc nihil
reuelo. Admonet tamen Caietanus,
bonum esse quòd quandò peccata s&#x0169;t
publica petat facultatem confessor à
poenitente ad loque&#x0303;dum de eis ad bo
num finem. Sed quid si vsurarius ia-
ctet se, quòd absolui illum? cùm nō sit
verum? Nam si dico quòd sic, me&#x0303;tior.
Si autem dico quòd non absolui e&#x0169;,
reuelo confessionem. Dicat confessor
quid ad vos? ego feci officium meum.
Sed quid faciet proprius sacerdos pe-
tentibus euc haristiam concubina, vel
vsurario quos non audiuit de confes-
sione? Respondeo, &#xA759; nō det illis. Sed
quid si dicant cōfessi sumus tali fratri,
& interrogatus frater non audet dice
re &#xA759; non absoluit, ne eorum stat&#x0169; re-<-P>

@@0@<filename:W0014-0299.jpg/>
@@1@<SE299>De confessione.
<-P>uelet, nec &#xA759; absoluit ne me&#x0303;tiatur? Re-
pondeo absolutè, &#xA759; si sint peccatores
publici debet eis eucharistiam negare
Quòd si fuerint confessi cum proprio
sacerdote & nō absoluti, & nihilomi-
nus petant eucharistiā, dico etiā &#xA759; de-
bet eis negare, & si dixerint, iam tu ab
soluisti nos, dicat ego nescio de hoc.</P>
<P>&#x00B6; QV ęritur, vtrum de licentia poeni<marginalia>170|Peccata|in cōfes|sioneau|dita re-|uelare|possu-|mus de|p&#x0153;n ite&#x0303;|tis li&#x0303;cen|tia.</marginalia>
tentis liceat confessionem reuelare?</P>
<P>Alexander, & Scotus. 4. d. 21. q. 2. 1. &
Durandus ibidem dicunt quòd nō li-
cet. Quia sigillum confessionis est de
iure diuino, ergo poenitens nō potest
dare licentiam. Item quia esset scanda
lum. Sed respondeo absolutè, &#xA759; poeni
tens potest dare licentiam, confessor
tamen non potest accipere, aut reuela
<Z>re confessionem in detrimen
tum poenitentis qui si
bi talem facul-
tatem dat.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0300.jpg/>
@@1@<SE300>De confessione. 140
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum alia quę<marginalia>171|Sigill&#x0169;|cōfessio|nis, ā se|exte&#x0303;dat|ad alia|quam|adpec-|cata.</marginalia>
in confessione sciuntur præter pecca
ta cadant sub sigillo confessionis? Re-
spondeo, quòd sub sigillo arctissimo
confessionis non cadunt nisi peccata
poenitentis, vel tertiæ personæ. Et so-
lùm huius sigilli fractor incurrit poe-
nas canonicas. Sec&#x0169;dò dico quòd sub
sigillo confessionis cad&#x0169;t omnia alia
quæ expressè, vel interpretatiuè poe
nitens tradit sub sigillo confessionis:
vt si dicat, accipiatis hoc sub sigillo,
& &#xA757; hæc reuelat credo peccaret mor
talitèr prop: terdetrimentum quod fa
ceret sacramento redderet enim con
fessione&#x0303; fraudolosam. Non enim om
nes intelligunt hanc differentiam si-
gilli maioris, vel minoris. Ideò confes
sor sit cautus vt taceat oi&#x0303;a illa quæ s&#x0169;t
alicuius grauitatis. Alia verò quæ nō
s&#x0169;t de necessitate cōfessiōis, nec refert
poenite&#x0303;ti &#xA759; reuelen{t$} nō tene{t$} celare:<-P>

@@0@<filename:W0014-0301.jpg/>
@@1@<SE301>De confessione.
<-P>se tame&#x0303; nō dicat se in confessione au-
disse. Breuitêr in hac parte mas vale
ser corto que largo. Non dubito.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an in cōmuni liceat re<marginalia>172|Peccata|in cōfes|sioneau|dita, an|liceat in|cōmuni|reuelare</marginalia>
uelare peccata audita in confessione,
talitèr quòd nec directè, nec indirectè
peruenient in notitiam poenitentis?
V. g. si dicam, quidam cōfessus est mi-
hi semel hoc peccatum. Respond. &#xA759;
hoc non est reuelare confessionem.</P>
<P>Quia revera multiviri sancti hoc fece
runt: maximè doctores qui ponunt ca
sus quos in confessione audierunt. Se
cundò dico, quòd melius est hoc raro
facere. Sequ&#x0169;tur enim quando&#xE8BF; scā-
dala ex istis: ideó abstineant sacerdo-
tes ab his narrationibus.</P>
<P>&#x00B6; QVÆ Ritur, de illis qui cōmittunt<marginalia>173|Secreta|extracō|fessione&#x0303;|sub sigil|lo cōme&#x0303;|data</marginalia>
alijs secreta sub sigillo confessionis
an tale sit secretum confessionis? Re-
spond. &#xA759; qui recipit tenetur seruare il
lud secretum plusquā alia. Quia ex pa<-P>

@@0@<filename:W0014-0302.jpg/>
@@1@<SE302>De confessione. 141
<-P>cto additur nouum vinculum, & per<marginalia>quomo|do obli|gent.</marginalia>
consequens dico non esse conueniens
&#xA759; homines sepè recipiant talia secre-
ta. Secundò dico, &#xA759; illud non est sigil
lum confessionis, nec frange&#x0303;s illud in
cidit in poenas canonis. Quia ibi nulla
iniuria fit sacrame&#x0303;to, cùm nullum fue
rit sacramentum: licet frangatur fides
Notandum est etiam &#xA759; ea quę dicun{t$}
de sigillo confessionis, intelliguntur
de quac&#x0169;&#xE8BF; cōfessione, siue perfecta,
siue nō, siue incępta, siue nō: & de om
nibus illis quę ordinan{t$} ad cōfessione&#x0303;
vel facultatem vt ab illo absoluar à re
seruatis, non potest ille plus reuelare,
quàm si iam accepisset in cōfessione.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum confessio voca-<marginalia>174|Confes|sio vo-|calis est|a Chri-|sto insti|tuta.</marginalia>
lis quæ est in vsu ecclesiæ sit instituta
à Christo? Antiquitus quandò erant
tempora meliora, non tant&#x0169; hæc quę
stio iactabatur: quia tempore pacis ar-
ma non sunt in tanto precio & vsu.<-P>

@@0@<filename:W0014-0303.jpg/>
@@1@<SE303>De confessione.
<-P>Nunc verò quia iam sunt hæretici qui
negent confessionem propter peccata
nostra, oportet quòd simus ad hoc bel
lum armati. Idcirco quæritur, an con-
fessio sit de iure diuino? Respond. ex
sententia omnium doctor&#x0169;, quòd sic.
Patet, ecclesiæ claues sunt ad remitte&#x0303;
da peccata, secund&#x0169; illud. Matthæi. 16.
tibi dabo claues regni coelorum, &
quodcunque solueris super terrā &c,
Sacerdotes a&#x0169;t habe&#x0303;t has claues, & s&#x0169;t
iudices peccator&#x0169;: iudices verò nō pos
sunt iudicare nisi causam cognoscant
ergo alij tenentur subdere se huic iu-
dicio: aliâs frustra esset illa potestas,
hæc autem subiectio fit per confessio
nem, ergo deiure diuino tenentur cō
fiteri. Item Iacob. 1. confitemini alteru
trum peccata vestra. Quod Augusti.
Beda, & alij sancti, & Hugo de san-
cto Victore libro. 2. de sacrame&#x0303;tis, per
14. capit. intelligunt de præcepto con<-P>

@@0@<filename:W0014-0304.jpg/>
@@1@<SE304>De confessione. 142
<-P>fessionis. Ite&#x0303; (& hic est tota vis sec&#x0169;d&#x0169;
Adrian&#x0169; & veritate&#x0303;) Ioā. 20. quor&#x0169; re
tinueritis rete&#x0303;ta sunt. i. quor&#x0169; peccata
nō absolueritis nō er&#x0169;t absoluta ante
De&#x0169;, ergo secund&#x0169; euangeli&#x0169; debent
confiteri & absolui in terra: aliâs non
er&#x0169;t absoluta in cęlo. Hic est lcousva
lidissimus, & &#xA759; oe&#x0303;s sancti hoc dicāt in
cōperto est. Vide Thomā Vualdense&#x0303;
lib. de sacrame&#x0303;tis, & Rofense&#x0303; collige&#x0303;-
tes dicta sanctor&#x0169; oi&#x0303;um. De hac con-
fessione necessario sacerdoti facienda
multa ægregia apud vtr&#x0169;&#xE8BF; inuenies.
Et cognosces, an expediathas ecclesię
col&#x0169;nas sequi potius, quā nouos istos
grāmatistas. Opinor neminem vsque
adeò cec&#x0169;, & insan&#x0169; esse qui ob vnius
Lutheri amentiā velit tāto discrimini
seipsum exponere, quatenus ea pecca
ta quæ vel nouit, vel dubitat esse leta-
lia, sacerdoti nō a&#xA751;iat. Et maxime c&#x0169;
intelligat āti&#xA757;ssimos simul eruditissi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0305.jpg/>
@@1@<SE305>De confessione.
<-P>ac sanctissimos patres tantā confessio
nis huius necessitatem esse dice&#x0303;tes, vt
quicunq; mortalitèr deliquerit, eos
oportet, vel publicè, vel priuatim sa-
cerdoti sua peccata detegere. Nec faci
le crediderim patres ipso; hanc vsque
adeò duram prouintiam nobis impo-
suisse priusquā exploratissimum ha-
berent hanc confessionem, aut ab apo
stolis institutam, aut in sacris scriptu-
ris dilucidè traditam fuisse: ceu re&#x0303; c&#x0169;-
ctis peccatoribus apprimè necessariā,
& quam conte&#x0303;nere nō possent, abs&#xE8BF;
dispendio salutis animarum. Expen-
dat igitur quisquis sec&#x0169;, an tutius fue-
rit horum patrum simul & scriptura-
rum assertionem admittere, suasque
animas à tanto periculo custodire, aut
Luther&#x0169; de confessione impiè obla-
trante&#x0303;, & sentiente&#x0303; suo capiti d&#x0169;taxat
non patr&#x0169;, aut scripturar&#x0169; testimonio
innix&#x0169; sequi, & c&#x0169; eo funditus perire.<-P>

@@0@<filename:W0014-0306.jpg/>
@@1@<SE306>De confessione. 143
<-P>&#x00B6; NOTAN dum etiam de confessio<marginalia>175|Confes|sio olim|fiebat|in prin|cipio|quadra|gessi-|mæ.</marginalia>
ne quòd beatus Renanus in ānotatio
nibus quas fecit super textum, dicit se
esse nactum librum que&#x0303;dam antiquis
simum conciliorum, & inter ea dicit
fuisse vnum factum ante&#xE8BF; esset insti-
tutum ab ecclesia ieiunium quatuor
dierum ante dñicam primā in quadra
gessima, quod sic habebat. Presbyteri
debent admonere plebem sibi subie-
ctam, vt omnis qui se sentit mortifero
peccati vulnere sauciatum, feria quar
ta ante quadragessimam c&#x0169; omni fe-
stinatione recurrat ad viuificatricem
matrem ecclesiam, vbi quod malè cō
missit, cum omni humilitate & cordis
contritione simplicitèr confessus, su-
scipiat remedia poenitentiæ secund&#x0169;
mod&#x0169; canonicis auctoritatibus præfi
xum: non solùm autem ille qui mor-
tale aliquid cōmissit, sed etiam omnis
homo quicunque se cognoscit imma<-P>

@@0@<filename:W0014-0307.jpg/>
@@1@<SE307>De confessione.
<-P>culatā Christi tunicā quā in baptismo
accepit polluisse, ad propri&#x0169; sacerdo-
te&#x0303; festinet venire, c&#x0169; puritate mentis
oe&#x0303;s trāsgressiones, omnia peccata qui
bus Dei offensam incurrisse meminit
humilitèr confiteatur, & quicquid á
sacerdote fuerit iniunctum, ac si ab ip
so omnipotentis ore fuisset prolatum,
ita diligentissimè atte&#x0303;dat & sequatur
hæc ibi. Idem habetur in poenitentia
rio romano quod creditur profectum
ab apostolis ipsis vbi dicitur. Hebdo-
mada ante quadragessimam confiteā
tur omnes. Iste erat cōuenientissimus
modus, & multo melior, &#xE8BF; qui nunc
est, &#xA759; confitentur in fine quadragessi
mæ, & sic ieiuni&#x0169; nō mult&#x0169; eis &#xA753;dest.
Optim&#x0169; esset si posset reuocari ista cō
suetudo, nos tamen non possumus illā
reuocare. Sed peculiares possent suos
poenitentes admonere quód confiteā
tur antè quadragessimam.</P>

@@0@<filename:W0014-0308.jpg/>
@@1@<SE308>De confessione. 144
<P>&#x00B6; QV Æritur, an sit necessarium vt<marginalia>176|Confes|sor, an|tenea|tur in|terroga|re p&#x0153;ni|tentem.</marginalia>
confessor interroget poenite&#x0303;tem? Re
spondeo primò &#xA759; est necessarium vt
confessor plerunque aliquid interro-
get. Patet, nā vt supra diximus si poe-
nitens non fecerit aliquam conscien-
tiæ examinationem, confessio non so
l&#x0169; erit inualida, sed etiam mortalis. Si
hoc ex circunstantijs appareat, debet
confessor interrogare, an examinaue
rit conscientiā suā: & si dixerit &#xA759; nō,
nō audiat e&#x0169;. Si non timeantur maio-
ra mala: videlicet &#xA759; poenite&#x0303;s nunquā
cōfitebi{t$}, t&#x0169;c em&#x0303; interroget sacerdos.
Oportet enim &#xA759; cōfessores nō mittāt
poenitentes in desperatione&#x0303;. Omnes
sancti, & S. Tho. ita consul&#x0169;t. Quādò
ergo cōfessor videt has circunstantias
necessari&#x0169; est &#xA759; interroget. Et si est &#xA753;
babile confessori &#xA759; poenitens dimittit
aliquod peccat&#x0169; tenetur interrogare
de eo, quia tenetur quantum poterit<-P>

@@0@<filename:W0014-0309.jpg/>
@@1@<SE309>De confessione.
<-P>non solùm ad absoluendum, sed etiā
vt poenitens recipiat gratiam quā qui
dem non reciperet si ex magna negli
gentia aliquod peccatum dimitteret.
Dico pretereá$unclear quòd si est mihi proba
bile quòd poenitens fecerit sufficien-
tem examinationem, licet credat con
fessor quòd habeat alia peccata præ-
ter ea quæ dixit, si cōmode potest in-
terroget: sed non tenetur tuncinterro
gare: sunt enim aliqui quesacan el al-
ma à los poenitentes. Sufficit quòd sit
mihi probabile quòd confessio sit suf
ficiens ad consecutionem gratiæ. Pro
batur, quia poenitens non tenetur fa-
cere maiorem diligentiam quàm fe-
cit, ergo non teneor eum interrogare
quare eum vexabo interrogationib&#xA770;?
cōfessor debet laborare vt sit beneuo
lus. Ex his sequitur quòd non oportet
interrogare poenitentem de omnib&#xA770;
peccatis mortalibus. Quidam â pueris<-P>

@@0@<filename:W0014-0310.jpg/>
@@1@<SE310>De confessione. 145
<-P>quærunt, an sint simoniaci &c. Isti fa
ciunt confessiones odiosas & supersti
ciosas. Sed oportet interrogare poeni-
te&#x0303;tes de peccatis quæ probabiliter pu-
tantur habere: nec id nimis anxiè. Cō
fessor etiam sit nimis cautus interro-
gando, nō quęrens noua peccata? quia
poterit ea docere poenitentem, & scā
dalizare, maximè circa peccata carna
lia, quæ non debet interrogare nisi ex
confessione haberet aliquod indici&#x0169;
&#xA759; habeāt illa: tunc em&#x0303; nō debe&#x0303;t omit-
ti quæ sunt de essentia cōfessionis, sed
fiat sapientèr. V. g. si confessor proba
bilitèr credit poenitentem habere ali
quod peccatum turpe, & verendum,
interroget, non apertè, sed dicat cogi-
tastialiquando de hoc? Si dicat sic quę
rat vlterius, & consensisti? si dicat sic,
procedat dicens, & fecisti? quo dicen-
te sic, vel non, nihil amplius interro-
get. Sed dimittat alias fabulas.</P>

@@0@<filename:W0014-0311.jpg/>
@@1@<SE311>De confessione.
<P>&#x00B6; QVÆR itur, vtrum circunstantia<marginalia>177|Circun|stantia|loci qñ|cōfite&#x0303;da</marginalia>
loci sit necessario confitenda? Respō.
quòd solùm in tribus peccatis est ne-
cessario confitenda, scilicet in furto, ef
fussione sanguinis, & effussione semi
nis in ecclesia. Credo quòd non suffi-
ceret furari in ecclesia ad hoc vt sit sa-
crilegi&#x0169; nisi esset &#x0111; ecclesia. Et effusio
sāguinis debet esse notabilis, vt supra
diximus. Et si quis habeat in ecclesia
volitionem perpetrandi prædicta tria
vel aliquod eorum extra ecclesiā nō
est sacrilegus. Si verò extra ecclesiā
consentiat in aliquod horum facien-
dum intra ecclesiam, teneretur con-
fiteri de hac circunstantia, quia iam
fit iniuria loco.</P>
<P>&#x00B6; SED vtr&#x0169; circunstātia temporis sit<marginalia>178|Circun|stantia|te&#x0303;poris,|ā sit cō|fitenda.</marginalia>
necessario confitenda, putâ peccare in
festo? Respondeo absolutè, quòd non
Ita tenet Caietanus, Siluester, Nider,
& alij. Graui&#xA770; est peccare in die festo<-P>

@@0@<filename:W0014-0312.jpg/>
@@1@<SE312>De confessione. 146
<-P>sed non est grauitas necessaria ad con
fitend&#x0169;. Et confessores debent de hoc
admonere poenitentes.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an qui ex industria ha<marginalia>179|Cōfesso|res duos|habere|vnum|pro gra|uibus|ali&#x0169; pro|Ieuibus|ā liceat.</marginalia>
bet duos cōfessores, vnum cui omnia
confiteatur peccata, alterum cui leuia
dumtaxat, ad estimationem, bene&#x0303; fa-
ciat? Respondeo sine dubio hoc esse
sacrilegium, & videtur magna fictio,
& irridet confessore&#x0303; facie&#x0303;s credere e&#x0169;
&#xA759; ipse sit &#xA753;bus. Et certe videtur mor
tale quandò propter hoc facit. Nō dā-
narem tñ e&#x0169; qui semel incidit in mor
tale, non solitus peccare, si cōfiteatur
alteri ne perdat opinionem quam ha
bet erga primum confessorem suum.<marginalia>180|Crede&#x0303;s|se pecca|turum|propo-|neus ta|me&#x0303; non|peccare,|ā sit ab-|solue&#x0303;d&#xA770;</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, si quis propter magnā
consuetudine&#x0303; quā habet peccādi, cre
dit se iterum pecatur&#x0169;: ipse tamen om
nino vult cauere, & proponit nō pec
care, an sit absolue&#x0303;dus? Respō. oi&#x0303;no, &#xA759;
sic. Quia si t&#x0169;c nō esset absoluendus,<-P>

@@0@<filename:W0014-0313.jpg/>
@@1@<SE313>De satisfactione.
<-P>nec etiam quandó dubitaret. Item iste
potest facere quod in se est & tamen,
quòd non possit tollere hanc formidi
nem à se. Consuetudo enim relaben-
di non impedit cùm habeat bon&#x0169; pro
positum, & nihilominus propter ex-
perientiam non poterit credere se de
inceps non peccaturum, ergo. Et hæc
de confessione sufficiant.</P>
<Z>Sequitur de satisfactione, tertia
poenitentiæ parte.</Z>
<P><INI4>Q</INI4>V Æritur, in primis vtrum<marginalia>181|Reatus|p&#x0153;næ ā|remane|at post|cōtritio|nem.</marginalia>
postquàm homo habuit cō-
tritionem de peccatis suis, &
confessus est ea, & est in gra
tia maneat ei aliquis reat&#xA770; poenæ pro
quo debeat satisfacere? Respondeo, &#xA759;
sic. Et patet. 2. Reg&#x0169;. 12. de Dauid cui
post &#xE8BF; dictum fuit transtulit dñs pec-
catum tu&#x0169; à te, iniuncta est poenæ vt
moreretur puer ex Bersabe natus. Et<-P>

@@0@<filename:W0014-0314.jpg/>
@@1@<SE314>De satisfactione. 147
<-P>Luce. 3. facite fructus dignos poenite&#x0303;-
tię & hoc fit per satisfactione&#x0303;. Et Ro
manos. 6. sicut exhibuistis membra ve
stra &c. quia si in Tyro, & Sydone,
&c. Matthęi. 11. Item ecclesia orat pro
mortuis. Et habetur etiam. 2. Macha-
ueo. 12. vt à peccatis soluantur, & non
solùm à venialibus, sed etiam à morta
libus: cùm dicat ab omni vinculo deli
ctorum, ergo post remissam culpā ma
net reatus poenæ. Et hoc est certum
& de fide. Iam vero.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quid sit satisfactio? Re<marginalia>182|Satisfa-|ctio|quid sit|& quo-|modo|possim&#xA770;|Deo sa|tissacere</marginalia>
spondet. S. Tho. ex Anselmo, quòd
satisfactio est compe&#x0303;satio offensæ præ
teritæ ad æqualitatem iustitiæ.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur ergo vtrum aliquis pos
sit satisfacere? Respondeo, quòd satis-
factio est pars iustitiæ, iustitia aute&#x0303; exi
git æqualitatem. Et si loquamur pro-
priè de ęqualitate vt satisfactio impor
tat reddere æquale, dico &#xA759; nemo pōt<-P>

@@0@<filename:W0014-0315.jpg/>
@@1@<SE315>De satisfactione.
<-P>satisfacere. Quia nemo potest redde-
re Deo æquiualens, etiam si non pec-
cassemus. Nā Dijs, parentibus & ma-
gistris, non potest reddi ęquiualens, vt
ait Aristo. Si verò loquamur de æqua
litate &#xA753;portionabili, quādò ego facio
quod possum, dico quòd hoc modo
possumus satisfacere Deo: etiam pro-
priè capiendo satisfacere, vel si vultis
ex beneuolentia acceptantis. Ad quæ
stionem igitur cùm dicitur, an homo
possit Deo satisfacere, dico quòd si cō
sideretur homo sec&#x0169;d&#x0169; sua naturalia
seclusa gratia nullo modo potest satis
facere &#xA753; peccato. Quia quicquid pos
sumus dare Deosine gratia, est nulli&#xA770;
momenti. Cùm etiam omnes iustitiæ
nostræ sint coram Deo tanquā panus
me&#x0303;struatæ: vt ait propheta. Item quic
quid possumus facere debemus Deo
propter beneficia recepta. 1. Paralip.
ca. 29. tua sunt dñe oi&#x0303;a, & quæ de ma-<-P>

@@0@<filename:W0014-0316.jpg/>
@@1@<SE316>De satisfactione. 148
<-P>nutua recepimus reddidim&#xA770; tibi. Et sic
sine gr&#x0303;a est impossibile satisfacere deo
ad æqualitate&#x0303;. Nec etiā sine gr&#x0303;a ex ac-
ceptatione Dei possumus satisfacere.
Dicere em&#x0303; &#xA759; Deus acceptat opera no
stra est dicere &#xA759; illa s&#x0169;t accepta & gra
ta Deo, sed si homo non habet gratiā
non poter&#x0169;t eius opera esse grata deo.
Posset quide&#x0303; Deus remittere sua om-
nipotentia peccata propter actus exi-
stentis in peccato, sed hæc non esset sa
tisfactio sed cōdonatio pura, & remis
sio. Secundò potest homo cōsiderari
in gratia. Et secund&#x0169; hanc considera-
tionem, si non habeamus respect&#x0169; ad
passionem Christi, adhuc non potest
satisfacere ad æqualitatem. Quia non
sunt cōdignæ passiones huius te&#x0303;poris
ad futurā gloriā. Item quia illa opera
sunt nr&#x0303;a, & si habent fruct&#x0169; est ex par
te Dei. Potest tamen talis satisface-
re ex liberalitate acceptantis. Si verò<-P>

@@0@<filename:W0014-0317.jpg/>
@@1@<SE317>De satisfactione.
<-P>cōsideretur homo in gratia, prout gra
tia est effectus passionis Christi, sic &#xA753;
prissimè, & ad æqualitatem satisfacit
Deo: si iungamus merita nostra meri
tis Xp&#x0303;i, qui etiā inquant&#x0169; hō satisfecit
ad æqualitatem iustitiæ, & quātitatis.
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; vnus homo pos-<marginalia>183|Satisfa-|cere pōt|vnus|pro alte|ro.</marginalia>
sit pro alterius hominis poena satisfa-
cere? V. g. Petrus post confessionem
manet reus ad poenam vt decem, est
dubium, an ego possim satisfacere pro
illo? Respondi$unclear ex omni&#x0169; sententia &#xA759;
sic. Ita habet vsus ecclesię. Nihil enim
tam naturale est homini quā vt quili-
bet vtatur re sua vt vult: quare ergo
non potero vti hoc ieiunio meo vt vo
luero? vbi hoc &#xA753;hibuit Deus? poss&#x0169; da
re tp&#x0303;alia mea, &#xA757;&#x0308;re nō sp&#x0169;alia. Ite&#x0303; suffi
cie&#x0303;tissimè &#xA753;ba{t$} ex cōsuetudine ecc{l$}ię
in qua vnus &#xA753; alio satisfacit. Ite&#x0303; Collo
sen. 1. dicit, nunc gaudeo in passionib&#xA770;
meis pro vobis: & adimpleo quæ des-<-P>

@@0@<filename:W0014-0318.jpg/>
@@1@<SE318>De satisfactione 149
<-P>sunt passioni Christi in carne mea pro
corpore eius quod est ecclesia. Ite&#x0303; ora
tio mea valet alteri ad gloriam: iuxta
illud orate pro inuicem vt saluemini
Iacobi. 5. ergo etiam ad remittendam
poenam. Et si oratio, ergo etiam alia
opera bona. Item omnes sumus inui-
cemmembra: vt dicitur Romanos. 12.
& Epheseos. 8. sed membra vnius cor
poris influunt inuicem, ergo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vtrum homo possit<marginalia>184|Satisfa-|cere pro|vno pec|cato &|nō pro|alio, an|possit|pecca-|tor vel|pro pec|cato iā|remisso</marginalia>
satisfacere pro vno peccato non satis-
facie&#x0303;do pro alio? vtrum homo existe&#x0303;s
in mortali, possit satisfacere pro poe-
na peccati mortalis iā remissi? Respō-
deo ex sententia omnium, impossibi-
le est quód quis satisfaciat prius &#xA753; poe
na, quam pro culpa. Et hoc est notum
& â nemine dubitatum. Si verò sit in
peccato, an possit satisfacere pro poe-
na peccati iam dimissi? Respondeo, &#xA759;
vel ista opera satisfactoria sunt iniun<-P>

@@0@<filename:W0014-0319.jpg/>
@@1@<SE319>De satisfactione.
<-P>cta á confessore vel non: sed volunta
riê assumpta. Si secund&#x0169;, cōmunis sen
tentia omnium est &#xA759; nihil prossunt. 1.
Corinthi. 13. Si tradidero corpus me&#x0169;
ita vt ardeam, charitatem autem non
habuero nihil sum, nihil mihi prodest
Item opera illa ex se non sunt æqua-
lia satisfactioni quam debet: nec etiā
ex liberalitate acceptantis, quia nō ac-
ceptantur cum procedant ab inimico
Dei, ergo non sunt satisfactoria. Si au
te&#x0303; sint iniuncta á confessore, licet Sco
tus videatur dicere &#xA759; valent, tamen
S. Tho. 4. d. 15. & Enrrichus, quodli-
beto. 8. q. 18. & Adrianus. q. quam de
hoc facit. 4. & Palude. 4. d. 15. &. 22.
dicunt &#xA759; nullo modo valent. Et patet
rationibus nunc factis, nullus potest sa
tisfacere sine gratia: remissio enim pec
cati est maxima amicitia Dei, qua nō
vtitur nisi erga amicos, ergo. Ver&#x0169; est
&#xA759; talia opera iniuncta à confessore, &<-P>

@@0@<filename:W0014-0320.jpg/>
@@1@<SE320>De satisfactione. 150
<-P>facta in peccato mortali, adueniente
charitate, siue relinquant post se effe-
ct&#x0169; siue nō (hæc em&#x0303; distinctio friuola
est, & nun&#xE8BF; placuit viris doctis) viui-
ficantur & acceptantur à Deo: vt be-
nè dicit Caietanus, quia satisfactio est
pars sacramenti. Vnde si virtus conses
sionis reddit, quare non & satisfactio-
nis? hoc pi&#x0169; est, sed tutius est implere
in gr&#x0303;a poenitentiā iniunctā. Ver&#x0169; est,
&#xA759; illa opera satisfactoria iniuncta á
confessore, & facta in mortali, quāuis
non valeant ad remissione&#x0303; culpæ, tñ
per illa impletur præceptum confesso
ris, & non tenetur poenitens iterum
implere poenitentiam iniunctam.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtr&#x0169; satisfactio<marginalia>185|satisfa-|ctio fit|per ope|ra p&#x0153;-|nalia.</marginalia>
debeat fieri &#xA751; opera poenalia? Pro hu
ius intellige&#x0303;tia oportet prius intellige
re, &#xA757;d sit op&#xA770; pęnale. Op&#xA770; poenale ide&#x0303;
est q&#x0111; mal&#x0169; pęnæ, & mal&#x0169; nihil aliud
est quám priuatio boni. Triplex verò<-P>

@@0@<filename:W0014-0321.jpg/>
@@1@<SE321>De satisfactione.
<-P>est bonum, honestum, vtile, et delecta
bile, poena propriè loquendo non est
priuatio boni honesti, quia hoc est pec
catum, sed est priuatio boni vtilis, vel
delectabilis, sicut dare eleemosynam,
ieiunare, orare &c. N&#x0169;c dico quòd sa-
tisfactio debet fieri per opera poena-
lia Ita est cōis doctor&#x0169; sententia. Pro
batur, quia satisfactio est opus iustitiæ
offensa autem consistit in hoc &#xA759; sub-
trahimus Deo obedientiam, & accipi
mus facultatem peccandi quam iure
non habebamus. Cùm ergo iustitia te&#x0303;
dat ad ęqualitatem, dignum est quòd
satisfaciamus per hoc quòd subtraha
mus à nobis quod iust&#x0169; est, & nostr&#x0169;
est, pecuniam, vel coenam: sicut in le-
ge fiebat satisfactio per cōtrapassum:
oculum pro oculo &c. Confirmatur
exemplo Christi qui potens per solā
dilectionem Dei satisfacere, satisfecit
per opera poenalia. Et quantò opus<-P>

@@0@<filename:W0014-0322.jpg/>
@@1@<SE322>De satisfactione. 151
<-P>fuerit magis poenale, tantò erit magis
satisfactorium cęteris paribus. Secun
dò dico (& credo esse probabile ac ve
rum) quòd per omne opus bon&#x0169; pos-
sumus satisfacere: etiam per dilectio-
nem Dei. Hoc tenet Scotus. Et patet,
quia etiā inter homines fit satisfactio
nō solùm per opera poenalia, sed etiā
per omnia opera illa quę lęso compla
cent. Item probatur, quia nullum est
opus bonum quod non sit poenale, er
go omne op&#xA770; bonum est satisfactori&#x0169;,
quia lassat & defatigat hominem, vt
conte&#x0303;platio, & dilectio, quæ licet sint
opera animę, sed sunt animę coni&#x0169;ctę
corpori: & haberemus magnum labo
rem si velemus Deum diligere, vel &#xA753;
ximum per vnam horam. Item per di
lectionem Dei satisfacimus pro poe=
na peccati venialis: nam per illam re-
mittitur veniale, vt diximus, ergo dile
ctio Dei est opus satisfactorium. Item<-P>

@@0@<filename:W0014-0323.jpg/>
@@1@<SE323>De satisfactione.
<-P>quia dicere &#xA759; per dilectione&#x0303; dei, & cō
te&#x0303;platione&#x0303;, & alia id gen&#xA770; o&#xA751;a nō satis
facimus, esset motiu&#x0169; magnum ad de
terrend&#x0169; homines à melioribus bonis
&#x00B6; QV Æritur, vtrum sit necessarium
quòd opera per quæ homo debet satis<marginalia>186|satisface|re, ā pos|simus|per ope|ra alias|debita.</marginalia>
facere sint libera, vel an possim satis-
facere &#xA751; opera aliâs debita: vt per ie-
iunium quadragessimæ, vel oratione&#x0303;
canonicarum horarum? Palude. 4. d.
15. q. 1. ar. 2. dicit absolutè, quòd nemo
satisfacit per opera aliâs debita, & prę
cepta. Vnde qui dat pauperi existenti
in extrema necessitate omnia bōa sua
non satisfacit. Idem dicit Maio. 4. dis.
15. q. 2. & Almain. q. 1. & Siluester. Et
probant quia vnico precio non potest
satisfieri duobus debitis, ergo eodem
ieiunio non potest satisfacere quis pro
peccatis, & ecclesiæ. Item quia sequę
rerur quòd confessor posset iniunge-
re clerico, quòd diceret horas canoni-<-P>

@@0@<filename:W0014-0324.jpg/>
@@1@<SE324>De satisfactione. 152
<-P>cas in poenitentiam, aut quòd solue-
ret decem aureos quos debet, quod
quidem esset irrisio. Sed his nō obstā
tibus, ego non dubito quin possimus
satisfacere per opera aliâs debita. Et
puto erroneum dicere cōtrarium. Ita
tenet Adrianus. q. quā de hoc fecit. Et
probatur, ecclesia instituit ieiunium
quadragessimale & alia, vt pro pecca
tis satisfaciamus, hæc fuit eius intentio
& sæpissimè orat in quadragessima
vt acceptet Deus nostra ieiunia in re-
missione&#x0303; peccatorum, ergo illa sunt
satisfactoria pro peccatis. Ita dicend&#x0169;
est omnino, & vtinam vel sola ieiu-
nia ab ecclesia instituta ieiunaremus.
Ad argumentum igitur, cōfessor pos-
set imponere clerico &#xA759; diceret horas
canonicas in poenitentiā. Respōd. pri
mò quòd nō debet hoc facere, quia de
bet iuuare eum ad satisfacie&#x0303;d&#x0169; ac pro
indè debet aliquid denouo imponere<-P>

@@0@<filename:W0014-0325.jpg/>
@@1@<SE325>De satisfactione.
<-P>Secundò dico quòd si faciat, factum
erit, & aliquandò expediet: vt si nobi-
les nunquā ieiunent quadragessimā,
benè faciet confessor pręcipiens illis,
ieiunetis hos quindecim dies qui re-
manent de quadragessima. Alia ar-
gumenta facile soluuntur. Nam cum
ieiunium quadragessimę sit satisfacto
rium, ergo pro aliquibus est satisfacto
rium, ergo pro me. Mirabile enim est
quòd sit satisfactorium pro alijs & nō
pro me. Perderem ergo premium sa
tisfactionis ieiunando quadragessimā
propter ecclesię præceptum. Certè<marginalia>187|P&#x0153;ni-|te&#x0303;tiam|i&#x0303;positā|an pos|sim&#xA770; i&#x0303;-|plere i&#x0303;|missa&#x0111;|præce|pto.</marginalia>
non credo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an qui impleret poeni
tentiam cōfessoris cùm audit missam
de præcepto, satisfaciat? V. g. iniungit
confessor septem psalmos recito eos
inter audiendum missam die dñica,
an satisfaciam præcepto confessoris?
Aliqui summistę dicunt, quòd nō im<-P>

@@0@<filename:W0014-0326.jpg/>
@@1@<SE326>De satisfactione. 153
<-P>let, sed Adrianus dicit (& benè) quòd
implet & non peccat. Aliquo tamen
modo facit irreuerentèr.</P>
<P>&#x00B6; SED quid si alicui sit ini&#x0169;ctum &#xA759;<marginalia>188|P&#x0153;nite&#x0303;|tiaimpo|natur|in rebus|alias nō|debitis.</marginalia>
ieiunet tribus diebus quatuor tempo-
r&#x0169; vel quadragessimæ, an satisfaciat
præcepto confesoris? Respōdeo quòd
non, quia oportet stare ad intentione&#x0303;
confessoris, qui si non explicet contra
rium, intelligitur de diebus aliâs non
debitis. Secus esset de eleemosyna, nā
nō dubito quin si confessor iniungat
poenitenti quòd det aureum pauperi,
melius faceret & magis ad intentio-
nem confessoris si det ill&#x0169; pauperi exi
stenti in extrema necessitate.</P>
<P>&#x00B6; DVB Itatur, an oporteat quód ho-<marginalia>189|Homo|per se|ipsum|satisfaci|at.</marginalia>
mo satisfaciat per se ipsum? Respond.
&#xA759; quilibet per se debet implere poeni
tentiam sibi iniunctam. Patet, quia id
est præceptum, vt tenebimus pro n&#x0169;c.
Item. quia poenite&#x0303;tia est vt medicina,<-P>

@@0@<filename:W0014-0327.jpg/>
@@1@<SE327>De satisfactione.
<-P>modo medicina quæ est mihi necessa
ria non confertur alteri: nisi confessor
imponat sic poenitentiā, ieiuna tribus
diebus vel fac &#xA759; alius ieiunet pro te. Si
aute&#x0303; ego nō possum bonum est quód
alteri committam vt ieiunet pro me.<marginalia>190|Fiagel|la infli|ctata$unclear|Deos&#x0169;t|satisfa|ctoria.</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; flagella inslicta à
Deo in hoc mundo sint satisfactoria
&#xA753; peccatis? Vt Nabuchodonosor am
bulans in solitudine, sicut fera, & Da
uid quandó occîsus fuit à Deo puer
eius? Videtur &#xA759; non, quia talia opera
non sunt voluntaria, actus verò debet
esse meritorius ad hoc quôd sit satisfa
ctorius, sed non potest esse meritorius
nisi sit voluntarius, ergo. In opposit&#x0169;
est quia Nahum. 1. dicitur non insur-
get bis tribulatio. Quod septuaginta
interpretes verterunt, non iudicauit
Deus bis in idips&#x0169;, ergo si per has tri-
bulationes quas patimur in hoc mun
do non satisfacimus, bis de eodem iu-<-P>

@@0@<filename:W0014-0328.jpg/>
@@1@<SE328>De satisfactione 154
<-P>dicamur. Ad hanc quæstionem respō
det. S. Tho. 4. d. 15. & in additionib&#xA770;
q. 15. ar. 2. quod poena pro peccato po
test duplicitèr exigi. Vno modo ab il-
lo cui non debetur satisfactio, sicut si
occîdi hominem debeo satisfactione&#x0303;
Deo. Siautem alius homoverberaret
me propter hoc, hęc poena non habet
rationem satisfactionis sed vindictę: si
cut si debeo tibi viginti, & alius acci-
pit a me, per hoc ego non satisfacio ti
bi. Secundò modo potest exigi, seuin
fligi poena ab eo cui debe{t$} satisfactio
& talis poena vocatur propriè satisfa
ctio. sicut illi qui puniuntur a cōmuni
tate & iudicibus. Hoc supposito dico,
&#xA759; poena a Deo inflicta potest esse sa-
tisfactoria. Probat. S. Tho. quiapoena
illa potest esse opus peccatoris perhoc
&#xA759; vol&#x0169;tarie acceptat, & patie&#x0303;tèr susti
net: sicut Iob &#xA757; dicebat, sicut dño pla
cuit ita fact&#x0169; e&#x0303;, sit nome&#x0303; dñi bñdict&#x0169;.<-P>

@@0@<filename:W0014-0329.jpg/>
@@1@<SE329>De satisfactione
<-P>Illud erat satisfactori&#x0169;, quia iā erat pro
prium illius. Siautem quis renitaturta
li poenæ non est sat isfactoria: si talis
resistentia sit vs&#xE8BF; ad peccatum mor-
tale. Vnde infirmus qui velet sanari si
posset, sed quia non potest fert bono
animo, in nomine dñi satisfacit, nō so
l&#x0169; per patie&#x0303;tiam quam habet, sed quia
ipsæ poenæ à Deo inflictę sunt satisfa
ctoriæ de se: sicut etiam poenę purga
torij & multo melius. Dico prętereà
(& hoc est multum probabile, & ve-
risimilè) &#xA759; quic&#x0169;&#xE8BF; in gratia punitur
à Deo in isto mundo, sufficientèr pu-
nitur, & non punietur in alio seculo:
& maximè si morte eum puniat, tunc
enim non dubito quin mors inflicta à
Christo (non loquor de morte natu-
rali) omnem poenam deleat. Proba-
tur, quia nulla est ratio iā &#xA759; Deus pu-
nit aliquem invita, cur puniat partem
& non totum. Hoc non negaret Hie-<-P>

@@0@<filename:W0014-0330.jpg/>
@@1@<SE330>De satisfactione. 155
<-P>ronymus qui verbum mirabile dicit
super illud Nahum. i. non consurget
duplex tribulatio. Quod vos potestis
videre si placuerit in suo fonte.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quę sint opera satisfa-<marginalia>191|P&#x0153;na|lia o&#xA751;a|fatisfa|ctoria|præci-|pua|tria, ie-|iuni&#x0169;,|elee-|mosy-|na, &|oratio.</marginalia>
ctoria poenalia, vtrum sint tria quęcō
munitèr ponuntur a doctoribus, & a
Magistro sententi. 4. d. 15. scilicet ieiu
nium, eleemosyna, & oratio? Respon
deo, &#xA759; sic. Probat S. Tho. quia vt su-
pra diximus, in satisfactione oportet
&#xA759; sicut peccator vsurpauit sibi quod
non debet, ita auferat sibi aliquid q&#x0111;
ei competebat, putâ bona naturalia
per ieiuni&#x0169;, bona temporalia per ele-
emosynam. Bona autem spiritualia
non debent auferri, sed satisfacimus
operibus spiritualibus cognoscendo
quòd sunt Dei, & petendo auxilium
quod fit per oratione&#x0303;. Et in his inclu-
duntur omnia opera poenalia. In ieiu
nio opera afflictiua ex natura sua pu-<-P>

@@0@<filename:W0014-0331.jpg/>
@@1@<SE331>De satisfactione.
<-P>tâ peregrinatio, silentium &c. Prædi
care verò, legere, & similia intelligun
tur sub eleemosyna, quia sunt bona
proximis exhibita.<marginalia>192|Confes|sor pōt|obliga|re p&#x0153;ni|tentem|ad ali|quam|satisfa|ctione&#x0303;.</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an cōfessor audiens cō
fessionem possit obligare poenitente&#x0303;
ad aliquam satisfactionem? putâ ad
hoc vt ieiunet, vel det eleemosynam?
Scotus. 4. d. 18. &. 19. tenet quòd confes
sor non potest obligare poenitentem
si ipse noluerit acceptare. Si autem se
mel acceptauerit tenetur implere poe
nitentiam sub poena peccati mortalis
Idem tenet Gabriel. d. 16. q. 2. dubio. 1.
&. 5. quia potest satisfacere in alia vi-
ta. Idem tenet Siluester verbo confes-
sio. 1. §. 25. &. 26. licet cum aliquibus li
mitationibus. Caieta. etiā. q. 2. de satis-
factiōe tenet &#xA759; poenite&#x0303;s non tenetur
acceptare poenitentiā, salte&#x0303; sub poena
peccati mortalis, & si acceptet non te
ne{t$} eā implere sub poena peccatimor<-P>

@@0@<filename:W0014-0332.jpg/>
@@1@<SE332>De satisfactione. 156
<-P>talis. Sed quic&#xA757;d sit de his opinionib&#xA770;
puto esse &#xA753;babilius &#xA759; pęnites sub poe
na peccati mortalis tenetur acceptare
poenitentiam sibi iniunctā. Ita tenet
Magist. 4. d. 18. &. S. Tho. ibide&#x0303; & in
additionib&#xA770;. q. 18. art. 3. &. d. 16. in expo
sitione textus, & Palu. 4. di. 20. q. 2. &
Maio. d. 17. q. 2. & Alma. d. 18. & vide-
tur sententia omni&#x0169; sanctor&#x0169; antiquo
rum, qui si peccatori graui iniungere&#x0303;t
poenitentiam, & ille nollet acceptare
non reputarent eum (vt credo) esse in
statu salutis. Et probo &#xA759; teneatur acce
ptare, quia in cap. omnis, dicitur & in
iunctam sibi poenitentiam pro virib&#xA770;
studeat adimplere. In prædicto ca. est
præceptum obligans ad confitendum
semel in anno, sed sub eijsdem verbis
dicitur quòd impleat poenitentiam in
iunctā, & confiteatur, ergo etiā illud
est præcept&#x0169;. Ite&#x0303; cap. statuimus de ma
ledicis dicitur si poenitentiā renuerit<-P>

@@0@<filename:W0014-0333.jpg/>
@@1@<SE333>De satisfactione.
<-P>peccator iniunctam à sacerdote inter
dicatur ei ingressus ecclesiæ. i. excom
municetur & ecclesiastica careat se-
pultura. Et licet hoc intelligatur de
poenitentia publica, tamen eadem ra
tione intelligend&#x0169; est de secreta: quia
quantum ad claues nihil refert vtrum
confessio fiat publicè, vel secretè. Et
credo &#xA759; qui antiquitus publicè confi-
tebantur, non iterum confitebantur
secretè. Probatur etiam, sacerdos ha-
bet potestatem remittendi & soluen-
di culpam & poenam, ergo & ligan-
di quo ad culpam & poenam. Ite&#x0303; qui-
libet iudex in foro contentioso habet
potestatem imponendi poenam pro
crimine, & alius tene{t$} acceptare, qua
re ergo iudex ecclesiasticus non habe
bit hanc potestatem in suo foro?</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vrum sacerdos habeat<marginalia>193|Confes|sor non|pōt im-</marginalia>
potestatem imponendi quāc&#x0169;&#xE8BF; poe-
nitentiam voluerit pro suo arbitrio?<-P>

@@0@<filename:W0014-0334.jpg/>
@@1@<SE334>De satisfactione. 157
<-P>Respondeo, non oportet &#xA759; per poeni<marginalia>ponere|quāc&#x0169;q;|volue-|rit p&#x0153;-|nite&#x0303;tiā.</marginalia>
tentiam iniunctam à confessore, poe-
nitens satisfaciat pro tota poena oi&#x0303;um
peccatorum suorum. Nam aliâs fru-
stra esset purgatori&#x0169;. Secundò dico, &#xA759;
sacerdos nō potest imponere quantā
cun&#xE8BF; poenam grauem, & quandô es
set intolerabilis, poenitens non tene-
tur obedire. Vtrum autem debeat sa-
cerdos ponere aliquam poenitentiam
sub consilio, fac hoc, & si volueris fac
etiam istud. Palude consulit ita face-
re, & Siluester, & alij. Hoc etiam lau
dat sanct. Tho. propter quod dico, &#xA759;
talis poenitentia propter cōsili&#x0169; sacer
dotis est magis meritoria, &#xE8BF; si eā face-
ret ex arbitrio proprio solùmmodo.<marginalia>194|Confes|sor pōt|mutare|vel tol-|lere p&#x0153;|uitentiā|ab alio</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtrum secundus confes
sor possit commutare, vel tollere poe
nitentiam impositam à primo confes
sore? De hoc sunt opiniones. Siluester
& isti dicunt &#xA759; non potest nisi confi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0335.jpg/>
@@1@<SE335>De extrema vnctione.
<-P>teatur. Sed puto probabili&#xA770; &#xA759; potest,<marginalia>cōfesso-|re ini&#x0169;-|ctam.</marginalia>
quia secundus confessor est iudex &
habet potestatem super istum, & ideò
satis est quód poenitens confiteatur
peccatum illud, quòd non fecerit poe
nitentiam sibi iniunctam ab alio, &
potest confessor, vel tollere totam, vel
minuere, vel etiam commutare. Vtr&#x0169;
autem confessor teneatur semper ali-
quam ini&#x0169;gere poenitentiā poeniten
ti, posset dubitari. Sed dico quod sic
quia est iudex, & grauitèr peccaret si
nullā imponeret, nisi esset ex magna
& ratiōabili causa, vt in articulo mor
tis, vel si videret quòd poenitens nullā
acceptaret poenitentiam: si tame&#x0303; hoc
contingere possit vnquàm. Hæc de
satisfactione dicta sufficiant.</P>
<Z>&#x00B6; Sequitur de sacramento extre
mæ vnctionis.</Z>

@@0@<filename:W0014-0336.jpg/>
@@1@<SE336>De extrema vnctione. 158
<P>De quo (licet sit sacrament&#x0169; exe&#x0169;ti&#x0169;)
prius tractatur &#xE8BF; de matrimonio, &
de ordine. Quia prius agend&#x0169; est de sa
cramentis quę pertinent ad oe&#x0303;s chri-
stianos, &#xE8BF; de his quæ spectant sol&#x0169; ad
cert&#x0169; genus personar&#x0169;. Et de hac ma-
teria tractatur á doctoribus 4. d. 23.</P>
<P><INI3>P</INI3>RIMO quæritur, an extre-<marginalia>195|Extre-|ma vn-|ctio est|sacrame&#x0303;|tum.</marginalia>
mavnctio sit sacrament&#x0169;? Re
spondeo secund&#x0169; omnes ca-
tholicos &#xA759; sic. Quia est inuisibilis gr&#x0303;ę
visi bilis forma, nā significatgr&#x0303;am inte
riore&#x0303;, c&#x0169; eius effectus sit remouere re-
liquias peccator&#x0169;. Et cōfert gr&#x0303;am iux
ta illud Iacobi 5. & si in peccatis fuerit
dimitten{t$} ei. Ex quo patet &#xA759; si pecca-
tor c&#x0169; sola attritiōe recipiat hoc sacra-
me&#x0303;t&#x0169;, recipiet gr&#x0303;am virtute illi&#xA770;, & re
missione&#x0303; peccator&#x0169; mortali&#x0169;. Ite&#x0303; &#xA753;ba
tur &#xA759; sit sacrament&#x0169;, quia in cap. ad a-
bolendam de hæreticis excōmunicā-
tur qui alitèr sentiunt de sacramentis<-P>

@@0@<filename:W0014-0337.jpg/>
@@1@<SE337>De extrema vnctione.
<-P>quàm sentit romana ecclesia: sed ec-
clesia romana in concilio Florentino
sub Eugenio. 4. determinauit &#xA759; extre
ma vnctio est vnum de septem sa cra-
mentis ecclesiæ. Et in capi. illud super
fluum. 95. distinctio. idem determina
tur, ergo ita tenendum est de fide &
oppositum est hæreticum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, à quo sit hoc sacramen<marginalia>196|Extre|ma vn|ctio an|sit à|Chri-|sto i&#x0303;sti|tuta.</marginalia>
tum institut&#x0169;, an à Christo? Magister,
4. d. 23. ex verbis Hugonis ait quòd ab
apostolis, Iacob. 5. Sed c&#x0169; sacramenta
nouæ legis conferant gratiam quā so
lus Christus confert: tene&#x0303;dum est om
nino &#xA759; Christus instituit hoc sacrame&#x0303;
tum. Nam instituere sacramenta per-
tinet ad potestatem excellentię quam
solus Christus habuit. Quod autem di
cit magister quòd fuit ab apostolis in=
stitutum, intelligendum est secund&#x0169;
sanct. Tho. &#xA759; est ab apostolis promul
gatum. Sedvbi legitur in sacra scriptu<-P>

@@0@<filename:W0014-0338.jpg/>
@@1@<SE338>De extrema vnctione. 159
<-P>ra huius sacrame&#x0303;ti institutio? S. Tho.
& omnes alij dicunt &#xA759; non est expres
sus locus vbi fuerit institutum. Habe-
mus tamen &#xA759; sit sacramentum ex tra
ditione ecclesiæ quæ in his quæ sunt fi
dei errare nō potest: & hoc sufficit no
bis. Euangelistæ non curauerunt tra-
dere nisi necessaria ad salutem, vt de
baptismo, poenite&#x0303;tia, eucharistia, quæ
sunt sacramenta necessaria. De confir
matione verò & extrema vnctione &#xA753;
ptereà siluerunt, quia nō sunt necessa
ria ad salutem: quanuis Marci. 6. videa
tur fieri de hoc sacramento mentio c&#x0169;
duodecim vngebant infirmos oleo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quis sit effectus huius<marginalia>197|vnctio|nis ex|tremæ|effect&#xA770;</marginalia>
sacramenti? Respondeo &#xA759; hoc sacra-
mentum non imprimit characterem,
& ideò est iterabile. Patet, quia in cō
cilio Florentino dicitur &#xA759; sol&#x0169; tria sa
cramenta imprimunt characterem,
baptismus, confirmatio, & ordo. Sec&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0339.jpg/>
@@1@<SE339>De extrema vnctione.
<-P>dò dico quòd effectus principalis hu-
ius sacramenti est remissio peccator&#x0169;
minus principalis est sanitas corporis.
Dicente Iacobo, & alleuiabit eum do
minus, & si in peccatis fuerit dimitten
tur ei. Sed tota difficultas est, ad remis
sionem quorum peccatorum ordine-
tur. Ricardus, Bonauentura, Scotus,
Durandus, & Maioris, dic&#x0169;t quòd or-
dinatur ad remissionem veniali&#x0169;. Sed
contra quia contra venialia sunt mul
ta remedia, & faciliora, vt aqua bene-
dicta, oratio dñica, tunsio pectoris &c
& in ceremonijs huius sacrame&#x0303;ti, vna
est confessio generalis, in qua remitt&#x0169;
tur venialia, ergo non ordinatur ad re
missionem venialium. Item quia si or
dinaretur ad remissionem venialium
deberet conferri sanis. Dico igitur c&#x0169;
S. Tho. &#xA759; ordinatur ad reliquias pec-
cator&#x0169;, quæ sunt, debilitas potentiar&#x0169;,
tristitia, & alia quę impediunt animā<-P>

@@0@<filename:W0014-0340.jpg/>
@@1@<SE340>De extrema vnctione. 160
<-P>cogitare de Deo. Et proptereá confer
tur hoc sacramentum infirmis vt pos-
sint facilius resistere tentationibusde
mon&#x0169;, quæ tunc maximè insurgunt,
& remotio illa est exhilaratio cordis
vt habetur in capit. vnico de sacra vn-
ctione. Idem dicit etiam Palude. Nō
negamus tamen quin remittat venia-
lia, imo & aliquandò remittit morta-
lia. In peccato ergo sunt tria, macula,
poena, & reliquiæ. Ad tollendam ma
culam, in ingressu nouæ vitæ ordina-
tur baptismus. Post perditam verò vi
tā spiritualem ordinatur poenitentia
ad tollendam maculā. Ad poenāverò
non est aliquid de per se ordinat&#x0169;. Ma
net ergo ad reliquias peccator&#x0169; extre
ma vnctio. Et reliquiæ istæ sunt quæ-
dā qualitates infectiuæ animæ, & na-
turalis impote&#x0303;tia, & ineptitudo quę re
manet post peccat&#x0169; ad exerce&#x0303;d&#x0169; bona
o&#xA751;a, & ligame&#x0303; quoddā ai&#x0303;æ ad opera<-P>

@@0@<filename:W0014-0341.jpg/>
@@1@<SE341>De extrema vnctione.
<-P>virtutis, quod prouenit á peccato. De
secundo effectu qui est sanitas corpo-
ralis, dicitur in concilio Florentino &#xA759;
non semper sequitur, sed quandò ex
pedit infirmis bene valere.<marginalia>198|Extre-|ma vn-|ctio est|vnic&#x0169;sa|cramen|tum.</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, cum hic sint multæ vn
ctiones, & multæ formæ, an vnctio sit
vnicum sacramentum, vel plura? Re-
spondeo secund&#x0169; oe&#x0303;s &#xA759; est vn&#x0169; sacra
me&#x0303;tum: sicut vnum artificale, vt vna
domus, & vna curatio quæ fit in radi
cibus peccatorum, hoc est in quinque
sensibus. Sed quęres in qua illarum
vnctionum datur gratia? Respondet
sanct. Tho. quòd in vltima.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, quę sit materia hu<marginalia>199|Oleum|oliuar&#x0169;|est mate|ria sacra|menti|vnctio-|nis.</marginalia>
ius sacramenti? Respond. &#xA759; omnes cō
ueniunt quòd est oleum. Et habetur
ex verbis Iacobi. 5. orent super eum
vngentes eum oleo. Et in capit. vnico
de sacra vnctione. Et in concilio Flo
rentino. Et ratio conuenie&#x0303;tiæ est quia<-P>

@@0@<filename:W0014-0342.jpg/>
@@1@<SE342>De extrema vnctione 161
<-P>hæc curatio est vltima, & debet esse
perfecta: ac debet significare spe&#x0303; qua
tunc infirmus maximè, indiget quæ
quide&#x0303; spes significa{t$} per lenitate&#x0303; olei.
Ole&#x0169; enim est optim&#x0169; ad curandum
quia maximè penetratiu&#x0169; est. Nomi-
ne autem olei intelligitur oleum oli-
uarum: sicut nomine panis intelligi{t$}
triticeus, & nomine vini, vitis. Suffice
ret autem oleum rosace&#x0169; nisi sit mul
tum corrupt&#x0169;. Et in ca. vnico de sacra
vnctione præcipitur quòd non mitta{t$}
balsamum. Idem habetur in concilio
Florentino. Hoc autem oleum $unclear
vt patet in dicto ca.
vnico. Ratio quare debet esse benedi
ctum est, quia materia omnium sacra
mentorum habentium materiam prę
ter actus recipientis, debet esse conse-
crata, seu sanctificata: quia est instru-
mentum ad conferendā sanctitatem.<-P>

@@0@<filename:W0014-0343.jpg/>
@@1@<SE343>De extrema vnctione.
<-P>Materia aute&#x0303; sacramentorum quibus
Christus vsus est non indiget alia san
ctificatione: quia per cōtactum sui sa-
cratissimi corporis eā sanctificauit, vt
aquam in baptismo, pane&#x0303; in euchari-
stia. Materia verò extremæ vnctionis,
& materia confirmationis indige&#x0303;t be
nedictione: quia his sacrame&#x0303;tis nō est
vsus Christ&#xA770;. $unclear
Palude, Scotus, & Caieta-
nus. 3. parte questione. 72. arti. 3.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an esset verum sacra-<marginalia>200|Oleum|vnctiōis|oportet|esse con|secrat&#x0169;</marginalia>
ment&#x0169; si quis vngeret oleo non conse
crato? Palude, & Durand. dic&#x0169;t &#xA759; pa
pa non posset vngere oleo non conse
crato. Caietanus dubitat, an consecra
tio olei sit de necessitate sacrame&#x0303;ti. Et
ideò $unclear
Iaco. 5. est expressa
materia huius sacramenti, & forma<-P>

@@0@<filename:W0014-0344.jpg/>
@@1@<SE344>De extrema vnctione. 162
<-P>& minister: & tamen nulla fit me&#x0303;tio
de cōsecratione olei, ergo. Item in ca.
pastoralis de sacramentis non iteran-
dis, Innocentius tertius requisitus, an
ille qui erat confirmatus oleo non be
nedicto, esset iterum confirmandus?
Respondit nihil est iterādum sed cau
tè supple&#x0303;dum quod in cautè fuit om-
missum, ergo non erat repetenda for-
ma: ac proindè fuit ver&#x0169; sacrament&#x0169;.
Et eade&#x0303; ratio erit de extrema vnctiōe.
&#x00B6; QVÆR itur, quæ sit forma huius<marginalia>201|Forma|sacrame&#x0303;|ti vn-|ctionis.</marginalia>
sacrame&#x0303;ti? Respōd. &#xA759; forma est depre
catiua quā nunc tenet ecclesia. Quia
ex Iacobo patet sic debere esse cùm di
cat, orent pro eo, oratio autem ide&#x0303; est
quod deprecatio. Ratioverò quarefor
ma huius sacramenti non est indicati
ua sed deprecatiua est, quia iam infir-
mus est à se destitutus, & eget alior&#x0169;
precatione. Item quia iam transit ad
alium forum & commendatur alteri<-P>

@@0@<filename:W0014-0345.jpg/>
@@1@<SE345>De extrema vnctione.
<-P>foro per hoc sacramentum. Forma er
go qua nunc vtitur ecclesia est de ne
cessitate præcepti: vt patet in concilio
Florentino. Secundò dico, si aliquę
ecclesiæ vtantur forma indicatiua, vi
detur pi&#x0169; quòd sufficiat. Et hoc etiā
ponit Ricardus, & Duran. quia aliâs
ecclesia non permitteret tantum erro
rem. Quanuis Capreolus non putet
esse probabile &#xA759; aliquæ ecclesiæ vtan
tur forma indicatiua tantum. Tertiò
dico, &#xA759; ecclesia posset mutare formā
d&#x0169;modo esset deprecatiua: quia Iacob
non dicit nisi ore&#x0303;t. Est ego forma, per
istā vnctione&#x0303; & suam pijssimam mise
ricordiam indulgeat tibi Deus quic-
quid deliquisti per visum audit&#x0169; &c.<marginalia>202|Vnctio|nis sa-|cramen|tum nō|est de|necessi-|tate sa-|lutis.</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtrum hoc sacrament&#x0169;
sit de necessitate salutis? Respōdeo se
cund&#x0169; oe&#x0303;s &#xA759; non, sed sola tria baptis-
mus, eucharistia, poenitentia, quæ or-
dinantur ad gratiam & remissionem<-P>

@@0@<filename:W0014-0346.jpg/>
@@1@<SE346>De extrema vnctione. 163
<-P>peccator&#x0169;. Duo alia sunt quibus nol-
le vti esset peccatum mortale, vt cōfir
matio, & extrema vnctio. Alia duo
sunt quibus licet nolle vti, vt matrimo
ni&#x0169;, & ordo. Vnde si quis etiā ex ne-
gligentia non reciperet extremā vn-
ctione&#x0303; nō peccaret mortalitèr. Si ve-
rè ex cōte&#x0303;ptu, peccaret mortalitèr: vt
si quis supposita fide huius sacrame&#x0303;ti
nollet vti illo. Ita tene&#x0303;t oe&#x0303;s, & Caieta.
&#x00B6; De ministro verò huius sacramenti<marginalia>203|Mini|ster sa|crame&#x0303;ti|vnctiōis|est om|nissacer|dos</marginalia>
dico quòd est omnis sacerdos: vt patet
ex verbis Iacobi. Et quia hoc ordina{t$}
ad remissionem peccatorum & om&#x0303;is
sacerdos potest peccata remittere, ac
proindè quilibet sacerdos potest hoc
sacrame&#x0303;t&#x0169; ministrare, nō ex cōmissio
ne prælator&#x0169; sed ex officio: quia hoc
nō &#xA751;tinet ad iurisdictione&#x0303;. De iure ve
rò & nō &#x0111; necessitate sacrame&#x0303;ti requi
ritur &#xA759; sit &#xA753;prius sacerdos. Sed &#xA753;prio
sacerdote deficiente quilibet sacerdos<-P>

@@0@<filename:W0014-0347.jpg/>
@@1@<SE347>De extrema vnctione.
<-P>(preter religiossos) in necessitate pōt
& debet cōicare infirmum & vngere.
&#x00B6; QV Æritur, an sanis debeat hoc sa<marginalia>204|Vnctio|nissacra|ment&#x0169;|infirmis|dand&#x0169;.</marginalia>
cramentum conferri? Respondeo se-
cund&#x0169;. S. Tho. & alios, &#xA759; non. Patet
ex verbis Iacobi, infirmatur quis in
vobis. Item quia hoc sacrame&#x0303;t&#x0169; est cu
ratiuum, & exterius debet significare
quod interius facit: curatio autem so-
lis infirmis conuenit, ergo soli illi de-
bent inungi. Si autem quandó vng&#x0169;-
tur moriantur non &#xA753;cedatur vlterius.
Si vero sit dubi&#x0169; vngat sub dubio di-
cens si es mortuus non te vngo, si ve-
ró non est mortuus, per istam vnctio-
nem & suam pijssimam &c.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; oe&#x0303;s infirmi sint vn<marginalia>205|Infirmi|in mor|tis peri-|culo sut|vnge&#x0303;di|sed non|omnes.</marginalia>
ge&#x0303;di? Respōd. &#xA759; cōmunis sente&#x0303;tia est
&#xA759; solus infirmus qui est in &#xA751;iculomor
tis &#xA753;babili est capax huius sacram enti
Probat. S. Tho. quia hoc sacrame&#x0303;t&#x0169; e&#x0303;
vltima medicina: vt etiā sonat ipsum<-P>

@@0@<filename:W0014-0348.jpg/>
@@1@<SE348>De extrema vnctione. 164
<-P>nomen extrema vnctio, ergo est adhi
benda qñ non est aliud remedi&#x0169;, nec
spes. Nec tñ infirmi oe&#x0303;s qui sunt in ta
li periculo sunt vngendi. Nam primò
excipiuntur pueri: quia in ipsa forma
dicitur indulgeat tibi Deus quicquid
deliquisti. Et eadem ratione excipiun
tur perpetuo dementes, quia nunquā
peccauerunt actualiter. Nec beatissi-
ma virgo esset vnge&#x0303;da, quia caruit om
ni peccato. Is autem qui adultus bapti
zatur, si illico infirmetur ad mortem
est vngendus, vt tenet Palude, & Ho-
stiens. quia instant ei magna certami-
na. Excipi&#x0169;tur etiam damnati ad mor
tem quia non sunt iam capaces salutis
corporalis, qui est vnus effectus huius
sacramenti. Excipiuntur etiam furio-
si & amentes qui habent dilucida in-
teruala: nisi fuerint bonæ vitæ & for-
malitèr illud petierint. Hoc est pro-
pter defectum venerationis.</P>

@@0@<filename:W0014-0349.jpg/>
@@1@<SE349>De extrema vnctione.
<P>&#x00B6; QV Æritur, in quibus partibus est<marginalia>206|Infirmi|in qui-|bus cor|poris|partib&#xA770;|vnge&#x0303;di.</marginalia>
vngendus infirmus? Videtur &#xA759; in om
nibus, quia significat hoc sacrament&#x0169;
perfectam animæ curationem, ergo
debet vngi in toto corpore: quia ani-
ma est in qualibet parte corporis. Re-
spondeo, &#xA759; in medicationibus corpo-
ralibus applicantur medicinæ nō om
nibus partibus quæ dolent, sed vbi est
radix morbi. Et quia tres sunt radices
morbi spiritualis: videlicet ratio diri-
gens, appetitus mouens & proseque&#x0303;s,
& principia rationis per quæ intelli-
git, sunt sensus (nihil enim in intelle-
ctu quin prius fuerit in sensu) ideó vn
guntur oe&#x0303;s sensus. Principi&#x0169; verò mo
uens appetitum est dilectio: vnde vn-
guntur renes vbi viget dilectio. Foe-
minæ verò propter honestatem, nec
in renibus, nec in ventre sunt vnge&#x0303;dæ
Pedes verò vnguntur quia sunt prose
cutiui & executiuè se habent. Vnctio<-P>

@@0@<filename:W0014-0350.jpg/>
@@1@<SE350>De extrema vnctione. 165
<-P>quide&#x0303; in sensibus est de essentia, nō au
te&#x0303; vnctio in renibus. Quia principi&#x0169;
dirigens est principi&#x0169; oi&#x0303;um aliorum.
Et ideò in aliquibus partibus nō vng&#x0169;
tur: & melius esset quòd non esset in
vsu. At mutilativnguntur in partibus
proximis. Et etiā ceci à natiuitate sunt
in oculis vngendi. Quia tales possent
per aliquas sensationes desiderare vi-
dere mulieres.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum hoc sacramen-<marginalia>207|Vnctio|nis sa|cramen|tum ite|rabile.</marginalia>
tum sit iterabile? Respondeo, &#xA759; sic in
diuersis infirmitatibus. Quia nō habet
effect&#x0169; perpetu&#x0169;, & per iteratione&#x0303; nō
fit iniuria sacrame&#x0303;to, quasi insufficie&#x0303;s
sit. In eade&#x0303; etiā infirmitate pōt iterari.
Quia habet &#xA753; materia infirmitate&#x0303; pe-
riculosam: & sic quotiesc&#x0169;&#xE8BF; sit in pe
riculo mortis, putâ si conualesceret et
iter&#x0169; perueniret ad periculum mortis
<Z>esset vngendus. Et hęc de extre
mavnctione sintsatis.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0351.jpg/>
@@1@<SE351>De sacramento ordinis.
<P>&#x00B6; Sequitur sacramentum ordinis de
<Z>quo Magister & doctores tra-
ctāt in. 4. d. 24. & deinceps</Z></P>
<P><INI3>P</INI3>RIMO igi{t$} quæritur, an om
nes septem ordines sint ex in<marginalia>$unclear</marginalia>
stitutione diuina? Post&#xE8BF; Ma
gister egit de sacramentis quę spectāt
ad priuatum remedium singulor&#x0169; fi-
deli&#x0169;, hic incipit tractare de sacramen
tis quę dantur in officium & bon&#x0169; cō
mune vt ordo, et matrimonium. Re-
pōd. igitur primò quòd de sacerdotio
& diaconatu nemo est qui ambigat
quin sint à Christo instituti, nec hære
tici hoc negant. Sed de alijs est dubi&#x0169;.
Et Magister quidem dicit quòd Chri
stus reliquit omnes illos ordines seruā
dos in ecclesia. Et Palude. 4. dist. 24.
quæstio. 1. tenet quòd omnes septem
ordines sunt ex institutione diuina.
Ita etiam. S. Tho. videtur sentire, quia
hic dicit quód omnes septem ordines<-P>

@@0@<filename:W0014-0352.jpg/>
@@1@<SE352>De sacramento ordinis. 166
<-P>conferunt gratiam ex opere operato,
quod non posset esse si ab ecclesia es-
sent instituti. Respōd. in primis, &#xA759; isti
septem ordines non sunt nou&#x0169; inuen
t&#x0169; vt putant hæretici, sed est antiquis-
simum institutum quo null&#x0169; est anti-
quius. Quod probatur testimonijs san
ctorum. Anacletus qui successit Cle-
menti in cap. 2. sui decreti dicit episco
pus Deo sacrificans testes sec&#x0169; habeat
& plures quā alij sacerdotes, in solen
niorib&#xA770; diebus habeat tres, aut quin&#xE8BF;
diaconos & subdiaconos atque reli-
quos ministros qui sacris i&#x0303;duti &c. Ec
ce meminit diaconor&#x0169;, & subdiacono
r&#x0169;, & alior&#x0169;. Et Ambrosius etiāsuper
illud Ephe. 4. ipse dedit quosdā quide&#x0303;
apostolos, alios euāgelistas, fundat om
nes ordines in sacra scriptura. Et Euse
bius lib. 6. Ecclesiasticæ historiæ ca. 33
recitat epistolā Cornelij ad Fabian&#x0169;
antiochenum in qua numerat omnes<-P>

@@0@<filename:W0014-0353.jpg/>
@@1@<SE353>De sacramento ordinis.
<-P>ordines ecclesiæ, qui quidem præces-
sit nos mille annis & supra. Et Hiero
nymus in argumento quod præponi{t$}
epistolę. 1. Thesaloni. dicit, hos Thesa
lonicenses collaudat apostolus scribe&#x0303;s
eis per Titum diaconum, & Onessi-
m&#x0169; accolitum. In sacra verò scriptura
non est de omnibus me&#x0303;tio. Possumus
igitur dicere &#xA759; oe&#x0303;s hi ordines fuerunt
instituti à Christo in particulari ipso
viuente, vel saltem generalitèr. Quia
Christus dedit potestatem ecclesię cō
stituendi ministros, & consecrādi eos
ad sacrificium eucharistiæ. Et ad h&#x0169;c
sensum omnes hi ordines sunt institu
ti à Christo per hoc quod dedit pote-
state&#x0303; ecclesiæ consecrādi, & ordinādi
ministros quotquot viderit expedire.<marginalia>209|Ordi-|nes om|nes, an|sint sa-|crame&#x0303;|tum.</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtrum ordo sitsacrame&#x0303;
tum? Respōd. & est conclusio catholi
ca, ordo est sacrament&#x0169;. Patet quia in
concil. Flore&#x0303;ti. numeratur inter septe&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0354.jpg/>
@@1@<SE354>De sacramento ordinis. 167
<-P>sacrame&#x0303;ta. Sed est dubium vtrum oe&#x0303;s
ordines sint sacramenta? Durandus di
cit &#xA759; solum sacerdotium per q&#x0111; datur
potestas sp&#x0169;alis est sacrame&#x0303;tum. Alij
aute&#x0303; ordines sunt quędā sacrame&#x0303;talia
Adducit ad hoc multas rationes in. 4.
d. 24. q. 2. quas ibi poteris videre. Con
trarium tene&#x0303;t oe&#x0303;s doctores, videlicet &#xA759;
oe&#x0303;s ordines sunt verum sacrame&#x0303;tum.
Hoc asserit. S. Tho. Albertus mag. Bo
naue&#x0303;t. Almain, Maio. Palu. &c. Et pa
tet quia quilibet ordo est sacræ rei si-
gn&#x0169;, & in eo da{t$} aliquid sp&#x0169;ale: quia
si alij ordines essent sacramentalia, da
rentur simul c&#x0169; sacerdotio. Sed ritus
ecclesię est in cōtrari&#x0169;: imo multi reci
pi&#x0169;t minores ordines nole&#x0303;tes vlterius
progredi, ergo. Ego nisi esset opiniotā
tor&#x0169; doctor&#x0169; in contrari&#x0169; malle&#x0303; tene-
re c&#x0169; Durād. nescio em&#x0303; quid cogat po
nere quatuor ordines minores esse sa
crame&#x0303;t&#x0169;. Nā quę potestas est illa sp&#x0169;a<-P>

@@0@<filename:W0014-0355.jpg/>
@@1@<SE355>De sacramento ordinis.
<-P>lis in accolito, deferre cereos & offer-
re materiā subdiacono? Ite&#x0303; prima ton
sura nec est sacrament&#x0169;, nec propriè
ordo, & in hostiario qui habet aperire
fores ecclesiæ &c. Sed tñ quia oe&#x0303;s op-
posit&#x0169; tene&#x0303;t nō audere&#x0303; hoc tenere. Ca
ieta. in. q. quam fecit de ritu ordinis te
net cum Durando quòd solum sacer-
doti&#x0169; est ordo, & sacrament&#x0169; à Chri-
sto institut&#x0169;, omnia verò alia sunt sa-
cramentalia. Idem videtur dicere. 3. p.
q. 64. ar. 3. 1. Dico igitur ad hanc quæ-
stione&#x0303; &#xA759; tenenda est cōmunis opinio.
Secundò dico, &#xA759; opinio Durandi, &
Caietani est probabilissima scilicet &#xA759;
solum sacerdoti&#x0169; est sacrament&#x0169;, vel
salte&#x0303; &#xA759; quatuor minores ordines non
sunt sacrament&#x0169;. Hoc &#xA753;batur, quia sa
crament&#x0169; est de iure diuino, sed non
oe&#x0303;s ordines sunt de iure diuino, ergo.
Probatur minor, nā ca. à multis de ęta
te & qualitate ordinādorum Innoce&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0356.jpg/>
@@1@<SE356>De sacramento ordinis 168
<-P>tius vir doctissimus allegans Vrban&#x0169;
papam dicit. Vrban&#xA770; ait &#xA759; solùm pres
byteratus & diaconatus sunt sacri or-
dines, & &#xA759; illi solùm leguntur fuis-
se in primitiua ecclesia. Et illa senten
tia Vrbani habetur ca. nullus. d. 60. &
in dicto ca. à multis dicit Innocentius
tertius, subdiaconatus hodie inter sa-
cros ordines computatur, ergo nonan
teà. Item. 1. Timothe. 3. & ad Titum. 1.
Paulus describit mores episcoporum
& diaconorum: & nihil dicit de sub-
diaconis, nec de alijs minoribus ordi-
nibus. Fuit tamen mentio de minori-
bus ordinibus apud Dionysi. ca. 3. ec-
clesiasticæ Ierarchiæ vbi etiam memi
nit de hostiarijs. Et beat&#xA770; Ignatius mar
tyr epistola. 8. ad Antiochenos c&#x0169; du-
ceretur ad martyrium. Saluto sanct&#x0169;
presbyterum vestrum, saluto diaco-
nos, subdiaconos, accolitos, exorcistas
&c. Et est determinatio concilij Lao<-P>

@@0@<filename:W0014-0357.jpg/>
@@1@<SE357>De sacramento ordinis.
<-P>di. cap. 23. & Calced. ca. 14. & Cartha
ginensis tertij capite. 16. & Cartha-
ginensis quarti ca. 6. & Tolletani pri-
mi capi. 28. in omnibus his aprobātur
minores ordines. Et in epistola secun
da beati Clementis decretum Innoce&#x0303;
tij. Et decretum Zozimi cap. 3. sunt er
go minores ordines ab antiquo in ec-
clesia. Et sic est &#xA753;babile &#xA759; s&#x0169;t de iure
diuino, & &#xA751;consequens sacrament&#x0169;.
&#x00B6; QVÆRITVR, vtr&#x0169; in hoc sa-<marginalia>210|In sacra|mento|ordinis|requiri-|tur ma-|teria.</marginalia>
cramento requiratur aliqua materia?
Respond. &#xA759; sic. Quia omnia sacrame&#x0303;
ta cōstāt ex rebus & verbis, vt ait Au-
gusti. & Magist. Hęc est omni&#x0169; sente&#x0303;
tia. Sed. S. Tho. ponit differentiam in
ter materiā aliorum sacramentorum
& materiam huius. Quia in alijs sacra
mentis tota efficatia est ab ipso Deo et
sacramento, sed in hoc efficatia est par
tim à ministro: episcopus enim dat po
testatem. Idcirco in alijs sacramentis<-P>

@@0@<filename:W0014-0358.jpg/>
@@1@<SE358>De sacramento ordinis. 169
<-P>materia cōcurrit vt det perfectionem
sacramento, quia minister nihil facit,
in hoc autem sacramento materia se
habet solùm materialitèr. Et licet in
hoc conueniant omnes non est tamen
mihi certum &#xA759; sit necessarium ex iure
diuino &#xA759; tradatur calix presbytero.</P>
<P>Quia in scriptura non habetur &#xA759; fie-
bat nisi per manuum impositionem.
1. Timothe&#x0169;. 4. &. 5. Nec etiā requiri
tur manu&#x0169; impositio: vt patet in capi.
presbyter de sacramentis non iteran-
dis. Ideò forsan solis verbis consecrat
ep&#x0303;us sacerdotes & alios ministros.
Nolo tamen aliquod nou&#x0169; asserere.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, supposito &#xA759; requiratur<marginalia>211|In sacra|mento|ordinis|ā requi|ra turcō|tactus|materie</marginalia>
materia, an sit necessarius contactus
materiæ, putâ calicis, vel libri? Caieta.
quodlibeto. 1. q. 16. dicit &#xA759; sine dubio
requiritur realis contactus: nec hoc de
bet haberi pro opinione. Quia in om-
nibus alijs sacramentis vbi est materia<-P>

@@0@<filename:W0014-0359.jpg/>
@@1@<SE359>De sacramento ordinis.
<-P>requiritur cōtactus realis: vt in baptis-
mo confirmatione, & extrema vnctio
ne, ergo etiā hic. Et hoc etiā significa{t$}
in forma, quia dicitur accipe calicem,
vel libr&#x0169;. S. Tho. in additionib&#xA770;. q. 34.
ar. 5. 3. relinquit hoc sub dubio. Et cre
do &#xA759; posset sustineri &#xA759; nō est necessa-
rius iste contactus. Nec ego dānarem
eum qui negligentia vel alia ex causa
non tangeret calicem, & haberem e&#x0169;
pro sacerdote. Quia tempore aposto-
lorum non erat necessarium nisi im-
ponere manus. De alijs minoribus or
dinibus non est dubium nisi &#xA759; nō re-
quiritur. Verum est quód si deficeret
illud per quod ecclesia intendit trade
re officium, &#xA759; non haberet illud. Du-
randus dicit, quòd in suo episcopatu
non tradebatur liber diaconis. Sed se
que&#x0303;da est cōmunis opinio. Iste a&#x0169;t cō
tactus debet esse simul c&#x0169; verbis, vt ve
rificetur forma quæ de præsenti dicit<-P>

@@0@<filename:W0014-0360.jpg/>
@@1@<SE360>De sacramento ordinis. 170
<-P>accipe. Sed satis est &#xA759; sit ibi simultas
moralis: sufficit em&#x0303;, &#xA759; post verba sine
multa mora succedat contactus.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an ordo imprimat cha<marginalia>212|ordoim|primit|chara|cterem.</marginalia>
ractere&#x0303;? Respōd. &#xA759; sic, quia character
est potestas ad ali&#xA757;d sp&#x0169;ale: & hic da{t$}
potestas circa sacrament&#x0169; eucharistię
Et ita etiā habetur in cōcilio Flore&#x0303;ti.
Et de sacerdotio nō est dubitād&#x0169;. De
alijs si non sunt sacramenta nonest o-
pus dicere quòd imprimāt charactere&#x0303;
&#x00B6; QV Æritur, an sit ordo in his sacra-<marginalia>213|In ordi|nibusre|cipie&#x0303;dis</marginalia>
mentis? i. an possit fieri diaconus qui
non est subdiaconus? Respōdeo &#xA759; est
præceptum &#xA759; seruetur ordo, & qui il
lum nō seruaret peccaret mortalitèr.
Secundò dico quòd iste ordo non est
de necessitate sacramenti. Patet in ca.
vnico de clerico ordinato per salt&#x0169;. Et
qui sic est ordinatus debet suscipere
ordines quos omissit dumtaxat à quo
cunque ordine incipiatur. Si autem<-P>

@@0@<filename:W0014-0361.jpg/>
@@1@<SE361>De sacramento ordinis.
<-P>non sit baptizatus & susceperit ordi-
nem non est ordinatus: vt patet in cap.
veniens de presbytero iā ordinato &
nō baptizato, vbi præcipitur quòd ba-
ptizetur & iter&#x0169; ordinetur. Si autem
ordinetur antequā sit confirmatus or
do tenet. Et puto quôd qui ex negli-
gentia hoc pręteriret nō peccaret mor
talitèr, licet male faceret. Quia non in
uenio præceptum aliquod.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an qui suscipit ordi-<marginalia>214|ord nes|recipie&#x0303;s|in pctō|mortali|an pec-|cet mor|taliter.</marginalia>
nes in peccato mortali peccet morta-
litèr? Respondeo quòd si suscipiat sa-
cerdotium peccat mortaliter, & est sa
crilegus. Idem est de alijs ordinibus si
sint sacrame&#x0303;ta. Si autem nō sint sacra
menta, videtur &#xA759; non sit mortale, licet
sit graue peccat&#x0169;, maxime si suscipiat
diaconatum qui ordinatur proximè
ad eucharistiam. Sed vtr&#x0169; peccet mor
talitèr qui exercet officia sua in pecca
to mortali? de sacerdotio clarum est.<-P>

@@0@<filename:W0014-0362.jpg/>
@@1@<SE362>De sacramento ordinis. 171
<-P>De alijs ordinibus si sunt sacramenta
est mortale. Et quia hoc communiter
nō tenetur &#xA759; tales peccent mortalitèr
ideò verisimilius est quòd hæc nō sint
sacramenta. Nihilominus (citra mor
tale) grauitèr peccat talis.</P>
<P>QV Æritur, quis sit collatur huius sa<marginalia>215|Ordin&#x0169;|collator|quis sit.</marginalia>
cramenti? S. Tho. cum alijs dicit quòd
solus ep&#x0303;s est minister ex officio suo.
Patet quia solus ep&#x0303;s potest cōsecrare
templa, vasa et vestes sacras, sed homo
magis dicatur diuino cultui per susce
ptionem ordinis quā illa, ergo. Ite&#x0303; pa
tet ex capit. quanto extra de consuetu
dine. Sed vtrum conferre ordines pos
sit cōmitti non episcopo? Respondeo
de minorib&#xA770; ordinibus iam in iure est
collata potestas aliquibus non episco
pis. Possunt enim minores ordines cō
ferre presbyteri cardinales, & aliqui
abbates sancti Benedicti circa mona
chos suos, & laicos sibi subditos. Vt<-P>

@@0@<filename:W0014-0363.jpg/>
@@1@<SE363>De sacramento ordinis.
<-P>betur. 21. d. cap. 1. &. 2. Et. d. 69. ca. qm&#x0303;.
Et de ætate & qualitate. ca. c&#x0169; contin-
gat, & ca abbates de priuilegijs li. 6. &
in multis alijs locis iuris. S. Tho. 3. p. q.
72. ar. 11. &. 4. d. 7. q. 3. ar. 1. quæsti&#x0169;cu.
3. ait &#xA759; solus ep&#x0303;us habet ex officio suo
conferre ordines, & quòd episcopus
non potest cōmitere non episcopo po
testatem conferendi ordines, etiā mi-
nores: & si cōmitteret nihil esset fact&#x0169;
Papa verò potest cōmittere sacerdoti
collationem minor&#x0169; ordin&#x0169;: & re ve-
ra iam cōmissit. Quartò dicit. S. Tho.
quòd collatio ordinum etiam minor&#x0169;
non potest cōmitti non sacerdoti, nec
collatio maiorum ordinum potest cō
mitti nisi episcopo dumtaxat. Idem te
net Palude. 4. d. 7. q. 4. conclusione. 2
Nam episcopus & papa non habent
maiorem potestate&#x0303; circa corpus Chri
sti verum quàm sacerdos: licet circa
corpus Christi mysticum quod est ec<-P>

@@0@<filename:W0014-0364.jpg/>
@@1@<SE364>De sacramento ordinis 172
<-P>clesia papa habeat plenissimam pote-
statem ac proinde illa quæ spectāt ad
corpus Christi mysticum subsunt po
testati papæ. Et quia potestas confere&#x0303;
di ordines est solùm potestas circacor
pus Christi mysticum, ideò papa po-
test committere alteri talem potestaté
Quiaverò potestas supra corpus Chri
sti mysticum præsupponit potestaté
supra corpus Christi verum, ideò pa-
pa non potest committere potestatem
conferendi ordines nisi sacerdoti, qui
solus habet potestatem supra corpus
Christi verum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; papa possit cōmit-<marginalia>216|Papa an|possitcō|mittere|sacerdo|ti pote-|state&#x0303; cō|ferendi|ma ores|ordines</marginalia>
tere potestate&#x0303; conferendi maiores or-
dines facerdoti non episcopo? S. Tho.
& Palu. & oe&#x0303;s dicunt quòd non, nihi
lominus (vt fertur) papa de facto com
missit quibusdā abbatib&#xA770;. S. Benedicti
Saltem de subdiaconatu vidi ego bul
lampapæ quibusdā abbatib&#xA770; ordinis<-P>

@@0@<filename:W0014-0365.jpg/>
@@1@<SE365>De sacramento ordinis.
<-P>Cistercie&#x0303;sium concedentis &#xA759; possent
conferre subdiaconat&#x0169;. Et alij dicunt
&#xA759; diaconatum etiā. Si hoc ita est, ego
dico &#xA759; factum tenet, excepto sacerdo
tio: aliâs esset intolerabilis error. Quā
uis de hoc dubitet Maioris dice&#x0303;s &#xA759; pa
pa extendit potestatem suam, & quod
securius esset ab alio sumere. Sed pu-
to illud securum & sine scrupulo.</P>
<P>&#x00B6; SED quæritur vtrum episcopi hæ
retici, scismatici, aut excōicati, possint
ordines conferre? Respondeo, quôd
peccant tám recipientes, quám ipsi cō
ferentes, nihilominus tamen veros or
dines, & verum sacramentum confe-
runt non est dubium.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur de impedimentis ordi-<marginalia>217|F&#x0153;mi-|na ordi|nari nō|potest.</marginalia>
nandor&#x0169;, vtr&#x0169; foemina possit ordina-
ri. Respōd. secund&#x0169; oe&#x0303;s quòd nō. Pro
bat. S. Tho. quia ordinati in ecclesia
præficiuntur alijs, foeminæ verò offi-
cium est subesse. Et &#xA753;hibitum est eis<-P>

@@0@<filename:W0014-0366.jpg/>
@@1@<SE366>De sacramento ordinis. 173
<-P>in ecclesia loqui, quod est officium sa
cerdotum. Item secund&#x0169; Paulum. 1.
Corinth. 11. mulieres non debent tōde
ri, sed initi&#x0169; ordinis est tonsura, ergo.
&#x00B6; DE pueris verò nō habentibus vs&#x0169;<marginalia>218|Pueri, ā|possint|ordina-|ri.</marginalia>
rationis dicit. S. Tho. &#xA759; esset contra
præceptum eos ordinare saltem maio
ribus ordinibus, quia minoribus &#xA751;mit
ti{t$} in septenio. Sec&#x0169;dò dicit &#xA759; si puer
in cunis ordinaretur in sacerdote&#x0303; esset
verè ordinatus. Quia hoc sacrament&#x0169;
non requirit act&#x0169; ex parte suscipie&#x0303;tis
sicuti & baptismus & cōfirmatio. Ho
micida aute&#x0303; post baptismum non po-
test ordinari ex traditione ecclesiæ. Si
autem de facto ordinetur tenebit</P>
<P>&#x00B6; PER homicidam vèrò intelligitur<marginalia>219|Homici|daetmu|tilator|non pōt|ordina-|ri nisioc|cidat in</marginalia>
in proposito, omnis voluntariè occî-
dens, aut mutilans alium, vel se ipsum
post baptismum: siue id fiat licitè, siue
illicitè, omnis talis est irregularis, vt iu
dex, lictor, & etiam mandans, præci-<-P>

@@0@<filename:W0014-0367.jpg/>
@@1@<SE367>De sacramento ordinis.
<-P>piens, consulens vt aduocatus. Et exte&#x0303;<marginalia>sui defe&#x0303;|sionem|inculpa|bilem.</marginalia>
ditur hæc irregularitas ad eos qui cō-
mittantur malefactorem seruantesne
rapiantur illi qui sunt morte plecten-
di, quia quodāmodo cooperantur ho-
micidio. Nescio tamen an hoc sit ex-
pressum in iure, si non est nollem eos
conde&#x0303;nare: nisi proptereà &#xA759; qui con-
cōmittantur sic sunt causa mortis, &#xA759;
non sequæretur mors si ipsi nō custo-
dirent re&#x0169;. Qui aute&#x0303; pugno extrahit
dentem non dicitur mutilator, ac pro
indè nec est irregularis: quia poenæiu
ris sunt restringendæ non ampliandę
De illis qui sunt causa &#xA759; alij citiús mo
riantur, vt assistentes infirmis, & verte&#x0303;
tes illos, dico &#xA759; si hoc faciant hoc præ-
textuvt citiùs moriatur, fortè manent
irregulares. Si veró bona fide id faciāt
non puto eos incurrere irregularitate&#x0303;
quæ est grauissima ecclesię poena. Si
aute&#x0303; quispiā se defendendo ali&#x0169; occî-<-P>

@@0@<filename:W0014-0368.jpg/>
@@1@<SE368>De sacramento ordinis. 174
<-P>dat, antiquitus & te&#x0303;pore. S. Tho. erat
irregularis, vt ipse ait. 3. p. q. 39. arti. 4.
Sed hoc reuocatum est per nouā cle-
mentinā si se defendat c&#x0169; moderami-
ne inculpatæ tutulæ. Et talis non erit
irregularis, sed poterit illotis manibus
celebrare. Ecclesiastici quoque pone&#x0303;
tes iudices, & exhortantes vt seruent
iustitiam, non sunt irregulares. Non
defendens autem alium qui occîditur
si ex officio tenebatur defendendere,
est irregularis. Si verò non tenebatur
ex officio non erit irregularis.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, de annexis ordini. Pri-<marginalia>220|Clericis|tō sura|cōuenie&#x0303;|ter da|tur.</marginalia>
mò de tōsura, an sit cōuenie&#x0303;s &#xA759; eccle-
siastici tondeantur? S. Tho. & oe&#x0303;s di-
c&#x0169;t esse cōuenie&#x0303;s. Primó ratione figu-
ræ, nā significatur ecclesiasticos esse
reges: iuxta illud Petri, vos a&#x0169;t genus
electum, regale sacerdoti&#x0169;. Et figura
circularis est perfecta, significat per-
fectionem quam habere debet supra<-P>

@@0@<filename:W0014-0369.jpg/>
@@1@<SE369>De sacramento ordinis.
<-P>omnes alios, qui debet regere in spiri
tualibus. Tōdentur autem in superio
ri parte, ne mens eorum temporalib&#xA770;
impediatur à diuinis contemplandis.
Vel vt ait Beda, & Rabanus gestam&#xA770;
coronam non quia apostolus Petrus
sic attonsus est, sed propter passionem
Christi in qua ipse coronam spineam
portauit. In cōcilio Tolletano. 4. sub
Isydoro cap. 41. reprehenduntur om
nes clerici &#xA757; in summitate capitis mo
dicum circulum tondebant, & dicitur
quód iste est modus hæreticorum, &
mandatur quòd detonso superius to
to capite, inferius sol&#x0169; circulum coro
næ relinquant. Hęc in Hispania serua
bātur, iā omnia lapsa sunt in deterius.
Tonsura aute&#x0303; ista non est ordo secun
d&#x0169; sanctum Thomam. Nam ordines
non dantur sine celebratione missæ,
tonsura autem datur extra celebratio
nem. Item quia per tōsuram nulla po<-P>

@@0@<filename:W0014-0370.jpg/>
@@1@<SE370>De sacramento ordinis. 175
<-P>testas particularis spiritualis datur, nec
tōsura ordinatur ad eucharistiam ad
quam omnes ordines dirig&#x0169;tur: & sic
propriè loquendo non est ordo, quan
uis in cap. cum contingat, de ætate &
qualitate ordinādorum, clericatus vo
cetur, sed capitur ibi ordo largè. Est
autem Hispanię magnus abusus quòd
tonsurantur sine quacunque intentio
ne veniendi ad chorum. Et ego non
dubito quin peccent plusquàm venia
litèr episcopi qui hoc sciunt, & tame&#x0303;
de hoc non poenitent. De dignitate
episcoporum cardinalium, quàm an
tiqua sit, & vtrum dignitas episcopo
rum sit iure diuino maior quàm coe
<Z>terorum sacerdotum. Quia raro
hac scientia fideles indige&#x0303;t
nihil impresentiar&#x0169;
pone&#x0303;d&#x0169; iudicaui</Z></P>
<Z>Et hæc de ordine dicta
sufficiant.</Z>

@@0@<filename:W0014-0371.jpg/>
@@1@<SE371>De matrimonio.
<Z>&#x00B6; Sequitur de sacramento
matrimonij.</Z>
<P><INI7>D</INI7>E sacramento ma
trimonij tractat
Magister. 4. distin
ctio. 26. & reijcit il
lud in vltimum lo
c&#x0169; quia minus spi-
ritualitatis habet.
Vel quia prius tractandum erat de sa
cramentis quæ ordinantur ad propa-
gationem spiritualem, & postremò
de matrimonio quod quidem ordina
tur ad propagationem corporalem
seu temporalem.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, in primis<marginalia>221|Matri-|moni&#x0169;|estsacra|ment&#x0169;.</marginalia>
vtrum matrimonium sit sacramen-
tum? Respondeo quód sic, & non est
dubium. Nam Ephesios. 5. dicitur sa-
cramentum hoc magnum est: ego au
tem dico in Christo & ecclesia. Et ita
etiam determinatur in concilio Flore&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0372.jpg/>
@@1@<SE372>De matrimonio. 174
<-P>tino sub Eugenio. 4. Vtrum aute&#x0303; con
ferat gratiam? Respondeo, quod ex
eo quod est sacramentum confert gra
tiam non ponentibus ouicem, & ritè
suscipientibus, vt determinatur in cō
cilio Tridentino sesione septima ca-
pitulo. 6. 7. &. 8. Instituit autem Chri
stus hoc sacramentum Matthæi. 19.
quando illud commendauit, & pręce
pit inseparabilitatem dicens: quos De
us coniungit &c. ex quo, & ex tradi-
tione apostolorum & magis ex tradi-
tione ecclesiæ habemus quod matri-
monium sit sacramentum.</P>
<P><INI5>Q</INI5>VÆRITVR, vtrum
matrimonium cōtract&#x0169;
per procuratores sit sa-<marginalia>222|Matri-|moni&#x0169;|per pro|curato-|res con|tractum|non</marginalia>
cramentum? Respondet
Caietanus &#xA759; non. Quia
nullum sacramentum potest confici
per procuratores. Item quia receptio
gratiæ est actus personalis, & non<-P>

@@0@<filename:W0014-0373.jpg/>
@@1@<SE373>De matrimonio.
<-P>potest dari vni pro altero: sed in quoli<marginalia>est sacra|me&#x0303;tum.</marginalia>
bet sacramento nouæ legis confertur
gr&#x0303;a, ergo. Dicimus tñ &#xA759; licet talis cō-
tractus nō sit sacrame&#x0303;t&#x0169;, est tñ verum
matrimoni&#x0169;. Et ita fact&#x0169; fuit Genesis
24. per Heliezer seru&#x0169; Abrahā & pa
trem Rebecæ. Dicit Caieta. quòd faci
lius posset papa dispensare in hoc ma
trimonio, quám in eo quod est sacra-
mentum cōtractum, scilicet inter præ
sentes & per verba de præsenti.</P>
<P>&#x00B6; SED cum in omni sacramento in<marginalia>223|Matri-|monii|materia|& for-|ma</marginalia>
ueniatur materia & forma, quæritur
quæ sit materia, & quæ forma huius
sacramenti? Palude. 4. d. 26. ait quòd
coniuges se habent vt materia, & ver
ba vt forma. Capreo. d. 26. dicit hoc es
se probabile. Melius tñ dicitur cum,
S. Tho. quòd verba vnius coniugis s&#x0169;t
materia, & verba alterius sunt forma
putâ verba quæ primò proferuntur
sunt materia, & quæ proferuntur vlti<-P>

@@0@<filename:W0014-0374.jpg/>
@@1@<SE374>De matrimonio. 177
<-P>mò sunt forma, quia perficiunt sacra-
ment&#x0169;. Ita ait. S. Tho. 4. d. 26. q. 2. art.
1. 2. &. 4. d. 1. q. 1. ar. 1. quæstiuncula. 5. 2.
Et ita tenendum est sine dubio.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, c&#x0169; in matrimonio in-<marginalia>224|Matri|moni&#x0169;|est obli|gatio|mutua|inter vi|rum &|vxore&#x0303;.</marginalia>
ueniantur quatuor, scilicet consensus
contractus, mutua obligatio, vincul&#x0169;
& copula carnalis, quod hor&#x0169; sit ma-
trimonium? Respondeo primò quòd
nō est copula carnalis. Nam inter ma
riam & Ioseph fuit verum matrimo-
ni&#x0169; sine tali copula. Secundò dico &#xA759;
nec consensus est matrimonium. Pa-
tet quia matrimonium semper durat,
consensus verò non semper durat. Et
si dicas &#xA759; duratvirtualitèr, dico &#xA759; hoc
nihil est, quia aliquādo poenitent am
bo, & dolent de matrimonio. Tertiò
dico &#xA759; nec ipse contractus est matri-
monium. Quia contractus non est ni-
si expressio consensus, sed consensus
non est matrimonium, ergo nec ex-<-P>

@@0@<filename:W0014-0375.jpg/>
@@1@<SE375>De matrimonio.
<-P>pressio illius. Item quia matrimoni&#x0169;
semper durat est &#xE8BF; inseparabile, con-
tractus verò fini{t$}. Restat igitur &#xA759; ma-
trimonium est vincul&#x0169; & obligatio il
la mutua inter virum & foeminā. Pa
tet quia matrimoni&#x0169; nihil aliud sonat
&#xE8BF; organum quoddam & instrume&#x0303;t&#x0169;
ordinatum ad procreādos liberos, sed
vinculum istud quod ponimus ad co-
pulam carnalem inter virum & vxo-
rem requiritur, & est necessarium &
sufficiens ad procreationem liberor&#x0169;
ac eorundem instructionem ergo, il-
lud est matrimonium. Istam mutuam
obligationem ponit Paulus, prima
Corinthiorum. 7. mulier potestatem
sui corporis non hahet, sed vir: simili
ter & vir potestatem sui corporis nō
habet sed mulier &c.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, de causa huius vinculi<marginalia>225|Conse&#x0303;|sus in|matri-</marginalia>
vtr&#x0169; ad hocvincul&#x0169; causand&#x0169; requira
tur & sufficiat consensus? Respond. &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0376.jpg/>
@@1@<SE376>De matrimonio. 178
<-P>cōsensus requriitur & est omnino ne<marginalia>monio|neces-|sarius.</marginalia>
cessarius & sufficiens causa matrimo-
nij: & in hoc oe&#x0303;s doctores conueni&#x0169;t.
Sed dices nemo erit certus de matri-
monio, quia nemo potest esse certus
de consensu alterius coniugis. Respō-
deo, &#xA759; nō requiritur &#xA759; habeamus cer
titudinem euidentiæ, aut fidei de con-
sensu alterius, sed sufficitcertitudo mo
ralis ad securitatem conscientiarum.
&#x00B6; SED quid si vnus coniugum ha-<marginalia>226|Dubi-|tans de|cōsen-|su con|iugis|quid|factu-|rus.</marginalia>
beat certas coniecturas quód alter cō-
iux non consensit, vt quandò quis cō-
traxit c&#x0169; puella quæ omnino respue-
bat tale coiugi&#x0169;, tame&#x0303;victa fuit à pare&#x0303;
tibus, an talis possit exigere & redde-
re debit&#x0169;? Scotus. 3. d. 4. & alij docto-
res dicunt, &#xA759; quando non cōstat quòd
fuit timor cadens in virum constante&#x0303;,
& quòd ex tali metu consensit, si illa
dixit quòd accipiebat eum in virum,
deponenda est conscientia, & licitum<-P>

@@0@<filename:W0014-0377.jpg/>
@@1@<SE377>De matrimonio.
<-P>est reddere & exigere debitum: & nō
est dubium de hoc. Si autem non pos
sit conscientiam deponere, quia vidit
maximam resistentiam puellę, & mo
do dicit se non consensisse, dico quòd
hac conscientia durante, nec potest pe
tere, nec reddere: imo dico &#xA759; in tali ca
su esto illa petat, non potest vir redde
re debitum, nec peccat per hoc: sed de
bet illi dicere quòd consentiat modo.
Et si consentit, benè quide&#x0303;. Si aute&#x0303; di-
cat &#xA759; nec tunc vult consentire, non po
test exigere, nec reddere: nō est dubi&#x0169;
Si autem sit dubium pro vtra&#xE8BF; parte
deponat conscientiam, & petat & red
dat. Quod si non potuerit conscientiā
deponere, non poterit petere, nec red
dat debitum. Si verò habuerit formi-
dinem quòd illa non consensit, dico&#xA759;
sufficiet probabilitas pro altera parte,
& agat contra illam formidinem. Et
si in tali casu dicat quòd non consen-<-P>

@@0@<filename:W0014-0378.jpg/>
@@1@<SE378>De matrimonio. 179
<-P>sit non credat ei: nam si crediderit nō
poterit ad eam accedere. Et si illa pe-
tierit debitum faciat eam prius cōsen
tire & posteà reddat.</P>
<P>&#x00B6; QVæritur quid faciendum quandò<marginalia>227|cōnig&#x0169;|altero|dicente|se nō cō|sensise,|analter|liberma|neat.</marginalia>
aliquis contraxit cum aliqua secretè
& posteà ille negat matrimonium, &
contrahit publicè c&#x0169; alia, an illa prius
relicta possit contrahere cum alio? Re
spondeo, &#xA759; si illa habeat apparentias
&#xA759; ille non consensit secum in matri-
monio: vt putâ quia erat magna inæ-
qualitas inter illos, quia ille erat nobi
lis, & ipsa filia agricolæ, & ipse iurat
se non consensisse cum ea, tunc appa-
rentia sufficiens est quòd non consen
sit: & sic illa poterit transire ad matri
monium aliud. Si tamen illa non pōt
omnino credere nisi quòd consensit,
dico quòd cum illa conscientia non
<Z>potest accedere ad aliud
matrimonium.</Z></P>

@@0@<filename:W0014-0379.jpg/>
@@1@<SE379>De matrimonio.
<P>&#x00B6; QV Æritur, an requiratur &#xA759; cōsen-<marginalia>228|Cōsen|sus in-|terior|matri-|monij|debet|exteri-|us ex-|primi.</marginalia>
sus interior exprimatur exterius ad
hocvt fiat matrimonium? Respondeo
secund&#x0169; omnes quòd sic. Patet apud.
S. Tho. 4. d. 27. q. 2. Et Palude ibi. q.
2. ar. 2. & Durandus ibi. q. 1. & Scotus
q. vnica. Et glosa cap. tuæ fraternitatis
extra de sponsalibus. Matrimonium
enim est sacramentum, at in sacrame&#x0303;-
to oportet &#xA759; i&#x0303;terueniat aliquod sign&#x0169;
sensibile. Et in cap. cum apud de spō-
salibus dicitur &#xA759; requiritur expressio
exterior non sol&#x0169; ad hoc quod cogno
scatur, sed etiā ad hoc vt sit matrimo-
nium. Item probatur quia nun&#xE8BF; ho-
mines se contraxisse putāt donec pro
ferantur verba, quantuncun&#xE8BF; cogno
scant inuicem cōsensus interiores. Suf
ficiunt autem signa exprimentia h&#x0169;c
consensum: & illa vocantur in propo
sito verba. Et etiam si pater loco puel
lædicat quòd sic, illa præ verecundia<-P>

@@0@<filename:W0014-0380.jpg/>
@@1@<SE380>De matrimonio. 180
<-P>tacente: hoc sufficit, non est dubium.
Si veró alius à patre exprimeret con-
sensum puellæ, ipsa tacente & consen
tiente, sufficiet in foro conscietiæ. Sed
forte in foro contentiosso damnare-
tur & non admitteretur.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum ad matrimonium suf-<marginalia>229|Cōsen|sus &|verba|defutu|ro non|suffi-|ci&#x0169;t ad|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
ficiat cōsensus & verba de futuro? Re
pōd. &#xA759; non, sed requiritur &#xA759; cōsensus
& verba sint de præsenti. Vt expressè
habetur in cap. tuę fraternitatis de spō
salibus, accipio te in meā incrastinum
& deinceps, non est matrimonium. Si
autem dix erit aliqua verba ambigua
quæ possunt habere duplice&#x0303; sensum,
standum est in foro conscientiæ inten
tioni c&#x0169; qua illa protulit: an scilicet di
xerit ea animo contrahendit, an non.
In foro autem exteriori standum est
coniecturis.</P><marginalia>230|Verba|profe-|renscō</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, de illo qui contraxit
c&#x0169; aliqua proferens exterius verba &<-P>

@@0@<filename:W0014-0381.jpg/>
@@1@<SE381>De matrimonio.
<-P>interius non habens consensum, an sit<marginalia>sensus|sine cō|se&#x0303;su in|teriori|non ve|rè con|trahit.</marginalia>
matrimonium? Respondeo, quòd nō.
Quia deficit consensus interior. Ideò
caueant sibi fatuæ puellę. Sed vtrum
saltim talis teneatur eā ducere in vxo
rem? Scotus. 4. d. 30. q. 1. dicit omnino
&#xA759; sic: quia fecit illi iniuriam in illo cō
tractu exteriori non cōsentiendo. Ide&#x0303;
dicit Adrianus, & Palude. Ideò ne pu
tent isti nequam homines impune se
hæc scelera patrare. S. Tho. d. 27. q. 1.
arti. 2. quæstiuncula. 4. dicit &#xA759; in foro
conscie&#x0303;tiæ non impugnè agit qui sic
deludit puellā. non tñ dicit &#xA759; tenetur
eā ducere. Nec &#xA757; dic&#x0169;t &#xA759; tenetur eam
ducere sufficientèr probant. Timeo
tamen quòd est sicut illi dicunt, & est
verisimile, & vellem esset verum.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, vtr&#x0169; qui contraxit<marginalia>231|Matri|moni&#x0169;|contra|he&#x0303;s de</marginalia>
matrimonium possit ad religione&#x0303; trā
sire? Respondeo, quòd post&#xE8BF; matri-
monium est consumatum non potest<-P>

@@0@<filename:W0014-0382.jpg/>
@@1@<SE382>De matrimonio. 181
<-P>Et ita tene&#x0303;t omnes doctores. Et est de<marginalia>pręsen|ti ante|copulā|pōt re|ligio-b|ne&#x0303; in-|gredi.</marginalia>
terminatio ecclesiæ. Probat. S. Tho.
quia nullus potest dare alienum, sed
consumato matrimonio neuterconiu
gum est sui iuris: iuxta illud Pauli vir
sui corporis potestatem nō habet sed
vxor, ergo. Et de hoc sunt multa iura
in titulo de conuersione coniugator&#x0169;
Sed ab hac regula generali sunt exce-
ptiones. Prima qñ vnus coniugum cō<marginalia>Post|matri-|moni&#x0169;|consu|mat&#x0169;|quis|possit|religio|ne&#x0303; in-|gredi.</marginalia>
misit adulterium, alter potest transire
ad religione&#x0303; libere: vt habetur expres
sè ca. agathose. 27. q. 2. Sc&#x0169;da exceptio
est si vterque coniugum voluerit pro
fiteri religionem t&#x0169;c licebit ambobus
ingredi eam. Est tamen notand&#x0169; &#xA759; de
licentia vnius coniugis alter potest trā
sire ad religionem, dummodo ille qui
dat licentiam ingrediatur etiam reli-
gionem, vel sit in ætate senili in qua
non sit ei periculum continentiæ. Nā
si tale periculum ei immineret illa li-<-P>

@@0@<filename:W0014-0383.jpg/>
@@1@<SE383>De matrimonio.
<-P>centia nihil valeret, & professio alte-
rius nulla esset. Si autem sit in ætatetā
senili &#xA759; iudicio prælatorum non sit ei
periculum de castitate, tunc potest da
re licentiā etiā si alter coniux maneat
in seculo. De istis sunt multa loca in iu
re videatis vos illa. Dicit etiā Palu. 4.
d. 27. q. 3. quòd quotiescunque licet vi
ro transire ad religionem, licet etiam
ei transire ad sacros ordines in seculo.
In nullo doctore hoc inueni, & credo
quòd dicit ver&#x0169;, quia tunc nullum est
impedimentum. Vnde si vxor cōmis-
sit adulterium, maritus potest promo
ueri ad sacros ordines etiam si non in
tret religionem. Et idem dice&#x0303;dum est
si vxor sit extra periculum incontine&#x0303;
tiæ, & dederit viro licentiam.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; post matrimoni&#x0169;<marginalia>232|Post ma|trimoni|um rat&#x0169;|& non</marginalia>
rat&#x0169; non consumat&#x0169; liceat intrare re-
ligionem? Respōdeo ex sententia om
nium, & ex consuetudine & determi<-P>

@@0@<filename:W0014-0384.jpg/>
@@1@<SE384>De matrimonio. 182
<-P>natione ecclesiæ, quòd sic: etiam alte-<marginalia>consu-|matum|altero|religio-|ne&#x0303; profi|tente al|ten pōt|transire|ad sec&#x0169;|das nu-|ptias.</marginalia>
ro coniuge reclamante. Hoc habetur
in cap. ver&#x0169;, & in ca. ex publico de cō-
uersione coniugatorum. Et facta pro
fessione alter coniux qui remanet in
seculo potest transire ad secundas nu
ptias. Hierony. dicit (& habetur in ca.
scribit. 27. q. 2.) &#x0111; Machario quòd post
apparat&#x0169; nuptiar&#x0169; trāsijt ad hærem&#x0169;.
Et in &#xA753;logo euāgelij Ioannis, dicit &#xA759;
Xp&#x0303;s assumpsit Ioāne&#x0303; á nuptijs. Ide&#x0303; di-
citur de beato Alexio filio Epiphanię<marginalia>233|Sponso|vi matri|moni&#x0169;|cōsumā|te, an|sponsa|posstin|gredi|religio|nem.</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, si sponsus vi consuma
uit matrimonium, an possit illa transi
re ad religione&#x0303; eo inuito? Videtur &#xA759;
nō, quia iā matrimoni&#x0169; est cōsumat&#x0169;.
In contrari&#x0169; est quia ille fecit iniuriā,
ergo videtur &#xA759; talis iniuria debeat re
parari: & c&#x0169; ipsa ante iniuriā possit in
gredi, poterit etiā post acceptā contu-
meliā. De hoc nihilvidi i&#x0303; iuredetermi
nat&#x0169;. Ideò &#xA753;babilis e&#x0303;vtra&#xE8BF; pars. Et ita<-P>

@@0@<filename:W0014-0385.jpg/>
@@1@<SE385>De matrimonio.
<-P>putat Durand. licet ei magis probabi
bile videatur &#xA759; non potest ingredi re
ligionem, quia iam est ibi vincul&#x0169; car
nale & non tm&#x0303; spirituale. Et licet vir
malè fecerit non tame&#x0303; debet hac poe
na puniri. Caueret ipsa sibi, vel intra-
ret anteá religionem. Palude reputat
magis probabile quòd possit transire.
Vtraque opinio videtur mihi proba-
bilis. Tamen hoc est vnum certum &#xA759;
licet illa intret religionem matrimo-
nium non derimetur, nec ille poterit
transire ad secundas nuptias ipsa viue&#x0303;
te: quicquid dicat Durandus.<marginalia>234|Ante|cōsuma|tionem|matri-|monii|licet in-|trare re|ligione&#x0303;|in qua|fit vot&#x0169;|solenne</marginalia>
<P>&#x00B6; QVOD diximus supra, scilicet &#xA759;
ante consumationem matrimonij li-
cet ingredi religionem, intelligend&#x0169;
est de religione in qua fit votum sole&#x0303;-
ne. Vnde à las beatas quæ vocātur ter
ceras, quas puto solùm facere votum
simplex, non poterit trāsire. Quia ob
tale votum nō posset dirimi matrimo<-P>

@@0@<filename:W0014-0386.jpg/>
@@1@<SE386>De sponsalibus. 183
<-P>nium, ac proindè ni casarse el que que
daba enel siglo. Imo si illæ beatæ nu
bere&#x0303;t licet peccare&#x0303;t, teneret mr&#x0303;imōi&#x0169;.</P>
<tspb>                    De sponsalibus.</tspb>
<P><INI3>S</INI3>PONS Alia sunt promissio<marginalia>235|Sponsa|lia quæ|dicātur</marginalia>
futurarum nuptiarum, quę iā
in Hispania ferê non fiunt: si
no desposorios de præsenti. S&#x0169;t igitur
sponsalia mutua promissio futurar&#x0169;
nuptiarum. Nec sufficeret dicere, ego
propono te habere in vxorem, nolo
tamen me obligare. Talia non sunt
sponsalia: vt malè putat Palude. 4. d.
27. sed requiritur stipulatio, & obliga
tio. Fi&#x0169;t autem duplicitèr vt ait sanct.
Tho. 4. d. 27. q. 2. ar. 1. Vno modo sine
conditione quacun&#xE8BF;, & talia statim
sunt sponsalia. Alio modo fiunt cum
conditione: vt si dicam, ducam te side
deris mihi mille aureos, vel si pater tu
us cōsenserit. Nos simul tractabimus<-P>

@@0@<filename:W0014-0387.jpg/>
@@1@<SE387>De sponsalibus.
<-P>de conditionibus appositis spōsalibus
& de appositis matrimonio.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; si sponsalia contra<marginalia>236|Sponsa|lia &|matri-|moniu|cum cō|ditione|adueni|ente cō|ditione|nō fi&#x0169;t|per hoc|spōsali&#x0303;a|aut ma|trimoni|um.</marginalia>
hantur inter personas illegitimas, ani
mo contrahendi sub hac conditione,
si papa dispensauerit, an aduenie&#x0303;te cō
ditione sint vera spōsalia? & si fuer&#x0169;t
verba de præsenti, an sit matrimoni&#x0169;
conditione aduenie&#x0303;te? Et augeaturdu
bi&#x0169;, ponamus &#xA759; isti post&#xE8BF; venit dispe&#x0303;
satio habeant eā ratā. In Flandria fuit
mihi magna cōtrouersia c&#x0169; aliquibus
iuristis super isto casu. Sed respōdeo,
&#xA759; non est matrimoni&#x0169; & opposit&#x0169; est
error intolerabilis. Ratio est quia an-
te dispensatione&#x0303; hęc nō erat vxor isti&#xA770;
igitur nec post. Quia papa nō potest
dare vxore&#x0303;, sed sol&#x0169; dat facultate&#x0303; du-
cendi illā. Et si talis transiret ad secun
das nuptias non compelleretur sume
re primam cōsanguineam. Allegabāt
mihi multa capita iuris sed nihil om-<-P>

@@0@<filename:W0014-0388.jpg/>
@@1@<SE388>De sponsalibus. 184
<-P>nino faciebant. Secundó dico quòd ta
lis contractus non solùm non est ma
trimonium, sed nec est sponsalia vllo
modo: etiam adueniente dispensatio-
ne, sed quicquid factum est, totum est
irritum, & contractus est nullus. Est
lex inter stipulantes. ff. de verbo. obli
gatio. §. sacramenta$unclear, vbiest casus quód
si fiat stipulatio de sacra re, vel de re &#x0111;
qua nō est cōmertium, de qua non po
terat fieri sine consensu principis, sti-
pulatio est nulla, & non reddit obliga
tio adueniente consensu principis.</P>
<P>Adeo est reprobatus ille contractus,
vt sit super eo excōmunicatio. Sic igi
tur dico in proposito quòd prædictus
contractus est nullus, etiā si iurarem,
& peccarem iurando: quia est contra
bonos mores. Sed quid si personæ le-
gitimæ contrahāt sub cōditione hone
sta, vt si pater tuus consenserit, vtr&#x0169;ad
ueniente conditione sit matrimoni&#x0169;?<-P>

@@0@<filename:W0014-0389.jpg/>
@@1@<SE389>De sponsalibus.
<-P>Panormita. & canonistæ dic&#x0169;t &#xA759; sic,
& Palude vide{t$} eos sequi. Sed Adria
nus, & cōmunis sententia doctorum
dicunt &#xA759; non, sed solùm sunt sponsa-
lia. S. Tho. 4. d. 27. dicit &#xA759; si conditio
sit de futuro, etiam siverba sint de prę
senti, idem est iudicium sicut de con-
sensu de futuro, qui exprimitur &#xA751; ver
ba de futuro, ac proindè adueniente
conditione manent sponsalia. Et dato
&#xA759; errore, putans talem contractum es
se matrimonium, consumet illud, nō
est ad huc matrimonium, quia ex er-
rore processit. Itaque regula genera-
lis est, si in isto instanti non est matri-
moni&#x0169; quicquid posteà superueniat
non erit matrimonium: nisi de nouo
& de præsenti iterum fiat.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an si quis apponat con<marginalia>237|Condi|tio im|possi-|bilis</marginalia>
ditionem impossibilem scilicet cōtra-
ho tecum si digito tetigeris coel&#x0169;, aut
si dederis mihi regn&#x0169;, an sit matrimo-<-P>

@@0@<filename:W0014-0390.jpg/>
@@1@<SE390>De sponsalibus. 185
<-P>nium? Respondeo, quód est determi-<marginalia>vel tur|pis in|matri-|monio|habe-|tur pro|non ad|iecta.</marginalia>
natio in cap. finali de cōditionibus ap-
positis, vbi papa in faborem matrimo
nij dicit, quòd si apponatur in eo con-
ditio turpis, vel impossibilis habeatur
pro non adiecta. Et sic si absque illa
conditione erat matrimonium, etiam
erit matrimonium ea apposita. Adria
nus dicit, &#xA759; vel illa conditio apponitur
serio vel ioco. Si primum dicit quòd
ibi non est verus cōsensus, ac proindè
nec matrimonium. Si secundum dicit
quòd est matrimonium, quia habuit
consensum. Si denique non habuit cō
sensum interiorem quicquid appona-
tur non erit mr&#x0303;imoni&#x0169;. Si verò habuit
consens&#x0169; erit mr&#x0303;imoni&#x0169;, esto apponat
cōditione&#x0303; impossibile&#x0303;. De hac condi-<marginalia>238|Condi|tiones|in mr&#x0303;i|monio</marginalia>
tione impossibili. S. Tho. nihil dicit.</P>
<P>&#x00B6; DE alijs cōditionibus dicit. S. Tho.
&#xA759; vel conditio est de præsenti, vel de
futuro. Si primum, vel est cōtraria bo<-P>

@@0@<filename:W0014-0391.jpg/>
@@1@<SE391>De sponsalibus.
<-P>nis matrimonij, vt contraho tecum si<marginalia>aposi-|tæ va-|riæ.</marginalia>
fueris sterilis, & tunc non tenet matri
moni&#x0169; siue sit turpis conditio, siue nō
Vel non est contraria bonis matrimo
nij, & sic siue sit honesta, siue non te-
net matrimoni&#x0169; stante cōditione. Vi-
detur loqui sanct. Tho. cōtra illud ca.
sed loquimur in foro cōscientiæ. Vel
conditio est de futuro, & tunc si sit ne
cessaria, vt contraho tec&#x0169; si sol oriatur
cras, est matrimoni&#x0169;. Quia iā habetur
talis cōditio pro apposita saltim in suis
causis, & sic præsumitur de præsenti.
Sed hoc non obstante si intentio cō-
trahe&#x0303;di est &#xA753; crastina die, sol&#x0169; sunt spō
salia de futuro. In foro tñ contentioso
præsumitur de præsenti. Si a&#x0169;t sit con
ditio cōtingens, secund&#x0169; sanct&#x0169; Tho.
posita conditione est matrimoni&#x0169;, &
non apposita non erit matrimonium:
& hoc siue conditio sit honesta siue
non. At secundùm iura si sit conditio<-P>

@@0@<filename:W0014-0392.jpg/>
@@1@<SE392>De bigamis. 186
<-P>turpis, habetur pro nō adiecta: vt si di
cat cōtraho tec&#x0169; si occîderis inimic&#x0169;
meum, & est matrimonium verum.</P>
<Z>&#x00B6; Et hæc de his.</Z><marginalia>239|Biga-|mus|quis di|catur|& oi&#x0303;s|biga-|mus e&#x0303;|irregu|laris.</marginalia>
<P><INI3>B</INI3>IG Amus dicitur qui bis du-
xit vxorem, de quo quęritur
an sit irregularis ad sacros or
dines suscipiendos? Respōd. &#xA759; duplex
est bigamia. Quædā propriè dicta, de
eo qui bis duxit vxore&#x0303;, & de hacloqui
tur Paulus Titum. 1. oportet episcop&#x0169;
sine crimine esse vnius vxoris virum.
Alia est bigamia interpretatiua & im
propria quę habet idem impedimen-
tum ac prima: vt si quis duxit biduam
Nam vna ratio quare bigamus expel
litur ab ordinibus est propter signifi-
cationem, quia tale matrimoni&#x0169; non
significat coniunctione&#x0303; Christi & ec-
clesię. Quia Christus non habuit nisi
vnicam vxorem, vnicam ecclesiam,<-P>

@@0@<filename:W0014-0393.jpg/>
@@1@<SE393>De bigamis.
<-P>eamque virginem & incontaminatā,
Alia est etiam bigamia similitudina-
ria, qñ quis habe&#x0303;s vnā vxore&#x0303; viuā con
trahit c&#x0169; alia. Ite&#x0303; est bigamus qui post
vot&#x0169; simplex castitatis duxit vxorem.
Et qui post susceptos ordines cōtraxit
Omnes isti sunt irregulares & repel-
luntur ab ordinib&#xA770; suscipie&#x0303;dis. Oes tñ
iste irregularitates s&#x0169;t de iurepositiuo
&#x00B6; QV æritur, vtrum irregularitas bi-<marginalia>240|Irregu-|laritas|biga|miæ nō|tollitur|per ba-|ptism&#x0169;,</marginalia>
gamiæ tollatur per baptismum? Fuit
quæstio inter Hieronym&#x0169; & Augusti
num, Hieronymo dicente quòd tol-
leba{t$}, quia manet noua creatura. Au-
gustino verò dicente &#xA759; non, quia ba-
ptismus solum tollit peccata, non alia
vincula: sicut nec tollit matrimoni&#x0169;.
Hæc autem opinio Augustini allega
tur á Graciano cap. accutiùs. 26. d. &
omnes canonistæ tenent cum eo, &
S. Tho. Maio. verò tenet cum Hiero
ny. Sed tenendum est cum Augusti.<-P>

@@0@<filename:W0014-0394.jpg/>
@@1@<SE394>De bigamis. 187
<-P>Quia signum est &#xA759; post&#xE8BF; quis bis cō
traxit &#xA759; nō cōtinebit. Et etiā quia esset
in illo matrimonio imperfecta signifi
catio coniunctionis Christi & eccle-
siæ. At vtr&#x0169; possit ecclesia dispensare
c&#x0169; bigamo? Dico &#xA759; sic, sed nō sine ma
gna causa propter verba apostoli.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum copula carnalis<marginalia>241|Copu|la car-|nalissu|&#xA751;ue&#x0303;ie&#x0303;s|spōsali|bus, an|efficiat|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
superueniens sponsalibus de futuro ef
ficiat matrimoni&#x0169;? S. Tho. distinguit.
In foro conscientiæ si non est consen
sus non est matrimonium. In foro au-
tem contentioso, quia nō est aliquod
signum quod magis exprimat consen
sum &#xE8BF; copula, iudicabitur matrimo-
nium: vt habetur in ca. is qui. Et in ca.
vltimo de sponsa libus. Sed quid si &#xA751;
ignorantiam credebat &#xA759; per spōsalia
eratiā vxor sua, & isto animo accessit
ad illam & consumauit matrimoni&#x0169;,
aliâs non cōsumaturu; an sit matrimo
ni&#x0169;? Dico &#xA759; non. Et est expressa sente&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0395.jpg/>
@@1@<SE395>De copula carnali.
<-P>tia. S. Tho. nihil em&#x0303; consensui tam cō
trari&#x0169; ac error. Item antè hoc nō erat
matrimonium, & non sunt apposita
requisita ad matrimonium, ergo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, si iste talis accesserit<marginalia>242|Post ac|cessum|libidi-|nosum|ad spon|sam de|suturo,|c&#x0169; alia|contra-|hens de|præse&#x0303;ti|vere cō|trahit.</marginalia>
ad sponsam per sponsalia de futuro,
non consumandi matrimonij gratia,
sed animo libidinoso, si posteà contra
hat cum alia, an hocsecund&#x0169; sit ver&#x0169;
matrimoni&#x0169;? Respondeò, &#xA759; sic. Quia
primum non fuit matrimonium, quā
uis papa illegitimauerit secund&#x0169; in c.
is qui de spōsa: sed hoc fecit papa quia
pręsumpsit quòd primum fuit verum
matrimoni&#x0169;. Sed quid ille faciet, quia
compelletur ab ecclesia manere cum
prima? Et generalitèr dubitatur quid
faciet ille qui contraxit primò cumali
qua secrete, & consumauit matrimo-
nium, nemine sciente, & posteà sec&#x0169;-
dò contrahit cum alia publicè, si com
pellat&#x0169;r āb ecclesia excommunicatio<-P>

@@0@<filename:W0014-0396.jpg/>
@@1@<SE396>post sponsalia. 188
<-P>nibus ad manendum c&#x0169; secunda quid
faciet: cùm illa non sit verè vxor? Re-
spond. quòd si ille potest contrahere
matrimonium cum illa cum qua cogi
tur manere, debet contrahere. Si ve-
ró non potest vt in casu præsenti, ma
lum remedium habet. Non enim ha-
bet aliud remedium nisi quòd feratpa
tientèr. Nec apud Deum erit excom-
municatus, debet tamen vitare scanda
lum, & abire in aliam regionem, vbi
poterit audire missam, & communica
re manendo cum prima vxore.</P>
<P>&#x00B6; SED mouet. S. Tho. dubi&#x0169; in. 4.<marginalia>243|Postspō|salia de|futuro|libidi-|nose|corrum|pe&#x0303;s spō-|sam te-|netur eā|ducere.</marginalia>
d. 28. ar. 2. 4. de eo quia post sponsalia
de futuro accessit ad virgine&#x0303; animo li
bidi&#x0303;oso, an talis tenea{t$} eā ducere quia
stuprauit virgine&#x0303;? Et doctor sanctus
cōcedit &#xA759; tenetur eam ducere post&#xE8BF;
promissit & si non potest eā ducere,
debet eā dotare. Et addit &#xA759; hoc est ve
rum qñ decipit eam, quod quidem<-P>

@@0@<filename:W0014-0397.jpg/>
@@1@<SE397>De matrimonio
<-P>est maximè notandum. Nam qui vl-<marginalia>virgine&#x0303;|vltrone|am cor|rumpe&#x0303;s|nō tene|tur eam|dotare</marginalia>
troneam virginem corrumpit non te
netur eam dotare: quāuis em&#x0303; promis-
serit ei se ducturum eam in vxorem
aliquandò, ipsa tamen bene intellexit
quòd non debebat facere: quia erat
magna inæqualitas inter eos. &c.</P>
<Z>&#x00B6; Sequitur de matrimo
nio clandestino.</Z>
<P><INI4>Q</INI4>VÆRITVR, an matri-<marginalia>244|Clande|stinum|matri-|moni&#x0169;|quod di|catur &|an sit|verum.</marginalia>
monium clādestinum sit ve
rum matrimonium? Respō-
deo, &#xA759; sic, nec potest dubita-
ri, quia non est de essentia matrimonij
quod sit coram testibus. Sed quid est
hoc matrimonium clandestin&#x0169; quod
tantum prohibetur in iure, & propter
quod tot poenæ ponuntur? Respond.
&#xA759; licet multis modis dicatur matrimo
nium clandestinum, tamen in propo
sito accipitur pro matrimonio contra<-P>

@@0@<filename:W0014-0398.jpg/>
@@1@<SE398>clandestino. 189
<-P>cto sine testibus, & pro matrimonio si
ne solennitatibus iuris, sine denuncia
tione, vocantur bana los pregones,
&c. Et quia poenæ iuris sunt restrin-
gedæ, sol&#x0169; istis duobus modis incurr&#x0169;
tur. Et hæc est cōmunis opinio docto-
r&#x0169;. Et Panormi. ca. finali, de clandesti.
despōsati. & Ioānes Andreas, in addi-
tioni. ad specula. titulo de clādesti, de-
spōs. Et Innocentius ibide&#x0303;, ita tenent.<marginalia>245|Matri|moni&#x0169;|aliqñ li|citè fit|clande|stinè.</marginalia>
&#x00B6; SCIEN dum tamên quòd matri-
monium aliqñ licite fit clandestiné.
Primò qñ timetur &#xA759; impedietur, &
vbi sunt seditiones y vandos. Secundò
inter magnates non opus est &#xA759; publi-
centur ædicta, quia si sit inter eos ali-
quod impedime&#x0303;tum ipsi prouideb&#x0169;t
de dispensatione. Tertiò propter pu-
dorem & magnam verecundiam: vt
si contrahat aliquis nimis senex cum
puella, nobilis cum ignobili, diues
cum paupere.</P>

@@0@<filename:W0014-0399.jpg/>
@@1@<SE399>De matrimonio.
<P>&#x00B6; QV Æritur, de poena quam incur-<marginalia>246|Clande|stine cō|trahen-|tes non|sunt in|iure ex|commu|nicati.</marginalia>
runt contrahentes clandestinè? In di-
cto capit. finali non ponitur sententia
excōmunicationis, nec etiam in toto
iure, sed solùm dicitur quòd filij sic cō
trahentium sint illegitimi: nisi posteà
publicè contrahant. Sacerdoti tamen
qui interfuit imponitur poena deposi
tionis. Sunt po enæ quę non incurrun
tur ipso facto, sed oportet quòd impo-
nantur. In aliquibus tamen episcopa-
tibus est excommunicatio, sed nescio
quare imponitur nisi causa quæstus:
petant absolutionem ad cautelam in
nomine dñi. Non dubito nisi quoòd
esset bonum tollere istam excōmuni-
cationis sententiā à matrimonio clan
destino, & quòd maneamus in iure.<marginalia>247|Acce-|dens ad|sponsā|ante be|nedicti</marginalia>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an sit peccat&#x0169; mortale
post matrimoni&#x0169; public&#x0169; de præsenti
accedere ad sponsamante solennitate&#x0303;
nuptiarum quod etiam vocatur matri<-P>

@@0@<filename:W0014-0400.jpg/>
@@1@<SE400>clandestino. 190<marginalia>o nem|ecclesiæ|non pec|cat mor|taliter.</marginalia>
<-P>monium? Videtur quod sic, quia in c.
nostrates. 30. q. 5. est prohibit&#x0169;. Et etiā
quia videtur &#xA759; sit quidam conte&#x0303;ptus
ecclesiæ. In contrarium est quia talis
vtitur re sua. Caieta. facit de hoc quæ
stionem & dicit quòd non estpeccat&#x0169;
Patet quia in lege naturæ nō erat pec
catum, & in iure non est prohibitum
tam&#xE8BF; mortale. Nam in illo ca. nostra
tes, dicitur quòd non seruare illas con
ditiones non esset mortale: & est iam
vsus in multis partibus, ergo non est
peccatum. Ide&#x0303; tenet Siluester verbo
debitum coniugale. §. 9. & allegat In
nocentium, & Antonin&#x0169;, & Hostie&#x0303;s.
in ca. 1. de sponsalibus. Imo addit &#xA759; si
timetur aliquod periculum, vel si dif-
feruntur velationes, consulendum es
set eis consumare matrimonium. Et
quòd hoc sit etiam de mente sancti
Tho. patet quia. 4. d. 28. ar. 2. 3. dicit &#xA759;
si sponsus per verba de futuro petat<-P>

@@0@<filename:W0014-0401.jpg/>
@@1@<SE401>De matrimonio.
<-P>debitum á sponsa, si illa credit quòd
ipse accedat cum affectu maritali non
peccat reddens debitum, ergo multo
minus si sponsus per verba de præsen
ti petat. Sic igitur dicendum est, quòd
nō est peccatum mortalè: imo aliquā-
dò non erit nec veniale.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; vsus matrimonij<marginalia>248|Vsus|matri-|monij|clande|stini, ā|sit pec-|catum|morta|le.</marginalia>
clandestini sit peccat&#x0169; mortale? V. g.
sit vidua quę patitur furores carnis, &
esset ei infamia nubere publicè, vult
contrahere secretè, & etiam frui viro
secretè, & est nobilis quidam habens
amicam: vt vitet peccatum contrahit
cum ea secretè, & accedit ad eam, an
peccet mortalitèr, tā vidua, &#xE8BF; nobilis?
Videtur quòd non, quia quilibet eor&#x0169;
vtitur re sua, & non agit contra aliq&#x0111;
præceptum. Respond. &#xA759; de hoc aliter
est loquendum ratione scandali, & ali
ter absolutè. Ratione scādali dicit Ca
ietanus, &#xA759; esset mortale: & est difficile<-P>

@@0@<filename:W0014-0402.jpg/>
@@1@<SE402>clandestino. 191
<-P>quòd in huiusmodi casibus vitetur, nā
semper reputabuntur concubinarij:
& in moralibus aspiciendum est ad id
quod sæpè contingit, & c&#x0169; hoc sæpè
sequatur, erit mortale. Si tamen detur
casus in quo fiat sine scandalo, nō erit
mortale: quia non est cōtra præcept&#x0169;
aliquod diuinum aut humanum: nec
facit cuiquam iniuriam. Sed dicit Ca-
ietanus, &#xA759; quia tā strictè prohibentur
hęc matrimonia clandestina ab eccle
sia, esset mortale. Res est disputabilis.
Sed ego dico &#xA759; secluso iure positiuo
& etiam scandalo, essetmortale. Quia
tale matrimonium esset contra finem
eius stando sol&#x0169; in iure naturali: non
enim poterit benè educari proles, &
filij habere&#x0303;tur tan&#xE8BF; illegitimi: ac pro
indè non possent adire hæreditate&#x0303; pa
ternam, & priuarentur multis bonis.
Et sic talis vsus matrimonij clandesti
ni factus c&#x0169; hac intentione, vt sit secre<-P>

@@0@<filename:W0014-0403.jpg/>
@@1@<SE403>De matrimonio.
<-P>t&#x0169;, est mortalis. Secus esset si &#xA753; aliquo
tp&#x0303;e velle&#x0303;t sic manere, quous&#xE8BF; veniat
opportunius tempus quo manifeste{t$}.
&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; consensus coactus<marginalia>249|Consen|sus coa|ctus an|fussiciat|ad ma-|trimoni|um.</marginalia>
sufficiat ad matrimoni&#x0169;? V. g. depre-
hensus est iuuenis c&#x0169; puella, & cogi{t$}
à parentibus puellæ cōtrahere c&#x0169; ea,
vel morte&#x0303; subire: & ille ex metu con-
sentit interius (nā si nō cōsentiret inte
rius nō est dubi&#x0169; quin nō sit matrimo
ni&#x0169; etiā si sine metu proferat verba)
an sit mr&#x0303;imoni&#x0169;? S. Tho. 4. d. 29. ar. 2.
& oe&#x0303;sdocto. pon&#x0169;t. distinct. de duplici
metu. Quidam est metus cade&#x0303;s in vir&#x0169;
cōstantem, alius cadens in inconstan-
tem. Constās autem vir ab inconstan
ti hoc distat, quòd constans nunquàm
inducitur aliquo timore ad perdend&#x0169;
famam vt saluet omnes res suas quia
plus valet fama quàm res. At incōstās
potius vult perdere famam quàm di-
uitias: & vult incurrere maius malum<-P>

@@0@<filename:W0014-0404.jpg/>
@@1@<SE404>clandestino. 192
<-P>vt euitet minus malum. Item vir con-
stans non mouetur à paruo timore,
sed â magno: vt à timore mortis capti
uitatis, seruitutis, & non à timore per-
dendi centum aureos. Inconstans ve-
ró vir opposito modo mouetur à par-
uo timore. Hoc supposito est conclu-
sio, consensus coactus timore cadente
in virum constantem impedit matri-
monium, consensus veró coactus ex ti
more non cadente in virum cōstante&#x0303;
non impedit matrimonium. Patet ca.
cùm locum. Et ca. veniens. Et ca. con-
sultationi de sponsa. Et expressè in le
ge metu. ff. qui metus causa. Etca. signi
ficauit, de eo qui duxit in matrimoni&#x0169;
quā polluerat per adulterium. Scotus
& etiā. S. Tho. vide{t$} dicere quòd hoc
est de iure naturali & diuino. Quia in
hoc sacramento requiritur maxima
libertas, & metus in emptione & ven
ditione & alijs contractibus impedit<-P>

@@0@<filename:W0014-0405.jpg/>
@@1@<SE405>De matrimonio
<-P>contractus, ergo & etiam h&#x0169;c. Et Ge-
nesis. 2. propter hanc relinquet homo
patrem & matrem, & adhærebit vxo
ri suæ: ipse adhærebit sua vol&#x0169;tate mo
tus & non ab alio. Idem tenet Gabriel
Palude dicit quòd hoc est ex institu-
tione ecclesiæ sol&#x0169; quę potest dirimi-
re matrimonia inquantum sunt con-
tractus quidam, quę tamen seclusa in
stitutione ecclesię essent vera matri-
monia. Hoc dicit. 4. d. 28. q. 1. ar. 3. Item
tenet Maioris. 4. d. 29. q. 2. Vtrumque
est probabile. Vocatur autem metus
cadens in virum cōstante&#x0303; metus mor-
tis, cruciatus: vt dicitur in cap. c&#x0169; dile-
ctus, de his quæ vi, metus ve causa fi&#x0169;t.
Metus stupri in muliere, si quis vellet
eam opprimere vt contraheret, & ip
sa hoc timens cōtrahit: nullum est ma
trimonium. Metus vinculorum, & ser
uitutis. De seruitute habetur in lege
isti quidem. ff. qui metus causa. Et insti<-P>

@@0@<filename:W0014-0406.jpg/>
@@1@<SE406>Ex consensu coactu. 193
<-P>tu. titulo, eo. §. 1. 2. &. 3. De vinculis ha
betur in lege nec timorem. ff. eode&#x0303;titu
lo. Et etiā metus eor&#x0169; malorum quæ
istis æquiparan{t$}. Sed quæritur si quis
contraxit metu cadente in virum con
stantem, & posteà consumauit copu-
lam, an sit matrimonium? Dico quòd
si consentit voluntariè est matrimo-
nium. Si verò non consentit non est
matrimonium.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an parentes possint co<marginalia>250|Pare&#x0303;tes|nō pos|sunt co|gere fi-|lios ad|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
gere filios suos ad matrimonium non
ex pectato eorum consensu? Respōd.
&#xA759; non. Quia matrimonium est actio
personalis & requirit proprium con-
sensum. Possunt tamen parentes ante
legitimam ætatem filiorum pacisci &#xA753;
eis: & si illi quandò venerint ad legiti
mam ætatem non contradixerint, spō
salia reputantur: quia patres sunt pro
curatores eorum. Sed vtr&#x0169; filij tenean
tur obedire pare&#x0303;tibus in matrimonio<-P>

@@0@<filename:W0014-0407.jpg/>
@@1@<SE407>De matrimonio
<-P>accipiendo quas parentes mādant, vel
an peccent mortaliter contrahentes
sine consensu parent&#x0169;? Respond. &#xA759;
liberi contrahentes sine consensu pa-
rentum (imo etiam ipsis inuitis) non
peccant mortalitèr secluso scandalo.
Quia licet teneantur eis obedire non
tñ in matrimonio, in quovno sunt dñi
sui. Et si aliquę leges dicant contrari&#x0169;
como la ley de Toro q&#x0301; manda &#xA759; tales
exhærede&#x0303;tur. Dico &#xA759; leges ciuiles nō
habe&#x0303;t vim circa matrimonia nisi sint
acceptatæ in iure canonico, hæc aute&#x0303;
nō est acceptata: imo nec in foro cōte&#x0303;
tioso iudicatur secund&#x0169; eā: non est du
bi&#x0169;. Vide de hoc Couarrubias. 2. par-
te desponsalibus capit. 3. §. 8.<marginalia>251|Error|&#xA751;sonæ|qñ im|pediat|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
<P>&#x00B6; QV æritur, vtr&#x0169; error personæ im-
pediat matrimoni&#x0169;? Respond. Magis.
4. d. 30. & oe&#x0303;s dicunt quòd sic. Error
personæ vt in Iacob. Error conditio-
nis personæ: vt si puto me contrahere<-P>

@@0@<filename:W0014-0408.jpg/>
@@1@<SE408>per errorem. 194
<-P>cum libera & contraho c&#x0169; ancilla, nō
tenet matrimonium. Error personæ
impedit de inre naturali, quia tollitcō
sensum. Iacob enim non consenserat
in Lyam. Error conditionis impedit
iure positiuo, vt patet in ca. proposuit
de coniugio seruor&#x0169;. Fact&#x0169; est autem
hoc ab ecclesia rationabiliter. Quia
contrahens c&#x0169; serua manet quodāmo
do seruus, & filij manent serui: nō est
aute&#x0303; æqu&#x0169; quòd quispiam sine culpa
sua puniatur tam graui poena. Alijer
rores qualitatis, & fortunæ non impe
diunt matrimoni&#x0169;: vt si pute&#x0303; eam pul
chram & est deformis, diuitem & est
pauper, sanā & est ægra, bonā & est
mala &c. Si verò seruus putet se con-
trahere cum libera, & si illa sit ancil-
la, tenet matrimonium: vt dicit sanct&#xA770;
Thomas in additionibus quæstione,
52. articulo. 1. ad primum.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an vsus matrimonij<-P><marginalia>252</marginalia>

@@0@<filename:W0014-0409.jpg/>
@@1@<SE409>De vsu matrimonij
<-P>propter solam delectationem sit pec-<marginalia>Matri|monij|vsus &#xA753;|pter de|lecta-|tione&#x0303;|est pec|catum|ve&#x0303;iale.</marginalia>
catum. Respondeo secundùm omnes
quòd sic. Quia omnis actus qui nō ha-
bet bonum obiectum est malus, sed ta
lis actus non habet bonum obiectum
nam delectatio c&#x0169; sit quoddam natu-
rale, nullum obiectum bonum dicit,
ergo ille actus non est bonus: & sic sal
tim erit occiosus, & per conseque&#x0303;s ve
nialis: cum secund&#x0169;. S. Tho. nō detur
actus indifferens in indiuiduo. Item ta
lis actus est abusus matrimonij, ergo
est peccat&#x0169;. Antecede&#x0303;s patet, quia ma
trimonium non fuit institutum ad il-
lud, sed ad generādam prolem. Idem
est de eo qui commedit proptersolam
delectationem: quia commestionis fi
nis non est ille sed sustentatio.</P>
<P>&#x00B6; QV æritur, vtrum vsus matrimonij<marginalia>253|Vsus|matri-|monii|ad vitā|dam</marginalia>
propter vitandam tentationem carnis
in se ipso, sit peccatum? sanct. Tho. 4.
d. 31. q. 2. ar. 2. dicit &#xA759; est veniale. Quia<-P>

@@0@<filename:W0014-0410.jpg/>
@@1@<SE410>De vsu matrimonij. 195
<-P>non fuit ad hoc institutum sed ad bo-<marginalia>te&#x0303;tatio|ne&#x0303;, an|sit pec-|catum</marginalia>
num fidei, putâ ad reddendum debit&#x0169;
vel ob prolem generādam. Et hæc est
opinio ferè omnium sanctorum su-
per illud. 1. Corinthio. 7. hoc autem se
cundum indulgentiam dico, quia in-
dulgentia est de peccato veniali. Sed
forte intelligendus est. S. Tho. vt ait
Palude quādò habet alia remedia ad
sedandam passionem: putâ oratione&#x0303;,
vel ieiunium &c. Si verò non sit aliud
remedi&#x0169;, licit&#x0169; erit accedere propter
illum finem. Idem dicendum est de il
lo qui accedit propter abundantiam
seminis quæ impedit sanitate&#x0303;, de quo,
S. Tho. vbi supra ad vltimum dicit q&#x0111;
est veniale. Albertus aute&#x0303; dicit quòd
est licitum sic accedere.</P>
<P>&#x00B6; QVÆ ritur, an abusus vxoris sit<marginalia>254|Abusus|vxoris|peccat&#x0169;|est.</marginalia>
peccatum mortale? Respondet sanct.
Tho. quòd si sit extra vas foemineum
est mortale, & nō est dubium de hoc.<-P>

@@0@<filename:W0014-0411.jpg/>
@@1@<SE411>De vsu matrimonij.
<-P>Si aute&#x0303; sit intra vas dubitant doctores
an si foemina supergrediatur viro sit
mortale? Caietanus ait quòd si ex hoc
impeditur generatio est mortale. Et
ita dicunt omnes doctores. Albertus
magnus dicit quòd potest isto modo
sequi generatio. Quia matrix non so-
lùm est receptiua, sed & attractiua: &
ideò credo quòd non est mortale. Et
idem putat Siluester verbo debitum
coniugale. §. 4. Dicit tamen quòd ta-
les sunt grauitèr reprehendendi.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an oscula, amplexus, et<marginalia>255|Oscu-|la & ta|ctus cō|iugato|r&#x0169; non|s&#x0169;t pec|cata|morta|lia.</marginalia>
tactus inter virum & vxorem sint pec
catumi{b?K} Respondeo secund&#x0169; Caietan&#x0169;
& Siluestrum, & omnes alios benè se&#x0303;
tie&#x0303;tes, quòd omnes prædicti actus quā
t&#x0169;cun&#xE8BF; videantur impudici, sivltima
tè ordinantur ad copulam, non sunt
peccata. Et etiam si non ordine&#x0303;tur ad
congressum ipsum non erunt morta-
le, d&#x0169;modo fiant sine periculo pollu-<-P>

@@0@<filename:W0014-0412.jpg/>
@@1@<SE412>De vsu matrimonij. 196
<-P>tionis extra vas. Si enim sunt cum ta-
li periculo erunt mortale. Sine illo au
tem vel erunt veniale, vel nullum pec
catum. Aduertant in hoc confessores
nec sint nimis soliciti in interrogatio
ne horum quæ inter coniuges fiunt.
Nec curent quòd cōfiteātur de his ve-
nialibus: melius est enim &#xA759; ea sileant.
Et admonendi sunt cōiuges quód nō
tenentur illa cōfiteri: nisi quandò s&#x0169;t
mortalia. Et instruantur quandò com
mittunt mortale, & quandò non.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, vtrum con<marginalia>256|Coniu|ges te-|ne&#x0303;tur|sibi in-|uicem|redde-|re debi|tum.</marginalia>
iuges teneantur reddere debitum sub
poena peccati mortalis? Respondeo
secundùm omnes quód sic. Quia cor-
pus vxoris est viri & econtra, & ob id
iniuriam facit qui negat alteri quòd
suum est. Et si quidem vir periclite-
tur de incontinentia debet vxor red-
dere statim debitum: quia esset peri-
culum in mora. Si autem non sit hoc<-P>

@@0@<filename:W0014-0413.jpg/>
@@1@<SE413>De redditione.
<-P>periculum non est mortale, si per ali-
quod breue tempus differat. Neuter
tamen coniugum tenetur reddere de
bitum cum detrimento salutis, vel &#xA753;-
prię personæ. Vnde si sit maritus le &#xA753;
sus, ó con mal de bubas, si est pericul&#x0169;
iudicio medicorum, non tenetur red-
dere. Quia licet capit. 2. de coniuga. le-
proso, dicatur quòd nō potest mulier
sana relinquere marit&#x0169; leprosum, &
quòd tenetur reddere debitum: tame&#x0303;
intelligendum est quandò hoc potest
fieri sine infectione ipsius vxoris.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum quandò mulier<marginalia>257|Vir ac|cederis|ad vxo|re&#x0303; men|struatā|an pec|cet|morta|litèr.</marginalia>
patitur menstruum, & sanguinis flu
xum, possit vir petere debitum, &
illa teneatur reddere? Videtur &#xA759; non.
Quia in lege veteri erat prohibit&#x0169;, &
Hieronymus dicit super Esaiā. 44. &#xA759;
si conceptio fiat tempore me&#x0303;strui, pro
les nascitur leprosa, maculosa, & debi
lis, quod & approbant naturales, ergo<-P>

@@0@<filename:W0014-0414.jpg/>
@@1@<SE414>debiti coniugalis. 197
<-P>S. Tho. 4. d. 32. q. 2. ar. 2. dicit duo. Pri-
mò &#xA759; in lege veteri erat mortale, nā
erat præceptum in contrarium, Leui
tici. 18. Secundò dicit, &#xA759; pręcept&#x0169; illud
partim erat ceremoniale, & partim
morale: & ideò etiam nunc obligat ex
ea parte qua est morale, & ex damno
quod sequitur in prole. Pro huius igi-
tur declaratione ponit. S. Tho. distin-
ctionem. Duplex est sanguinis fluxus
in mulieribus. Quidam innaturalis &
perpetuus, sicut erat ille quem patie-
batur mulier quę tetigit fimbriā Chri
sti. Et si vxor talem fluxum patiatur,
licitum est &#xA759; reddat & petat debitum
Quia melius est &#xA759; sequatur fętus defe
ctuosus &#xE8BF; &#xA759; nullus sequatur. Ali&#xA770; est
fluxus naturalis, qui prouenit in quo-
libet mense. Et tunc non debet exige
re, quia posteá manet tempus. Si aute&#x0303;
vir nesciens illud petat debitum, respō
deat ipsa &#xA759; non benè habet. Nō tame&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0415.jpg/>
@@1@<SE415>De redditione debiti.
<-P>debet dicere se menstruatam esse: vt
ait sanct. Tho. quia viri facilitèr ægre
ferunt illud & concipiunt horrorem
de mulieribus, & ne hoc sequatur de-
bent potius hoc tacere mulieres, vel
alia via se excusare: quia debet dari o-
pera vt inter eos amor crescat. Tame&#x0303;
si maritus instet, illa non multum re-
pugnet, sed reddat debitum propter
pericul&#x0169; corruptionis in viro. Et quo
niam non est certum &#xA759; ex tali concu-
bitu sequatur proles infecta, vel si se-
quatur hoc erit raro, ideó maritus acce
de&#x0303;s ad vxorem menstruatā, vel illa pe
tens ab eo debit&#x0169; nō peccant mortali
tèr: quicquid dicat Siluest. sed erit pec
cat&#x0169; veniale: vt dicit Caietanus in sum
ma, & Palude. Et ita tenendum est.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an sponsa ante benedi-<marginalia>258|Sponsa|ante ec|clesiæ|benedi-</marginalia>
ctione&#x0303; ecclesiæ teneatur reddere debi
t&#x0169; marito pete&#x0303;ti? Respōd. &#xA759; infra duos
menses ante benedictionem ecclesiæ<-P>

@@0@<filename:W0014-0416.jpg/>
@@1@<SE416>De redditione debiti. 198
<-P>post matrimoni&#x0169; de præsenti nō tene<marginalia>ctiones|non te-|netur|reddere|debit&#x0169;|sponso|petenti.</marginalia>
tur reddere debit&#x0169;. Quia dantur illiad
hoc &#xA759; si voluerit religione&#x0303; ingredi, in
tret. Nec etiā post illos duos menses te
netur reddere ante benedictione&#x0303; ec-
clesiæ: sicut nec tene{t$} marito pete&#x0303;ti in
ecclesia. Quia vtr&#x0169;que est prohibit&#x0169;.
&#x00B6; In magnis festiuitatibus dicunt san<marginalia>259|Accede|re ad v|xorem|in festo|ā liceat.</marginalia>
cti, quòd non debent conuenire inui-
cem. Quia oportet vacare diuinis. Si
tamen de facto conueniant, licet sit a-
liqua irreuerentia non tamen est mor
tale, & sancti consulunt quòd melius
est. Vir autem qui habuit rem cum
propria vxore nocte præcedente cō-
munionem, melius faciet non com-
municando illo die: sed differat in a-
lium diem, & idem de vxore. Si aute&#x0303;
communicent non erit mortale, sed
viniale propter irreuerentiam.</P>
<P>&#x00B6; In loco a&#x0169;t sacro non licet accedere<marginalia>260|Accede|re ad</marginalia>
ad propriā, quia pollueretur ecclesia.<-P>

@@0@<filename:W0014-0417.jpg/>
@@1@<SE417>De redditione debiti.
<-P>Tempore tñ belli qñ morantur in ec<marginalia>vxore&#x0303;|in ec-|clesia|te&#x0303;pore|belli, ā|liceat.</marginalia>
clesia per mult&#x0169; tempus dicit Caiera.
opusc. 16. quæstion&#x0169;, &. 14. dubio. 4.
& Palu. 4. d. 32. quòd nō licetvllo mo
do accedere ad suam etiam vxorem.
Maio. ait quòd illo tunc licet. Et Silue
ster dicit quòd si timeatur corruptela
in viro liceret vxori reddere ei debit&#x0169;
Hoc est probabile & fortè ver&#x0169;. Sed
opinio Caietani est securior.</P>
<P>&#x00B6; QV æri{t$}, vtr&#x0169; cōiuges possint voue<marginalia>261|Coniu|ges an|possi&#x0303;t|cōtine&#x0303;|tiā vo-|uere.</marginalia>
re continentiā? Respōd. Primò &#xA759; hoc
non expedit si sint in iuuentute pro-
pter periculum. Secundò dico &#xA759; si ex
mutuo consensu hoc fecerint, licitum
est, & vot&#x0169; tenet. Sed vtr&#x0169; alter solus
possit vouere. Dico quód malè faciet,
quia est in iniuriā alterius. Sed quæri
tur, an si fecerit votum vir, possit nihi-
lominus reddere debitum? S. Tho. in
additionibus ad tertiam partem. q. 53.
ar. 1. 4. dicit &#xA759; t&#x0169;c tenetur reddere, &<-P>

@@0@<filename:W0014-0418.jpg/>
@@1@<SE418>De dispensatione. 199
<-P>licitum est ei exigere: c&#x0169; Paulus dicat
nolite fraudare inuicem. Et nō debet
vir ponere se in tali statu quòd nō sit
potens releuare vxorem ab honere pe
te&#x0303;di debitum. Caieta. li. 16. quæstion&#x0169;,
q. 16. dicit &#xA759; tale vot&#x0169; tenet. Et vir non
pōt petere, licet tñ & tenetur reddere.
Ide&#x0303; dicit Palu. Sed mihi magis placet
opinio. S. Tho. Et ita tenendum est.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtr&#x0169; papa possit dispe&#x0303;<marginalia>262|In ma|trimo-|nio ra-|to non|consu-|mato, ā|possit|papa|dispen|sare.</marginalia>
sare in matrimonio rato non cōsuma
to? Cōmunis opinio canonistarum est
quòd potest, & &#xA759; sic dispensati poss&#x0169;t
transire ad secundas nuptias ex iusta
& rationabili causa ad petionem am-
borum coniugum. Hoc Ioannes An-
dreas super cap. ex publico in suis no-
uellis. Et Archidiaco. in cap. qua pro-
pter. 27. q. 2. Et Benedictus in capi. ex
publico. Siluester allegat pro hac opi
nione summā angelicam. S. Antoni-
nus. 3. p. titu. 1. cap. 22. videtur esse cum<-P>

@@0@<filename:W0014-0419.jpg/>
@@1@<SE419>In matrimonio rato.
<-P>canōistis, & dicit se legisse bullas Mar
tini quinti, & Eugenij. 4. in quibus di
spensatum est circa hoc. Et Caietanus
quodlibeto. 1. q. 13. tenet quòd papa po
test dispensare. Hæc opinio videtur &#xA753;
babilis, sed malo tenere cum opinio-
ne communi quòd papa non potest di
spensare. Nam Paulus dicit. 1. Corin-
thio. 7. his autem qui matrimonio cō-
iuncti sunt, præcipio non ego sed dñs
vxorem à viro non recedere. Et Mat-
thæi. 19. quos Deus coniungit homo
nō separet. Et c&#x0169; Christus dixerit ibi-
dem &#xA759; non licet vxore&#x0303; dimittere nisi
propter fornicationem, iam inuenire
tur alia exceptio: scilicet dispe&#x0303;satio pa
pæ. Teneamus igitur c&#x0169; tota caterua
theologorum quód papa non potest
dispensare in matrimonio rato. Vide
Siluestr&#x0169; verbo diuortium. §. 1. &. 4.
&#x00B6; QV Æritur, de impedimentis matri<marginalia>263|Impedi|menta</marginalia>
monij. Sunt quidem aliqua quæ impe<-P>

@@0@<filename:W0014-0420.jpg/>
@@1@<SE420>De impedime&#x0303;tis matri. 200
<-P>diunt matrimonium, tamen si fiat fa-<marginalia>matri&#x0303;-|monii|dupli-|cia quæ|dam de$unclear|rime&#x0303;tia|alia im-|pedie&#x0303;tia</marginalia>
ctum tenet: vt est tempus in quo ma-
trimonium fieri prohibetur, & tamen
si fiat in diebus prohibitis fact&#x0169; tenet.
Alia sunt impedime&#x0303;ta quæ impedi&#x0169;t
matrimonium faciendum & dirim&#x0169;t
factum: & hæc sunt sexdecim in his
versibus contenta. Error, conditio, vo
tum, cognatio, crimen, cultus dispari-
tas, vis, ordo, ligamen, honestas. Si sis
affinis, si fortè coire nequibis, hęc facie&#x0303;
da vetant conubia, facta retractant.
Agamus igitur de his omnibus.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an si fuerit aliquis im<marginalia>264|Impote&#x0303;|tia per-|petua|dirimi&#x0303;t|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
potens ad concubitum teneat matri-
moni&#x0169; c&#x0169; illo? Respondeo, &#xA759; duplex
est impotentia. Quædam perpetua, &
hæc tā in viro &#xE8BF; in foemina irritatma
trimoni&#x0169;: vt si spado contrahat matri
moni&#x0169; nō tenet. vt in ca. 1. de frigidiset
maleficiatis. Si aute&#x0303; post matrimoni&#x0169;
superueniat impediment&#x0169; non irritat<-P>

@@0@<filename:W0014-0421.jpg/>
@@1@<SE421>De impedimento.
<-P>matrimoni&#x0169;. Nā quod semel fuit ma-
trimoni&#x0169; semper erit firmum. Et hoc
impedimentum iure naturali irritat
matrimoni&#x0169;: sicut iure naturali prohi
bentur duæ foeminæ contrahere inui
cem. Sed quomodo cognoscetur, an ta
lis impotentia sit perpetua? Respond.
&#xA759; debent esse per trienium iuncti, &
dare operā rei vxoriciæ: & si post trie
nium constet de impotentia alicuius,
debent separari: vt habetur in cap. lau
dabile, in illo titulo. Sed si statim pos-
sit agnosci &#xA759; sit impotentia perpetua,
statim debe&#x0303;t separari. Vide Siluestr&#x0169;
verbo matrimonium. 8. §. vltimo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æri{t$}, de pueris habentibus qui<marginalia>265|Pueriā|te deci|mum|quar&#x0169;|annum|nō pos|sun&#xA770; cō|rahere</marginalia>
dem vsum rationis, an possint contra-
here ante decim&#x0169;quart&#x0169; annum? Re-
pond. &#xA759; nō. Quia est determinatio ec-
clesiæ &#xA759; pueri ante decim&#x0169;quartum
ann&#x0169;, & puellæ ante duodecim&#x0169; nō
possint cōtrahere: vt patet in ca. pube-<-P>

@@0@<filename:W0014-0422.jpg/>
@@1@<SE422>Impotentiæ. 201
<-P>res, & cap. continebatur de sponsa. im
pube. quod fuit determinat&#x0169; propter
rationem Aristot. dicentis &#xA759; ante illā
ætate&#x0303; non sunt habiles ad generand&#x0169;.
Si tamen ante prædictam ętate&#x0303; cōtra-
hant, quāuis non sit matrimoni&#x0169; sunt
sponsalia, ex iuris dispositione, & tene&#x0303;
tur posteà contrahere: vt patet in cap.
vnico de despons. impube. li. 6. Si aute&#x0303;
par&#x0169; ante legitimā ętate&#x0303; contrahāt &
consument matrimoni&#x0169;, vt putâ vir in
anno. 13 & foemina in. 11. erit verum
matrimoni&#x0169;: vt habetur in ca. de illis. 2
de desponsatione impube. Et etiam ci
tra iuris determinationem, patet &#xA759; sit
ibi ver&#x0169; matrimonium quia illa erant
sponsalia & copula superueniens fa-
cit matrimoni&#x0169;, ergo. Et si sint iam ha
biles ad generandum etiam si non cō
sumauerint erit matrimonium, mali-
tia ætatem supplente. vt etiam ait tex-
tus. Sponsalia verò ex iuris dispositio<-P>

@@0@<filename:W0014-0423.jpg/>
@@1@<SE423>De impedimento.
<-P>ne poss&#x0169;t celebrari in septenio, & etiā<marginalia>Spōsa-|lia cir-|casepte|ni&#x0169; ce-|lebrari|poss&#x0169;t|266|Male-|fici&#x0169; et|ligame&#x0303;|impe-|dit ma|trimo-|nium.</marginalia>
si sint prope septeni&#x0169;: vt tenet. S. Tho
4. d. 27. & est communis opinio, licet
Panormitanus teneat contrarium.</P>
<P>&#x00B6; SEquitur aliud impedimentum sci
licet maleficium quod aliquandò arte
dæmonis (de quo ait Iob quòd nō est
potestas super terram quę cōparetur
ei) inuenitur inter coniuges. Potest
enim maritum reddere frigidum, &
facere ne possit membrum arrigere,
& impedire decissionem seminis, ap-
plicando actiua passiuis. Quanuis pos
set esse tantus amor inter coniuges,
quòd eorum calor præualeat & supe
ret ea quæ dæmon aponit vt infrigi-
det. Vnde dicit Albertus magnus &#xA759;
ista maleficia maximè contingunt cir
ca rusticos.</P>
<P>&#x00B6; QV æritur ergo an hoc ligamen im
pediat matrimonium? Respond. &#xA759; si
hoc contingat post matrimonium fa-<-P>

@@0@<filename:W0014-0424.jpg/>
@@1@<SE424>Malefitij. 202
<-P>ctum non impedit. Si verò ante matri
monium tunc si est perpetuum impe
dit, si aute&#x0303; sit te&#x0303;porale nō impedit: sic
habetur in ca. vltimo de frigidis. Co-
gnoscetur aute&#x0303; hoc maleficium si pos
sit cum aliena & non cum propria. Et
debent simul habitare per trienium
& si non possint conuenire: tunc re-
putabitur maleficium perpetuum.</P>
<P>&#x00B6; QV ęritur, an ame&#x0303;tia seu furia impe<marginalia>267|Amen|tia &|furia ā|impe-|diat|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
diat matrimoni&#x0169;? Respō. &#xA759; ame&#x0303;tes nō
possunt contrahere, & si cōtrahāt, ma
trimoni&#x0169; nō tenet. Quia ad matrimo
ni&#x0169; requiri{t$} cōsensus & vsus rationis,
quo illi care&#x0303;t. Ite&#x0303; nemo se pōt ad ali&#xA757;d
obligare nisi vol&#x0169;tariè, & liberè, isti
aute&#x0303; nō habe&#x0303;t libertate&#x0303; arbitrij, ergo.
Ad irritād&#x0169; verò mr&#x0303;imoni&#x0169; nō suffi-
cit &#xA759; amentia pręcesserit, vel sequatur
ips&#x0169; mr&#x0303;imoni&#x0169;: sed requiri{t$} &#xA759; sit ame&#x0303;s
tp&#x0303;e quo cōtrahit. Si a&#x0169;t post matrimo
ni&#x0169; cōtractum vir inciderit in ame&#x0303;tiā,<-P>

@@0@<filename:W0014-0425.jpg/>
@@1@<SE425>De impedimento criminis.
<-P>non dirimitur matrimoni&#x0169;: & puto &#xA753;
babilissim&#x0169; &#xA759; tunc nō teneatur vxor
reddere debitum marito petenti, quia
non liberè petit: nisi timeat corrupte-
las alias in viro et quòd quęrat alienas<marginalia>168|Crime&#x0303;|incest&#xA770;|impe-|dit|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, de impedimento crimi
nis quod est incestus, an si quis cogno
uit aliquā & posteà contrahit cum so
rore eiusteneat matrimoni&#x0169;. Respōd.
&#xA759; crimen incestus duplicitèr impedit
matrimoni&#x0169;. Vno modo propter affi
nitatem quia est affinis illius cum qua
contrahit intra quartum grad&#x0169;: & de
hoc dicemus infra. Alio modo habet
impedire mr&#x0303;imoni&#x0169; ex hoc &#xA759; cogno-
uit consanguineā eius c&#x0169; qua contra-
hit, & de hoc quærimus vtr&#x0169; tale cri-
men incestus impediat matrimoni&#x0169;?
Respond. S. Tho. in additio. q. 58. ar. 4
&#xA759; si quispiā cognouit consanguineā
vxoris ante matrimoni&#x0169; contract&#x0169;, et
etiā post sponsalia, debet matrimoni&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0426.jpg/>
@@1@<SE426>De impedime&#x0303;. crimi. 203
<-P>separari propter affinitate&#x0303; quā contra
xit c&#x0169; sua sponsa cognoscendo cōsan-
guineā eius. At si talis incestus sequa{t$}
post matrimonium iā contract&#x0169; & cō
sumatum non dirimit illud, sed in poe
nam peccati non potest vir petere de-
bitum à propria vxore, & si petat pec
cat mortalitèr: nec vxor tenetur ei red
dere debitum. Si tñ vxor petat, ille te
netur reddere. Quia vxor non debet
puniri pro peccato viri. Habentur de
hoc plura capita, in titulo si quis cog-
nouerit consanguineā vxoris suæ. Et
32. q. 7. ca. si quis viduā, & ca. qui dor-
mierit, & cap. concubuisti. Verum est
&#xA759; si quis ignorans esse consanguineā
vxoris suę accederet ad eam, &#xA759; poterit
petere debit&#x0169; abvxore, quia illud non
fuit peccatum incestus, sed fornicatio
nis. Hoc dicunt docto. & Palu. 4. dis.
34. q. 1. ar. 2. Ide&#x0303; etiā dicend&#x0169; est si mu
lier cubuit c&#x0169; consanguineo mariti in<-P>

@@0@<filename:W0014-0427.jpg/>
@@1@<SE427>An sit vxor dimittenda.
<-P>tra quartum grad&#x0169;: eade&#x0303; em&#x0303; poena pu
nie{t$} qua maritus, scilicet &#xA759; nō poterit
exigere, & tenebitur reddere debit&#x0169;.
&#x00B6; QV Æritur, an causa fornicationis<marginalia>269|Forni-|cantem|vxore&#x0303;,|pōt di-|mittere|nisi in a|quib&#xA770;|asibus.</marginalia>
possit vir vxorem dimittere? Respōd.
&#xA759; sic. Est enim expressum in euange-
lio Matthæi. 19. & est secud&#x0169; ius natu-
rale, quia oportet &#xA759; maritus sit certus
de prole sua, quod nō potest certo sci-
ri si sit adultera vxor. Item quia matri
monium est contractus & dant sibi in
uicem fidem coniuges, ergo altero frā
gente, alius remanebit liber. Excipi&#x0169;-
tur aliqui casus ab hac regula. Primus
si ambo cōmisserint adulterium, quia
iam est ibi recom pensatio. Iste casus
& alij sequentes sunt expressi in iure.
32. q. 6. per totam. Secundus si maritus
propriam vxorem prostituerit pro pe
cunia, vel alia re. Hic ponitur in capi.
discretioni de eo qui cognouit consan
guineam vxoris suæ. Addit Palude,<-P>

@@0@<filename:W0014-0428.jpg/>
@@1@<SE428>Fornicationis causa. 204
<-P>quòd idem est iudicium si ipse marit&#xA770;
viderit & non prohibuerit. Tertius
vbi vxor putans se cum viro congredi
decepta est ignorantèr, aut contra xit
putans esse mortuum. Hoc habetur in
cap. c&#x0169; per bellicā. 34. q. 1. &. 2. & ibi-
dem ca. in lecto. Quartus si fuerit viop
pressa, vt habetur in cap. proposito. 32
q. 5. Quintus si vir post&#xE8BF; reconcilia-
tus est vxori cognouerit eam: tunc nō
poterit eam relinquere, vt dicitur. 32.
q. 1. cap. 1. &. 2. & in lege crime&#x0303; cap. de
adulte. Sextus si vxor infidelis ab eo
repudiata contraxerit cum aliquo, &
posteà veniant ambo ad fidem, debe&#x0303;t
iterum conuenire: extra de diuortio
capit. gaudemus. §. vltimo.</P>
<P>&#x00B6; QVÆR Itur, an vir teneatur dimit
tere vxore&#x0303; adulterā? Respond. &#xA759; non<marginalia>270|Virquā|do tene|tur vxo|rem</marginalia>
sed potest c&#x0169; ea manere. nisi vxor sit
adeò incorregibilis &#xA759; ratione scanda-
line maritus in peccatis eius videatur<-P>

@@0@<filename:W0014-0429.jpg/>
@@1@<SE429>De impedimento ordinis.
<-P>consentire: tunc enim tenetur ab ea se<marginalia>adulte-|ram di-|mittere.</marginalia>
parari. Hæc verò separatio ab vxore
adultera, quo ad thor&#x0169; quide&#x0303; potestfie
ri sine iudicio ecclesiæ, quo ad habita
tione&#x0303; verò nō. Ita tene&#x0303;t oe&#x0303;s docto. Li-
mitat tñ Siluest. verbo diuor. 8. &#xA759; ill&#x0111;
est ver&#x0169; qñ adulteri&#x0169; est occultum: si
em&#x0303; sit not&#x0169; &#xA759; adultera illa c&#x0169; mecho
plures dies habitauerit, tunc sine lice&#x0303;-
tia ecclesiæ potest ab ea separari quo
ad habitatione&#x0303;. Patet ex ca. significa-
sti, de diuortijs, vbi est casus expressus
Ide&#x0303; tenet Ioan. Andre. in ca. pler&#x0169;&#xE8BF;
de donatione inter virum & vxorem
&#x00B6; QV Æri{t$}, an ordo impediat matri-<marginalia>271|Ordo|impedit|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
moni&#x0169;? Respōd. &#xA759; sic, sed sol&#x0169; de iure
positiuo. Vnde etiā dicit. S. Tho. &#xA759; pa
pa ex rationabili causa potest dispe&#x0303;sa
re. Nec Græci sacerdotes vtentes vxo
ribus faciunt cōtra ius diuinum. Dico
igitur &#xA759; sacerdos, diaconus, & subdia
conus, non possunt cōtrahere, quia est<-P>

@@0@<filename:W0014-0430.jpg/>
@@1@<SE430>De impedimento ordi. 205
<-P>prohibit&#x0169; ab ecclesia. Si autem cōtra-
hant, matrimoni&#x0169; est ipso facto null&#x0169;
Si verò post matrimoni&#x0169; rat&#x0169; quispiā
ordinetur, nō dirimitur matrimoni&#x0169;,
sed tenetur manere cum vxore: vt pa
tet in extrauagante antiqua Ioan. 22.<marginalia>272|Occide&#x0303;s|vxore&#x0303;|vt con-|trahat|cum cō|cubina,|non pōt|cum ea|contra-|here.</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, an si quis occîderit pro
priam vxorem vt contrahat cum con
cubina, matrimoni&#x0169; sit validum? Re-
spond. &#xA759; tale matrimoni&#x0169; est irritum
& nullum ex determinatiōe ecclesiæ
in ca. super hoc, de eo qui duxit in ma
trimonium quā polluerat per adulte-
rium. Sed si econtrario vxor vir&#x0169; oc-
cîderit vt contrahat cum adultero, ma
trimoni&#x0169; tenebit: quia in iure de hoc
nihil est cautum. Si verò aliquis dede
rit fidem concubinę quòd vxore mor
tua contrahet cum illa, non potest cō-
trahere cum ea. Vide iura in illo titu-
lo de eo qui duxerit &c. At si quispiā
occîderit vxore&#x0303; deprehensam in adul<-P>

@@0@<filename:W0014-0431.jpg/>
@@1@<SE431>De vxoricio.
<-P>rio, peccat mortalitèr sec&#x0169;dùm sanct.<marginalia>Occide&#x0303;s|vxore&#x0303;|in adul|terio de|prehen|sam pec|cat.</marginalia>
Tho. quanuis iura hoc non puniant.
Si verò talis adultera sit iam à iudice
dānata ad mortem, poterit maritus eā
occîdere sicut lictor: quicquid dicant
canonistæ. Non potest tamen maritus
ad hoc cogi sicut lictor.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrumvotum impediat<marginalia>273|Votum|simplex|& sole&#x0303;|neimpe|dit ma-|trimo|ni&#x0169;, sed|diuersi|mode</marginalia>
matrimonium? Respōd. quòd duplex
est votum. Quoddam est solenne, alte
rum verò simplex. Votumsolenne im
pedit contrahendum & dirimit con-
tractum. Votum autem simplex im-
pedit contrahendum, sed non dirimit
contractum. Sunt de hoc multa iura
expressa in titulo de voto. Et qui post
vot&#x0169; simplex castitatis contraxit, pec-
cat quotielcun&#xE8BF; exigit debitum, po-
test tamen reddere non solùm quādò
vxor petierit, sed etiam quandocun&#xE8BF;
sibi videbitur honestum accedere ad
eam, aut qñ senserit &#xA759; ipsa vult, aut &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0432.jpg/>
@@1@<SE432>De disparitate cultus. 106
<-P>eget, aut quòd est periculum incōtine&#x0303;
tiæ: vt dicit sanct. Tho. in additionib&#xA770;
q. 83. ar. 1. ad quartum.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an cultus disparitas<marginalia>274|Fidelis|c&#x0169; infi-|deli cō|trahere|nō pōt.</marginalia>
(hoce&#x0303; infidelitas) impediat matrimo-
nium? Respondeo, quòd inter infide-
les sunt vera matrimonia. Et ita tene&#x0303;t
omnes, & est determinatio ecclesiæ
in cap. gaudemus de diuortijs. Secun
dò dicit. S. Tho. quód inter i&#x0303;fideles nō
est tâm perpetuum, & tā indisolubile
matrimonium, sicut inter fideles: quia
non est sacramentum, acproindè nec
confert gr&#x0303;am: sed est quidā cōtractus
humanus. Si aute&#x0303; contrahat fidelis c&#x0169;
infideli matrimoni&#x0169; null&#x0169; est de iure
positiuo, quia est prohibitum ab eccle
sia: vt patet in concilio Tolleta. 4. ca.
62. & in concilio Agatensi. cap. 67.</P>
<P>&#x00B6; QVÆRITVR, an Cogna-<marginalia>275|Cogna|tio car-|nalis in</marginalia>
tio carnalis impediat matrimonium?
Respondeo, primò &#xA759; iure naturali<-P>

@@0@<filename:W0014-0433.jpg/>
@@1@<SE433>De cognatio carnali.
<-P>prohibiti sunt parentes contrahere c&#x0169;<marginalia>quib&#xA770;|gradi-|bus im|pediat|matri-|moni&#x0169;</marginalia>
liberis. Nam oe&#x0303;s hoi&#x0303;es, etiā gentiles dā
nant talia cōnubia: nec de hoc quispiā
dubitat. Et sunt egregiæ rationes assi-
gnatę in sacra scriptura. Vide. S. Tho.
& etiā cum alijs descendentibus &c.
Ite&#x0303; in primo gradu transuersali inter
fratres & sorores, probabile est &#xA759; est
contra ius naturale. Prohibiti verò s&#x0169;t
ab ecclesia quatuor gradus, qui irritāt
matrimonium: vt patet in cap. non de
bet de consanguinitate & affinitate.</P>
<P>Fuerunt antiquitus prohibiti septem
gradus: vt patet. 35. q. 5. Papa tñ potest
dispensare in gradibus qui non sunt
prohibiti iure naturali: vt sit pax inter
familias, vel ob confederatione&#x0303; regno
rum: vel ob aliam rationabile&#x0303; causam.
In 4. autem gradu causa rationabilis
est &#xA759; ipsi contrahentes petāt. Dispe&#x0303;sa
tio tñ in gradibus iure humano &#xA753;hibi
tis fieri solita, successit causa quæstus:<-P>

@@0@<filename:W0014-0434.jpg/>
@@1@<SE434>De affinitate. 207
<-P>nihilominus tenet. De cōputatione cō
sanguinitatis vide Siluestrum, & alios
&#x00B6; Impedit etiā mr&#x0303;imonium affinitas,<marginalia>276|Affini|tas vs-|que ad|quart&#x0169;|grad&#x0169;|impe-|dit ma|trimo-|nium.</marginalia>
vs&#xE8BF; ad quartum gradum: vt patet in
ca. nō debet de consanguinitate & af
finitate. Et nō solùm affinitas inter cō
sanguineos vxoris, sed etiam inter cō
sanguineos scorti, & concubinæ meæ
Quāuis (vt credo) hæc vltima affinitas
contraha{t$} propter ius human&#x0169; & nō
ex natura reivt prima. Est aute&#x0303; regula
ad computandā affinitatem &#xA759; in eode&#x0303;
gradu sum affinis Petro in quo vxor
eius est mihi con sanguinea.</P>
<P>&#x00B6; De impedimento publicę honesta-<marginalia>277|Publi|ca ho-|nestas|ex spō|salibus|impe-|dit ma|trimo-</marginalia>
tis causato ex sponsalibus de futuro,
dico &#xA759; est vinculum inuentum ab ec
clesia, quæ decreuit &#xA759; per hoc &#xA759; ali&#xA757;s
cōtraxit spōsalia c&#x0169; Maria, nō possitcō
trahere c&#x0169; cōsanguinea eius vs&#xE8BF; ad
quart&#x0169; grad&#x0169;. Et impedit mr&#x0303;imoni&#x0169;
eode&#x0303; modo ac affinitas: vt patet in ca.<-P>

@@0@<filename:W0014-0435.jpg/>
@@1@<SE435>De filijs illegitimis.
<-P>ex sponsalibus de sponsalibus libr. 6.<marginalia>ni&#x0169; vt|affini-|tas.</marginalia>
&#x00B6; QVÆR Itur, an parentes tenean-
tur allere filios illegitimos? Respond.
quòd non est dubitandum quin tā pa<marginalia>278|Paren|tes an|teneā-|tur al-|lere fi-|lios il-|legiti-|mos.</marginalia>
ter &#xE8BF; mater teneātur allere filios qui
nond&#x0169; atti&#x0303;geruntvsum rationis. Quia
omnes ge&#x0303;tes putant damnabile relin-
quere filios in ætate infantili in qua
non possunt sibi victum quærere. Et
si exponant eos vt ab alijs allantur, vi
detur certe quòd peccent mortalitèr.
Secundó dico &#xA759; considerando prædi-
ctos filios post&#xE8BF; habe&#x0303;t vsum rationis,
est distinguend&#x0169;. Nā quidā filij illegi
timi sunt qui vocantur naturales, solu
ti c&#x0169; soluta, suscepti ex cōcubina. Alij
sunt ex cōncubito dānato, vt suscepti
ex adultera, vel moniali, qui vocātur
spurij. Et in iure determinatur quód
parentes teneātur allere primos filios
qui habentur á concubina tanquā ab
vxore. Alios vero filios spurios nō te-<-P>

@@0@<filename:W0014-0436.jpg/>
@@1@<SE436>De filijs illegitimis 208
<-P>nentur parentes allere. Et in poenam
illius damnati cohitus prætereuntur
in testame&#x0303;tis: vt homines ab huiusmo
di concubitu pessimo arceantur.</P>
<P>SED quid &#x0111; casu qui sæpè est in vsu<marginalia>279|Ami-|cus cui|pater|reli-|quit|bona|&#xA753; filio|spureo|te&#x0303;etur|illa ei|dare &|spuri&#xA770;|licitè|recipit</marginalia>
ego habeo filiam spuriam quam non
possum instituere hærede&#x0303;, quia leges
hoc vetant, voco amic&#x0169; meum & con
stituo eum hærede&#x0303; tali pacto, &#xA759; om&#x0303;ia
bona det filiæ meæ, vtr&#x0169; talis amicus
teneatur dare bona illa filię? & vtrum
filia cum bona cōscientia possit ea re-
tinere, accipere & possidere, post&#xE8BF; le
gemunicipali prædicta bona sunt val
lata? Respond. &#xA759; omne promissum est
de iure naturali adimple&#x0303;dum, & ideò
talis amicus in foro conscientiæ tene-
tur dare ea bona filiæ meæ: si rex illa
non cōfiscauerit: & illa licitè recipiet,
& possidebit licitè in foro conscien-
tiæ, non est dubium.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, an cognatio spiritualis<-P><marginalia>280</marginalia>

@@0@<filename:W0014-0437.jpg/>
@@1@<SE437>De cognatione spirituali.
<-P>i&#x0303;mpediat matrimoni&#x0169;? Cognatio ista<marginalia>Cogna|tio sp&#x0169;a|lis impe|ditma|trimōi&#x0169;</marginalia>
spiritualis diffinit â S. Tho. & alijs, &#xA759;
sit propinquitas quædā orta ex hoc &#xA759;
aliquis confert sacrame&#x0303;tum, vel tenet
alique&#x0303; ad suscipiendum sacrame&#x0303;tum
baptismi scilicet, vel confirmationis.
Triplex est igitur cognatio spiritualis
Quædā quę vocatur paternitas, quę e&#x0303;
inter regenerantem & regeneratum:
& capio regeneratione&#x0303; vt se exte&#x0303;dat
ad confirmatione&#x0303;, nam in proposito
ide&#x0303; est iudicium de cōfirmāte & de ba
ptizāte, & talis nō pōt cōtrahere cum
baptizato, vel cōfirmato, & cum vxo-
re eius iā ab eo cognita, & c&#x0169; filijs eo-
rum. Secunda vocatur cōpaternitas,
quę est inter patre&#x0303; spirituale&#x0303;, & patre&#x0303;
naturale&#x0303; & matrem naturalem. Vide
capit. primum de cognatione legali li
bro. 6. vbi omnia ista ponuntur.<marginalia>281|Cogna|tio lega</marginalia>
<P>&#x00B6; COgnatio legalis contrahitur per
hoc &#xA759; quis adoptat sibi filium. Et sunt<-P>

@@0@<filename:W0014-0438.jpg/>
@@1@<SE438>De cognatione legali. 209
<-P>duæ species huius cognationis, scilicet<marginalia>lis impe|dit ma|trimo-|nium</marginalia>
paternitas, & fraternitas. Paternitascō
trahitur inter adoptāte&#x0303; & fili&#x0169; adopti
uum, qui quidem non possunt contra
here. Fraternitas verò contrahitur in-
ter filios naturales adoptantis, & inter
adoptiuum. Et etiā impedit matrimo
nium si filius adoptiuus transit in po-
testatem adoptantis: sed si non transit
(quod fit quandò adoptans moritur,
vel quandò adoptatus emancipatur
ab adoptāte) tunc potest contrahere
cum filiabus adoptantis: vt patet in ca
pit. si qua de cognatione legali.</P>
<Z>Laus Deo, pax viuis: re
quies defunctis.
FINIS SVMMÆ DE SE-
ptem ecclesiæ mysterijs, & sa-
crame&#x0303;tis, ad laude&#x0303; Dei
omnipotentis.</Z>

@@0@<filename:W0014-0439.jpg/>
@@1@<SE439>
<Z><A+1>DE CLAVI</A+1>
BVS.</Z>
<P><INI3>H</INI3>ÆC MATERIA TRA<marginalia>1</marginalia>
ctatur in. 4. d. 18. &. d. Tho.
in additionibus ad tertiā par-
tem. q. 17. claues enim in ecclesia esse
debent. Dicitur autem clauis potestas
qua remouetur obstaculum intrandi
regnum coelorum. Impediment&#x0169; em&#x0303;
totius humanæ naturæ ex peccato pri
mi hominis consequtum per passio-
nem Christiamotum est: & ideò post
passionemvidit Ioan. apocal. 4. in coe
lo ostium apertum. Sed alicui adhuc
quotidiê manet clausum propter pec
catum originale quod contraxit, &
propter actuale quod cōmittit: & pro
pter hoc egemus sacramentis, & cla-
uibus ecclesiæ, in quibus efficatia pas-
sionis manet. Quia ex latere dormien
tis in cruce sacramenta fluxerunt qui
bus ecclesia fabricatur.</P>

@@0@<filename:W0014-0440.jpg/>
@@1@<SE440>De Clauibus. 210
<P>&#x00B6; HANC autem clauium potestate&#x0303;
apostolis contulit Christus, vt expres-
sè determinatur in capit. firmitèr de
summa Trinita. & fide catho. Quādo
autem fuerit apostolis collata. Arma-
chanus absurdè errans li. 11. de quęstio
nibus Armenorum ca. 14. &. 15. con-
tra omnium doctorum sententiam di
cit &#xA759; Marci. 3. c&#x0169; dñs duodecim aposto
los elegit. Sed patet hoc esse falsum,
quia Matthæi. 16. pro magno vni pro-
misit Petro dicens, dabo tibi claues re
gni coelorum, nō ergo anteà habebat
aut nihil promisit. Item antequā ipse
eis consecrasset, sacramentum&#xE8BF; cōsti
tuisset, potestatem dedisset consecran
di, ac si Cęsar constitueret regem ali-
quem super regno non constituto. Di
co ergo quòd in coena (Matthæi. 26.)
cōtulit totam potestatem ordinis. Po
testatem autem iurisdictionis in foro
interiori Ioann. 20. accipite spiritum<-P>

@@0@<filename:W0014-0441.jpg/>
@@1@<SE441>De Clauibus.
<-P>sanctum, quorum remiseritis peccata
remittuntur eis. Potestatem autem iu
risdictionis in foro exteriori Matthæi
18. quæc&#x0169;que alligaueritis super terrā
&c. Nec inconuenit quòd apostolis
Christus potestatem excellentiæ ha-
bens, apostolicam potestatem consu-
matam & perfectam contulerit. Vn-
dè & ecclesia nunc temporis iurisdi-
ctione&#x0303; in foro exteriori dat etiam nō
sacerdotibus, & potestate&#x0303; ordinis dat
ijs quibus nondum contulit potestate&#x0303;
iurisdictionis. Et nota &#xA759; illa potestas
data in foro exteriori Matthæi. 18. ibi
enim fundant scholastici auctoritate&#x0303;
excōmunicādi. Et Hierony. ibide&#x0303;, &
Augusti. lib. 1. contra aduersari&#x0169; legis
& prophetarum capite. 17.</P>
<P>&#x00B6; ADV erte&#x0303;dum inquam quòd hæc<marginalia>3</marginalia>
potestas excommunicandi potest dici
clauis regni coelorum, si regnum coe
lorum capiatur pro ecclesia militante<-P>

@@0@<filename:W0014-0442.jpg/>
@@1@<SE442>De Clauibus. 211
<-P>Augusti. loco citato, & super Ioā. tra-
cta. 50. & habetur. 24. q. 1. capi. quod-
cunque. Si autem regn&#x0169; coelorum ca
piatur pro ecclesia triumphante, pōt
dici clauis indirectè & sec&#x0169;dario. Nā
quatenus excōmunicatio excludit à sa
cramentis quibus regnum coelorum
aperitur, pōt dici &#xA759; claudit regn&#x0169; coe-
lor&#x0169;. Quaten&#xA770; verò absolutio ab excōi
catione admittit ad sacramenta, ex cō
sequenti regnum coelorum aperit.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum oe&#x0303;s apostoli habuerint<marginalia>4</marginalia>
claues? Et videtur &#xA759; non. Quia Matth.
16. soli Petro sunt promissæ. Respon-
detur c&#x0169; Caieta. lib. de primatu roma
næ ecclesiæ. capi 5. &. 6. quód sine du
bio omnes apostoli à Christo & non
â Petro susceperunt claues. Patet in
ca. firmitèr de summa Trinitate & fi-
de catholica. Etiam habetur in cap. lo
quitur. 24. q. 1. & ex Hiero. lib. 1. con-
tra Iouinianum. Petro autem collatæ<-P>

@@0@<filename:W0014-0443.jpg/>
@@1@<SE443>De Clauibus.
<-P>sunt claues, Ioā. 21. ibi pasce oues meas
Eade&#x0303; em&#x0303; potestas requiritur ad pasce&#x0303;
das oues Xp&#x0303;i & ad aparie&#x0303;d&#x0169;, vel clau
dend&#x0169; regn&#x0169; coelor&#x0169;. Nā qñ Christus
viuus erat & pręsens non egebat vica
rio, consentaneum est ergo vt post re
surrectione&#x0303; e&#x0169; instituerit: & non vide
tur vbi nā hoc fecerit nisi Ioā. vltimo.
&#x00B6; Dico prętereà, &#xA759; sicut peculiaritèr<marginalia>5</marginalia>
claues Petro cōmissę sunt Matthęi. 16
sic Ioan. vlti. aliqua peculiarispotestas
data est Petro pręter cęteros: potestas
enim Petri in duobus maximè exces
sit potestatem aliorum apostolorum.
Primùm, quia Petri potestas etiam se
extendit supra ipsos apostolos. Nā vt
arguit Innocent. de maioritate & obe
dientia. ca. 6. qui dixit pasce oues meas
non distingue&#x0303;s inter has oues & alias,
alienum à suo demonstrat ouili, qui
Petrum pastorem nō recognosceret.
Quo eodem argumento, vtitur Boni-<-P>

@@0@<filename:W0014-0444.jpg/>
@@1@<SE444>De Clauibus. 212
<-P>facius octauusin extrauagāti, vnā san-
ctam. Secundò excellebat in hoc &#xA759; po
testas Petri erat ordinaria in vniuer
sum orbe&#x0303;, alior&#x0169; verò apostolor&#x0169; erat
extaordinaria, ex priuilegio peculiari
Vndè factum est vt successores Petri
seccesserint in vniuersa potestate re-
spectu omni&#x0169; ouium Christi. Succes
sores veró apostolor&#x0169; successer&#x0169;t apo
stolis in potestate extraordinaria. Imo
crediderim omne&#x0303; potestatem episco-
por&#x0169; qui sunt apostolor&#x0169; successores
à Petro & successoribus romanis pon
tificibus esse deriuatā: ita &#xA759; successor
Petri est immediatus vicarius Xp&#x0303;i, &
â Xp&#x0303;o accepit potestate&#x0303;: vt diffini{t$} in
cōcil. Flore&#x0303;ti. & in cōcil. Cōstātie&#x0303;. ses-
siōe. 8. Sed successores apostolor&#x0169; nec
susceper&#x0169;t potestate&#x0303; ab ipsis apostolis
nec â Christo immediatè, sed media-
tè a romano pontifice. Et sic intelligo
decret&#x0169; Leonis papæ. 19. di. ca. ita dns.<-P>

@@0@<filename:W0014-0445.jpg/>
@@1@<SE445>De Clauibus.
<-P>Eode&#x0303; modo dico, claues Petri in duo
bus differri à clauibus apostolor&#x0169;. Pri
mò in vniuersalitate: accepit enim ad
aperiendum, non huic aut illi sed om-
nibus fidelibus nullo excepto. Secun-
dò quia sic eas accepit vt ab eo accipi-
ant omnes quicunque claues habue-
rint. Nam &#xA759; apostoli nō acceperint à
Petro fuit expeculiari priuilegio, quo
& Paulus gloriabatur, potestate&#x0303; apo-
stolicam non ab hominibus accepit.
Et quāuis in ca. firmitèr dicatur Chri
stum contulisse clauem apostolis, &
eorum successoribus, dico &#xA759; non est
eadem ratio de apostolis & successori
bus apostolorum. Quia apostoli ex pri
uilegio immediatè à Christo accepe-
runt potestatem ligandi atque soluen
di, etiam in totum orbem: quod male
Turrecremata negat. Sed successo-
res apostolorum, cúm manifestè ordi
nentur ab hominibus potestatem or-<-P>

@@0@<filename:W0014-0446.jpg/>
@@1@<SE446>De Clauibus. 213
<-P>dinis, non immediatè à Deo accipi&#x0169;t,
potestatem autem iurisdictionis acci-
piunt à romano pontifice immediatè
Sed nihilominus Christus confert cla
ues successoribus: licet per medios mi
nistros. Quemadmod&#x0169; idem ipse est
qui tollit peccata mundi: licet per mi-
nistros sacramentorum.</P>
<P>&#x00B6; SED vndè constat claues Petro &<marginalia>6</marginalia>
cæteris apostolis concessas nunc in ec
clesia permanere, c&#x0169; non maneat po-
testas faciendi miracula quę apostolis
est collata, nec baptizandi in nomine
IESV Christi quod apostoli fecer&#x0169;t.
Respondeo, constat potestatem istam
viuentibus apostolis ad alios esse deri
uatam. Patet hoc actorum. 20. attendi
te vobis & vniuerso gregi &c. Et. 1. Ti
motheum. 4. & ad Tit&#x0169;. 1. Secundò di
co secund&#x0169; fidem catholicam tene&#x0303;d&#x0169;
esse claues apostolis concessas, nuncin
ecclesia perseuerare. Patet ex cap. fir-<-P>

@@0@<filename:W0014-0447.jpg/>
@@1@<SE447>De Clauibus.
<-P>tèr. Et ex ecclesiæ consuetudine, quæ
est col&#x0169;na & firmament&#x0169; veritatis. Et
Matthæi vlti. ecce ego vobisc&#x0169; s&#x0169; vs&#xE8BF;
ad cōsumatione&#x0303; seculi. Petro em&#x0303; non
sunt datæ claues propter ipsum, sed &#xA753;
pter ecclesiā. Quare perseuerāte eccle
sia potestas data Petro debuit perseue
rare. Et sic intelligatis decret&#x0169; Augu-
sti. 24. q. 1. ca. quodc&#x0169;&#xE8BF;. Vndè & pa-
tet quare dicātur claues ecclesiæ, quia
scilicet propter ecclesiā apostolis &
successoribus datæ sunt. Claues aute&#x0303;
ecclesiæ appellari frequentissim&#x0169; est:
vt apud Augustinum libro primo de
doctrina christiana ca. 18. refer{t$}.<marginalia>7</marginalia>
<P>&#x00B6; CL Auis autem est potestas ligandi
at&#xE8BF; solue&#x0303;di, qua ecclesiasticus iudex
dignos recipere, indignos excludere
debet à regno: vt dicit Magister sente&#x0303;
tiarum. 4. d. 18. & Glosa ex Hierony.
Matth. 16. Et cōprobatur à Ioan. papa
22. in extrauagāti quia quor&#x0169;dāde ver<-P>

@@0@<filename:W0014-0448.jpg/>
@@1@<SE448>De Clauibus. 214
<-P>bor&#x0169; significatione. Et aduerte regn&#x0169;
coelor&#x0169; multiplicitèr capi. Primôpro
sacra scriptura, vt Matthęi. 21. auffere{t$}
á vobis regn&#x0169; Dei &c. Secundò pro
ecclesia militante, vt Matth. 13. simile
est regnum coelor&#x0169; thesauro abscōdi
to in agro &c. Et Matth. 25. simile est
regnum coelorum dece&#x0303; virginib&#xA770; &c
Tertiò vt etiā includat duplice&#x0303; stat&#x0169;,
scilicet militantem, & triumphante&#x0303;:
vt Mattæi. 5. beati qui persecutione&#x0303;pa
tiuntur propter iustitiā &c. quia ipso-
r&#x0169; est regn&#x0169; coelor&#x0169;: & nisi ab&#x0169;daue-
rit iustitia vestra &c. non intrabitis re
gn&#x0169; coelor&#x0169;. Vno modo ex auctorita
te & potestate, vt papa c&#x0169; explicat lo
c&#x0169; scripturæ, diffiniendo ver&#x0169; sensum
Ite&#x0303; c&#x0169; sacerdos ex officio baptizat. Se
c&#x0169;do modo nō ex auctoritate, sed per
simplex ministeri&#x0169;, vt laicus qui bapti
zat in necessitate, & vir doctus qui a-
perit loc&#x0169; abditum sacrar&#x0169; literarum<-P>

@@0@<filename:W0014-0449.jpg/>
@@1@<SE449>De Clauibus.
<-P>aut qui docet qua via ad regnum coe-
lorum perueniendum sit. Dicendum
ergo clauem esse potestatem aperien-
di, & claudendi regnum coelorum, si
sit plenaria potestas, quomodocun&#xE8BF;
accipiatur regn&#x0169; coelorum. Et hanc
promissit Deus Petro, ea&#xE8BF; vtitur pō-
tifex qñ diffinit aliquid secundùm fi-
de&#x0303; tenendum, vel dispe&#x0303;sat in voto, vel
relaxat iuramentum: id enim est ape-
rire regnum coelorum ex auctoritate
& potestate. Secundò dico &#xA759; præci-
puus actus clauium est ligare & solue
re, & sic per eum diffinitur, sicut diffi
niret humanus intellectus &#xA751; discurs&#x0169;,
& pote&#x0303;tia vissiua per vissione&#x0303; coloris.
&#x00B6; SED quæritur, vtrum sit idem cla<marginalia>8</marginalia>
uis c&#x0169; charactere. d. Tho. 4. d. 18. dicit
quòd sic. Contrarium dicit Scotus, di.
19. q. 1. & Marsil. 4. q. 12. art. 2. Sed di-
stinguendum est de claue ordinis, &
de claue iurisdictionis: vtraque enim<-P>

@@0@<filename:W0014-0450.jpg/>
@@1@<SE450>De Clauibus. 215
<-P>requiritur ad aperiendum regn&#x0169; coe-
lorum. Clauis iurisdictionis nō est ide&#x0303;
cumcharactere. Clauis autem ordinis
idem est cum charactere sacerdotali.
Character enim est potestas sacerdo-
talis, quæ datur sacerdoti ad consecrā
dum. Datur etiam eidem ad absolue&#x0303;-
dum à peccatis ita &#xA759; inde habet homo
potestatem absoluendi, vndè habet &#xA759;
sit sacerdos. Est ergo vna potestas quę
ad duos actus se extendit, scilicet con
secrandi & absoluendi. Quemadmo-
dum eadem pote&#x0303;tia est qua simplicia
intelligimus, & qua discurrimus.</P>
<P>&#x00B6; QVIA verò actus clauium requirit<marginalia>9</marginalia>
idoneitatem in eo in quem exercetur
quia per clauem recipit iudex eccle-
siasticus dignos, & excludit indignos,
ideò indiget iudicio discretionis, & ad
explendum actum omniumvthabeat
iurisdictionem. Vndè ponitur duplex
clauis, scientiæ scilicet & iurisdictio-<-P>

@@0@<filename:W0014-0451.jpg/>
@@1@<SE451>De Clauibus.
<-P>nis. Et scientia quæ est habitus non est
clauis, sed auctoritas scie&#x0303;tiæ act&#x0169; ex er
cendi. Cōmunitèr etiam doctores po-
nunt claue&#x0303; ordinis, & clauem iurisdi-
ctionis. Quæ distinctio necessaria est,
si potestate&#x0303; excōmunicandi & absol-
uendi ab excōmunicatione ad claues
dicimus pertinere cum diuo Augusti.
&#x00B6; POtestas clauium se extendit ad re<marginalia>10</marginalia>
missione&#x0303; culpæ. Nā licet Deus remit-
tat per se culpam, opera tñ sacerdotis
agit instrumentalitèbr, vt instrument&#x0169;
animat&#x0169;: nam aliás ad remissione&#x0303; cul-
pæ non exigerit vot&#x0169; recipiendi effe-
ct&#x0169; clauium. Vide Caieta.in opuscul.
27. quæstion&#x0169;, &. q. 12. de effectu abso-
lutionis. Et Adrian&#x0169;. q. 2. de clauibus.
Et Tomam Vualdensem lib. de sacra
mentis a cap. 143. vs&#xE8BF; ad. 146. inclusi-
uè. Extendit etiam se potestas claui&#x0169;
ad remissionem poenæ æterne, quòd
quandò remittitur culpa, & etiā tem-<-P>

@@0@<filename:W0014-0452.jpg/>
@@1@<SE452>De clauibus. 116
<-P>poralis in eo qui c&#x0169; contrictione acce
dit. Nam sicut applicatur nobis in sa-
cramento meritum passionis Christi
ad remissionem culpæ, ita quoque ei&#xA770;
satisfactio ad remissionem poenæ: re-
mittere enim huiusmodi poenam per
tinet ad remissionem peccati. Et quan
uis. d. Tho. videatur dicere &#xA759; clauesre
mittunt poenam proportionabilitèr
ad peccata: vt si peccatum est paruum
parua poena remittitur, si magnum
mult&#x0169; poenæ, sed non tota: quia aliâs
frustra imponeretursatisfactio. Tutñ
tene, claues tm&#x0303; poenæ remittere cę-
teris paribus c&#x0169; peccatum est paru&#x0169;,
quant&#x0169; si esset magn&#x0169;. Quia sacrame&#x0303;
tum æqualitèr se habet, & dispositio
est æqualis. Nihilominus habita ratio
ne cōtritionis, cōfessor debet ini&#x0169;gere
satisfactione&#x0303;. Quia nescit, an tota poe
na remissa sit. Et &#xA759; poenitentia nō sit
moderanda secundùm quantitatem<-P>

@@0@<filename:W0014-0453.jpg/>
@@1@<SE453>De Clauibus.
<-P>peccati, sed secundùm contritionem
poenitentis, patet ex Innocent. cap. 8.
de poenitentijs & remissionibus.</P>
<P>&#x00B6; POtest aute&#x0303; sacerdos ligare ad poe<marginalia>11</marginalia>
nam. Scotus. dis. 18. &. 19. asserit null&#x0169;
poenitentem obligari ad acceptand&#x0169;
poenitentiam quā iniungit sacerdos.
Idem Gabriel. d. 16. q. 2. Quia ad satisfa
ctionem pro poena duo sunt remedia
alterum in hac vita, alterum in purga
torio, ergo poenitens poterit suo cęde
re fauori. Quia ex misericordia Dei sa
tisfactio præsens accepta{t$} pro futura
poena. Secundò dicit &#xA759; si poenitens ac
ceptet poenitentiam iniunctam, tene
tur illam implere sub mortali: quod
tamen videtur irrationabile. Nam si
sacerdos non potest obligare ad mor
tale, mea acceptatio non inducit pec-
cati mortalis obligationem: nō enim
volo implere poenitentiam iniunctā,
nisi eo modo quo sacerdos obligare<-P>

@@0@<filename:W0014-0454.jpg/>
@@1@<SE454>De Clauibus. 117
<-P>potest. Proptereá Caieta. q. 2. de satis-
factione ad. 2. tenet contrarium &#xA759; nō
tenetur acceptare poenitentiam, nec
acceptatam sub mortali adimplere. D
Tho. hic non dicit, an teneatur, sed &#xA759;
sacerdos ligat, nec dicit an ad mortale
vel veniale. Sed. d. 16. in expositione
textus dicit &#xA759; est pręceptum de satisfa
ctione. Et ita tenet Siluester verbocō
fessio. 1. §. 26. Et ita tenend&#x0169; est, &#xA759; præ
ceptum obligans ad mortale, si poeni
tentia iniuncta sit rationa bilis. Proba
tur, quia est sacrilegium voluntariè re
linquere sacrament&#x0169; imperfect&#x0169;. Ite&#x0303;
in foro contentioso iudex habet pote
statem imponendi poenam pro deli-
cto quā reus subire tenetur, ergo & iu
dex ecclesiasticus in foro conscientię.
Ite&#x0303; in ca. oi&#x0303;s vtrius&#xE8BF; sæxus de poenite&#x0303;
tijs & remissio. iniunctā poenite&#x0303;tiā &#xA753;
viribusstudeat adimplere. Item suade
tur ex capit. vltimo de maledicis.</P>

@@0@<filename:W0014-0455.jpg/>
@@1@<SE455>De Clauibus.
<P>&#x00B6; Est autem sacerdoti prudentia ne-<marginalia>12</marginalia>
cessaria ad poenitentibus imponend&#x0169;
poenitentiam. Si sciret quantę poenæ
sit debitor poenitens, cum sit iudex te
netur æqualem imponere. Sed in poe
nitentiæ iniunctione multa debent pe&#x0303;
sari: vt habetur in cap. 8. de poenitent.
Nihilominus arbitrium sacerdotis, nō
debet esse aut sęuerum, aut remissum:
videntur enim rediculæ poenitentię
huius temporis. Sed in tribus casibus
licet poenite&#x0303;tiam leue&#x0303; iniungere. Pri-
mò in articulo mortis, & vbic&#x0169;&#xE8BF; poe
nitens est impote&#x0303;s ad poenitentiā gra
uem implendam. Secundò qñ indul
gentia conceditur poenitenti ex ratio
nabili causa: illa enim habetur loco sa
tisfactionis. Secus qñ indulge&#x0303;tia est in
discreta: vt habetur ca. 16. de poenite&#x0303;t.
Tertiò si appareat magna contritio et
peccat&#x0169; nō fuit adeo graue. His adde-
re&#x0303; etiā, c&#x0169; poenite&#x0303;s est tā imbecilli ai&#x0303;o<-P>

@@0@<filename:W0014-0456.jpg/>
@@1@<SE456>De Clauibus. 218
<-P>vt per graue&#x0303; poenitentiā scandalize{t$}.
&#x00B6; Sed an vnus cōfessor possit mutare<marginalia>13</marginalia>
poe&#x0303;ite&#x0303;tiā ini&#x0169;ctā ab alio cōfessore? Re
spōd. &#xA759; si poenite&#x0303;tia fuit irrationa bilis
poenite&#x0303;s nō tenetur eā implere, necha
bet opus cōmutatione. Siaute&#x0303; poeni
te&#x0303;tia erat rationabilis, sed fit dura poe
nite&#x0303;ti nō pōt cōmutari nisi à superiori
Quia par in pare&#x0303; non habet potestate&#x0303;
Et ita intelligo decretum Vrbani pa-
pę de poenitentia. dis. 6. capit. vltimo,
placuit vt deinceps nulli sacerdoti li-
ceat que&#x0303;libet cōmissum alteri sacerdo
ti ad poenitentiā suscipere, sine eius
cōsensu cui pri&#xA770; se cōmissit, nisi &#xA753; igno
rātia illius cui poenite&#x0303;s confessus est.</P>
<P>&#x00B6; Sacerdotes legales nō habebāt cla
ues. Quia illius sacerdotij potestas nō<marginalia>14</marginalia>
se extendebat ad cęlestia, sed ad cęle-
stium figuras. Et in hoc pręfertur sa-
cerdotium Christi legali sacerdotio
per hoc &#xA759; Christus assistens pontifex<-P>

@@0@<filename:W0014-0457.jpg/>
@@1@<SE457>De Clauibus.
<-P>futuror&#x0169; bonorum, ad tabernaculum
coeleste introducebat &c. Illi ergo sa
cerdotes non habuerunt claues, sed in
eis claui&#x0169; figura præcessit. Christusau
te&#x0303; habuit clauem auctoritatiuè inquā
t&#x0169; Deus, excellentię inquant&#x0169; homo:
habuit em&#x0303; potestate&#x0303; aperiendi, & clau
de&#x0303;di regnum coelor&#x0169;. Soli verò sacer
dotes ordinati ab ecclesia habent cla-
ues ordinis, & potestatem absoluendi
a peccatis in foro poenitentiæ. Hęc cō
clusio habetur in concil. Flore&#x0303;ti. Etiā
in materia de ordine latius oste&#x0303;dimus
contra hæreticos. Clauem a&#x0169;t iurisdi
ctionis quę non directè se extendit ad
ipsum coelum, sed mediantè militan
te ecclesia non sacerdotes habere pos
sunt: vt Archidia. & electi. Lege quar
t&#x0169; argument&#x0169;. d. Tho. in additioni. ad
tertiā parte&#x0303;. q. 19. a. 3. Vndè nota &#xA759; foe
minę nullā potestate&#x0303; sp&#x0169;alem habent
Vndè de legibus, & pręceptis earum<-P>

@@0@<filename:W0014-0458.jpg/>
@@1@<SE458>De Clauibus. 219
<-P>debet iudicari id quod de legibus ma
trisfamilias in domestica gubernatio
ne. Nā si materia est grauis & pręce-
pt&#x0169; necessari&#x0169; ad conseruationem bo
ni cōmunis, obligabit præceptum Ab
batissæ ad peccatum mortale. Sin au
te&#x0303; materia non est grauis quanuis ipsa
velit obligare ad mortale, lex eius &
præceptum non obligat ad mortale.
Ver&#x0169; est &#xA759; c&#x0169; ex voto obedientię mo
nachæ teneantur suæ superiori obedi
re, forsitā c&#x0169; exigeretobedientiā à sub
ditis, etiam in re non admod&#x0169; graui, si
subditæ violant obedientiam, votum
su&#x0169; videntur infringere. Sed hoc mi-
hi certum non est. Illud verò primolo
co diffinitum est mihi certissim&#x0169;. Vn
dè perperam monachas institu&#x0169;t, qui
absolutè docent præcepta suarum su-
periorum non obligare eas ad pecca-
tum mortale. Quemadmodum si quis
doceret leges principum foeminar&#x0169;<-P>

@@0@<filename:W0014-0459.jpg/>
@@1@<SE459>De Clauibus.
<-P>nullas ad mortale obligare. Sed ver&#x0169;
est non habere potestatem obligandi
in ordine ad finem supernaturale&#x0303;, hoc
enim pertinet ad vsum clauium.</P>
<P>&#x00B6; Mali sacerdotes vsum habe&#x0303;t claui&#x0169;,<marginalia>15</marginalia>
iniquitas enim ministri non tollit li-
beralitatem dñi, sed sacerdos est sol&#x0169;
minister, ergo non pōt sua malitia do-
num à Deo transmissum per e&#x0169; nobis
aufferre. Pretereà, nullus pōt scire de
alio, an sit in statu salutis, si ergo nul-
lus possit vti clauibus in absolue&#x0303;do ni
si existe&#x0303;s in gr&#x0303;a, nullus se sciret absolu
t&#x0169;, quod est incōueniens. Hæresis fuit
Vuicleph conde&#x0303;nata in cōcil. Cōstāt.
sessione. 8. &. 15. &#xA759; mali sacerdotes pri
uan{t$} iurisdictione, quę etiā manifesto
ecclesiæ vsu conde&#x0303;natur. Sed contra
videtur id quod habetur. 24. q. 1. ca. au
diuimus &. 1. q. 1. ca. etiā corde: sed lo-
quitur de diuiso ab ecclesia, vt patet le
genti. Est etiā argument&#x0169; ca. remissio<-P>

@@0@<filename:W0014-0460.jpg/>
@@1@<SE460>De clauibus. 220
<-P>nem. 1. q. 1. & de cōsecra. d. 4. cap. quo-
modo ex Augusti. sed loquitur de san
ctis, vel bonis catholicis, vel de publi-
cis peccatoribus qui non tolerantur.</P><marginalia>16</marginalia>
<P>&#x00B6; Scismatici, hæretici excōmunicati,
degradati vsum clauium non habent,
quia priuantur subditis, in quos pote-
statem quam habent exerceant. Sicut
nec possent consecrare non habentes
panem, nec baptizare si non habeant
aquam. Illi ergo qui priuati snnt non
possunt vsum claui&#x0169; habere. Sed nota
&#xA759; in cōcil. Cōstant. statut&#x0169; est, nō tene
ri fideles vitare excōicatos, nisi sintno
minatim excommunicati, vel manife
sti percussores clericorum. Vndè fit
vt non omnes excommunicati & su-
spensi priuati sint iurisdictione, illi vi
delicet qui tolerantur, & quos euita-
re non debent. Tempore aute&#x0303; d. Tho
nondum id fuerat constitut&#x0169;. Peccāt
tamen illi administrantes sacrame&#x0303;ta:<-P>

@@0@<filename:W0014-0461.jpg/>
@@1@<SE461>De Clauibus.
<-P>quia concilium dicit hāc relaxatione&#x0303;
in nullo excōicatorum debere suffra-
gari. Hoc tamen intellige cum grano
salis, peccat enim si est in mora peten
dæ absolutionis. Item qñ licitè potest
se excusare ab administratione sacra-
mentorum. At qñ tenetur administra
re sacramenta petenti, non peccat ad-
ministrando: aliâs esset perplexus.</P>
<P>&#x00B6; SED n&#x0169;quid in mortis articulo hu<marginalia>17</marginalia>
iusmodi poterunt absoluere? D. Tho.
hic in ad ditionibus. q. 19. art. 6. nullum
casu excipit. Sed supra. q. 8. generali-
tèr dixit in articulo mortis que&#x0303;libet sa
cerdotem absoluere posse. Sed. 3. p. q.
82 a. 7. secund&#x0169; &#xA759; solus baptismus per
mittitur esse ratus hæreticis & scisma
ticis in arti. necessitatis. In nullo aute&#x0303;
casu possunt consecrare, vel aliud sa-
cramentum conferre. Et idem hac. q.
ar. 5. 3. Et est cōmunis opinio. Sed Pa
lude. d. 25. q. 1. circa fine&#x0303; tenet, &#xA759; in arti<-P>

@@0@<filename:W0014-0462.jpg/>
@@1@<SE462>De Clauibus. 221
<-P>culo mortis licitum est ab hęretico re
cipere poenitentiam: quia est sacrame&#x0303;
mentum necessitatis, sicut baptismus.
Idem Siluester verbo confessor. 1. §.
vltimo. Et Maio. d. 17. Et Glo. de spō-
sa. ca. 11. Et re vera, de excōicatis catho
licis nō dubito quin in arti. mortis pos
sint sacramentum poenitentiæ mini-
strare. Non enim video causam qua-
re fideles in arti. mortis pręsente sacer
dote catholico priuentur sacramento
necessario ex iure diuino. Nec esset
minus intolerabile prohibere absolu
tionem in art. mortis quā reseruare ca
sus: præsertim c&#x0169; cōmuniter homines
habeant attritione&#x0303;. Ite&#x0303; licet recipere
baptismum, ergo absolutionem: quia
vtrum&#xE8BF; est in diuino præcepto, & sa
cramentum necessitatis. Ite&#x0303; cap. quod
nō est de regulis iuris dr&#x0303; &#xA759; necessitas
non habet legem. Et ide&#x0303; mihi proba-
bile est de hæretico, à quo periculum<-P>

@@0@<filename:W0014-0463.jpg/>
@@1@<SE463>De Clauibus.
<-P>nō timetur, & qui nō errat in articulo
$unclearcrame&#x0303;ti poenitentiæ, præsertim side
$unclearre diuino quilibet sacerdos habeat
$uncleaructoritate&#x0303; in art. mor. Nō valet quod
$unclearfferri solet in cōtrari&#x0169; de Hermegil.
ex. 24. q. 1. c. vltimo, t&#x0169; quia ibi loqui{t$}
de cōmunione quæ nō est sacrame&#x0303;t&#x0169;
necessitatis, t&#x0169; quia id fecit ne faueret
Arriano ep&#x0303;o: qm&#x0303; pr&#x0303; ob id destinarat.
&#x00B6; Sacerdos autem non potest vti cla-
ue in quemlibet, sed in eos tm&#x0303; qui ei in
sortem venerint: nisi in necessitatis
articulo vbi nemini sacramenta sunt
deneganda. Hāc opinione&#x0303;. d. Tho. &#xA753;-
babiliore&#x0303; facit Martinus. 5. qui in cōci
lio Constant. circa fine&#x0303;, inter reliquas
interrogationes ponit hanc, vtr&#x0169; cre-
dat auctoritate&#x0303; iurisdictionis papæ, &
ep&#x0303;i esse maiorem in soluendo, ligādo
que, auctoritate simplicis sacerdotis,
etiā habe&#x0303;tis curam ai&#x0303;arum. Proprius
verò sacerdos in aliquibus casibus nō<-P>

@@0@<filename:W0014-0464.jpg/>
@@1@<SE464>De Clauibus. 222
<-P>debet absoluere sibi subditum, sed re
mittere ad superiorem. Primus quan
dò est solennis poenitentia impone&#x0303;da
quia eius proprius minister est ep&#x0303;us.
Sed iā hęc poenitentia recessit ab vsu.
Secundus de excōmunicatis, qñ infe-
rior sacerdos non potest absoluere.</P>
<P>Tertius qñ inuenit irregularitate&#x0303; cō-
tractā, pro cuius dispensatione debet
ad superiore&#x0303; remittere. Quartus de in
cendiarijs. Quintus qñ est cōsuetudo
in aliquo ep&#x0303;atu &#xA759; enormia crimina
ad terrore&#x0303; seruātur ep&#x0303;o. Et nota solu-
tione&#x0303; ad prim&#x0169; in additioni. q. 20. a. 2.
in qua dicit, &#xA759; sacerdos non debet au-
dire cōfessionem mulieris c&#x0169; qua pec
cauerit, sed debet ad alium mittere,
nec illa debet ei confiteri, sed petere
licentiam ad alium eundi, vel ad supe
riorem recurrere. Si ille licentiam de
negaret, tum propter periculum, tum
quia est minor verecundia, si tamen<-P>

@@0@<filename:W0014-0465.jpg/>
@@1@<SE465>De excōmunicatione.
<-P>absolueret, absoluta esset. Et quod Au
gusti. dicit nullus officio sacerdotis vti
debet nisi immunis ab illis sit quæ in
alijs iudicat. Dicit tñ d. Tho. intellige&#x0303;
dum secund&#x0169; congruitatem & non se
cund&#x0169; necessitatem sacrame&#x0303;ti. Et hæc
de clauibus dicta sufficiant.</P>
<Z>SEQVITVR VLTIMVS
de excōmunicatione tractatus.</Z>
<P>De excōicatione tractatur in. 4. d. 18.
& à S. Tho. ibidem, & in additionib&#xA770;
quęstione. 21. Nos breuitèr absolue-
mus hunc tractatum quatuor p&#x0169;ctis.
&#x00B6; Primò dicemus quid sit excommu
nicatio, & quę causæ illius.</P>
<P>&#x00B6; Sec&#x0169; dò de casibus in quibus pōt hō
peccare, ex hoc sol&#x0169; &#xA759; est excōicatus.
&#x00B6; Tertió de eo qui pōt excōmunicare
&#x00B6; Quartò & vltimo dicemus de excō
municatione minori, quid sit, quę cau
sę eius, & quis possit ab ea absoluere.</P>

@@0@<filename:W0014-0466.jpg/>
@@1@<SE466>De excōm unica. 223
<P><INI4>Q</INI4>Vo ad primum, excōmuni-<marginalia>1</marginalia>
catio est separatio à commu
nione ecclesię quo adfruct&#x0169;
& suffragia gñralia, & est dif
finitio excōmunicationis maioris. Pro
cuius intellige&#x0303;tia est notandum, &#xA759; ex-
cōicatio non e&#x0303; peccatum, nam quodli
bet peccatum (etiam veniale) est ma-
ius malum quā excōicatio, sed est poe
na: poena autem est priuatio alicuius
boni, & sic excōicatio est priuatio cōi
cationis ecclesię, quę quide&#x0303; est quod-
dam bon&#x0169;. Secundò nota &#xA759; inter chri
stianos sunt quatuor gradus cōicatio-
nis. Primus est cōicatio humana quæ
etiam inuenitur inter infideles, sicut
cōmedere simul colloqui, tractare, &
hęc cōmunio non est propriè fideli&#x0169;,
sed conuenit eis quatenus ciues, & po
litici sunt. Secundus est cōmunicatio
quæ consistit in hoc &#xA759; est simul con-
uenire in ecclesia ad orandum, ad re-<-P>

@@0@<filename:W0014-0467.jpg/>
@@1@<SE467>De excōmunicatio.
<-P>cipiendum sacramenta, ad electione&#x0303;
canonicā actiuam & passiuam, & ad
audiend&#x0169; diuina officia. Tertius estcō
municatio bonor&#x0169; & suffragior&#x0169; quę
ex intentione ecclesiæ applicantur,
seu offeruntur pro omnibus christia-
nis. Quartus est communicare, seu ha
bere partem in bonis & meritis alio-
rum fidelium, quæ titulo charitatis ap
plicātur omnibus existentibus in gra
tia: secundum illud psal. 118. Particeps
ego sum omnium timentium te, & cu
stodientium mandata tua. His suppo-
sitis sit prima propositio, excōmunica
tio non priuat quarta cōmunicatione
Probatur, quia illa cōmunicatio fun
datur in charitate, charitatem autem
non expellit nisi peccat&#x0169;, sed excōmu
nicatio nō est peccat&#x0169;, vt diximus, er-
go. Secunda propositio excōicatio pri
uat hominem reliquis tribus cōmuni
cationibus. Vnde solet ab alijs diffi-<-P>

@@0@<filename:W0014-0468.jpg/>
@@1@<SE468>De excōmunica. 224
<-P>niri (& benè) excōmunicatio est pri-
uatio â quacunque licita communica
tione fideli&#x0169;. Consule Caietan&#x0169; quod
libeto. 2. q. 12. Et nota antiquam cōsue
tudinem ecclesiæ in excōmunicatio-
ne, quòd gradatim fideles cōmunica-
tione priuantur. Et fortè tot erant ge-
nera excōmunicationum quot gene-
ra cōmunionum. Vnde Siluestertria
genera ponit verbo excommunicatio
primo. §. 1. Aliquādò enim priuaban{t$}
sola communione eucharistiæ quæ
āthonomaticè cōmunio dici{t$}, vt tradit
Dionysius de ecclesi. hierarchia ca. 3.
& oste&#x0303;dit Vualden. lib. de sacrame&#x0303;tis
ca. 95. Et de hac intelligo decret&#x0169; Ioā
nis papæ. 3. q. 4. c. engeltrudā. Aliquā
dó priuan{t$} Christi fideles ecclesiasti-
co cōue&#x0303;tu ad officia diuina audienda,
vel ab oratiōe cōmuni quæ ōes pote-
rant appellari minores excōmunica-
tiōes, & easvidere licet. 5. q. 2. c. pręse&#x0303;ti<-P>

@@0@<filename:W0014-0469.jpg/>
@@1@<SE469>De excomunicatione.
<-P>Et. 11. q. 3. ca. admensam. Et in concilio
Niceno. ca. 11. &. 12. Et Chrisosto. ho-
me. 17. in Matthęum circa finem. Ali
quandò fideles priuabantur omni cō-
munione, quasi pręscisi ab ecclesiasti
co corpore: & hāc veteres appellabāt
anathema, qua voce iudęi extremam
detestationem significare solebant: te
ste Hierony. su&#xA751;. 1. ca. epistolę ad Ga-
latas. Nos hac tempestate duas tātum
excōicationes nouimus, minore&#x0303; qua
quis priua{t$} cōmunione passiua sacra-
me&#x0303;tor&#x0169; oi&#x0303;um, maiore&#x0303;, qua etiā priua{t$}
alijs fideli&#x0169; cōmunicationibus: vt ha-
bes de clerico excōmunicato ca. vlti.
&#x00B6; QV Æritur, vbi habe{t$} in sacra scri-
ptura &#xA759; ecclesia possit hac poena pu-
nire? Respondetur, &#xA759; excommunica-
tio funda{t$} in auctoritate Pauli. 1. Co-
rinthio. 5. iam iudicaui vt pręsens tra-
dere huiusmodi hominem sathanę in
interitum carnis. Et re vera intelligi{t$},<-P>

@@0@<filename:W0014-0470.jpg/>
@@1@<SE470>De excōmunicatione. 225
<-P>quòd tulit in eum sententiam excom
municationis, vt sanct. Tho. exponit.
Item fundatur in auctoritate. 1. Ioan.
5. est peccatum ad mortem, non pro
illo dico vtroget quis. Qui quidem lo
cus licet multiplicitêr intelligatur, vi
detur &#xA759; sensus legitimus & literalis sit
ille de quo dicitur, si ecclesiam nō au
dierit, sit tibi vt ethnicus & publican&#xA770;.
Item ad Tit&#x0169;. 3. hæreticum hominem
post primam & secundā monitione&#x0303;
deuita. Quem locum adducit sanctus
Tho. ad hoc propositum in. 2. d. 43.
& quæstionibus de malo. q. 3. ar. 15. 3.
& ita videtur exponere, & fortè illa
est expositio literalis, & Matthæi. 18.
si ecclesiam non audierit, sit tibi tan
quàm ethnicus & publicanus.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, quomodo intelligatur<marginalia>3</marginalia>
&#xA759; excōicatio priuat à receptiōe sacra
mentorum? an sit sensus &#xA759; faciat eam
illicitam, ita videlicet &#xA759; non potest ex<-P>

@@0@<filename:W0014-0471.jpg/>
@@1@<SE471>De excōmunicatione.
<-P>communicatus sacramentum suscipe
re sine hoc quòd peccet: tamen si de
facto suscipiat, ver&#x0169; suscipit sacramen
tum, vel an sit sensus &#xA759; nec potest sine
peccato suscipere, nec si de facto susci
piat tenet sacrament&#x0169;, ita &#xA759; vltra hoc
quòd peccat sacramentum est null&#x0169;?
Hæc quæstio est vna de vtilioribus &
difficilioribus totius huius materiæ.</P>
<P>Et tota difficultas est de sacramento
poenite&#x0303;tiæ, vtrum sit nullum per hoc
quòd sumitur ab excōicato. Pro cuius
intelligentia est in primis notandum
quòd excōmunicatio non habet exiu
re diuino priuare à receptione sacra-
mentorum, nec à participatione sacri
ficiorum ecclesię. Nam de iurediuino
nullus est excōicatus: licet veniat ex-
cōicandus ab ecclesia, secundum eius
placitum & limitationem. Secundò
nota quòd in potestate ecclesiæ est fa-
cere quòd sacramentum poenitentiæ<-P>

@@0@<filename:W0014-0472.jpg/>
@@1@<SE472>De excōmunicatio. 220
<-P>& sacramentum matrimonij sit nul-
lum, vbi susciperetur ab excommuni
cato, etiam inuincibilitèr ignorāte se
esse excommunicatum. Quod tamen
nō posset ecclesia facere de alijs sacra
mentis imprimentibus characterem:
quia habentdeterminatam materiam
de iure diuino, quæ non potest subtra
hi, nec mutari. Hoc supposito dico, &#xA759;
de hac re sunt diuersæ sententiæ: licet
omnes conueniant in hoc quòd si ex
cōmunicatus sciens, vel vincibiliter ig
norans se esse excommunicatum, su-
scipiat aliquod sacramentum, peccat
mortalitèr, & est sacrilegus. Si veró ac
cedat bona fide cum ignorantia inuin
cibili iuris, vel facti excusatur à mor-
tali: & de hoc nō est dubi&#x0169;. Sed loque&#x0303;
do de annullatione, quidā dicunt &#xA759; si
excōicatus etiā inuincibilitèr ignorās
se esse excōmunicatum accedat ad sa-
crament&#x0169; poenitentiæ & absoluatur<-P>

@@0@<filename:W0014-0473.jpg/>
@@1@<SE473>De excōmunicatione.
<-P>nullum omnino sacramentum susci-
piat. Probant, quia excōicatio tollitiu
risdictionem, ita &#xA759; excōicatus nullius
est subditus, sed nullus sacerdos potest
absoluere non subditum, ergo. Patet
consequentia, quia licet ignorātia ex
cusset à peccato tamen non potest fa-
cere &#xA759; sit validum id quod esset irrit&#x0169;
si fieret c&#x0169; scie&#x0303;tia opposita. Et hinc est
&#xA759; vsus ecclesiæ habet, &#xA759; ante absolu-
tionem a peccatis præmittatur absolu
tio ab excōicatione, ne annulletur sa-
cramentum. Secunda, alij dicunt &#xA759; si
excōicatus accedat ad sacramentum
poenitentiæ c&#x0169; ignorantia inuincibili
quæ excusset illum á sacrilegio, ver&#x0169;
suscipit sacramentum, nec teneturam
plius confiteri de illis peccatis, sed quę
rere absolutionem ab excōicatione,
& interim nō miscere se diuinis. Hæc
sententia est Caieta. in summa verbo
impedime&#x0303;ta absolutionis. Et Palude<-P>

@@0@<filename:W0014-0474.jpg/>
@@1@<SE474>De excōmunica. 227
<-P>4. d. 18. q. 4. Adria. q. 2. de confessione
contra finem. Probat, quia licet abso-
lutio sacramentalis sit iure prohibita
excōicato, nullo tñ iure est irrita si de
facto suscipiatur, nec vsus ecclesiæ ha
bet contrarium, & qui hoc cogitāt de
cipiuntur, ergo. Item alia sacramenta
non annullantur per hoc &#xA759; suscipian
tur ab excōmunicato, ergo nec hoc:
nam detis vndè habeatis contrarium.
Item quia aliâs iniusta esset sententia
ecclesiæ si vellet ignorantiam inuinci
bilem conde&#x0303;nare. Si quis autem excō
municatus per ignorantiam vincibile&#x0303;
accedat ad sacramentum poenitentiæ
d&#x0169;modo confiteatur fictionem, verè
suscipit sacramentum, & recedente fi
ctione consequitur effectum. Hanc so
lus Caieta. tenet expressè. Et proba-
tur, quia poenæ non sunt ampliandæ,
sed potius restringendæ: vt patet de re
gul. iuris in. 6. reg. 15. &. 49. Item eode&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0475.jpg/>
@@1@<SE475>De excōmunicatio.
<-P>iure excluditur excōicatus à participa
tione sacrame&#x0303;timr&#x0303;imonij & sacrame&#x0303;
ti absolutionis, sed ecclesia prohibens
excōicato mr&#x0303;imoni&#x0169; non irritat illud
sed sifiat tenet. vt patet extra de eo qui
duxit eā quam polluit per adulteri&#x0169;
ca. 6. & de matrimonijs contractis cō-
tra interdictum ecclesiæ capi. 2. Vndè
ergo discrimen in verbis eisdem gene
ralibus? Si autem quis celebrauerit &#xA753;
excommunicato, & applicuerit ei sa-
crificium, siue inuincibilitèr, siue vin
cibilitèr ignoret excommunicatione&#x0303;
applicatio facta tenet. Prohibentur
enim christiani comunicare, nō tame&#x0303;
inualidatur communicatio.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum anulletur sa-<marginalia>4</marginalia>
crament&#x0169; per hoc &#xA759; confertur ab ex-
cōicato? Responde{t$} & sit prima pro
positio. Si sacerdos exce&#x0303;icat&#xA770; quac&#x0169;&#xE8BF;
excōicatione, etiam &#xA753;pter notoriam
clerici percussionem, tentet conferre<-P>

@@0@<filename:W0014-0476.jpg/>
@@1@<SE476>De excōmunica. 228
<-P>quòdc&#x0169;&#xE8BF; sacrament&#x0169;, excepto sacra
mento poenitentiæ, verum sacramen
t&#x0169; confert, quāuis peccet. Nec de hoc
est debi&#x0169;, siue faciat scientèr, siue ig-
noranter, & tā vbi toleratur quā vbi
non toleratur. Secunda loquendo de
sacramento poenite&#x0303;tiæ, si sacerdos sit
excōmunicatus non nominatim, aut
propter notoriam clerici percussione&#x0303;
& tentet absoluere ver&#x0169; sacrament&#x0169;
confert. Ita determinatur in extraua-
ganti concilij Cōstāt. antè quod nul-
lus excōicatus poterat conferre sacra-
ment&#x0169; poenitentiæ. Et hæc secunda &#xA753;
positio intelligenda est vt prima, vide
licet tā vbi talis sacerdos toleratur ab
ecclesia, quā vbi nō toleratur, et tā vbi
crime&#x0303; propter quod est excōicatus est
secret&#x0169;, quā vbi est public&#x0169;. Tertia si
sacerdos sit excōicatus nomi&#x0303;atim, aut
&#xA753;pter notoriā clerici &#xA751;cussione&#x0303;, & c&#x0169;
hoc tolera{t$} ab ecclesia, ver&#x0169; sacrame&#x0303;-<-P>

@@0@<filename:W0014-0477.jpg/>
@@1@<SE477>De excōmunicatione.
<-P>t&#x0169; poenitentiæ confert, si de facto cō-
ferat illud. Patet, quia licet in iure ni-
hil sit de hoc caut&#x0169;, tamen non est cre
dend&#x0169;, &#xA759; ecclesia toleraret e&#x0169; in publi
ca administratione sacramentor&#x0169;: &
c&#x0169; hoc vellet &#xA759; facta per ipsum essent
irrita, &#xA753;fecto esset intolerabilis error.
Quarta si sacerdos sit excōicatus no-
minatim, aut propter notoriā clerici
percussionem, & c&#x0169; non toleretur ab
ecclesia, si tentet absoluere, null&#x0169; om
nino confert sacrame&#x0303;tum. Patet, quia
ista seruabatur ante concili&#x0169; Cōstan.
Et ibi relinquitur ita seruand&#x0169; perpe-
tuis te&#x0303;poribus quo ad ista duo gñra ex
cōicator&#x0169;, ergo. Item quia talis nullā
omnino habet iurisdictionem, ergo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, de causa excōicationis<marginalia>5</marginalia>
an sit peccatum mortale? Quæstio hęc
potest duplicitèr intelligi. Primó de
iure. i. vtrum non debeat ecclesia ex-
cōicare, nisi propter mortale. Secun-<-P>

@@0@<filename:W0014-0478.jpg/>
@@1@<SE478>De excōmunicatione. 229
<-P>dò de facto, an si excommunicet pro-
pter veniale, vel aliud fact&#x0169; quod non
sit peccatum, excommunicatio tenet.
In primo sensu cōmunis opinio est, &#xA759;
nullus potest iure excommunicari, ni
si propter mortale. Patet ex verbis do
mini Matthæi. 18. vbi tradita fuit pote
stas excommunicandi, sipeccauerit in
te frater tuus &c. Clarum est quòd de
venialibus non requiritur illa diligen
tia. Item ex concilio Meldensi. 11. q. 3.
capit. nemo. Et hoc tenendum est pro
certo: licet aliquandò viderim opposi
tum defendi. Sec&#x0169;dò dico, quòd licet
excommunicatio possit iure ferri pro
quolibet mortali, quia finis ipsius est
solus Christus vt patet. 1. Corinthio. 5.
quā tollit quodlibet mortale, tame&#x0303; nō
debet ferri nisi pro grauissimis crimi
nibus de quibus alitèr non speratur sa
nitas. Patet quia est vltima medicina
ecclesiastica, & nocet plusquā si gla-<-P>

@@0@<filename:W0014-0479.jpg/>
@@1@<SE479>De excōmunicatione.
<-P>dijs feriretur: vt ait August. Ite&#x0303;, quia
excōmunicatio non debet ferri quo-
usque peccator non audiat ecclesiam.
Item, quia Paulus non meminit excō
municationis, nisi propter incestum,
c&#x0169; tame&#x0303; essent plura alia crimina. Vn
dè patet, &#xA759; pro temporali dāno non
potest ferri excommunicatio, nisi sit
nimis graue. Et quidem iudices pessi-
mè faciunt, & grauitèr peccant conce
dendo excōmunicationes pro rebus
leuibus, por las vbas, māçanas &c. Et
est vna de pessimis consuetudinibus
quorundam ministrorum ecclesiasti-
ca potestate abute&#x0303;ti&#x0169; ista, quæ omnia
iam corrupta sunt. Et anathematis no
men, quo audito maiores nostri treme
bant, & irrisioni nostris temporibus
expositum est. Et ego credo, quòd istę
excōmunicationes non obligant, nisi
præsumatur esse mortale id pro quo
feruntur: non enim de hoc dubito.</P>

@@0@<filename:W0014-0480.jpg/>
@@1@<SE480>De excōmunicatio. 230
<P>&#x00B6; SED vtr&#x0169;, statim quòd homo pec-<marginalia>6</marginalia>
cat mortalitèr, possit excōmunicari?
Respond. &#xA759; non, quousque sit contu-
max & rebelis ecclesiæ. Patet Matth.
18. si peccauerit in te frater tuus corri-
pe eum, adhibe tecum, dic ecclesiæ, &
vltimo venit excommunicatio, sit tibi
quasi ethnicus. Idem constat ex Pau-
lo hęreticum hominem post primam
& secundam admonitionem debita.
Vndè de iure nullus potest excōmu-
nicari, nisi præcedat trina admonitio:
vt patet in cap. sacro sancta de senten.
excōmunica. Trina tame&#x0303; admonitio
non est de essentia excōicationis: vtbe
nè notat Palude. d. 18. in. 4. & Durā.
ibidem, & Glosa in cap. prædicto, &
in ca. statuimus. Nec hoc est cōtra euā
gelium, nam in euangelio ostenditur
ordo iuris, non tamen dicitur, quòd il
le est necessarius. Verum est quòd nō
expedit alitèr fieri quàm in euāgelio<-P>

@@0@<filename:W0014-0481.jpg/>
@@1@<SE481>De excōmunicatione.
<-P>expressum est. Nihilominus si quis se
mel admonitus excōmunicaretur &#xA753;
mortali, excōmunicatio esset valida.
Non dubito tñ quin admonitio sit de
essentia excōmunicationis: ita quòd si
quis excōmunicaretur antequā esset
admonitus, excōmunicatio non tene-
ret. Cōtra hoc potest fieri vnum argu
mentum, quia incurrentes excōicatio
nes latas in iure non admonen{t$} prius,
vt patet de incendiarijs, de percussori
bus clericor&#x0169; &c. qui quide&#x0303; ipso facto
incurrunt in sententiā, ergo. Respō. &#xA759;
tales iam sunt admoniti ab ecclesia,
& à lege Christi prohibente talia cri
mina, & ista est sufficiens admonitio.
&#x00B6; QV Æritur, vtrum excōmunicatio<marginalia>7</marginalia>
iniusta sit valida, vel vtrum habeat ali
que&#x0303; effect&#x0169;? Nota, &#xA759; excōmunicatio,
sicut & quælibet alia sententia, tripli
citèr potest esse iniusta. Primò, quia
ipso iure est nulla: vt si aliquis excom<-P>

@@0@<filename:W0014-0482.jpg/>
@@1@<SE482>De excōmunicatio. 231
<-P>municet non subditum, talis continet
intolerabilem errorem, & nullum ef
fectum habet, tam in foro exteriori,
quā in interiori. Ita dicitur capi. extra
desententia excōicationis ca. per tuas
& ca. statuimus in. 6. eo. titu. Secundò
dicitur excōmunicatio iniusta ex par
te iudicis, quia videlicet malè iudica-
uit quacun&#xE8BF; ex causa id fiat, siue ex
odio, siue ex defectu &#xA753;batiōis, siue ex
ignorantia: talis tamen non est ipso iu
re irrita. Et de hac est nostra disputa-
tio modo, vtrum liget? Est quæstio ni
misgrauis, & de qua sunt diuersæ sen
tentiæ. Caieta. 2. 2. q. 70. arti. 4. 2. tenet
expressè, &#xA759; talis sententia omnino est
nulla, ita &#xA759; nullum prorsus habet effe
ct&#x0169; apud Deum, nec apud homines.
Probat, quia excōmunicatio non po-
test ferri nisi &#xA753; mortali, sed iste vt sup
ponimus non peccauit mortalitèr, er
go. Item quia sententia iniusta nō est<-P>

@@0@<filename:W0014-0483.jpg/>
@@1@<SE483>De excōmunicatione.
<-P>sententia: namsecundum S. Tho. 2. 2.
q. 70. ar. 4. iudicium iniustum non est
iudicium, ergo. Adria. quodlibeto. 6.
tenet eandem sententiam. Tene&#x0303;t Ri-
car. d. 18. q. 5. art. 3. Alexand. 4. p. q. 82.
membro vltimo, Siluest. verbo excō-
municatio. 2. §. 2. &. 3. Palude. d. 18. q. 1.
ar. 3. & Duran. d. 18. q. 4. Gratia. 11. q. 3
ca. qui iustus, & videtur esse sententia
S. Tho. q. 21. additio. ar. 4. omnes istidi
cunt, &#xA759; excōmunicatio iniusta ex par
te causæ si non sit iure irrita, estvalida
Horum sententia videtur fundari in
ca. per tuas de sententia excōmunica-
tionis. §. veruminanis. vbi dicitur, &#xA759;
iniuste excōmunicatus debet recurre
re ad superiorem, & petere absolutio
nem ab excōicatione iniusta, ne eccle
siæ sententiam conte&#x0303;nere videatur, et
ex hoc amplius ligetur. Re vera vide-
tur mihi, quòd omnes isti doctores lo
quantur vrebius quám oporteat, ideó<-P>

@@0@<filename:W0014-0484.jpg/>
@@1@<SE484>De excōmunicatione. 232
<-P>dicam vobis quod sentio. Et sit prima
propositio, iniustè excōmunicatusnō
priuauatur suffragijs ecclesię cōmuni
bus. Hanc tene&#x0303;t omnes doctores, etiā
illi qui asserunt sententiam iniustam
ligare. Signanter Ricardus arti. 7. q. 2.
& Palude. q. 1. ar. 1. & Alexand. vbi su
pra me&#x0303;bro. 1. solus Durād. eam negat.
Sed rationes Caietani, & Adria. suffi
cienter eam probant: ecclesia enim nō
approbat iniquam vol&#x0169;tatem, & sen-
tentiam iudicis quantum ad hoc, cúm
sit damnum innocentis, sine aliquavti
litate publica. Secunda propositio, ta
lis sententia quæ non est ipso iure irri
ta quantum ad hoc valida est, &#xA759; sic ex
cōicatus non sol&#x0169; propter scandalum
sed absolutè tenetur vitare omne&#x0303; cō-
munione&#x0303; & vitari. Has duas proposi-
tiones tenet beat&#xA770; Grego. homilia. 26.
tractans illud Ioan. 20. quor&#x0169; remiseri
tis peccata &c. Patet hæc. 2. ex multis<-P>

@@0@<filename:W0014-0485.jpg/>
@@1@<SE485>De excōmunicatione
<-P>iuris capitibus, & ex Vrbano papa. 11.
q. 3. cap. quibus nam. Quia si semel da
retur facultas cuilibet discernendi an
causa sit iusta, vel non, esset magna cō
fussio & schisma: ideo ecclesia iustissi
mè præcipit vt talis remedia quærat
iuris, & interim sententiam timeat, &
ei pareat. Tertia &#xA753;positio, si talis parti
ciparet in diuinis, vel alij eidem cōmu
nicare&#x0303;t publice, easdem poenas incur
reret coram ecclesia ac si sententia
iusta esset. Si enim non est delata ap-
pellatio ad superiorem, & conuincor
de cōmunicatione contra præceptum
ecclesiæ, iudex profecto iustè me con
demnabit, tāquàm irregularem. Hæc
Innoce&#x0303;ti&#xA770; extra de sente&#x0303;tia excōmuni
cationis cap. 40. & Grego. in homilia
citata. Quarta &#xA753;positio, licet ex vi prę
cepti ecclesiastici (etiā in secreto) ille
teneatur euitare & euitari: quia præ-
cept&#x0169; ecclesiæ æqualitèr obligat excō<-P>

@@0@<filename:W0014-0486.jpg/>
@@1@<SE486>De excōmunicatio. 233
<-P>municatum in publico, & in secreto,
ex epicheia tame&#x0303;, siue ex licentia præ
sumpta, aut ratihabitione potest com
m&#x0169;icare sine scāda lo. Quia i&#x0303; alijs præ
ceptis sane interpretamur intentione&#x0303;
ecclesiæ, c&#x0169; non est verisimile ipsam
velle obligare. Hicautem nullo pacto
est verisimile ecclesiam ad abstinen-
dum obligarevoluisse. Nec enim vult
alicui innocenti inferre dānum, nisi
propter bonum public&#x0169;. Priuare au
tem in publico necessarium est ad pu
blicam vtilitatem, in secreto aute&#x0303; pri
uare non est necessarium. Hanc puto
esse mentem & Caieta. & S. Thomæ.<marginalia>8</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtrum excōicatio igno
rata liget? Ad hoc sit prima &#xA753;positio,
si ignorantia inuincibilis sit facti & iu
ris. i. si sit talis quę excusset â tota cul-
pa mortali, excussat etiā à canone, nō
incurritur excōicatio. In hoc omnes
conueniunt, nec potest negari. Quia<-P>

@@0@<filename:W0014-0487.jpg/>
@@1@<SE487>De excōmunicatione.
<-P>excōicatio nō potest ferri nisi &#xA753; mor
tali, sed iste non peccauit mortalitèr
vt suponimus, ergo. Patet hæc de con
stitutio. c. 2. re&#x0303; quę culpa caret in dān&#x0169;
vocari nō cōuenit. Sec&#x0169;da si quis pec-
cet mortalitèr, & excōicatio non sit
formalitèr lata pro illo facto, non in-
currit se&#x0303;te&#x0303;tiā canonis. i. si aliquis sciat
se peccare mortalitér, & ignoret inui&#x0303;
cibilitèr id pro quo lata est excōicatio
non est excōicatus V. g. occîdo Petr&#x0169;
& scio me peccare ill&#x0169; occîde&#x0303;do igno
ro tñ inuincibiliterill&#x0169; esse cleric&#x0169;, nō
incurro excōicatione&#x0303;. Patet quia ex-
cōicatio non est lata contra percusso-
re&#x0303; hoi&#x0303;s sed clerici: vt expresse habetur
ca. si verò extra de sententia excōica-
tionis. Tertia si fact&#x0169; pro quo lata est
excōcatio sit aliâs licit&#x0169;, vel non con-
de&#x0303;nat&#x0169; iure diuino, ignorātia canonis
excusat à poena. V. g. si papa n&#x0169;c sub
poena excōicationis præciperet ne &#xA757;s<-P>

@@0@<filename:W0014-0488.jpg/>
@@1@<SE488>De excōmunicatio. 234
<-P>vestire{t$} serico, & ego ignorare&#x0303; cano-
ne&#x0303; ist&#x0169; nō incurrere&#x0303; excōicatione&#x0303;, &#xA757;a
nō pecco mortalitèr c&#x0169; ignorare&#x0303; inui&#x0303;
cibiliter. Proba{t$} ex ca. &#xA753;posuisti. 82. d.
Quarta in oibus statutis latis ab ordi-
narijs citra papā, ignorātia iuris si sitin
uincibilis excussat à sente&#x0303;tia canonis,
etiā si faciā mortale &#xA753; quo est formali
ter lata excōicatio. V. g. ep&#x0303;s fert sente&#x0303;
tiā excōicationis in cōcubinarios, ego
ignoro illā, nō incurro eā: esto sim cō
cubinari&#xA770;. Et hoc gñralitèr est ver&#x0169; in
oi&#x0303;bus quor&#x0169;c&#x0169;&#xE8BF; pręlator&#x0169; inferior&#x0169;
papa. Et etiā in religionib&#xA770; patet, quia
ita habetur extra de sententia excōica
tionis li. 6. ca. vt ai&#x0303;arum periculis, vbi
hoc ipsum expressè continetur. Et in
his quatuor propositionibus oe&#x0303;s cōue
niōt doctores nemine discrepāte. Sed
tota difficultas est de sententijs iuris la
tis à papa quibus est anexa excōicatio
V. g. lata est in iure excōicatio contra<-P>

@@0@<filename:W0014-0489.jpg/>
@@1@<SE489>De excōmunicatione.
<-P>incendiarios, est dubi&#x0169;, an cadens infa
ct&#x0169; & ignorans inuincibilitèr ius, in-
currat excōicatione&#x0303;. De hoc s&#x0169;t diuer
sæ sententię inter doctores. Adria. q. 3
de clauibus. Scotus. d. 16. q. 98. Maio.
d. 18. q. 2. & Glo. in ca. à nobis de sente&#x0303;
tia excōicationis, & in ca. vt animar&#x0169;.
Ioan. Andre. ibi Bartho. in l. cunctos
populos de summa Trinita. Oe&#x0303;s isti te
nent parte&#x0303; affirmatiuā, videlicet &#xA759; ig-
norantia iuris non excussat à poena,
seu excōicatione. Probāt ex prędicto
ca. vt ai&#x0303;ar&#x0169;, in quo papa in fauore&#x0303; ani
marum instituit, &#xA759; non incurrat excō
municatione&#x0303; qui sciens fact&#x0169; ignorat
ius, sed præcipit id obseruari in statu-
tis ordinarior&#x0169; inferiorum, nullā pror
sus faciens mentione&#x0303; de statutis papę:
ergo c&#x0169; sol&#x0169; excoeperit summus pon
tifex ordinarior&#x0169; sententias, fit vt sen
tentia iuris cōmunis in sua sententia
perseueret. Item quia ignorantia iuris<-P>

@@0@<filename:W0014-0490.jpg/>
@@1@<SE490>De excōmunicatio. 235
<-P>cui est annexa irregularitas nō excus-
satà tali poena vt habetur in cap. c&#x0169; il
lor&#x0169; de sententia excōicationis, ergo
nec ignorantia iuris cui est annexa ex
cōmunicatio excusabit ab ea. Hæc est
hor&#x0169; sententia, & quide&#x0303; videtur &#xA759; sit
tutior, præsertim quia fauet vsus eccle
siæ quæ cōm&#x0169;itèr irretitos his laquęis
remittit ad superiores per confessores
esto poenitentes laborent inuincibili
ignorantia. Oppositā sententiā tene&#x0303;t
Siluest. verbo excōicatio. 2. §. 3. & ex-
cōicatio vltimo. §. 3. & verbo ignoran
tia. 1. §. 8. & summa angelica. Et vide{t$}
esse Caie. & Antonini. Qui oe&#x0303;s tene&#x0303;t,
&#xA759; ignorantia inuincibilis iuris excus-
set ab excōicatione. Probatur excōica
tio non potest ferri, nisi pro contuma
tia, vt patet ex euāgel. sed qui ignorat
inuincibilitèr non est contumax, er-
go. Item si aliquis sciat substantiā ma
liactus, & ignoret inuincibiltèr ali-<-P>

@@0@<filename:W0014-0491.jpg/>
@@1@<SE491>De excōmunicatio.
<-P>quam circunstantiā eius, non imputa{t$}
ei ad malitiā talis circunstantiæ, ergo.
Ad argumenta vtrius&#xE8BF; opinionis po
test facilitèr responderi. Et quāuis sa-
pientissimus magister á Victoria in
neutrā parte&#x0303; aperte declinet, tñ primā
sente&#x0303;tiam reputat tutiore&#x0303;. Et ideó te-
nend&#x0169; est, &#xA759; si fiat id pro quo lata est
formalitèr excōicatio incurritur, esto
inuincibilitèr ignoretur ius. Nec va-
let solutio Siluestri, quia etiam ponti-
fex est ordinarius, & &#xA759; eius sententiæ
etiam excipiuntur in illo ca. vt anima
r&#x0169; periculis: quia est cōtra cōmunem
vsum loque&#x0303;di. Nā in titu. de officio iu
dicis ordinarij iurisperiti cōmunitèr
disting&#x0169;t ordinari&#x0169; à summo pōtifice
&#x00B6; QV Æritur, an incurrat sente&#x0303;tiā ex<marginalia>9</marginalia>
cōicationis qui facit, aut omittit ali&#xA757;d
inuincibilitèr credens se incurrere ex
cōicatione&#x0303; propter illud? V. g. furatus
sum dece&#x0303; aureos in ecclesia, & credo<-P>

@@0@<filename:W0014-0492.jpg/>
@@1@<SE492>De excōmunicatio. 236
<-P>inuincibilitèr &#xA759; ob illud crime&#x0303; sit pos
sita excōicatio: cum tame&#x0303; non sit, est
dubi&#x0169;, an incurrā? Et videtur &#xA759; sic,
quia qui facit act&#x0169; aliâs bon&#x0169;, si cogi-
tat esse mal&#x0169; peccat propter illam cō-
scientiam, ergo. Respōd. &#xA759; in tali casu
pecco mortalitèr, & incurro tantā cul
pā & poenā, quantam incurrissem, si
de facto fuisset imposita excōicatio &#xA753;
illo opere, sicut ego cogito: quia con-
scie&#x0303;tia est quæ dānat, vel absoluit. Se-
c&#x0169;dó dico &#xA759; talis quādiu habet illā cō
scientiā debet se in oi&#x0303;bus habere, ac si
verè esset excōicatus: nā aliâs peccauit
propter cōscie&#x0303;tiā quā habet. Tertiò di
co &#xA759; talis de facto nullā excōicatione&#x0303;
incurrit. Probatur, quia ipse nō potuit
supra se ferre tale&#x0303; sententiā nec alius
tullit, ergo. Ite&#x0303;, quia si ille cogitasseteo
de&#x0303; modo, &#xA759; propter illud opus occur-
rebat morte&#x0303; temporale&#x0303;, nō incurrisset
illā propter solam suā imagine&#x0303;, ergo.<-P>

@@0@<filename:W0014-0493.jpg/>
@@1@<SE493>De excōmunicatione.
<-P>Ad argume&#x0303;t&#x0169; in cōtrari&#x0169; dico, &#xA759; non
est ide&#x0303; iudici&#x0169; de culpa & de poena,
nā culpa pe&#x0303;det ex vniuscuius&#xE8BF; vol&#x0169;ta
te, poena a&#x0169;t nō nisi à iure, vel à iudice
&#x00B6; Iam verò de secundo principalitèr<marginalia>10</marginalia>
quæritur, vtr&#x0169; liceat cōicare c&#x0169; excōi
cato? Hic sunt breuitèr tria definien-
da. Prim&#x0169; in quibus sit licit&#x0169; cōicare
c&#x0169; excōicato, & in quibus non. Sec&#x0169;-
d&#x0169; an incurrat aliquā censurā qui par
ticipat c&#x0169; excōicato in prohibitis. Ter
ti&#x0169; an sit semper mortale peccat&#x0169; par
ticipare cum excōicatis in prohibitis.
Quo ad prim&#x0169;, sit prima propositio,
post cōcili&#x0169; Cōstāt. duo genera excōi
cator&#x0169; tenemur vitare, scilicetexcōica
tos nominatim, & excōicatos propter
notoriā clerici percussione&#x0303;, c&#x0169; his in-
quantum est prohibit&#x0169; participare, in
his quæ in hoc carmine continentur.
Os, orare, vale, cōmunio, me&#x0303;sa nega{t$}.
Hoc tamen intelligendum est, quādò<-P>

@@0@<filename:W0014-0494.jpg/>
@@1@<SE494>De excōmunica. 237
<-P>tales excōmunicati nō toleran{t$} in mi-
nisterio ecclesiæ. Nā si tolerantur per
cōmunem errorem, iā diximus supra
&#xA759; sacramenta ab eis collata sunt vali-
da, ac proindè nō tenemur vitare eos:
etiam in istis. Hoc patet ex iure, & ex
prædicto concil. Secunda, c&#x0169; omnib&#xA770;
excōmunicatis quocun&#xE8BF; modo sint
excōicati, est licit&#x0169; participare in his
quæ hoc carmine continentur. Vtile,
lex, humile, res ignorata necesse. Vide
in summa Caietani declaratione&#x0303; hor&#x0169;
verbor&#x0169;. Tertia, excōicatos non nomi
natim, nec propter notoriā clerici per
cussionem, nullus tenetur vitare post
cōcili&#x0169; Constan. etiam in contentis in
primo versu. Vndè possumus cum eis
colloqui, diuina officia audire, induce
re eos ad administrandum sacramen-
ta: si eis ex officio, vel ex commissione
hoc incumbat: quia sic ordinauit con-
cili&#x0169;, in fauore&#x0303; animarum. Hæc est ali<-P>

@@0@<filename:W0014-0495.jpg/>
@@1@<SE495>De excōmunicatione.
<-P>quor&#x0169; non omni&#x0169;. Nam Siluest. Caie
ta. & Adria. tene&#x0303;t opposit&#x0169;, quoad par
ticipatione&#x0303; sacramentor&#x0169; tam actiuā,
quam passiuam: aiunt em&#x0303; eos peccare
in tali administratione sacramentor&#x0169;
ac proindè nō licere fidelibus eos in-
ducere ad eam. Forsitan concili&#x0169; non
ordinauit, nisi &#xA759; facta per tales essent
valida: quia hoc maximè expediebat
ai&#x0303;abus. Quo ad secud&#x0169; de quantitate
poenę, sit prima propositio. Qui parti
cipat in prohibitis cum excōicatis de
quibus loquitur prima propositio, in-
currit sententiam excōicationis maio
ris in duobus casibus. Primò qñ parti
cipat in crimine pro quo fuit lata ex-
cōmunicatio. Secundò qñ excōicatio
fertur sub hac forma, excōicamus Pe
trum & oe&#x0303;s participantes, & cum illo
cōicantes. Extra hos duos casus solùm
incurri{t$} excōicatio minor: & de hoc
non est dubitand&#x0169;. Secunda proposi<-P>

@@0@<filename:W0014-0496.jpg/>
@@1@<SE496>De excōmunica. 238
<-P>tio, participare c&#x0169;excoi&#x0303;catis de quibus
in prima propositione, est peccatum
mortale, sol&#x0169; in tribus casibus, scilicet
si participet in diuinis, vel in crimine
vel in conte&#x0303;ptu ecclesiæ seu clauium.
In oi&#x0303;bus alijs solùm erit veniale parti
cipare cum eis. Hæc oi&#x0303;a haben{t$} ex de
terminatione concilij Constantie&#x0303;. vt
Adria. Antoni. Caiet. Siluest. & vsus
ecclesię testatur. Hoc dico quia illa de
terminatio non extat apud nos, nec in
prędicto concil. ex defectu impresso-
rum. Sed multi testan{t$} se vidisse illam
Et papa Eugen. in quibusdam ordina
tionibus reuocauit oi&#x0303;a facta in concil.
Basiliensi, vbi fuit ordinatum, &#xA759; oe&#x0303;s
excōicati vitaren{t$}, q&#x0111; erat contra de-
terminatione&#x0303; concilij Constant. Nota
hic &#xA759; quilibet fidelis tene{t$} iure diuino
vitare excōicat&#x0169; (quocun&#xE8BF; modo sit
excōicat&#xA770;) in duobus casib&#xA770; pręter eos
quos rece&#x0303;suim&#xA770;. Prim&#xA770; qñ ei&#xA770; cōuersa<-P>

@@0@<filename:W0014-0497.jpg/>
@@1@<SE497>De excōmunicatione.
<-P>est mihi nociua qua moueat nocendo
in fide, vel circa bonos mores. Secun-
dus qñ ex mea conuersatione ipse su-
mit fauore&#x0303;, para autorizar su doctrina
falsa, ò error, propter quod est excom
municatus. Extra hos duos casus non
est de iure diuino vitare excōmunica
tum, sed solùm de iure positiuo.</P>
<P>&#x00B6; QV Æritur, vtrum excōmunicat&#x0169;<marginalia>11</marginalia>
ab ep&#x0303;o Salmantino, vel Burgensi &c
tenear tur vitare qui sunt de alio epi-
scopatu, supposito &#xA759; sciant illum esse
excōicatum? Videtur &#xA759; non quia su-
pra Burge&#x0303;ses nullam potestate&#x0303; habet
ep&#x0303;us Salmantinus, quomodo ergo po
terit illos obligare ad non participan
dum cum suo excōicato. Scotus. 4. d.
19. q. 5. respondet (& benè) &#xA759; oe&#x0303;s qui
sunt in ecclesia Dei tene&#x0303;tur vitare e&#x0169;
in quocun&#xE8BF; loco existat excōicatus.
Sed tamen non benè respondet ad ar
gumentum in contrarium, nam dicit<-P>

@@0@<filename:W0014-0498.jpg/>
@@1@<SE498>De excōmunicatione. 239
<-P>quòd episcopus non habet de iure di-
uino potestatem excōmunicandi, nā
sic non posset obligare non subiectos
ad non participandumcum suo excōi
cato: sed habet talem potestate&#x0303; ex con
cessione papæ, à qua habet, quòd pos-
sit priuare omnibus suffragijs & com
municationibus licitis. Sed dico &#xA759; epi
scopus de iure diuino habet potestate&#x0303;
excōmunicandi subditos ex officio, et
ordinaria & &#xA753;pria potestate. Et quic-
quid potest papa in toto orbe, potest
etiam episcopus in suo episcopatu, stā
do d&#x0169;taxat in iure positiuo: paucis ex-
ceptis, vt creare episcopum. Vndè ad
argumentum quomodo potest episco
pus obligare non sibi subditos, dico, &#xA759;
potest ex eo &#xA759; est de iure diuino, &#xA759; ex
cōmunicat&#xA770; in vno loco vitetur in om
nibus alijs: vt patet ex serie euangeli-
ca. Si ecclesiam nō audierit sittibi qua
si ethnicus & publicanus, omnibus<-P>

@@0@<filename:W0014-0499.jpg/>
@@1@<SE499>De excōmunicatione.
<-P>christianis dr&#x0303; illud, non solúm dicit il
lis qui vnius sunt episcopatus, sed oib&#xA770;
Secundò dico cum Maio. 4. d. 18. q. 4
&#xA759; illa obligatio non prouenit ex sen-
tentia ep&#x0303;i, sed ex dispositione iuris hu
mani, quod quidem præcipit, &#xA759; excō-
municatus in vno episcopatu vitetur
in alijs omnibus: vt habetur in conci-
lio Niceno cap. 5. & in concilio Sardi
cen. ca. 16. &. 17. & in concilio Citro-
cheno ca. 2. &. 3. Hęc autem habentur
11. q. 3. in multis cap. cap. si quis presby
ter. & capit. quisquis &c.</P>
<P>&#x00B6; QV æritur, an obligatio ad non par<marginalia>2</marginalia>
ticipādum cum excōicatis sit tanta, &#xA759;
obliget ad sui obseruantiam, etiam c&#x0169;
periculo mortis? V. g. Tyranus, vel a-
lius excōicatus minatur mihi mortem
nisi cōicem cum illo, vel dicam ei mis
sam, an tenear mori potius&#xE8BF; id face-
re? Est quæstio grauis, & disputa{t$} in
prima secundæ. q. 69. ar. 4. S&#x0169;t opinio<-P>

@@0@<filename:W0014-0500.jpg/>
@@1@<SE500>De excōmunicatione. 24
<-P>nes, quidā dicunt &#xA759; lex humana ex na
tura sua & de per se non pōt obligare
ad sui obseruantiā cum periculo mor
tis, & si aliqñ obligat est &#x0111;peraccide&#x0303;s
quia scilicet adiungitur bono cōmuni
vel fidei, vel religionis. Probant quia
debet esse iusta, vt si papa obligaret
me ad non comede&#x0303;d&#x0169; carnes feria sex
ta, certè esset lex impia, ergo. Caietan.
prima secundę loco citato, tenet oppo
sit&#x0169;. Dicit em&#x0303; &#xA759; papa et rex possunt cō
dere lege&#x0303; quæ ex sua natura & deper
se obliget ad sui obseruantiā cumperi
culo mortis. Dicit secundô &#xA759; si aliqua
lex non obligat isto modo, est sol&#x0169; ex
benignitate legis latoris qui nol&#x0169;t obli
gare c&#x0169; tali periculo, nō a&#x0169;t ex vi legis
in summa a&#x0169;t sua dicit multa. Respō
de&#x0303;s ad quæst. Primo ait &#xA759; in humanis
nō e&#x0303; mortale cōicare c&#x0169; excōicatis in
&#xA753;hibitis, & &#xA759; ab excōicatione &#xA753;pter
tale&#x0303; met&#x0169; excusatur. Secundò dicit, &#xA759;<-P>

@@0@<filename:W0014-0501.jpg/>
@@1@<SE501>De excōmunicatione
<-P>in diuinis etiā secluso conte&#x0303;ptu eccle-
siæ nullo modo licet cōmunicare c&#x0169;
excōicatis, etiā ob vitādā morte&#x0303;. Quia
talis participatio est mortalis, quæ nul
lo metu excusatur: vt dicitur in ca. sa-
cramentis extra de sententia excōica-
tionis. Certè ista sententia est nimis
grauis & odiosa. Vndè dico, &#xA759; metus
mortis excussat à mortali & ab excōi
catione, propter participatione&#x0303; in diui
nis c&#x0169; excōicatis incurrendā, secluso
conte&#x0303;ptu ecclesiæ. Probo, quia nō est
verisimile, &#xA759; ecclesia intendit obliga
re ad obseruantiam suar&#x0169; legum cum
detrimento salutis propriæ. C&#x0169; ergo
excōicatio sit poena ecclesiastica, &
de iure positiuo, nō est dicend&#x0169; &#xA759; obli
gat c&#x0169; periculo mortis. Et sic ad ca. sa-
cramentis, dico &#xA759; illa decretalis est in
telligenda, qñ in conte&#x0303;pt&#x0169; ecclesię mi
natur mors. Vel qñ cōmittitur pecca-
t&#x0169; mortale interuenie&#x0303;temorte. Vel qñ<-P>

@@0@<filename:W0014-0502.jpg/>
@@1@<SE502>De excōmunicatione. 241
<-P>participat in crimine criminoso c&#x0169; ex
cōicato, vt ait. S. Tho. quodlibeto. 12.
art. 9. & Siluester verbo metus. §. 7. &
Durandus distinctiōe. 18. quæstiōe. 5.<marginalia>14</marginalia>
&#x00B6; QV Æritur, vtrum ipsemet excom
municatus teneatur vitare fideles? &
loquor de omnibus excommunicatis
quocunque modo. Respondeo, & sit
prima propositio, excōmunicatus cu-
ius excōmunicatio est occulta non te-
netur ratione excōmunicationis absti
nere in publico consortium aliorum,
& cōmunionem, etiam in diuinis, sed
potest & debet se in omnibus ita ha-
bere, ac si nō esset excommunicatus.
Hæce&#x0303; cōclusio Siluestri verbo excō-
municatio. 3. §. 5. Probatur nullus te-
netur se infamare, imò omnes tenen{t$}
iure diuino & naturali ad tue&#x0303;dam fa-
mā maximè propriā (curam habe de
bono nomine) ergo. Ite&#x0303; quia quilibet
tenetur non scandalizare alios, sed si<-P>

@@0@<filename:W0014-0503.jpg/>
@@1@<SE503>De excōmunicatione.
<-P>excommunicatus secrete fugeret alio
rā consortia scandalizarentur illi nes
cientes causam, ergo nō debet fugere.
Secunda, publicè excōmunicatus te-
netur vitare alios fideles tā in publico
quam in secreto: de hoc nō est dubi&#x0169;.
De quantitate publici excommunica
ti publice si communicet cum alijs in
diuinis & prohibitis, idem est iudici&#x0169;
ac de peccato participantium cum eo,
non peccat ille magis quā illi: excepto
quod fideles post cōcili&#x0169; Constātie&#x0303;se
habent facultatem inducendiexcom-
municatos non nominatim, nec pro-
pter notoriam clerici percussione&#x0303;, ad
aliqua in quib&#xA770; si se intromittere&#x0303;t ipsi
excōicati nō rogati, grauiter peccare&#x0303;t
&#x00B6; Sed vtr&#x0169; vnus excōicatus teneatur<marginalia>14</marginalia>
vitare ali&#x0169; excōicatum? Videtur, &#xA759; nō
quia olim leprosi qui hos excōicatos
figurabant poterant inuice&#x0303; colloqui
& conuersari, ergo. Ite&#x0303; quia excōicati<-P>

@@0@<filename:W0014-0504.jpg/>
@@1@<SE504>De excōmunicatione. 242
<-P>nō sunt iam de corpore mistico eccle
siæ à quo separatur excōicatio, ergo.
Respond. &#xA759; sine dubio tenend&#x0169; est &#xA759;
ita est prohibit&#x0169; excōicato participa-
re cum alijs excōicatis, sicut cum alijs
fidelibus, & æque peccat cōmunican-
do c&#x0169; illis, ac c&#x0169; istis. Et omnes excōi-
cati sic adinuice&#x0303; cōicantes, incurrunt
excōicatione&#x0303; minore&#x0303;. Patet, quia aliâs
excōicati essent melioris conditionis
vt sic, quā non excōicati: qui quide&#x0303; pri
uantur illa conuersatione. Ite&#x0303;, quia ad
huc sunt membra ecclesiæ per fidem.
Secundò dico, &#xA759; excom: nunicati ob
hoc solùm &#xA759; sunt excommunicati, nō
sunt exempti à legibus & præceptis
suorum prælator&#x0169;, & papę. Quia non
sunt omnino extra ecclesiā: sicut eth-
nici, nec sunt tota litèr abscissi, & ideò
tene&#x0303;tur superioribus parere, & secus
facientes peccant, & incurrunt alias
excōmunicationes & poenas.</P>

@@0@<filename:W0014-0505.jpg/>
@@1@<SE505>De excōmunicatione.
<P>&#x00B6; Dico vltimo, &#xA759; titulo excōicationis<marginalia>15</marginalia>
maioris prohibetur non solùm licita
conuersatio cum excōmunicato: sed
etiam illicita. Vndè mulier subijciens
se excōicato grauius peccaret, quā si
peccaret cum non excōicato. Itaque
præter malitiam quā habet illud pec-
cat&#x0169; ex suo genere, habet aliam ratio
nem circ&#x0169;stantiæ excōmunicationis.
Hoc patet, quia in prohibitione com
municationis includitur prohibitio il
licitæ communicationis â fortiori: &
non dubites de hoc.</P>
<P>&#x00B6; Dico denique, non sacerdotes posse<marginalia>16</marginalia>
excōicare, d&#x0169;modo iurisdictione&#x0303; ha-
beant in foro contentioso, vt archidia
coni, legati, & electi. Sed est graue du
bi&#x0169;, an occultè excōicatus possitexcōi
care: ita &#xA759; talis sententia valeat? Palu.
4. d. 18. q. 2. respondet, &#xA759; sic. Probat ex
cap. ad probandum de sententia & re
iudicata. Et ex le. Barbarius. ff. de re iu<-P>

@@0@<filename:W0014-0506.jpg/>
@@1@<SE506>De excōmunicatio. 243
<-P>dicata. Et habetur. 3. q. 7. ca. 1. &. 8. q. 4
cap. nonne. Idem tenet Gratianus. 3. q.
7. in fine. Contrarium Siluester ver-
bo excōicatio. 2. §. 1. Nam Alexander
24. q. 1. ca. audiuimus, dicit excōmuni
catum excōicare non posse, nec enim
deijcere potest que&#x0303;quam iam prostra
tus. Idem patet in cap. aduersus de im-
munitate ecclesiar&#x0169;, & ibi Glosa. Et
in capi. exceptione&#x0303; de exceptionibus.
Ad hoc respondetur, publicè excōica
tum suspensum esse ab officio & bene
ficio ecclesiastico, de iure cōmuni ec-
clesiastico tamen, nam à ciuili non est
suspensus, ita &#xA759; sententiæ non valeāt:
nisicùm per annum perseuerat in ex
cōicatione: vt habetur extra de hære-
ticis. ca. excōmunicamus. §. credentes.
Suspensus quoque est á beneficio su-
scipiendo: ita &#xA759; non possit accipere,
nec retinere, si accipit. Patet de cleri-
co excōmunicato ca. postulastis. à fru<-P>

@@0@<filename:W0014-0507.jpg/>
@@1@<SE507>De excōmunicatione.
<-P>ctibus etiā percipie&#x0303;dis beneficij quod
habuit ante excomunicationem ipso
iure suspenditur: de appellatio. ca. pa-
storalis. §. verum quia. Sed non priua
tur beneficijs habitis ante excōicatio-
ne&#x0303;, eo ipso priuandi tñ sunt, & expo-
liandi, si diu in excōicatione perma-
neant: vt patet de ætate & qualitate
ca. c&#x0169; bonæ memoriæ. Et de hæreticis
ca. excōicamus. §. credentes. Quæro
an ab officio sint suspe&#x0303;si. Patet. 24. q.
1. c. audiuimus. Et de excessibus præla
torum. c. vltimo. Et oe&#x0303;s iurisperitiat&#xE8BF;
theologi ita senti&#x0169;t. Occulte a&#x0169;t excōi
catus nō est suspe&#x0303;sus ab officio. Nā pu
blici officij gesta ab excōicato occul-
to vale&#x0303;t, nec sunt irrita quādiu tolera-
tur ab ecclesia. Et hæc est opinio cōis
Ricardi. 4. d. 18. ar. 7. q. 1. Caieta. in s&#x0169;
ma verbo absolutio. Innoce&#x0303;. ca. verita
tis de dolo & contumacia. Panor. ibi-
de&#x0303;. Siluest. verbo excōicatio. 3. §. 10. 11.<-P>

@@0@<filename:W0014-0508.jpg/>
@@1@<SE508>De excōmunicatio. 244
<-P>&. 23. Nā si actus occultè excōicati ir
ritare&#x0303;tur, posteâ c&#x0169; detegere{t$} excōica
tio, multi de suo statu dubitare&#x0303;t. Ite&#x0303; pa
tet ex cōcilio Cōstant. in quo ad euitā
da scandala & multa pericula, sol&#x0169;pri
uamur à cōicatione excōicator&#x0169;, qui
s&#x0169;t specialiter noi&#x0303;ati: vel percussores
clericor&#x0169;, & tñ si essent irrita quæ fa-
cerent, tenemur abstinere. Item in ca.
ex pia, de exceptio. lib. 6. Item senten-
tia lata ab excōmunicato occulte, te-
net quantum ad exteriora, & non so-
l&#x0169; ratione scandali. 8. q. 4. ca. nonne.
Credo tamen &#xA759; per talem sententiā
non priuatur excommunicatus suffra
gijs cōmunibus. Quia ex parte feren-
tis erat nulla: sed estvalida ratione prę
cepti ecclesiastici, & propter vtilitate&#x0303;
cōmunem. Confirmatur, quia con-
cilium Constant. voluit illā indulgen
tiam esse: non in releuationem excō-
municati, sed populi christiani, ergo<-P>

@@0@<filename:W0014-0509.jpg/>
@@1@<SE509>De excōmunicatione
<-P>cùm priuare suffragijs pertineat adau
ctoritatem ipsius excōicantis, non de
bet releuari: suffragijs in&#xE8BF;. i. bonis in-
terioribus quæ Deus prębet membris
suæ ecclesiæ. Nam bene priuat e&#x0169; ora
tionibus publicis, missa, officio diuino
An autem publicè excōicatus possit
dare facultate&#x0303; audiendi confessiones?
Palu. 4. d. 23. q. 2. tenet, &#xA759; sic. Ego cre-
do &#xA759; non, quia est suspensus. Occultè
aute&#x0303; excōicatus licitè potest alteri cō-
mittere, ipse verò licite absoluere nō
potest. Quo ad quartum & vltimum
de excōicatione minori, dicimus pri-
mò quod excommunicatiommor est
censura ecclesiastica, qua homoexclu
ditur à passiua tantum participatione
sacramentorum: & ex consequenti à
passiua electione canonica. Quia sic
disponit ius extra de clerico excom-
municato. Et hæc excommunicatio
post concilium Constant. in duobus<-P>

@@0@<filename:W0014-0510.jpg/>
@@1@<SE510>De excōmunicatione. 245
<-P>tantum casibus incurritur. Primus si
participatio interuenit cum nomina-
tim excommunicatis publicè. Secun
dus si cum excommunicatis propter
manum violentam in clericum noto
riam, extra casus à iure permissos, &
peccat mortaliter peccato sacrilegij
excommunicatus minore excommu
nicatione, si se ingerit passiuæ partici-
pationi cuiusque sacramenti. Quia ex
clusus ab ecclesia indignus accedit: si
cut excommunicatus maiore ingere&#x0303;s
se diuinis. Participātes autem cum ex
communicato minore, nullam ex par
ticipatione incurr&#x0169;t censuram. Quia
excommunicatio minor non transit
in tertiam personam.</P>
<P>&#x00B6; SED vtrum quilibet sacerdos pos-<marginalia>17</marginalia>
sit absoluere ab excommunicatione mi
nori? Respondeo quòd non secund&#x0169;
Caietanum verbo absolutio, & ver-
bo excommunicatio minor, circa fine&#x0303;<-P>

@@0@<filename:W0014-0511.jpg/>
@@1@<SE511>De excōmunicatione.
<-P>Et Siluester verbo absolutio. 1. § 2. &
est communis opinio. Probat Caieta
nus, quia quæcunque excōmunicatio
est vinculum fori cōtentiosi, ergo exi
gitur in absolue&#x0303;te potestas iurisdictio
nis i&#x0303; eodem foro, at simplex sacerdos
nō est iudex, nec habet nisi potestate&#x0303;
ordinis, ergo. Confirmatur ex capitu.
nuper de sente&#x0303;tia excōmunicationis.
Oportet ergo recurrere ad ministr&#x0169;
ecclesiæ habentem alias potestate&#x0303; iu-
risdictionis, & posset diachonus: imò
simplex clericus habe&#x0303;s iurisdictione&#x0303;
absoluere a minore excōmunicatiōe
multo magis quā a maiore. Quoniam
vtriusque absolutio nō spectat ad po-
<Z>testate&#x0303; ordinis, sed iurisdictionis.
Et ista pro materia excom
municationis suffi-
ciant, &c.</Z></P>
<Z>LAVS
Deo.</Z>

@@0@<filename:W0014-0512.jpg/>
@@1@<SE512>Tabula. 250
<Z>Sequitur Tabula quæstionum & ar-
ticulorum in hac summa
contentorum.</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quæstio. 1. de sacramentis in cōi, quid sit
sacramentum. fo. 1. pagina. 1. numero. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum differant sacramenta nouæ legis
à sacra nentis veteris legis fo. 2. pa. 2. n. 2.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sint septem sacramenta nouæ le-
gis.<kongge>so. 3. pa. 2. nume. 3.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Sacramentorum sufficientia. f. 4. p 1. n. 4.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum baptismus fuerit institutus ante
Christi passionem. fo. 5. pag. 2. nume. 5.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum obligatio baptismi, & aliorum sa
cramentorum nouæ legis inc&#x0153;perit sta-
tim post Christ&#x0169; passum. fo. 6. p. 2. nu. 7.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Promulgatio euangelij quando fuit facta
sufficientér. fo. 8. pa. 2. nume. 8.</A-1></negEZ>
<Z>De baptismo</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; materia baptismi sit aqua simplex
& elementaris. fo. 9. pa. 2. nume. 9.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quæ sit forma baptismi fo. & pa. ea. n. 10.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quæ mutatio impediat baptismi formā.
fo. 10. pa. 1. nume. 11.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum baptismus in nomine Christi sit</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0513.jpg/>
@@1@<SE513>Tabula.
<-P><A-1>validus. fo, eodem, pa. 2. nu. 12.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Paptizans, an debeat exprimere propriā
personam. fo. 12. pa. 1. nu. 13.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum baptizata persona, an debeat ex-
plicari, fo. 13. pa. 1. nu. 14.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sit necessarium, &#xA759; puer baptizan
dus mergatur aqua. fo. eo. pa. 2. nu. 15.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum baptismus remittat omnia pec-
cata actualia, & etiā p&#x0153;nā. fo. 14. p. 1. n. 16</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; in baptis. detur gr&#x0303;a. fo. 15. p. 2. nu. 17</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum baptismus in omnibus conferat
æqualem effectum. fo. & pa. eade&#x0303; nu. 18.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum peccator in actuali peccato sit ba
ptizandus. fo. 16. pa. 1. nu. 19.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum recedente fictione incipiat vale-
re baptismus. fo. 18. pa. 1.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; sint plura baptismata. f. 17. p. 2. n. 20</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; pueri sint baptizan. fo. 18. pa. 1. n. 21.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum furiosi & amentes sint baptizan
di. fo. eodem pa. 2. nu. 22.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; pueri infideli&#x0169; inuitis parenti-
bus sint baptizandi. fo. 19. pa. 2. nu. 23.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; mali ministri conferant vera sacra
menta. fo. 20. pa. 2. nu. 24.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ministrās sacrament&#x0169; in mortali
peccet mortalitér. fo. 21. pa. 2. nu. 25.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0514.jpg/>
@@1@<SE514>Tabula. 247
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat recipere sacramenta à ma-
lis ministris. fo. 22. p. 1. nume. 26.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat recipere ab excommunica
tis. fo. 23. pa. 2. nu. 27.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum puer intra vterum possit baptiza
ri, fo. 4. p. 1. nu. 28.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid faciendum de muliere damnata ad
mortem fo. eodem pa. 2. nu. 29.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Qua ætate s&#x0169;t pueri bapti. f. 25. p. 1. n. 30.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ad baptismum requiratur inten-
tio baptizantis. fo. eo. pa. 2.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; baptis. possit iterari. f. 26. p. 1. nn. 31.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; puero secreté baptizato, sint repete&#x0303;
de sole&#x0303;nes bñdictio. eccles. f. 27. p. 1. n. 32.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in baptismo puer faciat votum,
fo. 28. pag. 2. nume. 33.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in baptismo debeant concurrere
simul materia & forma. fo. 29. p. 1. nu. 34</A-1></negEZ>
<Z>&#x00B6; Quæst. 2. De confirmatione.</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confirmatio sit à Christo institu-
ta. fo. eodem pag. 2. nume. 35.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quæ sit ma teria confirma, f. 30. p. 2. n. 36.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum chrisma debeat esse consecrat&#x0169;.
fo. 31. pa. 2. nume. 37.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum chrisma debeat ab episcopo con
secrari. fo. 32. pa. 1. nume. 38.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0515.jpg/>
@@1@<SE515>Tabula.
<P><A-1>&#x00B6; Quæ sit forma cōfirma. f. eo. pa. 2. nu. 39.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confirmatio im primat characte-
rem. fo. 33. pagi. 1. nume. 40.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum possit aliquis non baptizatus cō
firmari. fo. eodem pag. 2. nu. 41.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum confirmatio conferat gratiam,
fo. & pa. eadem nume. 42.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; oe&#x0303;s debeāt cōfirmari. f. 34. p. 1. n. 43</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; In qua ætate sit conferendum hoc sacra-
ment&#x0169; confirmationis. fo. eo. p. 2. n. 44.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum solus episcopus possit hoc sacra-
mentum conferre. fo. & pa. eadem n. 45.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quis sit ritus sacramenti confirmationis.
fo. 35. pa. 2. nu. 46.</A-1></negEZ>
<Z>&#x00B6; Quæstio. 3. De eucharistia.</Z>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; eucharist. sit sacrame&#x0303;. f. 36. p. 1. n. 47.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; sit de necesitate salu. f. 37. p. 1. n. 48.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum sint aliquæ figuræ huius sacra-
menti. so. & pa. eadem nu. 49.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum materia eucharistiæ sit panis &
vinum, fo. eodem pa. 2. nu. 50.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum panis consecrandus debeat esse
azimus fo. 38. pa. 2 nu. 51.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum requiratur certa & determinata
quantitas panis fo. 39. pa. 2. nu. 52.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; oporteat materiam consecrationis</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0516.jpg/>
@@1@<SE516>Tabula. 248
<-P><A-1>esse præsentem. fo. & pag eadem nu. 53.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vinum sit materia huius sacrame&#x0303;
ti fo. 40. pa. 1. nu. 54.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum aqua sit miscenda cum vino. fol.
41. pa 1. nume. 55.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in eucharistia maneat substantia
panis. fo. & pa. eadem nu. 56.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum omnia accidentia panis & vini
maneant. fo. eodem pa. 2. nu. 57.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum hæc conuersio sit instantanea,
vel successiua. fo. 42. pa. 1. nu. 58.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum Christus sit totus in tota, & totus
in qualibet parte. fo. eode&#x0303; pa. 2. nu. 59.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum Christus moucatur in euchari-
stia. fo. 43. pa. 2. nume, 60.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum Christus possit videri in hostia
consecrata. fo. 44. pa 1. nume. 61.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid facie&#x0303;d&#x0169; qñ in hostia apparet puer
vel alia forma quæuis. fo. 45. pa. 1. n. 62.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An accidentia in hoc sacramento habeát
aliquod subiectum. fo. eo. pagi. 2. nu. 63.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An liquor non cōsecratus possit misce-
ri vino consecrato. fo. 46. pag. 2. nu. 64.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quæ sit forma cōse. pāis. fo. 47. p. 1. n. 65</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Quid demōstre. &#xA751; ly hoc. f. 48. p. 2. n. 66,</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Qui sint effectus euchari. f. 49 p. 2. n. 67,</A-1></P>

@@0@<filename:W0014-0517.jpg/>
@@1@<SE517>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum per hoc sacrame&#x0303;tum remittatur
mortale peccatum. fo. 50. pa. 1. nu. 68.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum prærequiratur confessio ante eu
charistiæ sumptionem. fo. 51. pa. 2. nu. 69</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum aliquando liceat sumere sine prę
uia confessione. fo. 53. pa. 1. nume. 70.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum eucharistia sit dada peccatori per
seueranti in peccato. fo. eo. pag. 2. nu. 71.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; nocturna pollutio impediat sum-
ptionem eucharistiæ. fo. 54. pa. 2. nu. 72.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sumens eucharistiam debeat es-
se ieiunus. fo. 56. pa. 2. nume. 73.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in necessitate liceat consecrare
post prandium. fo. 57. pa. 2. nu. 74.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. eucharistia possit dari non habentib&#xA770;
vsum rationis. fo. 58. pa. 2. nume. 75.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; liceat quotidie communicare. fo-
lio. 59. pa. 2. nume. 76.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sit præceptum de eucharistiæ s&#x0169;
ptio ne. fo. 61. p. 2. nume. 77.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; sit necessari&#x0169; sumere eucharistiam
sub vtraque specie. fo. 62. p. 1. nume. 78.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum minister eucharistiæ sit sacerdos
fo. 63. pa. 1. nume 79.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum cōmunicare laicos pertineat ad sa
cerdotes solos. fo. eodem pa. 2. nume. 80.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0518.jpg/>
@@1@<SE518>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum malus sacerdos possit consecrare
fo. 64. pa. 1. nu. 81.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum missa mali sacerdotis tāt&#x0169; prosit
ac missa boni. fo. 65. pa. 1. nu. 82.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum hæretici, scismatici, excōicati, pos
sint consecrare. fo. 66. pa. 1. nu. 83.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat audire missam, aut recipe
re eucharistiā ab hæreticis, scismaticis, &
excōicatis. fo. 67. pa. 1. nu. 84.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat sacerdoti abstinere omni-
no á celebratione. fo. eo. pa. 2. nu. 85.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quod sit opportun&#x0169; tempus ad celebran
dum. fo. 68. pa. 2. nu. 86.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat pluries in die celebrare.
fo. 69. pa. 1. nu. 87.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quo tempore missa sit celebranda. fol.
71. pa. 1. numero. 88.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; In quo loco sit celebrand&#x0169;. f. eo. p. 2. n. 89</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quomodo ecclesia violatur & reconcilia
ri debeat. fo. 72. pa. 1. nu. 90.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quando inc&#x0153;pit missę celebratio. folio
73. pa. 1. nume. 91.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quomodo sit occurre&#x0303;dum defectibus in
missa contingentibus. fo. 74. pa. 1. nu. 92</A-1></negEZ>
<tspb>                    &#x00B6; Quæst. 4. De poenitentia.</tspb>
<P><A-1>&#x00B6; An p&#x0153;i&#x0303;a sit sacrament&#x0169;. fo. 75. p. 1. nu. 93.</A-1></P>

@@0@<filename:W0014-0519.jpg/>
@@1@<SE519>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quæ sit materia & forma p&#x0153;nite&#x0303;tiæ,
folio. 76. pagina. 1. numero. 94 & 95.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; p&#x0153;nitentia sit sufficiens remedi&#x0169;
contra peccata. fo. 77. pagi. 1. nume. 96.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An p&#x0153;nitentia sit necessaria post pec-
catum. fol. 78. pagi. 1. nu. 97.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An per p&#x0153;nitentiam p&#x0153;na debita pec-
catis remittatur. fol. 79. pagi. 1. nu. 98.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quomodo remittātur peccata venialia,
folio eodem pagina. 2. nume. 99.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; peccata remissa semel reddeant &#xA751;
seque&#x0303;s peccat&#x0169; mortale. f. 81. p. 1. n. 100</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; per p&#x0153;nitentiā rest ituatur gratia
perdita, & virtutes. fo. 82. pagi. 1. n. 101.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Per omnia bona opera restituitur ali&#xA757;d
de gratia perdita. fo. 84. pag. 1. nu. 102.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quid sit contritio. fo. & pagi. ea. nu. 103.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sufficiat sol&#x0169; dolere de præteri
tis, vel an requiratur propositum caue&#x0303;-
di futura. fo. 85. pagina. 1. numero. 104.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum contritio debeat esse distincta
de singulis peccatis. fo. 86. pag. 1. n. 105.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr. quic&#x0169;que dolor licet paru&#xA770; suffici
at ad remissione&#x0303; peccat. f. 87. p. 1. n. 106.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum de maiori peccato sit habenda
maior contritio. fo. 88. pagi. 2. nu. 107.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0520.jpg/>
@@1@<SE520>Tabula.
<P><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; cōtritio debeat procedere ex dile-
ctione Dei su&#xA751; oi&#x0303;a. fo. 89. pa. 1. n. 108.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; oi&#x0303;s qui habet cōtritione&#x0303; cōsequa-
tur gratiā infallibilitèr. f. 90. p. 2. n. 109</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. attritio possit fieri cōtri. f. 91. p. 1. n. 110</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum tota vita præsens sit tempus con
tritionis, & quando tenetur homo conte
ri. fo. 92. pagi. 1. nume. 111.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum post hanc vitam sit locus p&#x0153;ni-
tentiæ. fo. 93. pagi. 1. nu. 112.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum peccata venialia remittātur post
hanc vitam. fo. 93. pa. 2. nume. 113.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum remittatur per contritione&#x0303; tota
p&#x0153;na debita peccatis. fol. 94. pa. 1. n. 114.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio sit de necessitate sulu-
tis sicut baptismus. fo. 95. pa. 1. nume. 115.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio sit tam necessaria sicut
baptismus. fo. 96. pa. 1. nume. 116</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio sit de iure naturali. fo.
eodem. pa. 2. nume. 117.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum teneamur cōfiteri peccata venia
lia. fo. & pagi. eadem nume. 118.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum possit aliquis cōfiteri peccatum
quod non habet. fol. 97. pagi. 2. nu. 119.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Item de scrupulosis. fol. 98. pagi. 1.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An qui cōfitetur veniale quod nō fecit</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0521.jpg/>
@@1@<SE521>Tabula.
<-P><A-1>peccet mortalitèr. fo eo pa. 2. nu. 120.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; De tempore quo obligat præceptum cō-
fessionis. fo. 99. pa. 2. nu. 121.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum aliquando teneamur statim con
fiteri. fo. 102. pa. 1. nu. 122.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum teneamur confiteri in articulo
mortis. fo. eodem pa. 2. nume. 123.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ante eucharistiam teneamur con
fiteri. fo. 103. pagina. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ad recipienda alia sacramenta te-
neamur cōfiteri, fo. & pa. eadem nu. 124.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ad administranda sacramenta, te
neamur confiteri. fo. 104. pagi. 1. nu. 125.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum teneamur confiteri semel in an-
no. fo. eodem pa. 2. nume. 126.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum obliuiosus teneatur scribere pec
cata ad confitendum. fo. 105. pa. 1. nu. 127</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; In qua ætate tenetur homo confiteri pec
cata sua. fo. & pa. eadem nume. 128.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum papa possit dispensare in præce-
to confessionis. fo. 106. pa. 1. nume. 129.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sit necessarium confiteri sacerdo
ti. f. 107. pa. 1. nume. 130.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum venialia possint confiteri laico.
fo. eodem pagina. 2.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum mortalia possint laico confiteri,</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0522.jpg/>
@@1@<SE522>Tabula.
<-P><A-1>fol. & pagina eadem nu. 131.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio sit facienda proprio sa
cerdoti. fo. 109. p. 2. nume. 132.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quis sit proprius sacerdos. ibidem.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in absentia proprij sacerdotis li-
ceat confiteri alteri. fo. 110. pagi. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum petens à proprio sacerdote licen
tiam & non obtinens, possit cōfiteri cui-
cunque voluerit. fo. eodem pa. 2.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; C&#x0169; nō expedit proprio sacerdoti cōfiteri
quid faciendum fo. 111. pagi. 2. nu. 133.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum qui in pascha cōmunicauit sine
confessione præuia teneatur iter&#x0169; cōfite
ri illomet anno. fo. 112. pa. 1. nu. 134.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Qui ex causa non cōicauit in pascha an te
neatur posteà cōiare. fol. & pa. ea. nu. 135.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum de lice&#x0303;tia proprij sacerdotis liceat
alteri confiteri. fo. eodem pagi. 2. nu. 136.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum potens eligere confessorem, pos-
sit eligere sacerdotem non expositum,
fo. 113. pa. 1. nu. 137.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. proprius sacerdos possit audire sibi su
bdit&#x0169; in alio ep&#x0303;atu. fo. eodem p. 2. n. 138.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. non sacerdos habens curam animar&#x0169;
possit concedere facultatem eligendi cō
fessorem. fo. & pag. eadem nume. 139.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0523.jpg/>
@@1@<SE523>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ratihabitio det facultatem absol
uendi. fo. 114. pa. 1. nume. 140.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quis sit proprius sacerdos singular&#x0169; per-
sonarum, fo. 115. pagi. 1. nu. 141.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Itinerantium & perigrinorum quis sit
proprius cōsessor. fo. 116. pagi. 1. nu. 142</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. in articulo mortis quilibet possit ab-
solui á quolibet sacerd. fo. 117. p. 1, n. 143.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio informis sit valida, fo.
eodem pagi. 2. nu. 144.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. sacerdos debeat absoluere e&#x0169; que&#x0303; scit
imperfectè dolere. fo. 119. pag. 2. nu. 145.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio debeat esse integra, fo.
120. pa. 1. nu. 146.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. cōfessio nō integra ex neglige&#x0303;tia exa
minationis sit valida. f. eo. p. 2. nu. 147.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. requiratur maxima dilige&#x0303;tia ad exa-
minandā cōscie&#x0303;tiā. fo. 121. pag. 1. nu. 148.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessor debeat eum audire qui
non fecit examinatione&#x0303;. fo. 122. p. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. habens peccata reseruata possit inte-
gre$unclear confiteri. fo, et pa. ea dem. nu. 149.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum inferior aliquando possit absol-
uere à reseruatis. fo. 123. pa. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; &#xA751; confessione&#x0303; informe&#x0303; satisfiat prę
cepto ecclesiæ. fo. eodem pagi. 1. nu. 150.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0524.jpg/>
@@1@<SE524>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in necessitate cōfessio dimidia-
ta sit valida. fol. 124. pagi. 1. nu. 151.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum virtute absolutionis remittātur
peccata oblita. ibidem nume. 152.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. in confessionibus generalibus de pec
catis aliâs confessis liceat dimidiare con
fessionem. fo. eodem pa. 2. nume. 153.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum ex defectu fatiffactionis sit iterā
da confessio. fo. 125. pagi, 1. nu. 154:</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio facta sacerdoti ignorā
ti sit valida. fo. eod. pagi. 2. nu. 155.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. cōfes. in qua sacerdos non aduertit ad
peccata sit valida. fo. 126. pa. 2. nu. 156.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat confiteri peccata semel iā
confessa. fo. 127. pagi. 1. nu. 157.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum confessio per nunci&#x0169; teneat. fol.
128. pagi. 1. nume. 158.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; De cōfessione &#xA751; interprete&#x0303;. f. e. p. 2. n. 159</A-1></P>
<P><A-1>De cōfessione &#xA751; scripturā. f. 129. p. 1. n. 160:</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum teneamur cōfiteri circunstātias
peccatorum. fo. 130. pa. 1. nu. 161.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quæ circunstantiæ sint necessario confi
tendæ. fo. eodem pag. 2. nu. 162.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; De circunstantijs aggrauantibus. fol. 131.
pagi. 2. nu. 163.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; cōfessor possit absoluere p&#x0153;nite&#x0303;te&#x0303;</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0525.jpg/>
@@1@<SE525>Tabula.
<-P><A-1>contra propriāopinione&#x0303;. f. 133. p. 2. n. 164</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum necessario sit confitendus nume
rus peccatorum. fo. 134. pag. 2. nume. 165</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sigillum confessionis sit necessa-
rium. fo. 136. pag. 2. nume. 166.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid faciet confessor c&#x0169; interrogatur de
peccato confesso sibi. fol. 137. pa. 1. n. 167</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quomodo reparabitur defectus factus in
confessione. fol. eodem pa. 2. nu. 168.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. sacerdos teneatur silere peccat&#x0169; publi
cum sibi confessum. fo. 138. pa. 2. n. 169.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; de licentia p&#x0153;nitentis liceat cōfes
sori reuelare peccat&#x0169;. f. 139. pag. 2. n. 170.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum alia quæ sciuntur in confessione
præter peccata, cadant sub sigillo confes
sionis. fo. 140. pa. 1. numero. 171.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; in cōi liceat reuelare peccata audi-
ta in confessione. fol. eo. pagi. 2. nu. 172.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. secreta quæ extra cōfessione&#x0303; cōmitt&#x0169;
tur sub sigillo confessionis, sint sicut se-
creta confessionis silenda, ibide&#x0303; nu. 173.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. cōfes. sit à Xp&#x0303;o p&#x0303;cepta. f. 141. p. 1. n. 174</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Cōsil. de cōfes. ante xl. fo. 143. pa. 1. n. 175.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An teneatur confessor interrogare p&#x0153;ni
nitentem. fo. 144. pa. 1. num. 176.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum circ&#x0169;stantia loci sit necessario cō</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0526.jpg/>
@@1@<SE526>Tabula.
<-P><A-1>fitenda. fo. 145. pa. 2. nume. 177.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. circunstā. te&#x0303;poris etiā. f. & p. ea. n. 178.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. liceat habere duos consesso. vn&#x0169; pro
magnis, alter&#x0169; &#xA753; leuib&#xA770;. fo. 146. p. 1. n. 179</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. ei qui credit se iterum peccaturum sit
neganda absolutio. fo. & pag. eade&#x0303; n. 180.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum post confessionem maneat rea-
tus ad pænam. fo. eodem pa. 2. num. 181.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum possit aliquis satisfacere pro pec
catis. fo. 147. pa. 1. nume. 182.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vnus homo possit pro alio satisfa
cere. fo. 148. pagi. 2. nume. 183.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. possit homo satisfacere pro vno pec-
cato & non pro alio. fo. 149. pa. 1. n. 184.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum satisfactio debeat fieri per opera
p&#x0153;nalia. fo. 150. p. 1. numero. 185.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum possit fieri satisfactio per opera
alias debita. fo. 151. pa. 2. nume. 186.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An implens p&#x0153;nitentiam iniunctam à
confessore dum audit missam de præce-
pto satisfaciat. fo. 152. pa. 2. nume. 187.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An is cui iniungitur quòd ieiunet satis-
faciat ieiunando in die præcepto ab ec-
clesia. fo. 153. pa. 1. nume. 188.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. homo per seipsum debeat p&#x0153;nitentiā
iniunctam implere. fo. & pa. eade&#x0303;. n. 186.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0527.jpg/>
@@1@<SE527>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; flagella inflicta à Deo fint satisfa-
ctoria pro peccatis. fo. eo. pa. 2. n. 190.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. o&#xA751;a p&#x0153;nalia satisfactoria sint tria ie-
iuni&#x0169;, eleemosyna, oratio. f. 155. p. 1. n. 191</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; p&#x0153;nite&#x0303;s teneatur adimplere p&#x0153;ni
te&#x0303;tiā iniunctam. fo. eo. pag. 2 nume. 192.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; possit confessor imponere quāc&#x0169;-
que p&#x0153;nitentiam. fo. 156. pag. 2. nu. 193.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. sec&#x0169;dus cōfessor possit cōmutare, vel
tollere p&#x0153;nitentiam iniunctam à primo
confessore. folio. 157. pagi. 1. nume. 194.</A-1></negEZ>
<Z>&#x00B6; Quæstio. 5. de extrema vnctio.</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum extrema vnctio sit sacrament&#x0169;,
fo. 158. pagi. 1. nume. 195.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. sit à Christo instituta. f. eo. p. 2. n. 196,</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; De effectu eius, fo. 159. p. 1, n. 197.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sit vnum sacramentum, an plura
fo. 160. pagi. 2. nume. 198.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. ole&#x0169; sit materia eius, ibide&#x0303; nu. 199.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum oleum debeat esse consecratum.
fol. 161: pagi. 2. nume. 200.</A-1></negEZ>
<P><A-1>Quę sit forma hui&#xA770; sacrame&#x0303;. f. 162. p. 1. n. 201</A-1></P>
<P><A-1>An sit de necessita. salu. fo. eo. pa. 2. nu. 202</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum omnis sacerdos sit minister ex-
tremæ vnctionis. fo. 163. pa. 1. nu. 203.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. sanis debeat cōferri. fo. eo. p. 2. n. 204</A-1></P>

@@0@<filename:W0014-0528.jpg/>
@@1@<SE528>Tabula.
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>. oe&#x0303;s infirmi sint vnge&#x0303;di. ibide&#x0303;. n. 205.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; In quibus partibus debeant vngi infir-
mi. fo. 164, pa. 2. nume. 206,</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum extrema vnctio sit sacrame&#x0303;tum
iterabile. fo. 165. pa. 1, nu. 207.</A-1></negEZ>
<Z>&#x00B6; Quæstio. 6. De ordine.</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. omnes septe&#x0303; ordines sint ex institu-
tione diuina. fo. eodem pa. 2. nu. 208.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>. ordo sit sacrament&#x0169;. f. 166. p. 2. n. 209.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; De materia eius. fo. 168. pag. 2. nu. 210.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An sit necessarius cōtactus materiæ. fo.
169. pagi. 1. nume. 211.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. ordo i&#x0303;primat caracte. f. 170. p. i. n, 212.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An in suscipie&#x0303;dis ordinib&#xA770; sit ordo, prio
ritatis scilicet. ibidem nume. 213.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An snscipiens ordines in mortali, peccet
mortalitèr. fo. eo. pa. 2. nu, 214.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An exercens officia. ordinis in peccato
peccet mortalitèr. ibidem</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum solus Episcopus possit ordines
conferre. fo. 171. pag. 1. nu. 215.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum Papa possit committere sacerdo
ti simplici collationem maior&#x0169; ordin&#x0169;:
que las de. fo. 172. pa. 1. nu. 216.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum hæretici possint ordines conferre
fo. eodem pagi. 2,</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0529.jpg/>
@@1@<SE529>Tabula.
<P><A-1>&#x00B6; V. f&#x0153;mi&#x0303;a possit ordinari. f. & p. ea. n. 217.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Pueri an possint ordinari. f. 173. pa. 1. n. 118.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum homicida. & mutilator possit or
dinari. fo. & pa. eadem nume. 219.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; De irregularitatibus.<kongge>ibidem.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum prima tonsura sit conueniens.
fo. 175. pa. 1. nume. 220.</A-1></negEZ>{?KTypogr}
<Z>&#x00B6; Quæstio. 7. de matrimonio.</Z>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum matrimonium sit sacramentum,
fo. 175. pa. 2. nu. 221.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum possit fieri per procuratores. fol.
176. pa. 1. nume. 222.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; De materia matrimo. fo. eo. pa. 2. nu. 223.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An consensus sit de essentia matrimonij,
fo. 177. pa. 1. nume. 224.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum consensus sufficiat ad matrimo-
nium, fo. eo. pagi. 2. nume. 225.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid faciet coniux quando habet conie
cturas quód alter non cōsensit in matri-
monium. fo. 178. p. 1. nume. 226.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid faciet mulier, quandó is qui cum
ea contraxit secretè, posteá contrahit c&#x0169;
alia publicé. fo. 179. pa. 1. nume. 227.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; An requiratur quòd consensus interior
exprimatur verbis. fo. eodem p. 2. n. 228</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. ad matrimoni&#x0169; sufficiat consensus, &</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0530.jpg/>
@@1@<SE530>Tabula.
<-P><A-1>verba de futuro. fo. 180. p. 1. nu. 229.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; cōtrahens per verba de præsenti si
ne consensu interiori, veré contraxerit,
& ad quid teneatur. fo. & pa. ead. nu. 230</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum post matrimonium liceat transi-
re ad religionem. fo. eodem pa. 2. nu. 231.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Post matrimonium rat&#x0169; & nōconsuma
t&#x0169; altero religione&#x0303; &#xA753;fitente alter pōt trā
sire ad sec&#x0169;das nuptias. fo. 181. p. 2. n. 232.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sponso vi matrimonium consu-
mante, an sponsa possit ingredi religio-
nem. fo. 182. pa. 1. nume. 233.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Ante consumationem matrimonij licet
intrare religionem in qua fit votum so-
lenne. fo. eodem pag. 2. nu. 234.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Quæ vocentur sponsalia. f. 183. pa. 1. n. 235</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sponsalia contracta inter illegiti
mas personas, papa dispensante sint rata.
fo. eodem pa. 2. nume. 236.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sponsalia conditionata, aduenien
te conditione sint valida. f. 184. pagina. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum cōditio impossibilis apposita ma
trimonio, vitiet illud. fo. eo. pa. 2. nu. 237.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quid si apponantur aliæ conditiones. so.
185. pagi. 1. nume. 238.</A-1></negEZ>
<P><A-1>Quid sit bigam&#xA770;, & quotup. f. 186. p. 1. n. 239.</A-1></P>

@@0@<filename:W0014-0531.jpg/>
@@1@<SE531>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum bigamiæ irregularitas tollatur &#xA751;
baptismum, fo. eodem pa. 2. nu, 240.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum copula superueniens sponsalib&#xA770;
faciat matrimonium. fo. 187. pa. 1. n. 241.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. c&#x0169; quis accessit post sponsalia de futu
ro ad spōsā nō animo cōsumandi matri
moni&#x0169;, & posteâ cōtrahit c&#x0169; alia, matri-
moni&#x0169; sitvalid&#x0169;. fo. eode&#x0303;. pa. 2. nu. 242.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum quiaccessit ad sponsam de futu-
ro animo libidinoso tantum teneatur il
lam ducere. fo. 188. pagi. 1. nume. 243.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum matrimonium clandestinum sit
matrimonium. fo. eodem pagi. 2. n. 244</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum matrimonium clādestinum fiat
aliquando licitè. fo. 189. pa. 1. nu. 245.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum clandestiné contrahentes incur-
rant p&#x0153;nam aliquam. fo. eo pa. 2. n. 246</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum accedere ad sponsam ante bene-
dictionem ecclesiæ sit peccatum morta
le. fo. et pagi. eadem nume. 247.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vsus matrimonij clandestini sit
peccatum mortale, fo. 190, pa. 2. nu. 248.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum cōsensus metu coactus sufficiat
ad matrimonium. fo. 191. pag. 2. nu. 249.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. matrimoni&#x0169; ex cōse&#x0303;su coactu firme-
tur copula superueniente. f. 193. pa. 1.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0532.jpg/>
@@1@<SE532>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum parentes possint cogere filios ad
matrimoni&#x0169;, fo. et pagi. eadem nu. 250.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum filij circa matrimoni&#x0169; teneantur
obedire parentibus, fo. & pagi. eadem.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum error personæ impediat matrimo
nium. fo. eodem pag. 2. nume. 251.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vsus matrimonij propter solam
delectatione&#x0303; sit peccat&#x0169;. f. 194. p. 1. n. 252</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; vsus matrimonij &#xA753;pter vitādā ten
tatione&#x0303; carnis sit bon&#xA770;. f. eode&#x0303; pa. 2. n. 253</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum abusus vxoris sit mortale. f. 195.
pagi. 1. nume. 254.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum amplexus, oscula, & tactus inter
coniuges sit peccatum. fo. eo. pa. 2. n. 255.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum coniugati teneantur sibi inuice&#x0303;
reddere debitum. fo. 196. pa. 1. nu. 256</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum accedere ad vxore&#x0303; menstruatā
sit peccatum. fo. eo. pagi. 2. nu. 257.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. spōsa ante benedictione&#x0303; ecclesię tene
atur reddere debit&#x0169;. f. 197. p. 2. num. 258.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum peccent coniuges conueniendo
in festis magnis. fo. 198. pa. 1. nu. 259.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum in loco sacro possit reddi debit&#x0169;
coniugale, fo. & pa. eadem nu. 260.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum coniuges possint vouere conti-
nentiam. fo eodem pagi. 2. nu. 261.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0533.jpg/>
@@1@<SE533>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum papa possit dispe&#x0303;sare in matrimo
nio rato nō consumato. f. 299. p. 1. n. 262.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quot sunt impedimenta matrimonij.
fo. eodem pagi. 2. nume. 263.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum impotentia coe&#x0169;di impediat ma
trimonium. fo. 200. pa. 1. n. 264.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; De ætate contrahenti&#x0169;. fo. eo. p. 2. nu. 265</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; V. malefici&#x0169; impediat. fo. 201. p. 2. n. 266.</A-1></P>
<P><A-1>V. furia, & ame&#x0303;tia i&#x0303;pediat. f. 202. p. 1. n. 267.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; V. crime&#x0303; i&#x0303;cest&#xA770; i&#x0303;pediat. fo. eo. p. 2. n. 268.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vir possit dimittere vxorem for-
nicariam. fo. 203. pa. 2. nu. 269. 270.</A-1></negEZ>
<P><A-1>V. ordo i&#x0303;pediat matrimo. f. 204. p. 2. n. 271.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum vxoricidium impediat matrimo
nium cum cōcubina. fo. 205. pa. 1. n. 272.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum votum impediat matrimonium.
fo. eodem pa. 2. nume. 273.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum impediat cultus disparitas. f. 206.
pagina. 1. numero. 274.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum cognatio impediat matrimoni&#x0169;
folio & pagina eadem numero. 275.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; i&#x0303;pediat affinitas. f. 207. p. 1. n. 276.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; De impedimento publicæ honestatis, an
impediat matrimoni&#x0169;. fo &. p. ea. n. 277.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum parentes teneantur allere filios il
legitimos. folio eode&#x0303; pagina. 2. nu. 278.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0534.jpg/>
@@1@<SE534>Tabula.
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; amicus qui accepit hæreditate&#x0303; ab
amico tali pacto vt det eam filiæ spuriæ
teneatur eam ei dare, & illa licitè possi-
dere. fo. 208. pag. 1. nume. 279.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; cognatio spiritualis impediat ma-
trimonium, fo. et pagi. eadem. nu. 280.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>. cognatio legalis i&#x0303;pediat. f. eo. p. 2. nu,
281<kongge>&#x00B6; Quæstio. 8.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Clauis quid sit. fo. 209. p. 2. nume. 1.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Claues quandò fuerint datæ Apostolis.
210. pa. 1. nume. 2.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum potestas excommunicandi dica
tur clauis. fo. eodem. pag. 2. nu. 3.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>oe&#x0303;s Apostoli, à Christo immediatè re
ceperint claues. fo. 211. pa. 1. nume. 4.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>. potestas Petri fuerit maior quā alio
rum Apostolor&#x0169;. fo. eo. p. 2. n. 5.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; vtrum episcoporum potestas sit imme-
diate a Christo. fo. 212. pagi, 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum claues apostolorum adhuc in ec
clesia permaneant. fo. 213. pa. 1. nu. 6.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; Clauis diffinitio. fo. eo. pag. 2. nu. 7.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Regn&#x0169; c&#x0153;lorum multiplicitèr capitur
in sacris literis. fo. 214. pagi. 1.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; vtrum prędicator regnum c&#x0153;lorum ape
ria. fo. et pagi. eadem nu. eodem.</A-1></negEZ>

@@0@<filename:W0014-0535.jpg/>
@@1@<SE535>Tabula
<P><A-1>&#x00B6; V. clauis & charact. sint ide&#x0303;. f. eo. p. 2. n. 8</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Clauis duplex, scientiæ scilicet, & iuris-
dictionis. solio. 215. pagina. 1. n. 9.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; claues culpam & p&#x0153;nam remittāt
folio eodem pagina. 2. nume. 10.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sacerdos possit ligare ad p&#x0153;nam
fo 16. pagi. 2. nu. 11.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Quale&#x0303; satisfactionis p&#x0153;nitentiā cōfessor
imponet fo. 217. pagi. 2. nume. 12.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; V. vnus confessor possit p&#x0153;nitentiā ab
alio impositā mutare. fol. 218. pagi. 1. nu. 13.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>tr&#x0169; legales sacerdotes claues habueri&#x0303;t
fo. & pagi. ca. nu. 14.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Christus clauem habuit. f. eo. pa. 2. n. eo.</A-1></P>
<P><A-1>&#x00B6; Sacerdotes habe&#x0303;t claem ordinis. ibidem.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; F&#x0153;minæ nullam potestate&#x0303; spiritualem
habent, ibidem.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum Abbatissę, Priorissæ præcepta
possint imponere, ibidem.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; <W>V</W>trum mali sacerdotes clauium vsum
habeant. fo. 219 pagina. 2. numero. 15.</A-1></negEZ>
<P><A-1>&#x00B6; <W>V</W>. hæretici, scismatici, excōmunicati, de
gradati claui&#x0169; vs&#x0169; habeāt. fol. 220. p. 1. n. 16.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. huiusmodi prædicti in mortis articu.
possint absoluere. fo. eo. pa. 2. nu. 17.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. excōicati in articulo mortis, possint</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0536.jpg/>
@@1@<SE536>Tabula.
<-P><A-1>cōfessione&#x0303; audire. fo. 221. p. 1. n. eodem.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum sacerdos in quemlibet vti claue
possit. fo. eodem pag. 2. nu. 18.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; In quinque casibus non debet proprius
sacerdos sibi subditum absoluere. ibide&#x0303;.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. si facerdos absoluat f&#x0153;minā cum qua
peccauit, absolutio teneat.f. 222. p. 1. n. eo.</A-1></negEZ>
<Z>&#x00B6; De excōmunicatione, quæstio. 9.</Z>
<P><A-1>&#x00B6; Excōicatio quit sit. fo. 223. pag. 1. nu. 1.</A-1></P>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. ecclesia hac possit p&#x0153;na punire. folio
224. pagina. 2. nume. 2.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum excommunicatio à receptione
sacramentorum priuet. fo. 225. p. 1. n. 3.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. sacramet&#x0169; annulletur per hoc quòd
conferat excōicatus. fo. 227. pagi. 2. n. 4.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; causa excommunicationis sit pec-
catum mortale. fo. 228. pa. 2. nu. 5.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. statim &#xA759; homo peccet mortalitèr ex
cōicari possit. fol. 230. pagi. 1. nu. 6.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. excōicatio iniusta sit valida, vel ali-
que&#x0303; habeat effect&#x0169;. fo. eod. pagi. 2. nu. 7.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum excommunicatio ignorata liget
get. fo. 233. pagi. 1. nu. 8.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum incurrat sententiā excōicationis
qui inuincibiliter credens se incurrere</A-1><-P>

@@0@<filename:W0014-0537.jpg/>
@@1@<SE537>Tabula.
<-P><A-1>aliquid facit. fol. 235. pag. 2. nume. 9.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum liceat cum excommunicato cō-
municare. f. 236. p. 2. n. 10.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum excommunicatum ab vno epis-
copo teneantur vitare qui in alio episco
patu sunt., fo. 238. p. 2, n. xj.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; V. oblrgatio ad non participand&#x0169; c&#x0169; ex
cōicatis tanta sit, &#xA759; ad sui obseruantiam
obliget, f. 239. p. 2. n. xij.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum excommunicatus teneatur fide-
deles vitare. folio. 241. pagi. 1. nume. 13.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; vnus excōicatus excōicatum vita-
re teneatur.. fo. eo. pa. 2. nu. 14.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum excommunicato excommuni-
catione maiori prohibeatur licita vel il-
licita conuersatio. fo. 242. pa. 2. nu. 15.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtrum occultè excommunicatus pos-
sit excommunicare, ita &#xA759; talis sententia
valeat. fo. et pag. ea nume. 16.</A-1></negEZ>
<negEZ><A-1>&#x00B6; Vtr&#x0169; quil. bet sacerdos absoluere ab ex-
communicatione minori possit. fo. 245.
pagi. 1. numero. 17.</A-1></negEZ>
<Z>Finis Tabulę.</Z>

@@0@<filename:W0014-0538.jpg/>
@@1@<SE538>

@@0@<filename:W0014-0539.jpg/>
@@1@<SE539>

@@0@<filename:W0014-0540.jpg/>
@@1@<SE540>

@@0@<filename:W0014-0541.jpg/>
@@1@<SE541>

@@0@<filename:W0014-0542.jpg/>
@@1@<SE542>

@@0@<filename:W0014-0543.jpg/>
@@1@<SE543>

@@0@<filename:W0014-0544.jpg/>
@@1@<SE544>